แม่และเด็ก

คนท้องนวดได้ไหม ข้อควรระวังก่อนจองคิวนวด

| อ่าน 9 นาที

คนท้องนวดได้ไหม ข้อควรระวังก่อนจองคิวนวด

สรุปสั้นๆ

  • ศิริราชจัดหญิงตั้งครรภ์เป็นกลุ่มที่นวดได้แต่ต้องระมัดระวัง ส่วนรามาธิบดีแจกแจงกำลังตั้งครรภ์ไว้ในรายชื่อผู้ที่ไม่ควรนวด
  • แหล่งที่เปิดอ่านไม่ได้ระบุกฎเฉพาะไตรมาส จึงไม่ควรเชื่อเว็บที่ให้ตัวเลขสัปดาห์ที่นวดได้โดยไม่มีที่มา
  • หน้าท้อง ขมับ ต้นคอ และรักแร้เป็นจุดที่ควรหลีกเลี่ยงการนวดแรงๆ ตามคำแนะนำที่เปิดอ่านได้
  • โรงพยาบาลสมิติเวชห้ามอบไอน้ำและซาวน่าตอนท้อง เพราะความร้อนทำให้ร่างกายขาดน้ำและเลือดไหลเวียนลดลง
  • ถามสูตินรีแพทย์ก่อนจองคิวทุกครั้ง และบอกผู้นวดว่าตั้งครรภ์กี่สัปดาห์

คำตอบสั้นๆ คือ ให้ถามสูตินรีแพทย์ก่อนจองคิวนวดทุกครั้งค่ะ แหล่งข้อมูลทางการแพทย์ของไทยที่เปิดอ่านได้ตอบไม่เหมือนกัน ศิริราชจัดหญิงตั้งครรภ์เป็นกลุ่มที่ต้องนวดด้วยความระมัดระวัง ส่วนรามาธิบดีใส่กำลังตั้งครรภ์ไว้ในรายชื่อผู้ที่ไม่ควรนวด เมื่อสองแหล่งไม่ตรงกัน ทางที่ปลอดภัยที่สุดคือให้แพทย์ที่ฝากครรภ์ตัดสินตามประวัติของคุณแม่ ไม่ใช่เลือกเอาข้อที่ถูกใจ

สองแหล่งตอบต่างกันตรงไหน

ที่ศิริราช หน่วยการแพทย์แผนไทยประยุกต์เผยแพร่บทความเรื่องข้อควรระวังในการนวด (3 พฤษภาคม 2566) ระบุกลุ่มที่ต้องใช้ความระวังเป็นพิเศษ ได้แก่ เด็ก ผู้สูงอายุ และหญิงตั้งครรภ์ โดยหมายเหตุว่ากรณีหญิงตั้งครรภ์ต้องได้รับการนวดด้วยความระมัดระวัง ข้อความนี้ไม่ได้ห้ามเด็ดขาด และไม่ได้ระบุว่าไตรมาสไหนนวดได้

ที่รามาธิบดี อินโฟกราฟิก "5 จุดที่ไม่ควรนวด" (2 พฤษภาคม 2566 อ้างข้อมูลจากผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.นพ.ไพฑูรย์ เบญจพรเลิศ สาขาเวชศาสตร์ฟื้นฟู) มีรายชื่อผู้ที่ไม่ควรนวด ซึ่งรวม "กำลังตั้งครรภ์" ไว้ด้วย พร้อมกลุ่มอื่นเช่น โรคกระดูกพรุน โรคเลือดออกง่าย ผื่นหรือแผลเปิด มะเร็ง ภูมิคุ้มกันบกพร่อง กระดูกหัก และโรคติดต่อ

วิธีอ่านสองข้อนี้ให้ถูกคือ เป็นเพียงคำแนะนำระดับประชาชนทั่วไป ไม่ได้ประเมินตามอายุครรภ์ ความเสี่ยง หรือโรคประจำตัวของแต่ละคน การตัดสินใจจริงจึงเป็นหน้าที่ของแพทย์ที่ดูแลครรภ์ หน้าเว็บที่เปิดอ่านไม่มีข้อมูลว่านวดได้ตั้งแต่สัปดาห์ไหน คุณแม่จึงควรระวังบทความที่ให้ตัวเลขสัปดาห์แบบเป๊ะโดยไม่บอกที่มา

หญิงตั้งครรภ์นั่งพักบนโซฟามีหมอนรองหลัง

จุดที่ไม่ควรนวดแรงๆ ตามแหล่งที่เปิดอ่านได้

อินโฟกราฟิกของรามาธิบดีระบุ 5 บริเวณที่ไม่ควรนวด คือขมับ ต้นคอ กระดูกสันหลังและกระดูกเชิงกราน (กรณีผู้ที่ไม่ได้ผ่านการฝึก) รักแร้ และหน้าท้อง โดยบอกว่าการนวดหน้าท้องแรงๆ ทำให้เกิดการบีบเกร็งและเจ็บปวดได้

ศิริราชเสริมว่าการกดแรงและนานบริเวณขมับ ฐานคอ และรักแร้ ควรหลีกเลี่ยง ทั้งสองแหล่งตรงกันในประเด็นนี้ ซึ่งใช้ได้กับทุกคน ไม่ใช่เฉพาะคนท้อง

สำหรับคนท้อง คำถามที่เกี่ยวข้องโดยตรงคือหน้าท้อง เพราะเป็นที่อยู่ของมดลูก ใครจะนวดหรือขยับแรงบริเวณนี้ ควรได้รับอนุญาตจากแพทย์ก่อน ไม่ควรให้ผู้นวดที่ไม่ได้รับการฝึกเรื่องการตั้งครรภ์ทดลองกดเอง

เรื่องความร้อน อบไอน้ำและซาวน่า

โรงพยาบาลสมิติเวชในบทความ "10 ข้อห้ามที่คนท้องต้องรู้" (22 เมษายน 2561 พญ.ภัทรพร ภู่ทอง) ระบุว่าห้ามอบไอน้ำและซาวน่า เพราะอาจเสี่ยงแท้งบุตร ความร้อนทำให้ร่างกายขาดน้ำ เลือดข้น และเลือดไหลเวียนลดลง บทความนี้ไม่ได้พูดถึงการนวดโดยตรง แต่ช่วยเตือนว่าสปาที่ให้บริการนวดมักมีห้องอบหรือประคบร้อนรวมอยู่ในแพ็กเกจ ให้เลือกเฉพาะบริการที่แพทย์อนุญาต และไม่ใช้ห้องอบร้อนเลย

อีกข้อที่รามาธิบดีให้ไว้คือ ควรรออย่างน้อย 30 นาทีหลังอิ่มข้าวก่อนนวด คุณแม่จองคิวช่วงที่อาหารยังย่อยไม่เสร็จ อาจแน่นท้องและรู้สึกไม่สบายเพิ่ม

ก่อนจองคิวทำอะไรบ้าง

  1. ถามสูตินรีแพทย์ในนัดฝากครรภ์ว่านวดได้หรือไม่ และถ้าได้ ให้นวดส่วนไหน
  2. เลือกร้านหรือคลินิกที่ผู้นวดมีใบรับรองและยินดีรับฟังข้อกำหนดของแพทย์
  3. บอกผู้นวดทุกครั้งว่าตั้งครรภ์กี่สัปดาห์ มีโรคประจำตัวหรือประวัติเสี่ยงอะไร ตามที่ศิริราชแนะนำให้แจ้งประวัติสุขภาพก่อนนวด
  4. ไม่เลือกบริการที่มีอบไอน้ำ ซาวน่า หรือประคบร้อนจัดรวมอยู่ด้วย
  5. ให้ผู้นวดหยุดทันทีถ้ารู้สึกเจ็บ วิงเวียน ท้องแข็ง หรือหายใจไม่สะดวก

ถ้าจุดประสงค์ของการนวดคือแก้ปวดหลังหรือเท้าบวม ยังมีวิธีดูแลตัวเองที่ไม่ต้องจองคิว ลองอ่านเรื่อง ปวดหลังตอนท้อง และ เท้าบวมตอนท้อง ส่วนท่านอนที่ช่วยให้หลับสบายขึ้นอยู่ที่ ท่านอนของคนท้อง

หญิงตั้งครรภ์กำลังยืดเหยียดบนเสื่อโยคะในห้องฝึก

ตัวอย่างสมมติว่าควรคุยกับแพทย์อย่างไร

ตัวอย่างสมมติ คุณแม่ปวดหลังช่วงเย็นแทบทุกวัน จึงอยากไปร้านนวดใกล้บ้าน ให้เขียนโน้ตสั้นๆ ไปหาแพทย์ เช่น ปวดบริเวณไหน ปวดตอนไหน ลองท่านอนหรือพักแล้วดีขึ้นหรือไม่ แล้วถามตรงๆ ว่านวดได้หรือไม่ ถ้าแพทย์ไม่แนะนำ ให้ถามต่อว่ามีทางเลือกอื่นไหม เช่น กายภาพบำบัดที่เหมาะกับคนท้อง หรือท่ายืดเหยียดเบาๆ การจดล่วงหน้าช่วยไม่ให้ลืมถามในห้องตรวจที่เวลาจำกัด

ถ้ากำลังหาทางผ่อนคลายร่างกายแบบเบา อ่านเพิ่มเรื่อง โยคะสำหรับคนท้อง ได้ เพราะบางแห่งจัดคลาสที่ออกแบบสำหรับหญิงตั้งครรภ์โดยเฉพาะ แต่ก็ต้องให้แพทย์อนุญาตก่อนเช่นกัน

สรุปที่ใช้ตัดสินใจได้

ไม่มีใครตอบแทนแพทย์ได้ว่าคุณแม่ควรนวดหรือไม่ เพราะแหล่งข้อมูลที่เปิดอ่านได้เป็นคำแนะนำกลางที่ไม่ได้ดูอายุครรภ์หรือประวัติของคุณแม่ ถ้าแพทย์ไม่ห้าม เลือกผู้นวดที่เข้าใจเรื่องครรภ์ เลี่ยงหน้าท้อง จุดกดแรง และห้องอบ ถ้าแพทย์ไม่แนะนำ ก็มีวิธีดูแลร่างกายแบบอื่นที่ยังทำให้สบายขึ้นได้ ตัวคุณแม่เองไม่ต้องรู้สึกผิดที่ต้องเลื่อนนัดนวดไปหลังคลอด

คำถามที่พบบ่อย

ปวดหลังตอนท้อง ควรนวดหรือทำอย่างอื่นแทน

ให้ถามสูตินรีแพทย์ก่อนว่านวดได้หรือไม่ ถ้ายังไม่แน่ใจ มีวิธีดูแลอาการปวดหลังที่ไม่ต้องใช้การนวด เช่น ปรับท่านอนและยืดเหยียดเบาๆ ตามที่แพทย์อนุญาต

นวดเท้าอย่างเดียวปลอดภัยไหม

แหล่งที่เปิดอ่านไม่ได้แยกพูดถึงการนวดเท้าโดยเฉพาะ จึงไม่ควรสรุปว่าปลอดภัยกว่าส่วนอื่น ให้ถามแพทย์และบอกผู้นวดว่าตั้งครรภ์ทุกครั้ง

แหล่งอ้างอิง

  1. ข้อควรระวังในการนวด | คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล มหาวิทยาลัยมหิดล (หน่วยการแพทย์แผนไทยประยุกต์)
  2. 5 จุดที่ไม่ควรนวด | Rama Channel คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี มหาวิทยาลัยมหิดล
  3. 10 ข้อห้ามที่ "คนท้อง" ต้องรู้ | โรงพยาบาลสมิติเวช

อ่านเรื่องอื่นในหมวดแม่และเด็ก

ข่าวสำคัญทันเวลา

ดูทั้งหมวดแม่และเด็ก