ของใช้ในบ้าน

วิธีป้องกันงูเข้าบ้าน ตรวจมุมอับ อุดช่อง และตัดแหล่งอาหาร

| อ่าน 10 นาที

วิธีป้องกันงูเข้าบ้าน ตรวจมุมอับ อุดช่อง และตัดแหล่งอาหาร

สรุปประเด็นสำคัญ

  • กรมควบคุมโรคแนะนำให้สอดส่องมุมอับของบ้านเป็นประจำ ตรวจเสื้อผ้าและรองเท้าก่อนสวม และเก็บของให้เป็นระเบียบ
  • NPIC แนะนำอุดช่องกว้างเกินหนึ่งในสี่นิ้ว (ราว 6 มิลลิเมตร) ปิดช่องระบายอากาศและท่อด้วยตะแกรง และทำให้ประตูหน้าต่างปิดสนิท
  • ตัดที่ซ่อน เช่น หญ้าสูง กองไม้ เศษวัสดุ และตัดแหล่งอาหารของงู เช่น หนู ตามคำแนะนำของ NPIC
  • NPIC ระบุว่าลูกเหม็นมีผลต่องูน้อย และใช้สารไล่งูเฉพาะที่ฉลากระบุว่าไล่งูเท่านั้น
  • พบงูในบ้านให้ตั้งสติและเรียกผู้ชำนาญ อย่าจับงูถ้าไม่แน่ใจชนิด

บ้านที่มีสนามหญ้า สวน หรือติดที่รกร้าง มักเจองูเลื้อยเข้ามาโดยไม่ทันตั้งตัว งูไม่ได้เลือกบ้านเพราะตั้งใจมาหาคน มันเข้ามาหาที่หลบและอาหาร ถ้าบ้านมีสองอย่างนี้ให้ งูก็มีเหตุผลอยู่ต่อ การป้องกันที่ได้ผลจึงเป็นเรื่องตรวจบ้าน อุดช่อง จัดที่ซ่อน และตัดแหล่งอาหารเสียก่อนจะเจอตัว

บทความนี้อ้างอิงคำแนะนำของกรมควบคุมโรคสองหน้า ซึ่งเขียนในบริบทน้ำท่วมและฝนตกหนัก และหน้าเรื่องงูของ NPIC ที่เป็นแนวทางด้านการจัดการสัตว์รบกวนในสหรัฐอเมริกา แต่ละข้อเราระบุที่มาไว้ เพราะบางวิธีของ NPIC ยังไม่มีหน่วยงานไทยที่เปิดอ่านได้ยืนยันซ้ำ

ตรวจบ้านเป็นประจำ จุดแรกที่ควรดู

กรมควบคุมโรคแนะนำให้สอดส่องและสังเกตมุมอับของบ้านเป็นประจำ ตรวจเสื้อผ้าและรองเท้าก่อนสวมใส่ทุกครั้ง และจัดเก็บข้าวของให้เป็นระเบียบ ข้อความจากหน้าข่าวเดือนสิงหาคม 2567 ระบุด้วยว่าสัตว์มีพิษหนีน้ำและเข้าไปหลบตามที่มืด

จุดที่ควรตรวจ เหตุผลตามคำแนะนำ
มุมอับในบ้านและรอบบ้าน กรมควบคุมโรคให้สังเกตเป็นประจำ
รองเท้าที่วางหน้าบ้านหรือใต้โต๊ะ กรมควบคุมโรคให้ตรวจก่อนสวม
เสื้อผ้าที่แขวนหรือกองไว้ กรมควบคุมโรคให้ตรวจก่อนสวม
ของที่กองรวมกัน กรมควบคุมโรคให้จัดเก็บให้เป็นระเบียบ

อุดช่องที่งูเข้าได้

หน้าเรื่องงูของ NPIC เสนอให้ปิดช่องทางเข้าดังนี้

  • อุดช่องที่กว้างเกินหนึ่งในสี่นิ้ว (ราว 6 มิลลิเมตร) ที่เข้าสู่พื้นที่ใต้ถุนหรือชั้นใต้ดิน
  • ทำให้ซีลกันช่องใต้ประตู (door sweeps) และมุ้งลวดหน้าต่างแนบสนิท
  • ปิดช่องระบายอากาศและท่อระบายน้ำด้วยตะแกรงชุบสังกะสี
  • ถ้าวิธีอื่นไม่พอ NPIC กล่าวถึงรั้วกันงูรอบบ้านหรือสวนเป็นอีกทางเลือก

บ้านเรามีใต้ถุน ท่อระบายน้ำ และช่องเซอร์วิสรอบบ้านมาก ข้อมูลของ NPIC ใช้ได้ในหลักการเดียวกัน แต่เป็นคำแนะนำของสหรัฐฯ ไม่ได้ระบุสภาพบ้านแบบไทย

ช่องทาง วิธีกัน ที่มา
ช่องใต้ถุนหรือรอยแตกกว้างเกิน 6 มิลลิเมตร อุดให้แน่น NPIC
ช่องใต้ประตู ติดแผ่นกันช่องให้แนบพื้น NPIC
หน้าต่างและช่องลม มุ้งลวดที่แนบสนิท NPIC
ท่อระบายน้ำและช่องระบายอากาศ ปิดด้วยตะแกรงชุบสังกะสี NPIC
แผ่นกันช่องใต้ประตูช่วยปิดทางที่งูเลื้อยเข้าบ้านได้
ตัดหญ้าและจัดสวนรอบบ้านไม่ให้มีที่ซ่อนของงู

จัดที่ซ่อนรอบบ้าน

NPIC แนะนำให้ไม่ปล่อยให้สนามมีที่ซ่อนของงู เช่น หญ้าสูงและวัชพืชที่ดึงดูดเหยื่อของงู นอกจากนั้นให้เก็บกองไม้ เศษโลหะ ขยะ และเศษวัสดุอื่น ตัดแต่งไม้พุ่มให้ห่างจากตัวบ้าน และตัดหญ้าให้สั้น

กรมควบคุมโรคใช้ถ้อยคำเรียบง่ายกว่า คือให้จัดเก็บของให้เป็นระเบียบ ซึ่งสอดคล้องกับข้อเสนอของ NPIC ที่ต้องการลดที่ซ่อนตัว

ตัดอาหารของงู

NPIC ระบุว่าให้ตัดแหล่งอาหารของงู เช่น หนู เก็บอาหารสัตว์เลี้ยงไว้ในบ้านและเก็บอาหารสัตว์ในภาชนะปิดแน่น ควบคุมหนูเพื่อลดเหยื่อที่ดึงงูเข้ามา หากบ้านมีหนู อ่านวิธีเต็มได้ในบทความวิธีกำจัดหนู และดูภาพรวมสัตว์รบกวนอื่นที่กำจัดแมลงในบ้านแยกตามชนิด

ลูกเหม็นและสารไล่งู ควรใช้ไหม

หน้า NPIC ระบุว่าคนมักเชื่อว่าลูกเหม็นไล่งูได้ แต่ไม่ได้ออกแบบมาใช้แบบนั้นและมีผลต่องูน้อย ความเสี่ยงของการวางลูกเหม็นแบบเปิดสรุปไว้ในบทความลูกเหม็นไล่หนูได้ไหม

NPIC ยังกล่าวถึงสารไล่งูเคมีว่าอาจเสี่ยงต่อคน สัตว์เลี้ยง หรือสิ่งแวดล้อมถ้าใช้ไม่ถูกต้อง ให้ใช้เฉพาะสินค้าที่ฉลากระบุชัดว่าเป็นสารไล่งู และทำตามฉลากอย่างเคร่งครัด

เมื่อพบงูในบ้าน

กรมควบคุมโรคแนะนำให้ตั้งสติและเรียกผู้ชำนาญมาช่วยเมื่อพบสัตว์มีพิษ NPIC เตือนว่าอย่าจับงูถ้าไม่แน่ใจชนิด เพราะงูบางชนิดอันตราย และงูมีโอกาสกัดมากเมื่อรู้สึกถูกคุกคาม ดังนั้นควรเว้นระยะ เก็บเด็กกับสัตว์เลี้ยงเข้าห้อง และถ้าทำได้ให้คอยดูว่างูไปทางไหนจากระยะไกลจนกว่าผู้ชำนาญจะมา (ข้อนี้เป็นหลักปฏิบัติทั่วไป ไม่ได้มาจากแหล่งที่เปิดอ่าน)

ถ้ามีคนถูกกัด NPIC แนะนำให้ติดต่อศูนย์พิษหรือแพทย์โดยเร็ว และไม่ต้องรู้ชนิดงูก่อน ในไทยควรไปโรงพยาบาลหรือโทรสายด่วนฉุกเฉิน 1669 ตัวเลขนี้เป็นข้อมูลทั่วไป ไม่ได้มาจากสองหน้าของกรมควบคุมโรคที่เราเปิดอ่าน และหน้าเหล่านั้นไม่ได้อธิบายวิธีปฐมพยาบาลบาดแผล หากสัตว์เลี้ยงมีอาการปวด บวม หรือแดง NPIC แนะนำให้พาไปพบสัตวแพทย์ทันที

เช็กลิสต์สั้นๆ ก่อนฝนมา

  1. เดินสำรวจมุมอับ ใต้ถุน และกองของรอบบ้าน
  2. อุดรอยที่กว้างเกิน 6 มิลลิเมตร และปิดท่อระบายด้วยตะแกรง
  3. ตัดหญ้า ตัดกิ่งไม้ที่ชิดผนัง ขนเศษไม้เศษโลหะออก
  4. เก็บอาหารสัตว์เลี้ยงและขยะให้มิดชิด จัดการหนู
  5. ตรวจรองเท้าและเสื้อผ้าก่อนสวมทุกครั้ง
  6. จดเบอร์ผู้ชำนาญในพื้นที่และเบอร์ฉุกเฉินไว้ที่หน้าตู้เย็น

ข้อจำกัดของข้อมูลชุดนี้

หน้ากรมควบคุมโรคทั้งสองหน้าเป็นประกาศเตือนช่วงน้ำท่วม ไม่ได้เป็นคู่มือป้องกันงูโดยเฉพาะ ข้อมูลเรื่องขนาดช่องและวัสดุอุดมาจากหน้าเดียวของ NPIC ซึ่งเป็นหน่วยงานสหรัฐฯ และเขียนถึงงูในสหรัฐฯ งูพิษที่พบในไทยมีหลายชนิด วิธีที่เหมาะกับแต่ละพื้นที่อาจต่างกัน หากอยู่ในพื้นที่ที่พบงูบ่อย ควรสอบถามสำนักงานเขต เทศบาล หรือหน่วยกู้ภัยในท้องถิ่นเพิ่มเติม

คำถามที่พบบ่อย

งูเข้าบ้านเพราะอะไร

ตามที่ NPIC อธิบาย งูมักตามเหยื่อ เช่น หนู และหาที่ซ่อนตัว จึงแนะนำให้ตัดแหล่งอาหารและที่ซ่อน กรมควบคุมโรคระบุเพิ่มว่าในช่วงน้ำท่วม สัตว์มีพิษหนีน้ำและเข้าไปหลบในที่มืด

ใช้ลูกเหม็นไล่งูได้ไหม

NPIC ระบุว่าคนมักเชื่อว่าลูกเหม็นไล่งู แต่ผลิตภัณฑ์ไม่ได้มีไว้ใช้แบบนั้นและมีผลต่องูน้อย รายละเอียดความเสี่ยงของการวางลูกเหม็นเปิดอยู่ในบทความเรื่องลูกเหม็นไล่หนู

ควรใช้สารไล่งูไหม

NPIC ระบุว่าสารไล่งูเคมีมีความเสี่ยงต่อคน สัตว์เลี้ยง และสิ่งแวดล้อมถ้าใช้ไม่ถูกต้อง ให้ใช้เฉพาะผลิตภัณฑ์ที่ฉลากระบุชัดว่าเป็นสารไล่งูและทำตามฉลากอย่างเคร่งครัด

ถ้าพบงูในบ้านต้องทำอย่างไร

กรมควบคุมโรคแนะนำให้ตั้งสติและเรียกผู้ชำนาญมาช่วย NPIC เตือนว่าอย่าจับงูถ้าไม่แน่ใจชนิด เพราะงูมักกัดเมื่อรู้สึกถูกคุกคาม ถ้าถูกกัดควรไปพบแพทย์โดยเร็วและไม่ต้องเสียเวลาจับงูมาตรวจ

ถ้าถูกงูกัดต้องปฐมพยาบาลอย่างไร

แหล่งที่เราเปิดอ่านไม่ได้อธิบายขั้นตอนปฐมพยาบาล NPIC แนะนำให้ติดต่อศูนย์พิษหรือแพทย์โดยเร็ว สำหรับในไทยควรโทรสายด่วนฉุกเฉิน 1669 หรือไปโรงพยาบาลทันที

แหล่งอ้างอิง

  1. Snakes | National Pesticide Information Center (NPIC), Oregon State University
  2. กรมควบคุมโรค เตือนประชาชนในพื้นที่น้ำท่วม ระวังอุบัติเหตุ สัตว์มีพิษกัดต่อย ไฟฟ้าช็อต และการจมน้ำ | กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข (6 สิงหาคม 2567)
  3. สคร.11 เตือนระวังโรคและภัยสุขภาพ หลังฝนตกหนัก เสี่ยงน้ำท่วม | สำนักงานป้องกันควบคุมโรคที่ 11 กรมควบคุมโรค (4 พฤศจิกายน 2568)

อ่านเรื่องอื่นในหมวดของใช้ในบ้าน

ข่าวสำคัญทันเวลา

ดูทั้งหมวดของใช้ในบ้าน