ประเด็นสำคัญ
- ACOG (ตุลาคม 2563) ระบุว่าผู้เชี่ยวชาญส่วนใหญ่เห็นว่าการย้อมผมระหว่างตั้งครรภ์ไม่เป็นพิษต่อทารกในครรภ์ เพราะสารจากสีย้อมดูดซึมผ่านหนังศีรษะได้น้อย
- เหตุผลที่ ACOG ให้ไว้มี 2 ข้อ คือการทดลองในสัตว์ด้วยสารเหล่านี้ขนาดสูงไม่พบความพิการแต่กำเนิดที่ร้ายแรง และสารที่ซึมผ่านหนังศีรษะมีปริมาณน้อย
- น้ำยายืดผมต่างจากสีย้อมตรงที่หลายสูตรมีฟอร์มัลดีไฮด์ (ฟอร์มาลิน หรือเมทิลีนไกลคอล) และปล่อยเป็นก๊าซเมื่อโดนความร้อน ผู้ที่อยู่ในร้านหายใจเอาเข้าไปได้
- แหล่งที่เปิดอ่านไม่ได้ระบุตัวเลขหรือไตรมาสที่ปลอดภัยสำหรับการยืดผมในคนท้อง จึงใช้หลักลดการสัมผัส คือถามช่างเรื่องส่วนผสม เลือกร้านระบายอากาศดี และหยุดเมื่อมีอาการ
- ก่อนย้อมทุกครั้งควรทดสอบผิวและทำตามฉลาก ตามรายการตรวจของ FDA สหรัฐฯ ซึ่งใช้กับทุกคน ไม่ได้เขียนไว้เฉพาะคนท้อง
คนท้องย้อมผมได้ค่ะ American College of Obstetricians and Gynecologists หรือ ACOG ระบุไว้ว่าผู้เชี่ยวชาญส่วนใหญ่เห็นว่าสีย้อมผมไม่เป็นพิษต่อทารกในครรภ์ ส่วนการยืดผมเป็นอีกเรื่องหนึ่ง เพราะน้ำยายืดหลายสูตรมีฟอร์มัลดีไฮด์ที่ระเหยเป็นก๊าซเมื่อโดนความร้อน แหล่งข้อมูลที่เปิดอ่านไม่ได้ให้ตัวเลขว่าปลอดภัยแค่ไหนสำหรับคนท้อง จึงต้องเลือกวิธีและร้านให้ดี ด้านล่างแยกให้เห็นทีละเรื่อง
ACOG พูดถึงสีย้อมผมไว้อย่างไร
ACOG ตอบคำถามนี้ไว้สั้น ๆ ในหน้า Ask ACOG ที่เผยแพร่เมื่อตุลาคม 2563 ใจความคือผู้เชี่ยวชาญส่วนใหญ่เห็นว่าการย้อมผมระหว่างตั้งครรภ์ไม่เป็นพิษต่อทารก และครอบคลุมสีย้อมทั้งแบบถาวร กึ่งถาวร และชั่วคราว เหตุผลที่ให้ไว้มี 2 ข้อ
- การทดลองในสัตว์ที่ให้สารเคมีเหล่านี้ในขนาดสูง ไม่ทำให้เกิดความพิการแต่กำเนิดที่ร้ายแรง
- สารเคมีจากสีย้อมผมซึมผ่านหนังศีรษะเข้าสู่ร่างกายได้เพียงเล็กน้อย
ควรรู้ด้วยว่านี่เป็นหน้าถามตอบจากแหล่งเดียว และข้อมูลส่วนหนึ่งมาจากการทดลองในสัตว์ ไม่ใช่การทดลองในคนท้อง ACOG ไม่ได้ระบุว่าไตรมาสไหนเหมาะหรือไม่เหมาะ และไม่ได้กำหนดความถี่ที่ย้อมได้ ถ้าคุณแม่มีข้อกังวลเฉพาะตัว เช่น เคยแท้งซ้ำ หรือแพทย์กำลังดูแลความเสี่ยงบางอย่างอยู่ ให้ถามแพทย์ที่ฝากครรภ์ก่อนนัดช่าง เรื่องการนัดตรวจและสิ่งที่ควรถามหมอ ดูต่อได้ในฝากครรภ์คืออะไร ไปเมื่อไร ตรวจอะไรบ้าง
ย้อมผมแล้วมีเรื่องอะไรต้องระวังอีก
คำตอบของ ACOG ตอบคำถามเรื่องทารก แต่ตัวคุณแม่เองก็ยังต้องระวังเรื่องที่ใช้กับทุกคนที่ย้อมผม FDA สหรัฐฯ รวบรวมไว้ในหน้า Hair Dyes (ปรับปรุงล่าสุด 25 กันยายน 2568) และเรื่องที่พบบ่อยที่สุดคือการแพ้
- แพ้สีย้อม สีย้อมแบบโคลทาร์ซึ่งเป็นสีย้อมผมส่วนใหญ่ทำให้เกิดการแพ้หรือระคายเคืองผิวได้ และ FDA ระบุว่าอาการอาจทำให้ผมร่วงด้วย คนที่ย้อมมาหลายครั้งโดยไม่เป็นอะไรก็แพ้ได้ เพราะความไวเกิดขึ้นจากการสัมผัสซ้ำ และสูตรของผลิตภัณฑ์เปลี่ยนไปตามเวลา
- สาร PPD พาราฟีนิลีนไดเอมีน หรือ PPD เป็นสารที่ FDA ระบุว่าเกี่ยวข้องกับการแพ้บ่อยกว่าตัวอื่น และบางคนไวต่อ PPD จากแหล่งอื่น เช่น หมึกสักชั่วคราวที่เรียกว่าเฮนน่าดำ
- ดวงตา สีย้อมผมทำให้ตาบาดเจ็บรวมถึงตาบอดได้ถ้าเข้าบริเวณตา จึงห้ามใช้ย้อมขนตาและคิ้ว ซึ่งเป็นคำเตือนที่กฎหมายสหรัฐฯ กำหนดให้อยู่บนฉลาก
รายการตรวจก่อนย้อมของ FDA
FDA ทำรายการ Coal-tar Hair Dye Safety Checklist ไว้สำหรับทุกคน ไม่ได้เจาะจงคนท้อง ข้อที่เกี่ยวกับการเตรียมตัวมีดังนี้
| ก่อนย้อม | ระหว่างย้อมและหลังย้อม |
|---|---|
| ทดสอบผิวทุกครั้งก่อนย้อม ไม่ใช่แค่ครั้งแรก | สวมถุงมือ |
| อ่านส่วนผสม ถ้าเคยมีปัญหากับ PPD ให้เลือกสูตรที่ไม่มีสารนี้ | ไม่ปล่อยทิ้งไว้เกินเวลาตามฉลาก และจับเวลาด้วยนาฬิกา |
| ไม่เกาหรือหวีหนังศีรษะแรง ๆ ในช่วง 3 วันก่อนย้อม | ล้างหนังศีรษะให้สะอาดด้วยน้ำหลังย้อม |
| ไม่ย้อมหรือยืดถ้าหนังศีรษะระคายเคือง ไหม้แดด หรือมีแผล | ระวังไม่ให้เข้าตา และไม่ย้อมขนตาหรือคิ้ว |
| เว้นอย่างน้อย 14 วันหลังฟอก ยืดผม หรือดัดผม จึงค่อยย้อม | ถ้ามีปัญหา แจ้งผู้ให้บริการสุขภาพ แล้วรายงาน FDA |
ข้อ 14 วันในตารางนี้ช่วยตอบคำถามที่หลายคนสงสัย คือถ้าอยากทั้งย้อมทั้งยืด ควรเว้นช่วงระหว่าง 2 อย่างนั้น ไม่ควรทำติดกันในวันเดียว
สีย้อมจากพืชหรือเฮนน่าปลอดภัยกว่าไหม
FDA ระบุว่าสีที่ทำจากพืชหรือแร่ธาตุถูกควบคุมเป็นสีผสม (color additive) ซึ่งต้องได้รับอนุมัติก่อน เฮนน่าและบิสมัทซิเตรตเป็นตัวอย่างที่อนุญาตให้ใช้กับผม แต่คำว่าจากธรรมชาติบนฉลากไม่ได้แปลว่าผ่านการทดสอบในคนท้อง แหล่งที่เปิดอ่านไม่มีข้อมูลเปรียบเทียบความปลอดภัยของสีสมุนไพรกับสีเคมีสำหรับคนท้อง จึงบอกไม่ได้ว่าอันไหนดีกว่า สิ่งที่ FDA เตือนไว้คือเฮนน่าดำที่ใช้สักชั่วคราวมี PPD และเพิ่มความเสี่ยงแพ้สีย้อมผม ดังนั้นสูตรไหนก็ควรอ่านส่วนผสมและทดสอบผิวเหมือนกัน

ทำไมการยืดผมต้องพิจารณาแยกจากการย้อม
น้ำยายืดหรือน้ำยาสลายลอนผมถูกใช้แล้วตามด้วยความร้อนเพื่อตรึงสูตรไว้ FDA อธิบายในหน้า Hair Smoothing Products That Release Formaldehyde When Heated ว่าผลิตภัณฑ์กลุ่มนี้มักมีฟอร์มัลดีไฮด์ ซึ่งเรียกอีกชื่อว่าฟอร์มาลินหรือเมทิลีนไกลคอล เมื่อโดนความร้อน สารนี้ถูกปล่อยออกมาในอากาศเป็นก๊าซ ถ้าร้านระบายอากาศไม่ดี ทั้งช่างและลูกค้าก็หายใจเอาเข้าไปได้
เรื่องนี้ต่างจากสีย้อม เพราะความเสี่ยงหลักมาจากการหายใจและการสัมผัสผิวในห้องเดียวกัน ส่วนหนึ่งของคำอธิบายที่ FDA ยกมาจาก National Cancer Institute คือเมื่อฟอร์มัลดีไฮด์ในอากาศสูงกว่า 0.1 ส่วนในล้านส่วน (ppm) บางคนอาจมีน้ำตาไหล แสบตา จมูก และคอ ไอ หายใจมีเสียงวี้ด คลื่นไส้ และผิวระคายเคือง ขณะที่บางคนไวมากและบางคนไม่มีปฏิกิริยาเลยที่ระดับเดียวกัน FDA ยังระบุว่า International Agency for Research on Cancer จัดฟอร์มัลดีไฮด์เป็นสารก่อมะเร็งในมนุษย์ เมื่อได้รับในระดับสูงหรือเป็นเวลานาน
อาการที่มีรายงานเข้ามาจากผลิตภัณฑ์ยืดผมกลุ่มนี้ ได้แก่ ปัญหาที่ตา ปวดศีรษะและเวียนศีรษะ เจ็บคอ ไอ หายใจมีเสียงวี้ด คลื่นไส้ อาเจียน เจ็บหน้าอก และผื่น FDA บอกว่าความเสี่ยงสูงขึ้นตามระยะเวลาและความเข้มข้นของการสัมผัส
ส่วนที่แหล่งข้อมูลยังไม่ตอบ
หน้าของ FDA ไม่ได้พูดถึงการตั้งครรภ์เลย จึงไม่มีตัวเลขหรือข้อสรุปว่าการยืดผมแต่ละครั้งส่งผลต่อทารกหรือไม่ และแค่ไหน ข้อเท็จจริงที่ยืนยันได้คือสารนี้ปล่อยก๊าซจริง ผู้หายใจเข้าไปมีอาการได้จริง และขนาดของผลต่อคนท้องยังไม่มีข้อมูลที่เปิดอ่านได้ หน้าเดียวกันยังเตือนว่าจดหมายเตือนของ FDA ที่ส่งถึงผู้ผลิต 2 ราย ไม่ควรตีความเป็นการประเมินความปลอดภัยของผลิตภัณฑ์ยืดผมทุกยี่ห้อ เพราะสูตรแต่ละตัวต่างกัน
เมื่อข้อมูลเป็นแบบนี้ แนวทางที่ใช้ได้จริงคือลดการสัมผัสให้น้อยที่สุด และถ้ายังกังวล การเลื่อนออกไปก่อนก็เป็นทางเลือกที่ไม่ผิด ไม่มีแหล่งที่เปิดอ่านบอกว่าคุณแม่ต้องงดยืดผมตลอดการตั้งครรภ์ และไม่มีแหล่งที่บอกว่ายืดได้ไม่ต้องกังวล
ถ้าตัดสินใจยืดผม ควรถามช่างอะไรบ้าง
FDA แนะนำผู้บริโภค 3 ข้อ คืออ่านฉลาก ถามช่าง และรายงานเมื่อมีอาการ ข้อแรกใช้กับผลิตภัณฑ์ที่ซื้อใช้เองและมีส่วนผสมแจ้งบนฉลาก ให้มองหาคำว่า formaldehyde, formalin หรือ methylene glycol ส่วนผลิตภัณฑ์ที่ขายเฉพาะช่างอาจไม่มีรายการส่วนผสมบนบรรจุภัณฑ์ เพราะกฎหมายการติดฉลากที่ FDA อ้างถึงใช้กับสินค้าขายปลีก จึงต้องถามช่างตรง ๆ

| คำถามที่ถามช่างได้ | เหตุผล |
|---|---|
| ผลิตภัณฑ์นี้มีฟอร์มัลดีไฮด์ ฟอร์มาลิน หรือเมทิลีนไกลคอลไหม | ตรงกับรายชื่อที่ FDA ให้มองหา |
| มีเอกสารข้อมูลความปลอดภัย (Safety Data Sheet) ให้ดูไหม | FDA ระบุว่า OSHA ของสหรัฐฯ กำหนดให้ผลิตภัณฑ์ที่มีสารอันตรายมีเอกสารนี้ ในไทยควรถามว่าร้านมีเอกสารของผู้ผลิตให้ดูหรือไม่ |
| ห้องที่ทำมีการระบายอากาศอย่างไร | ก๊าซออกมาเมื่อโดนความร้อน ร้านที่ระบายอากาศไม่ดีเพิ่มการสูดดม |
| ใช้เวลานานแค่ไหนในห้องนั้น | FDA ระบุว่าระยะเวลาสัมผัสมีผลต่อความเสี่ยง |
ถ้าช่างตอบไม่ได้ว่ามีสารอะไรอยู่ FDA แนะนำว่าอาจไม่ควรใช้ผลิตภัณฑ์นั้น โดยเฉพาะผู้ที่เคยมีปฏิกิริยามาก่อน ระหว่างทำถ้าแสบตา แสบจมูก ไอ เวียนศีรษะ หรือคลื่นไส้ ให้บอกช่างและออกไปรับอากาศบริสุทธิ์ทันที ไม่ต้องทนจนครบเวลา
กลิ่นฉุนกับอาการแพ้ท้อง
คุณแม่หลายคนไวต่อกลิ่นในช่วงต้นการตั้งครรภ์ และคลื่นไส้อยู่แล้ว ร้านทำผมที่มีกลิ่นน้ำยาแรงจึงอาจทนยาก แม้ยังไม่รู้ว่าสารตัวไหนเป็นสาเหตุ FDA ก็ระบุคลื่นไส้ไว้ในรายการอาการที่มีรายงานจากผลิตภัณฑ์ยืดผม ดังนั้นถ้าไปแล้วเวียนหัวหรืออยากอาเจียน ให้ถือเป็นสัญญาณให้พักหรือกลับ ไม่ต้องฝืน วิธีรับมือกับอาการคลื่นไส้ในชีวิตประจำวันอยู่ในแก้คลื่นไส้ตอนท้อง 12 วิธีที่ลองได้เอง
เรื่องผิว หนังศีรษะ และผมหลังคลอด
เรื่องสารในครีมบำรุงผิวที่ควรเช็กก่อนใช้ระหว่างท้อง อ่านต่อได้ที่การดูแลผิวตอนท้อง สารไหนใช้ต่อได้ สารไหนควรหยุดก่อน ส่วนหลังคลอด ถ้าคุณแม่ผมร่วงและกำลังคิดจะย้อมหรือยืดต่อ คำเตือนของ FDA ว่าไม่ควรย้อมหรือยืดเมื่อหนังศีรษะระคายเคืองหรือมีแผล ใช้กับกรณีนี้ได้เหมือนกัน รายละเอียดว่าผมร่วงหลังคลอดเริ่มเมื่อไรและกลับมาเมื่อไร อยู่ในผมร่วงหลังคลอด เริ่มร่วงเมื่อไร นานแค่ไหน

เมื่อไรควรปรึกษาแพทย์
ให้หยุดและติดต่อแพทย์หรือผดุงครรภ์ที่ดูแลการฝากครรภ์ เมื่อพบข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้
- ผื่นแดง บวม แสบ หรือคัน หลังย้อมหรือยืดผม โดยเฉพาะที่หนังศีรษะ ใบหน้า หรือหนังตา
- แสบตา น้ำตาไหลมาก หรือมองไม่ชัด หลังสีย้อมหรือน้ำยาเข้าตา
- ไอ หายใจมีเสียงวี้ด หายใจลำบาก หรือเจ็บหน้าอก หลังอยู่ในร้านที่มีกลิ่นน้ำยาแรง
- ปวดศีรษะ เวียนศีรษะ หรือคลื่นไส้อาเจียนหนักที่ไม่หายหลังออกมารับอากาศ
FDA แนะนำให้พบผู้ให้บริการสุขภาพก่อนเมื่อมีปฏิกิริยากับผลิตภัณฑ์ใด ๆ และหลังจากนั้นค่อยแจ้ง FDA สหรัฐฯ ส่วนการแจ้งผลิตภัณฑ์ที่ซื้อในไทยควรถามสถานพยาบาลหรือหน่วยงานด้านเครื่องสำอางในไทยว่าช่องทางใดรับเรื่อง ซึ่งเป็นข้อมูลที่ไม่ได้อยู่ในแหล่งที่เปิดอ่านครั้งนี้
สรุปคือย้อมผมได้ตามที่ผู้เชี่ยวชาญของ ACOG เห็น ขอแค่ทดสอบผิวและทำตามฉลาก ส่วนการยืดผมยังไม่มีข้อมูลที่บอกขนาดความเสี่ยงสำหรับคนท้อง ถ้าจะทำก็เลือกร้านที่ตอบเรื่องส่วนผสมได้ ระบายอากาศดี และหยุดทันทีเมื่อรู้สึกไม่สบาย การตัดสินใจเลื่อนไปทำหลังคลอดก็เป็นเรื่องที่เลือกได้ค่ะ
คำถามที่พบบ่อย
ย้อมผมช่วงไตรมาสแรกได้ไหม
คำตอบของ ACOG เรื่องการย้อมผมระหว่างตั้งครรภ์ไม่แยกตามไตรมาส และไม่ได้ห้ามไตรมาสใดโดยเฉพาะ ถ้ากังวลหรือมีประวัติแท้งซ้ำ ให้ถามแพทย์ที่ฝากครรภ์ก่อนนัดช่าง การเลื่อนออกไปเป็นทางเลือกส่วนตัวของคุณแม่ได้
สีย้อมผมสมุนไพรหรือเฮนน่าปลอดภัยกว่าสีเคมีไหม
แหล่งที่เปิดอ่านไม่มีข้อมูลเปรียบเทียบความปลอดภัยในคนท้อง FDA สหรัฐฯ ระบุว่าเฮนน่าเป็นสีที่อนุญาตให้ใช้กับผม แต่เฮนน่าดำที่ใช้สักชั่วคราวมักผสม PPD ซึ่งเพิ่มความเสี่ยงแพ้สีย้อมผม ควรอ่านส่วนผสมและทดสอบผิวเหมือนกัน
ถ้ายืดผมมาแล้วและเพิ่งรู้ว่าท้อง ต้องทำอย่างไร
ไม่ต้องตกใจ แหล่งที่เปิดอ่านไม่มีข้อมูลที่ระบุความเสี่ยงต่อทารกจากการยืดผมครั้งเดียว ให้แจ้งแพทย์ที่ฝากครรภ์ว่าทำไปเมื่อไรและใช้ผลิตภัณฑ์อะไร และถ้ามีอาการแสบตา ไอ หายใจลำบาก หรือเวียนศีรษะหลังทำ ให้ไปพบแพทย์
แหล่งอ้างอิง
- Is it safe to dye my hair during pregnancy? (Ask ACOG, เผยแพร่ตุลาคม 2020) | American College of Obstetricians and Gynecologists (ACOG)
- Hair Dyes (ปรับปรุงล่าสุด 25 กันยายน 2025) | U.S. Food and Drug Administration (FDA)
- Hair Smoothing Products That Release Formaldehyde When Heated | U.S. Food and Drug Administration (FDA)





