แม่และเด็ก

คนท้องย้อมผม ยืดผมได้ไหม สีย้อมกับน้ำยายืดต่างกันตรงไหน

| อ่าน 16 นาที

คนท้องย้อมผม ยืดผมได้ไหม สีย้อมกับน้ำยายืดต่างกันตรงไหน

ประเด็นสำคัญ

  • ACOG (ตุลาคม 2563) ระบุว่าผู้เชี่ยวชาญส่วนใหญ่เห็นว่าการย้อมผมระหว่างตั้งครรภ์ไม่เป็นพิษต่อทารกในครรภ์ เพราะสารจากสีย้อมดูดซึมผ่านหนังศีรษะได้น้อย
  • เหตุผลที่ ACOG ให้ไว้มี 2 ข้อ คือการทดลองในสัตว์ด้วยสารเหล่านี้ขนาดสูงไม่พบความพิการแต่กำเนิดที่ร้ายแรง และสารที่ซึมผ่านหนังศีรษะมีปริมาณน้อย
  • น้ำยายืดผมต่างจากสีย้อมตรงที่หลายสูตรมีฟอร์มัลดีไฮด์ (ฟอร์มาลิน หรือเมทิลีนไกลคอล) และปล่อยเป็นก๊าซเมื่อโดนความร้อน ผู้ที่อยู่ในร้านหายใจเอาเข้าไปได้
  • แหล่งที่เปิดอ่านไม่ได้ระบุตัวเลขหรือไตรมาสที่ปลอดภัยสำหรับการยืดผมในคนท้อง จึงใช้หลักลดการสัมผัส คือถามช่างเรื่องส่วนผสม เลือกร้านระบายอากาศดี และหยุดเมื่อมีอาการ
  • ก่อนย้อมทุกครั้งควรทดสอบผิวและทำตามฉลาก ตามรายการตรวจของ FDA สหรัฐฯ ซึ่งใช้กับทุกคน ไม่ได้เขียนไว้เฉพาะคนท้อง

คนท้องย้อมผมได้ค่ะ American College of Obstetricians and Gynecologists หรือ ACOG ระบุไว้ว่าผู้เชี่ยวชาญส่วนใหญ่เห็นว่าสีย้อมผมไม่เป็นพิษต่อทารกในครรภ์ ส่วนการยืดผมเป็นอีกเรื่องหนึ่ง เพราะน้ำยายืดหลายสูตรมีฟอร์มัลดีไฮด์ที่ระเหยเป็นก๊าซเมื่อโดนความร้อน แหล่งข้อมูลที่เปิดอ่านไม่ได้ให้ตัวเลขว่าปลอดภัยแค่ไหนสำหรับคนท้อง จึงต้องเลือกวิธีและร้านให้ดี ด้านล่างแยกให้เห็นทีละเรื่อง

ACOG พูดถึงสีย้อมผมไว้อย่างไร

ACOG ตอบคำถามนี้ไว้สั้น ๆ ในหน้า Ask ACOG ที่เผยแพร่เมื่อตุลาคม 2563 ใจความคือผู้เชี่ยวชาญส่วนใหญ่เห็นว่าการย้อมผมระหว่างตั้งครรภ์ไม่เป็นพิษต่อทารก และครอบคลุมสีย้อมทั้งแบบถาวร กึ่งถาวร และชั่วคราว เหตุผลที่ให้ไว้มี 2 ข้อ

  1. การทดลองในสัตว์ที่ให้สารเคมีเหล่านี้ในขนาดสูง ไม่ทำให้เกิดความพิการแต่กำเนิดที่ร้ายแรง
  2. สารเคมีจากสีย้อมผมซึมผ่านหนังศีรษะเข้าสู่ร่างกายได้เพียงเล็กน้อย

ควรรู้ด้วยว่านี่เป็นหน้าถามตอบจากแหล่งเดียว และข้อมูลส่วนหนึ่งมาจากการทดลองในสัตว์ ไม่ใช่การทดลองในคนท้อง ACOG ไม่ได้ระบุว่าไตรมาสไหนเหมาะหรือไม่เหมาะ และไม่ได้กำหนดความถี่ที่ย้อมได้ ถ้าคุณแม่มีข้อกังวลเฉพาะตัว เช่น เคยแท้งซ้ำ หรือแพทย์กำลังดูแลความเสี่ยงบางอย่างอยู่ ให้ถามแพทย์ที่ฝากครรภ์ก่อนนัดช่าง เรื่องการนัดตรวจและสิ่งที่ควรถามหมอ ดูต่อได้ในฝากครรภ์คืออะไร ไปเมื่อไร ตรวจอะไรบ้าง

ย้อมผมแล้วมีเรื่องอะไรต้องระวังอีก

คำตอบของ ACOG ตอบคำถามเรื่องทารก แต่ตัวคุณแม่เองก็ยังต้องระวังเรื่องที่ใช้กับทุกคนที่ย้อมผม FDA สหรัฐฯ รวบรวมไว้ในหน้า Hair Dyes (ปรับปรุงล่าสุด 25 กันยายน 2568) และเรื่องที่พบบ่อยที่สุดคือการแพ้

  • แพ้สีย้อม สีย้อมแบบโคลทาร์ซึ่งเป็นสีย้อมผมส่วนใหญ่ทำให้เกิดการแพ้หรือระคายเคืองผิวได้ และ FDA ระบุว่าอาการอาจทำให้ผมร่วงด้วย คนที่ย้อมมาหลายครั้งโดยไม่เป็นอะไรก็แพ้ได้ เพราะความไวเกิดขึ้นจากการสัมผัสซ้ำ และสูตรของผลิตภัณฑ์เปลี่ยนไปตามเวลา
  • สาร PPD พาราฟีนิลีนไดเอมีน หรือ PPD เป็นสารที่ FDA ระบุว่าเกี่ยวข้องกับการแพ้บ่อยกว่าตัวอื่น และบางคนไวต่อ PPD จากแหล่งอื่น เช่น หมึกสักชั่วคราวที่เรียกว่าเฮนน่าดำ
  • ดวงตา สีย้อมผมทำให้ตาบาดเจ็บรวมถึงตาบอดได้ถ้าเข้าบริเวณตา จึงห้ามใช้ย้อมขนตาและคิ้ว ซึ่งเป็นคำเตือนที่กฎหมายสหรัฐฯ กำหนดให้อยู่บนฉลาก

รายการตรวจก่อนย้อมของ FDA

FDA ทำรายการ Coal-tar Hair Dye Safety Checklist ไว้สำหรับทุกคน ไม่ได้เจาะจงคนท้อง ข้อที่เกี่ยวกับการเตรียมตัวมีดังนี้

ก่อนย้อม ระหว่างย้อมและหลังย้อม
ทดสอบผิวทุกครั้งก่อนย้อม ไม่ใช่แค่ครั้งแรก สวมถุงมือ
อ่านส่วนผสม ถ้าเคยมีปัญหากับ PPD ให้เลือกสูตรที่ไม่มีสารนี้ ไม่ปล่อยทิ้งไว้เกินเวลาตามฉลาก และจับเวลาด้วยนาฬิกา
ไม่เกาหรือหวีหนังศีรษะแรง ๆ ในช่วง 3 วันก่อนย้อม ล้างหนังศีรษะให้สะอาดด้วยน้ำหลังย้อม
ไม่ย้อมหรือยืดถ้าหนังศีรษะระคายเคือง ไหม้แดด หรือมีแผล ระวังไม่ให้เข้าตา และไม่ย้อมขนตาหรือคิ้ว
เว้นอย่างน้อย 14 วันหลังฟอก ยืดผม หรือดัดผม จึงค่อยย้อม ถ้ามีปัญหา แจ้งผู้ให้บริการสุขภาพ แล้วรายงาน FDA

ข้อ 14 วันในตารางนี้ช่วยตอบคำถามที่หลายคนสงสัย คือถ้าอยากทั้งย้อมทั้งยืด ควรเว้นช่วงระหว่าง 2 อย่างนั้น ไม่ควรทำติดกันในวันเดียว

สีย้อมจากพืชหรือเฮนน่าปลอดภัยกว่าไหม

FDA ระบุว่าสีที่ทำจากพืชหรือแร่ธาตุถูกควบคุมเป็นสีผสม (color additive) ซึ่งต้องได้รับอนุมัติก่อน เฮนน่าและบิสมัทซิเตรตเป็นตัวอย่างที่อนุญาตให้ใช้กับผม แต่คำว่าจากธรรมชาติบนฉลากไม่ได้แปลว่าผ่านการทดสอบในคนท้อง แหล่งที่เปิดอ่านไม่มีข้อมูลเปรียบเทียบความปลอดภัยของสีสมุนไพรกับสีเคมีสำหรับคนท้อง จึงบอกไม่ได้ว่าอันไหนดีกว่า สิ่งที่ FDA เตือนไว้คือเฮนน่าดำที่ใช้สักชั่วคราวมี PPD และเพิ่มความเสี่ยงแพ้สีย้อมผม ดังนั้นสูตรไหนก็ควรอ่านส่วนผสมและทดสอบผิวเหมือนกัน

ช่างผสมสีย้อมผมในชามพร้อมพู่กันทาสี

ทำไมการยืดผมต้องพิจารณาแยกจากการย้อม

น้ำยายืดหรือน้ำยาสลายลอนผมถูกใช้แล้วตามด้วยความร้อนเพื่อตรึงสูตรไว้ FDA อธิบายในหน้า Hair Smoothing Products That Release Formaldehyde When Heated ว่าผลิตภัณฑ์กลุ่มนี้มักมีฟอร์มัลดีไฮด์ ซึ่งเรียกอีกชื่อว่าฟอร์มาลินหรือเมทิลีนไกลคอล เมื่อโดนความร้อน สารนี้ถูกปล่อยออกมาในอากาศเป็นก๊าซ ถ้าร้านระบายอากาศไม่ดี ทั้งช่างและลูกค้าก็หายใจเอาเข้าไปได้

เรื่องนี้ต่างจากสีย้อม เพราะความเสี่ยงหลักมาจากการหายใจและการสัมผัสผิวในห้องเดียวกัน ส่วนหนึ่งของคำอธิบายที่ FDA ยกมาจาก National Cancer Institute คือเมื่อฟอร์มัลดีไฮด์ในอากาศสูงกว่า 0.1 ส่วนในล้านส่วน (ppm) บางคนอาจมีน้ำตาไหล แสบตา จมูก และคอ ไอ หายใจมีเสียงวี้ด คลื่นไส้ และผิวระคายเคือง ขณะที่บางคนไวมากและบางคนไม่มีปฏิกิริยาเลยที่ระดับเดียวกัน FDA ยังระบุว่า International Agency for Research on Cancer จัดฟอร์มัลดีไฮด์เป็นสารก่อมะเร็งในมนุษย์ เมื่อได้รับในระดับสูงหรือเป็นเวลานาน

อาการที่มีรายงานเข้ามาจากผลิตภัณฑ์ยืดผมกลุ่มนี้ ได้แก่ ปัญหาที่ตา ปวดศีรษะและเวียนศีรษะ เจ็บคอ ไอ หายใจมีเสียงวี้ด คลื่นไส้ อาเจียน เจ็บหน้าอก และผื่น FDA บอกว่าความเสี่ยงสูงขึ้นตามระยะเวลาและความเข้มข้นของการสัมผัส

ส่วนที่แหล่งข้อมูลยังไม่ตอบ

หน้าของ FDA ไม่ได้พูดถึงการตั้งครรภ์เลย จึงไม่มีตัวเลขหรือข้อสรุปว่าการยืดผมแต่ละครั้งส่งผลต่อทารกหรือไม่ และแค่ไหน ข้อเท็จจริงที่ยืนยันได้คือสารนี้ปล่อยก๊าซจริง ผู้หายใจเข้าไปมีอาการได้จริง และขนาดของผลต่อคนท้องยังไม่มีข้อมูลที่เปิดอ่านได้ หน้าเดียวกันยังเตือนว่าจดหมายเตือนของ FDA ที่ส่งถึงผู้ผลิต 2 ราย ไม่ควรตีความเป็นการประเมินความปลอดภัยของผลิตภัณฑ์ยืดผมทุกยี่ห้อ เพราะสูตรแต่ละตัวต่างกัน

เมื่อข้อมูลเป็นแบบนี้ แนวทางที่ใช้ได้จริงคือลดการสัมผัสให้น้อยที่สุด และถ้ายังกังวล การเลื่อนออกไปก่อนก็เป็นทางเลือกที่ไม่ผิด ไม่มีแหล่งที่เปิดอ่านบอกว่าคุณแม่ต้องงดยืดผมตลอดการตั้งครรภ์ และไม่มีแหล่งที่บอกว่ายืดได้ไม่ต้องกังวล

ถ้าตัดสินใจยืดผม ควรถามช่างอะไรบ้าง

FDA แนะนำผู้บริโภค 3 ข้อ คืออ่านฉลาก ถามช่าง และรายงานเมื่อมีอาการ ข้อแรกใช้กับผลิตภัณฑ์ที่ซื้อใช้เองและมีส่วนผสมแจ้งบนฉลาก ให้มองหาคำว่า formaldehyde, formalin หรือ methylene glycol ส่วนผลิตภัณฑ์ที่ขายเฉพาะช่างอาจไม่มีรายการส่วนผสมบนบรรจุภัณฑ์ เพราะกฎหมายการติดฉลากที่ FDA อ้างถึงใช้กับสินค้าขายปลีก จึงต้องถามช่างตรง ๆ

อ่านรายการส่วนผสมบนฉลากผลิตภัณฑ์ยืดผมก่อนใช้
คำถามที่ถามช่างได้ เหตุผล
ผลิตภัณฑ์นี้มีฟอร์มัลดีไฮด์ ฟอร์มาลิน หรือเมทิลีนไกลคอลไหม ตรงกับรายชื่อที่ FDA ให้มองหา
มีเอกสารข้อมูลความปลอดภัย (Safety Data Sheet) ให้ดูไหม FDA ระบุว่า OSHA ของสหรัฐฯ กำหนดให้ผลิตภัณฑ์ที่มีสารอันตรายมีเอกสารนี้ ในไทยควรถามว่าร้านมีเอกสารของผู้ผลิตให้ดูหรือไม่
ห้องที่ทำมีการระบายอากาศอย่างไร ก๊าซออกมาเมื่อโดนความร้อน ร้านที่ระบายอากาศไม่ดีเพิ่มการสูดดม
ใช้เวลานานแค่ไหนในห้องนั้น FDA ระบุว่าระยะเวลาสัมผัสมีผลต่อความเสี่ยง

ถ้าช่างตอบไม่ได้ว่ามีสารอะไรอยู่ FDA แนะนำว่าอาจไม่ควรใช้ผลิตภัณฑ์นั้น โดยเฉพาะผู้ที่เคยมีปฏิกิริยามาก่อน ระหว่างทำถ้าแสบตา แสบจมูก ไอ เวียนศีรษะ หรือคลื่นไส้ ให้บอกช่างและออกไปรับอากาศบริสุทธิ์ทันที ไม่ต้องทนจนครบเวลา

กลิ่นฉุนกับอาการแพ้ท้อง

คุณแม่หลายคนไวต่อกลิ่นในช่วงต้นการตั้งครรภ์ และคลื่นไส้อยู่แล้ว ร้านทำผมที่มีกลิ่นน้ำยาแรงจึงอาจทนยาก แม้ยังไม่รู้ว่าสารตัวไหนเป็นสาเหตุ FDA ก็ระบุคลื่นไส้ไว้ในรายการอาการที่มีรายงานจากผลิตภัณฑ์ยืดผม ดังนั้นถ้าไปแล้วเวียนหัวหรืออยากอาเจียน ให้ถือเป็นสัญญาณให้พักหรือกลับ ไม่ต้องฝืน วิธีรับมือกับอาการคลื่นไส้ในชีวิตประจำวันอยู่ในแก้คลื่นไส้ตอนท้อง 12 วิธีที่ลองได้เอง

เรื่องผิว หนังศีรษะ และผมหลังคลอด

เรื่องสารในครีมบำรุงผิวที่ควรเช็กก่อนใช้ระหว่างท้อง อ่านต่อได้ที่การดูแลผิวตอนท้อง สารไหนใช้ต่อได้ สารไหนควรหยุดก่อน ส่วนหลังคลอด ถ้าคุณแม่ผมร่วงและกำลังคิดจะย้อมหรือยืดต่อ คำเตือนของ FDA ว่าไม่ควรย้อมหรือยืดเมื่อหนังศีรษะระคายเคืองหรือมีแผล ใช้กับกรณีนี้ได้เหมือนกัน รายละเอียดว่าผมร่วงหลังคลอดเริ่มเมื่อไรและกลับมาเมื่อไร อยู่ในผมร่วงหลังคลอด เริ่มร่วงเมื่อไร นานแค่ไหน

ร้านทำผมที่เปิดหน้าต่างระบายอากาศ

เมื่อไรควรปรึกษาแพทย์

ให้หยุดและติดต่อแพทย์หรือผดุงครรภ์ที่ดูแลการฝากครรภ์ เมื่อพบข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้

  • ผื่นแดง บวม แสบ หรือคัน หลังย้อมหรือยืดผม โดยเฉพาะที่หนังศีรษะ ใบหน้า หรือหนังตา
  • แสบตา น้ำตาไหลมาก หรือมองไม่ชัด หลังสีย้อมหรือน้ำยาเข้าตา
  • ไอ หายใจมีเสียงวี้ด หายใจลำบาก หรือเจ็บหน้าอก หลังอยู่ในร้านที่มีกลิ่นน้ำยาแรง
  • ปวดศีรษะ เวียนศีรษะ หรือคลื่นไส้อาเจียนหนักที่ไม่หายหลังออกมารับอากาศ

FDA แนะนำให้พบผู้ให้บริการสุขภาพก่อนเมื่อมีปฏิกิริยากับผลิตภัณฑ์ใด ๆ และหลังจากนั้นค่อยแจ้ง FDA สหรัฐฯ ส่วนการแจ้งผลิตภัณฑ์ที่ซื้อในไทยควรถามสถานพยาบาลหรือหน่วยงานด้านเครื่องสำอางในไทยว่าช่องทางใดรับเรื่อง ซึ่งเป็นข้อมูลที่ไม่ได้อยู่ในแหล่งที่เปิดอ่านครั้งนี้

สรุปคือย้อมผมได้ตามที่ผู้เชี่ยวชาญของ ACOG เห็น ขอแค่ทดสอบผิวและทำตามฉลาก ส่วนการยืดผมยังไม่มีข้อมูลที่บอกขนาดความเสี่ยงสำหรับคนท้อง ถ้าจะทำก็เลือกร้านที่ตอบเรื่องส่วนผสมได้ ระบายอากาศดี และหยุดทันทีเมื่อรู้สึกไม่สบาย การตัดสินใจเลื่อนไปทำหลังคลอดก็เป็นเรื่องที่เลือกได้ค่ะ

คำถามที่พบบ่อย

ย้อมผมช่วงไตรมาสแรกได้ไหม

คำตอบของ ACOG เรื่องการย้อมผมระหว่างตั้งครรภ์ไม่แยกตามไตรมาส และไม่ได้ห้ามไตรมาสใดโดยเฉพาะ ถ้ากังวลหรือมีประวัติแท้งซ้ำ ให้ถามแพทย์ที่ฝากครรภ์ก่อนนัดช่าง การเลื่อนออกไปเป็นทางเลือกส่วนตัวของคุณแม่ได้

สีย้อมผมสมุนไพรหรือเฮนน่าปลอดภัยกว่าสีเคมีไหม

แหล่งที่เปิดอ่านไม่มีข้อมูลเปรียบเทียบความปลอดภัยในคนท้อง FDA สหรัฐฯ ระบุว่าเฮนน่าเป็นสีที่อนุญาตให้ใช้กับผม แต่เฮนน่าดำที่ใช้สักชั่วคราวมักผสม PPD ซึ่งเพิ่มความเสี่ยงแพ้สีย้อมผม ควรอ่านส่วนผสมและทดสอบผิวเหมือนกัน

ถ้ายืดผมมาแล้วและเพิ่งรู้ว่าท้อง ต้องทำอย่างไร

ไม่ต้องตกใจ แหล่งที่เปิดอ่านไม่มีข้อมูลที่ระบุความเสี่ยงต่อทารกจากการยืดผมครั้งเดียว ให้แจ้งแพทย์ที่ฝากครรภ์ว่าทำไปเมื่อไรและใช้ผลิตภัณฑ์อะไร และถ้ามีอาการแสบตา ไอ หายใจลำบาก หรือเวียนศีรษะหลังทำ ให้ไปพบแพทย์

แหล่งอ้างอิง

  1. Is it safe to dye my hair during pregnancy? (Ask ACOG, เผยแพร่ตุลาคม 2020) | American College of Obstetricians and Gynecologists (ACOG)
  2. Hair Dyes (ปรับปรุงล่าสุด 25 กันยายน 2025) | U.S. Food and Drug Administration (FDA)
  3. Hair Smoothing Products That Release Formaldehyde When Heated | U.S. Food and Drug Administration (FDA)

อ่านเรื่องอื่นในหมวดแม่และเด็ก

ข่าวสำคัญทันเวลา

ดูทั้งหมวดแม่และเด็ก