คนท้องขับรถได้ไหม คาดเข็มขัดอย่างไร เมื่อไรควรให้คนอื่นขับ

ได้ค่ะ คนท้องส่วนใหญ่ขับรถได้ตลอดการตั้งครรภ์ ถ้ารู้สึกสบาย มองเห็นชัด และหักพวงมาลัยได้คล่อง เรื่องที่สำคัญกว่าการขับหรือไม่ขับคือการคาดเข็มขัดนิรภัยให้ถูกตำแหน่ง และการนั่งห่างพวงมาลัยพอ เพราะ NHS ระบุว่าอุบัติเหตุทางถนนเป็นสาเหตุที่พบบ่อยของการบาดเจ็บในคนท้อง

เมื่อท้องโตในไตรมาสสาม การนั่งเป็นผู้โดยสารปลอดภัยกว่า ถ้ามีคนขับให้ได้ก็ใช้ช่วงนั้นสลับให้คนอื่นขับ

คาดเข็มขัดให้ถูกตำแหน่ง

คนท้องบางคนไม่คาดเข็มขัดเพราะกลัวว่าสายจะกดลูก ความจริงคือการไม่คาดเป็นความเสี่ยงที่มากกว่า เวลารถเบรกกะทันหันหรือชน ร่างกายของแม่จะพุ่งไปกระแทกพวงมาลัยหรือคอนโซลด้านหน้า ลูกปลอดภัยที่สุดเมื่อแม่ปลอดภัย

ข้อมูลของ NHS และหน่วยงานสาธารณสุขโนวาสโกเชียของแคนาดา ให้หลักการตรงกัน

1. ใช้เข็มขัดแบบ 3 จุดเสมอ ทั้งคนขับและผู้โดยสาร ทั้งเบาะหน้าและเบาะหลัง
2. สายล่าง (สายพาดตัก) วางต่ำบนกระดูกสะโพกทั้งสองข้าง ใต้ท้อง ไม่พาดผ่านกลางท้อง
3. สายบน (สายพาดไหล่) พาดผ่านไหล่ ลงมาระหว่างหน้าอก แล้วอ้อมข้างท้อง ไม่ใช่พาดบนท้อง
4. ดึงสายให้แนบตัว ไม่หย่อน
5. ไม่สอดสายบนไว้ใต้แขนหรือไว้ด้านหลัง

ตำแหน่ง	ถูก	ผิด
สายล่าง	ต่ำบนสะโพก ใต้ท้อง	พาดกลางท้องหรือเหนือท้อง
สายบน	ระหว่างหน้าอก อ้อมข้างท้อง	พาดคอ พาดบนท้อง หรือสอดใต้แขน
ความตึง	แนบตัว	หย่อนหรือคาดทับเสื้อหนา

ปรับเบาะและพวงมาลัยก่อนออกรถ

หน่วยงานสาธารณสุขโนวาสโกเชียแนะนำให้เว้นระยะระหว่างกระดูกหน้าอกกับพวงมาลัยอย่างน้อย 10 นิ้ว หรือราว 25 เซนติเมตร และเอียงพวงมาลัยให้ชี้ไปทางหน้าอก ไม่ชี้ไปที่ท้อง

สิ่งที่ปรับ	ทำอย่างไร
เบาะ	เลื่อนถอยหลังจนเหลือระยะอกถึงพวงมาลัยอย่างน้อย 25 ซม. แต่เท้ายังเหยียบเบรกได้สุด
พนักพิง	ตั้งให้ค่อนข้างตรง ไม่เอนมาก เพื่อให้เข็มขัดอยู่ในตำแหน่ง
พวงมาลัย	ปรับเอียงและยืดหดให้ชี้หน้าอก ไม่ชี้ท้อง
ถุงลมนิรภัย	เปิดไว้ตามปกติ ไม่ต้องปิด
กระจกมองข้างและหลัง	ปรับใหม่หลังเลื่อนเบาะ

ถ้าเลื่อนเบาะถอยจนเท้าเหยียบเบรกไม่สุด หรือท้องชิดพวงมาลัยแม้ปรับแล้ว นั่นเป็นสัญญาณว่าถึงช่วงที่ควรให้คนอื่นขับแทน

ถุงลมนิรภัยทำงานร่วมกับเข็มขัด ข้อมูลของโนวาสโกเชียระบุให้เปิดถุงลมไว้ คนท้องที่นั่งเบาะหน้าฝั่งผู้โดยสารก็ใช้หลักเดียวกัน คือเลื่อนเบาะถอยหลังให้ห่างคอนโซลมากที่สุด

เมื่อไรควรให้คนอื่นขับ

ไม่มีกฎตายตัวว่าอายุครรภ์เท่าไรต้องหยุดขับ ข้อมูลของโนวาสโกเชียแนะนำว่าการนั่งเป็นผู้โดยสารดีกว่าในช่วงท้ายของการตั้งครรภ์ โดยเฉพาะไตรมาสสาม ส่วน NHS แนะนำให้สลับกันขับถ้าเดินทางไกล ใช้เกณฑ์เหล่านี้ประกอบการตัดสินใจ

สถานการณ์	ขับเองได้ไหม
ไตรมาสสอง รู้สึกสบาย ระยะทางสั้นในเมือง	ได้
แพ้ท้องหนัก วิงเวียน หรือง่วงจัดหลังกินยาแก้คลื่นไส้	ไม่ควร
ไตรมาสสาม ท้องชิดพวงมาลัย เหลียวมองจุดบอดลำบาก	ให้คนอื่นขับ
ขับทางไกลเกิน 2-3 ชั่วโมง	ผลัดกันขับ หรือนั่งเป็นผู้โดยสาร
หมอให้นอนพักหรือมีภาวะแทรกซ้อน เช่น ความดันสูง เลือดออก	ถามหมอก่อน
เจ็บท้องคลอดหรือน้ำเดิน	ไม่ขับ

ความเหนื่อยเป็นอีกเรื่องที่คนท้องมักประเมินต่ำ ช่วงไตรมาสแรกและไตรมาสสาม หลายคนง่วงง่ายกว่าปกติ ถ้าเริ่มหาวบ่อยหรือตาปรือระหว่างขับ ให้จอดพักทันที อาการเหนื่อยในแต่ละช่วงอ่านเพิ่มได้ที่ อาการอ่อนเพลียตอนท้อง

อาการคนท้องที่ทำให้ขับรถยากขึ้น

บางวันร่างกายพร้อม บางวันไม่พร้อม อาการที่พบบ่อยระหว่างตั้งครรภ์หลายอย่างส่งผลกับการขับรถโดยตรง ถ้ารู้ไว้ก่อน จะเตรียมรับมือได้

อาการ	ผลต่อการขับ	ทำอย่างไร
หน้ามืดเวลาลุกเร็ว หรือหิวจัด	วูบระหว่างรอไฟแดงหรือรถติด	กินของว่างก่อนออกรถ พกขนมปังและน้ำไว้ในรถ
ปวดปัสสาวะบ่อย	กลั้นนานแล้วเสียสมาธิ	วางแผนจุดจอดพัก เข้าห้องน้ำก่อนออกเดินทาง
ตะคริวที่น่องหรือเท้า	เหยียบเบรกหรือคันเร่งไม่ได้ทันที	ถ้าเป็นบ่อย ให้คนอื่นขับในเส้นทางที่จอดยาก
เท้าบวมตอนเย็น	รองเท้าคับ เท้ารู้สึกช้าบนแป้น	ใส่รองเท้าพื้นบางที่รู้สึกถึงแป้นได้ดี ไม่ขับด้วยรองเท้าแตะหลวม
แสบร้อนกลางอก	นั่งงอตัวแล้วแสบมาก	ปรับพนักพิงให้ตรง ไม่กินอิ่มจัดก่อนขับ
ง่วงหลังกินยาแก้แพ้หรือยาแก้คลื่นไส้	ปฏิกิริยาช้าลง	อ่านฉลากยา ถามเภสัชกรว่าขับรถได้ไหม

ถ้าอาการเกิดขึ้นระหว่างขับ ให้เปิดไฟฉุกเฉินแล้วจอดในที่ปลอดภัยก่อนทำอย่างอื่น อย่าฝืนขับต่อเพื่อให้ถึงที่หมาย

ขับทางไกล กลับต่างจังหวัด

NHS แนะนำให้หลีกเลี่ยงการนั่งรถนาน ๆ ถ้าทำได้ และถ้าต้องเดินทาง ให้จอดพักเป็นระยะ ลุกเดินยืดเส้นยืดสาย การนั่งนิ่งนานทำให้เลือดไหลเวียนที่ขาไม่ดี และคนท้องมีโอกาสเกิดลิ่มเลือดอุดตันที่ขาสูงกว่าปกติ

• จอดพักทุก 1.5-2 ชั่วโมง ลุกเดินรอบรถหรือในปั๊ม 5-10 นาที
• ระหว่างนั่ง หมุนข้อเท้าและกระดกปลายเท้าขึ้นลงบ่อย ๆ
• ดื่มน้ำเป็นระยะ อย่ากลั้นปัสสาวะเพื่อจะได้ไม่ต้องจอด
• ถ้าเดินทางนานเกิน 4 ชั่วโมง NHS แนะนำให้ใส่ถุงน่องชนิดช่วยการไหลเวียน (compression stockings) ซื้อได้ที่ร้านยา ปรึกษาเภสัชกรเรื่องขนาด
• พกสมุดฝากครรภ์ไปด้วยทุกครั้ง และหาข้อมูลโรงพยาบาลที่มีห้องคลอดตามเส้นทาง
• ใช้หมอนเล็กหนุนหลังส่วนล่าง ถ้าปวดหลังระหว่างนั่ง วิธีดูแลอาการปวดหลังดูได้ที่ ปวดหลังตอนท้อง

ช่วงเทศกาลที่รถติดนานหลายชั่วโมง ควรเผื่อเวลาเดินทางมากกว่าปกติ หรือเลือกออกเดินทางนอกช่วงพีก จะได้ไม่ต้องนั่งนิ่งในรถติดนาน

ของที่ควรมีในรถตลอดช่วงไตรมาสสาม ได้แก่ น้ำดื่ม ขนมปังหรือแครกเกอร์ ถุงพลาสติกเผื่ออาเจียน ผ้าขนหนูผืนเล็ก หมอนรองหลัง สำเนาสมุดฝากครรภ์ และสายชาร์จโทรศัพท์ ถ้ารถเสียหรือติดอยู่กลางทางนาน ของเหล่านี้ช่วยให้รอได้โดยไม่หน้ามืดหรือขาดน้ำ ส่วนถ้ากำลังวางแผนเดินทางด้วยเครื่องบินแทนรถยนต์ NHS ระบุว่าหลังสัปดาห์ที่ 28 สายการบินมักขอเอกสารรับรองจากแพทย์หรือผดุงครรภ์ ควรเช็กกับสายการบินก่อนจองตั๋ว

นั่งรถเป็นผู้โดยสารก็ต้องคาดเข็มขัด

คนท้องที่นั่งเบาะหลังมักไม่คาดเข็มขัด ทั้งที่แรงกระแทกเวลาชนทำให้ตัวพุ่งไปกระแทกเบาะหน้าได้ หลักการคาดเหมือนกับคนขับทุกข้อ

ที่นั่ง	สิ่งที่ต้องทำ
เบาะหน้าข้างคนขับ	เลื่อนเบาะถอยหลังให้สุด คาดเข็มขัดใต้ท้อง เปิดถุงลมไว้
เบาะหลัง	คาดเข็มขัด 3 จุดถ้ามี ไม่นั่งตรงกลางที่มีแค่สายคาดตัก
รถตู้โดยสาร รถทัวร์	เลือกที่นั่งที่มีเข็มขัด คาดทุกครั้ง นั่งใกล้ทางเดินเพื่อลุกเดินได้
แท็กซี่ หรือรถเรียกผ่านแอป	ถ้าเข็มขัดเบาะหลังใช้ไม่ได้ ขอเปลี่ยนรถ

เรื่องที่ต้องคิดต่อหลังคลอดคือการกลับบ้านพร้อมลูก ลูกต้องนั่งคาร์ซีทตั้งแต่วันแรกที่ออกจากโรงพยาบาล ดูวิธีติดตั้งได้ที่ คาร์ซีทเด็ก

ถ้าเกิดอุบัติเหตุ แม้เป็นแค่รถเฉี่ยวชน

หน่วยงานสาธารณสุขโนวาสโกเชียแนะนำให้คนท้องไปพบแพทย์ทันทีหลังอุบัติเหตุทางรถทุกครั้ง แม้จะรู้สึกว่าไม่ได้บาดเจ็บ เพราะการบาดเจ็บที่ลูกหรือรกส่วนใหญ่เกิดในไม่กี่ชั่วโมงแรกหลังเกิดเหตุ และอาจยังไม่มีอาการชัดในตอนนั้น

สิ่งที่ทำตามลำดับ

1. ถ้ามีคนบาดเจ็บ หรือคุณแม่ปวดท้อง มีเลือดออก ให้โทร 1669
2. ถ้าไม่มีใครบาดเจ็บชัด ให้คนอื่นจัดการเรื่องรถและประกัน ส่วนคุณแม่ไปโรงพยาบาลที่ฝากครรภ์หรือที่ใกล้ที่สุด
3. บอกเจ้าหน้าที่ว่าท้องกี่สัปดาห์ และเล่าว่ารถชนแบบไหน เข็มขัดคาดอยู่ไหม
4. หมอมักตรวจครรภ์ ฟังเสียงหัวใจลูก และในบางรายจะให้เฝ้าดูการบีบตัวของมดลูกนานหลายชั่วโมง
5. หลังกลับบ้าน สังเกตอาการต่อในวันถัดไป และนับลูกดิ้นตามวิธีที่หมอแนะนำ ดูวิธีนับได้ที่ นับลูกดิ้น

วางแผนการเดินทางช่วงใกล้คลอด

ช่วงสัปดาห์ท้าย ๆ คุณแม่ควรมีแผนว่าใครจะขับไปโรงพยาบาลเมื่อเจ็บท้องคลอดหรือน้ำเดิน

• กำหนดคนขับหลักและคนขับสำรอง เผื่อคนแรกติดงาน
• ลองขับเส้นทางไปโรงพยาบาลในชั่วโมงเร่งด่วนสักครั้ง จะรู้ว่าใช้เวลาจริงเท่าไร
• เก็บกระเป๋าคลอดไว้ในรถหรือใกล้ประตูตั้งแต่ราว 36 สัปดาห์
• จดเบอร์ห้องคลอดและ 1669 ไว้ในโทรศัพท์ทุกเครื่องของบ้าน
• ปูผ้าขนหนูหรือผ้ายางบนเบาะไว้ เผื่อน้ำเดินระหว่างทาง

อาการน้ำเดินแยกจากปัสสาวะเล็ดอย่างไร ดูได้ที่ น้ำเดิน

คุณแม่ที่ขับรถอย่างระมัดระวังและคาดเข็มขัดถูกวิธี ใช้รถได้ตามปกติในชีวิตประจำวัน ไม่ต้องกังวลทุกครั้งที่ขึ้นรถ ให้ฟังร่างกายตัวเองว่าวันไหนพร้อมขับ วันไหนควรให้คนอื่นขับ

ติดต่อแพทย์หรือห้องคลอดทันทีถ้ามีอาการเหล่านี้ ไม่ว่าจะเกิดระหว่างเดินทางหรือไม่

• ปวดท้องรุนแรง หรือท้องแข็งเป็นจังหวะก่อน 37 สัปดาห์
• มีเลือดออก หรือน้ำไหลออกทางช่องคลอด
• ปวดศีรษะรุนแรง ตาพร่ามัว หรือมองเห็นแสงวาบ
• ขาบวมข้างเดียว ปวดน่อง หรือหายใจเหนื่อยเจ็บหน้าอกหลังนั่งรถนาน
• ลูกดิ้นน้อยลงชัดเจน