พุดเดิ้ล สามขนาดต่างกันอย่างไร นิสัยและวิธีเลี้ยงให้ขนไม่พัน

พุดเดิ้ลที่เราเห็นในห้างหรือคาเฟ่ส่วนมากเป็นทอยตัวเล็กขนฟูสีน้ำตาลแดง ภาพนั้นทำให้หลายบ้านคิดว่าพุดเดิ้ลคือหมาตุ๊กตาที่อยู่เฉยๆ บนตัก ความจริงคือพุดเดิ้ลทุกขนาดเป็นหมาทำงานที่ฉลาดมาก ต้องการงานให้สมองทำ และมีขนที่ต้องดูแลมากกว่าพันธุ์ส่วนใหญ่

สิ่งแรกที่ต้องตัดสินใจคือขนาด เพราะขนาดเปลี่ยนแทบทุกอย่าง ตั้งแต่พื้นที่ในบ้าน ค่าตัดขน ไปจนถึงโรคที่ต้องเฝ้าระวัง

สามขนาด หนึ่งสายพันธุ์

AKC ถือว่าทอย มินิเจอร์ และสแตนดาร์ดเป็นพุดเดิ้ลพันธุ์เดียวกัน ใช้มาตรฐานรูปร่างเดียวกัน ต่างกันที่ความสูงเท่านั้น

ขนาด	ความสูงที่ไหล่	น้ำหนักโดยประมาณ (AKC)
ทอย	ไม่เกิน 10 นิ้ว (ราว 25 ซม.)	4 ถึง 6 ปอนด์ (ราว 2 ถึง 3 กก.)
มินิเจอร์	10 ถึง 15 นิ้ว (ราว 25 ถึง 38 ซม.)	10 ถึง 15 ปอนด์ (ราว 4.5 ถึง 7 กก.)
สแตนดาร์ด	มากกว่า 15 นิ้ว (เกิน 38 ซม.)	ผู้ 60 ถึง 70 ปอนด์ เมีย 40 ถึง 50 ปอนด์ (ราว 18 ถึง 32 กก.)

AKC ระบุอายุขัยของพุดเดิ้ลไว้กว้าง 10 ถึง 18 ปี ในบ้านเราคำว่า "ทีคัพ" หรือ "ไมโครทอย" ไม่ใช่ขนาดที่ AKC รับรอง ลูกหมาที่ถูกขายว่าตัวเล็กกว่าทอยปกติควรถามเรื่องสุขภาพพ่อแม่และขอให้สัตวแพทย์ตรวจละเอียดเป็นพิเศษ หมาตัวจิ๋วกินได้ทีละน้อยและบาดเจ็บจากการตกที่สูงได้ง่ายกว่า

ถ้ายังลังเลระหว่างพุดเดิ้ลกับหมาตัวเล็กพันธุ์อื่นสำหรับห้องชุด ลองเทียบใน หมาพันธุ์เลี้ยงง่ายสำหรับคอนโด

จากหมาคาบน้ำ สู่ทรงขนที่ทุกคนจำได้

AKC เล่าว่าพุดเดิ้ลกำเนิดในเยอรมนีในฐานะหมาคาบสัตว์จากน้ำ ชื่อมาจากคำเยอรมัน pudelin ที่แปลว่าตีน้ำกระจาย ส่วนชาวฝรั่งเศสเรียกพันธุ์นี้ว่า Caniche ทรงขนแบบประกวดที่ดูหรูหราจึงมีรากมาจากหมาที่ทำงานในน้ำ ไม่ได้เกิดมาเพื่อความสวยอย่างเดียว

ทรงที่ AKC พูดถึงมีสองแบบหลัก

• ทรงคอนติเนนทัล ตัดขนส่วนท้ายสั้น เหลือปอมที่ข้อเท้าและสะโพก ใช้ในการประกวด
• ทรงสปอร์ตติ้ง ขนสั้นเท่ากันทั้งตัวตามรูปร่าง ดูแลง่ายกว่ามาก

สายเลือดนักว่ายน้ำยังอยู่ครบ พุดเดิ้ลหลายตัวชอบน้ำ ชอบคาบของกลับมาให้ และเบื่อง่ายถ้าวันหนึ่งไม่มีอะไรให้ทำ

งานขน ส่วนที่ต้องคิดให้ดีก่อนรับ

AKC เขียนชัดว่าพุดเดิ้ลต้องแปรงขนทุกวัน เว้นแต่จะไว้ทรงสั้น ขนที่พันกันใกล้ผิวหนังต้องโกนออก และควรเข้าร้านตัดแต่งทุก 4 ถึง 6 สัปดาห์ ขนพุดเดิ้ลไม่หยุดยาวตามฤดูเหมือนหลายพันธุ์ จึงต้องตัดต่อเนื่องตลอดชีวิต

ตารางงานขนที่เราใช้กับพุดเดิ้ลทรงตุ๊กตาหมียาวปานกลาง

ความถี่	งาน	จุดที่มักพลาด
ทุกวัน	แปรงสลิกเกอร์ทีละชั้นจนถึงผิว แล้วหวีเหล็กตาม	หลังหู ใต้รักแร้ ใต้ปลอกคอ
หลังเดินข้างนอก	ดูเศษหญ้าและเมล็ดพืชตามขา	ง่ามนิ้วเท้า
ทุกสัปดาห์	ดูหูและเช็ดคราบน้ำตา	ขนในช่องหูที่อับชื้น
ทุก 4 ถึง 6 สัปดาห์	อาบน้ำ เป่าตรง ตัดทรง ตัดเล็บ	เป่าไม่แห้งถึงโคนขน

การหวีที่ถูกต้องคือแหวกขนเป็นชั้นแล้วแปรงจากโคนออกมา ไม่ใช่ลูบแค่ผิวด้านบน วิธีแปรงทีละชั้นอยู่ใน แปรงขนหมา ส่วนค่าบริการตัดขนที่ต้องจ่ายเป็นประจำ ดูประกอบได้ใน ราคาอาบน้ำตัดขนหมา

เรื่องขนร่วงน้อย AKC ใช้คำว่าขนร่วงค่อนข้างน้อย คนที่แพ้หมาบางคนอยู่กับพุดเดิ้ลได้สบายกว่าพันธุ์อื่น แต่การแพ้ขึ้นกับแต่ละคน ควรลองอยู่ใกล้พุดเดิ้ลหลายชั่วโมงก่อนตัดสินใจรับ

สมองเร็ว พลังงานสูง

AKC จัดพุดเดิ้ลเป็นหมาที่ฉลาดและฝึกง่ายมาก ตอบสนองดีกับการฝึกด้วยรางวัล และเป็นหมาที่กระตือรือร้น สแตนดาร์ดต้องการการออกกำลังกายมาก ทอยกับมินิเจอร์ก็ไม่ได้อยู่เฉยอย่างที่คนคิด

พฤติกรรมที่เจอบ่อยเมื่อพุดเดิ้ลได้งานไม่พอ

• เห่าเรียกความสนใจ หรือเห่าทุกเสียงที่ได้ยิน
• เปิดตู้ ดึงของออกจากถัง แกะถุงขนม
• เดินวนตามเจ้าของ ไม่ยอมนอนพัก
• เรียนรู้ว่าทำอะไรแล้วได้ความสนใจ แล้วทำซ้ำ

ทางแก้คือให้สมองทำงาน เช่น สอนคำสั่งใหม่สัปดาห์ละหนึ่งอย่าง ซ่อนขนมให้ดมหา ใช้ของเล่นที่ต้องแก้ปริศนาก่อนได้อาหาร หรือเล่นคาบของในทางเดิน ทอยพุดเดิ้ลหลายตัวเรียนท่าตลกได้เป็นสิบท่า และดูมีความสุขกับการได้ทำงานกับเจ้าของจริงๆ

โรคที่ต่างกันตามขนาด

AKC ระบุโรคที่พบได้ในพุดเดิ้ลทั้งพันธุ์ เช่น ข้อสะโพกเสื่อม โรคตา โรคลมชัก ต่อมไขมันผิวหนังอักเสบ (sebaceous adenitis) และโรคเลือดออกง่ายฟอนวิลเลอแบรนด์ แต่บางโรคเอียงไปตามขนาดชัดเจน

ขนาด	โรคที่ AKC ระบุว่าพบมากกว่า	สังเกตอะไรที่บ้าน
ทอย และ มินิเจอร์	ลูกสะบ้าเคลื่อน, Legg-Calve-Perthes (หัวกระดูกต้นขาขาดเลือด)	ยกขาหลังเป็นพักๆ เดินกะเผลกขาหลังข้างเดียวในลูกหมาโต
สแตนดาร์ด	กระเพาะบิด (bloat), ต่อมไขมันผิวหนังอักเสบ	ท้องป่องเร็ว ขย้อนแต่ไม่มีอะไรออก / ขนบาง ผิวเป็นขุยสะเก็ด
ทุกขนาด	โรคตา, ลมชัก	น้ำตาเยอะ ตาขุ่น ชนของในที่มืด / ชักเกร็ง

ทอยพุดเดิ้ลน้ำตาไหลจนขนใต้ตาเป็นคราบน้ำตาลเป็นเรื่องที่เจ้าของถามกันบ่อย ส่วนมากเช็ดให้แห้งทุกวันก็พอ แต่ถ้าตาแดง หรี่ตา หรือน้ำตาข้นเปลี่ยนสี ให้ดูต่อใน หมาตาแฉะ

ลดความเสี่ยงในสแตนดาร์ดได้ด้วยการแบ่งอาหารเป็นสองถึงสามมื้อ และงดวิ่งเล่นหนักหลังกินทันที

ก่อนรับลูกหมา ถามผลตรวจอะไรบ้าง

AKC แนะนำการตรวจสุขภาพสำหรับพ่อแม่พันธุ์ดังนี้ ตรวจข้อสะโพก ตรวจตาโดยจักษุสัตวแพทย์ ตรวจดีเอ็นเอโรค NEwS ในสแตนดาร์ด ตรวจต่อมไทรอยด์ในสแตนดาร์ด และตรวจดีเอ็นเอโรคฟอนวิลเลอแบรนด์ชนิดที่หนึ่ง

คำถามที่เราใช้กับผู้เพาะ

1. พ่อแม่ตรวจอะไรมาแล้ว มีเอกสารผลตรวจให้ดูไหม
2. พ่อแม่หนักและสูงเท่าไร ลูกจะโตใกล้เคียงขนาดนั้น
3. ลูกหมาเคยถูกจับแปรงขน เป่าลม และตัดเล็บแล้วหรือยัง
4. ฉีดวัคซีนและถ่ายพยาธิไปแล้วกี่ครั้ง

ข้อสามสำคัญกว่าที่คิด พุดเดิ้ลต้องอยู่กับไดร์เป่าและกรรไกรไปตลอดชีวิต ลูกหมาที่คุ้นตั้งแต่เล็กจะไม่กลัวร้านตัดขน

ผิวหนังและหู สองจุดที่เปลี่ยนเร็วในอากาศร้อนชื้น

ขนหยิกแน่นเก็บความชื้นได้นาน หลังอาบน้ำถ้าเป่าไม่แห้งถึงโคน ผิวที่อับชื้นจะเริ่มมีกลิ่นภายในไม่กี่วัน และหูที่มีขนขึ้นในช่องหูก็อับง่าย เราตรวจผิวด้วยการแหวกขนดูตามแนวหลังสัปดาห์ละครั้ง ผิวปกติเป็นสีชมพูหรือสีเทาตามสีขน ไม่มีขุยสะเก็ด ถ้าเห็นสะเก็ดเกาะโคนขนเป็นวง ขนบางลงเป็นหย่อม หรือมีตุ่มแดง ให้พาไปตรวจ ข้อมูลเรื่องอาการผิวหนังแต่ละแบบอยู่ใน โรคผิวหนังในสุนัข

พาไปร้านตัดขนครั้งแรกโดยไม่ให้กลัว

เพราะพุดเดิ้ลต้องเข้าร้านตัดขนหลายสิบครั้งตลอดชีวิต ความรู้สึกต่อร้านในครั้งแรกๆ มีผลยาวมาก เราเริ่มเตรียมตั้งแต่ลูกหมาเพิ่งมาอยู่บ้านไม่กี่วัน

1. ที่บ้าน จับเท้า จับหู เปิดปาก แล้วให้ขนมชิ้นเล็ก วันละไม่กี่นาที
2. เปิดไดร์เป่าผมระดับเบาไกลๆ ขณะน้องกินข้าว แล้วค่อยขยับเข้าใกล้ทีละวัน
3. วางน้องบนโต๊ะหรือเครื่องซักผ้าที่ปูผ้ากันลื่น ให้ยืนนิ่งรับขนมสั้นๆ เพื่อคุ้นกับการยืนบนที่สูง
4. ครั้งแรกที่ไปร้าน ขอแค่อาบน้ำ เป่า และเล็มรอบหน้าเท้า ยังไม่ต้องตัดทรงเต็ม
5. เลือกร้านที่ให้เจ้าของดูได้ หรือเล่าได้ว่าระหว่างตัดน้องเป็นอย่างไร

สังเกตหลังกลับจากร้านด้วยว่ามีรอยแดงจากใบมีด ผิวใต้ท้องเป็นผื่น หรือน้องเลียจุดใดจุดหนึ่งไม่หยุดหรือเปล่า ถ้ามี บอกร้านในครั้งต่อไปให้ปรับความยาวใบมีด

อยู่ร่วมกับเด็ก สัตว์อื่น และการอยู่ลำพัง

พุดเดิ้ลส่วนใหญ่เป็นมิตรกับคนในบ้านและเข้ากับหมาแมวตัวอื่นได้ดีเมื่อถูกพาเข้าสังคมตั้งแต่เล็ก เรื่องที่ต้องระวังจะต่างกันตามขนาด

• ทอยตัวเล็กมาก เด็กเล็กที่อุ้มแล้วทำตกเป็นอุบัติเหตุที่เจอบ่อย ควรให้เด็กนั่งกับพื้นเวลาเล่นด้วย
• มินิเจอร์ขนาดกำลังดีสำหรับบ้านที่มีเด็กโต เล่นเกมคาบของได้นาน
• สแตนดาร์ดตัวใหญ่และกระโดดดีใจแรง ต้องฝึกให้นั่งรอก่อนทักทาย ไม่อย่างนั้นเด็กเล็กหรือผู้สูงอายุล้มได้

เรื่องอยู่ลำพัง พุดเดิ้ลผูกพันกับเจ้าของสูง ตัวที่ไม่เคยฝึกอยู่คนเดียวจะเห่าหรือหอนเมื่อประตูปิด ให้เริ่มฝึกออกจากบ้านทีละไม่กี่นาที แล้วเพิ่มเวลาช้าๆ และทิ้งของเล่นที่ต้องใช้สมองไว้ให้ระหว่างที่ไม่อยู่

ตารางหนึ่งสัปดาห์ และพาไปหาหมอทันทีถ้า

วัน	งานหลัก
ทุกวัน	แปรงขน 10 นาที เดินหรือเล่นคาบของ ฝึกคำสั่งสั้นๆ
จันทร์	ดูหู เช็ดคราบใต้ตา
พุธ	เกมดมกลิ่นหาขนม
ศุกร์	แปรงฟัน ดูผิวตามแนวหลัง
เสาร์หรืออาทิตย์	เดินยาวหรือว่ายน้ำในที่ปลอดภัย
ทุก 4 ถึง 6 สัปดาห์	เข้าร้านตัดขน ตัดเล็บ

พาไปหาหมอทันทีถ้า

• ท้องป่องเร็ว ขย้อนแต่ไม่มีอะไรออก โดยเฉพาะในสแตนดาร์ด
• ชักเกร็ง หรือหมดสติแม้เพียงครู่เดียว
• เลือดออกไม่หยุดจากแผลเล็กหรือหลังตัดเล็บ
• ตาแดงขุ่น หรี่ตาข้างเดียว
• ขาหลังไม่ยอมลงน้ำหนักเลย

พุดเดิ้ลที่ได้แปรงขนสม่ำเสมอและได้ใช้สมองทุกวันเป็นหมาที่อยู่ด้วยแล้วสนุกมาก เพราะเข้าใจเจ้าของเร็ว และพร้อมเรียนเรื่องใหม่ได้แทบทุกวัย