มุ้งกันยุง แบบไหนดี เลือกทรง ขนาดตา และวิธีกางให้ยุงเข้าไม่ได้

มุ้งที่ดีสำหรับบ้านส่วนใหญ่คือมุ้งทรงสี่เหลี่ยม สีขาว ตาถี่ และยาวพอจะพับชายสอดใต้ฟูก CDC ระบุขนาดตาไว้ที่ 156 รูต่อตารางนิ้ว ถ้าซื้อได้แบบชุบสารเพอร์เมทรินจะป้องกันได้มากกว่ามุ้งธรรมดา ส่วนมุ้งกระโจมหรือมุ้งครอบพับได้ เลือกตามลักษณะการนอนและพื้นที่ในห้อง

มุ้งราคาแพงที่กางผิดก็กันยุงไม่ได้ ชายมุ้งที่ปล่อยลอยห่างฟูกแค่คืบเดียวเท่ากับเปิดประตูให้ยุง และเกือบทุกปัญหาของมุ้งมาจากจุดนี้

มุ้ง 4 แบบในตลาด เหมาะกับใคร

แบบ	ลักษณะ	เหมาะกับ	จุดที่ต้องระวัง
มุ้งสี่เหลี่ยมแบบผูกมุม	ผ้ามุ้งทรงกล่อง ผูกเชือก 4 มุมกับเสาหรือตะขอ	ห้องนอนประจำ เตียงขนาดมาตรฐาน	ต้องมีจุดผูกที่มั่นคง ผูกหย่อนจะเกิดช่อง
มุ้งกระโจมทรงกลม	แขวนจุดเดียวบนเพดาน ผ้าแผ่ลงรอบเตียง	ห้องที่ผูกมุมไม่ได้ เตียงชิดผนัง	ด้านล่างกว้าง ต้องเก็บชายให้ครบรอบ ห้องเพดานต่ำผ้าจะชิดตัว
มุ้งครอบพับได้ (มีโครงสปริง)	กางเองได้ ไม่ต้องเจาะ	หอพัก ห้องเช่า นอนพื้น ย้ายบ่อย	บางรุ่นไม่มีพื้น ต้องวางให้แนบฟูกทุกด้าน
มุ้งเปลและมุ้งครอบเด็ก	ขนาดเล็ก ครอบเปลหรือที่นอนเด็ก	ทารกและเด็กเล็ก	ต้องตึง ไม่มีผ้าหย่อนหรือเชือกยาวใกล้เด็ก

CDC เลือกทรงสี่เหลี่ยมเป็นค่าเริ่มต้น เหตุผลที่ใช้ได้ในบ้านเราคือทรงสี่เหลี่ยมให้พื้นที่เหนือศีรษะและข้างตัวเท่ากันทั้งเตียง ตัวคนจึงอยู่ห่างผ้ามุ้งมากกว่าทรงกระโจมที่ด้านบนแคบ

ขนาดตามุ้ง 156 รูต่อตารางนิ้ว ดูยังไงในร้าน

ตามุ้งเป็นเรื่องที่ฉลากในบ้านเราไม่ค่อยบอกเป็นตัวเลข แต่ตัดสินเองได้

• ตาถี่ 156 รูต่อตารางนิ้ว ตามที่ CDC ระบุ เท่ากับราว 12 ถึง 13 รูต่อความยาว 1 นิ้ว (ราว 2.5 เซนติเมตร) ในแต่ละแนว
• วิธีเช็กในร้าน วางไม้บรรทัดทาบผ้า นับรูตามแนวนอนในช่วง 1 นิ้ว ได้ราว 12 รูขึ้นไปถือว่าใกล้เคียง
• ตาที่ถี่เกินไปก็มีราคา คือลมผ่านน้อยลง ห้องที่ไม่มีพัดลมจะอบ ให้ชดเชยด้วยการเปิดพัดลมจ่อจากนอกมุ้ง

ส่วนสี CDC แนะนำสีขาว ข้อดีที่ใช้จริงคือมองเห็นยุงที่เกาะอยู่ด้านในง่าย ก่อนนอนส่องไฟฉายรอบผ้ามุ้งสักรอบ เจอตัวไหนตีตัวนั้น

วัดเตียงก่อนซื้อ มุ้งต้องยาวกว่าเตียงเท่าไหร่

ข้อนี้คนพลาดบ่อยที่สุด เพราะซื้อตามขนาดเตียงที่เขียนบนกล่อง ทั้งที่ CDC ให้เลือกมุ้งที่ยาวพอจะสอดชายใต้ฟูก ส่วนเกินที่ต้องเผื่อจึงขึ้นกับความหนาฟูก

ตัวอย่างสมมติ เตียง 5 ฟุต ฟูกหนา 25 เซนติเมตร และต้องการสอดชายลึกใต้ฟูกอีก 15 เซนติเมตร ความสูงของผ้ามุ้งจากจุดแขวนลงมาต้องยาวกว่าระยะจากจุดแขวนถึงผิวฟูกอีกอย่างน้อย 40 เซนติเมตร ถ้าวัดแล้วจุดแขวนสูงจากผิวฟูก 150 เซนติเมตร มุ้งที่ต้องหาคือสูงราว 190 เซนติเมตรขึ้นไป

สิ่งที่ต้องวัด	วัดยังไง	ใช้ทำอะไร
กว้าง x ยาวของฟูก	วัดขอบฟูก ไม่ใช่ขอบเตียงไม้	มุ้งต้องกว้างกว่าฟูกเล็กน้อย ผ้าจะไม่ชิดตัว
ความหนาฟูก	วัดจากพื้นเตียงถึงผิวฟูก	บวกเผื่อสำหรับสอดชาย
ความสูงจุดแขวน	จากผิวฟูกถึงตะขอหรือเพดาน	เลือกความสูงมุ้ง
ระยะจากเตียงถึงผนัง	ทั้ง 2 ข้าง	ถ้าชิดผนัง มุ้งกระโจมหรือแบบผูกมุมต้องปรับตำแหน่งตะขอ

ถ้าเตียงชิดผนังด้านหนึ่ง ผ้ามุ้งด้านนั้นจะถูกกดแนบผนัง ใครนอนฝั่งนั้นจะนอนชิดผ้า เลื่อนเตียงออกจากผนังสัก 20 ถึง 30 เซนติเมตร หรือย้ายตะขอให้มุ้งตั้งตรงได้

มุ้งชุบสารเพอร์เมทริน คุ้มไหม

CDC ระบุว่ามุ้งที่ชุบเพอร์เมทรินป้องกันได้มากกว่ามุ้งธรรมดา เพราะสารฆ่าและไล่ยุงที่มาเกาะ หน้าข้อมูลมาลาเรียของ CDC อธิบายเพิ่มว่ามุ้งรุ่นเก่าต้องจุ่มสารใหม่ทุก 6 ถึง 12 เดือน ส่วนมุ้งชนิดออกฤทธิ์นาน (LLIN) ผสมสารไว้ในเส้นใย คงฤทธิ์ได้หลายปีแม้ซักซ้ำหลายครั้ง

คำถามที่ควรถามตัวเองก่อนจ่ายเพิ่ม

• บ้านอยู่ใกล้สวน ป่า หรือแหล่งน้ำ ยุงเยอะทั้งปี มุ้งชุบสารคุ้ม
• ไปค้างในพื้นที่ที่มีมาลาเรียหรือไข้เลือดออกระบาด มุ้งชุบสารเป็นตัวเลือกแรก
• อยู่คอนโดชั้นสูง มีมุ้งลวด เจอยุงแค่บางคืน มุ้งธรรมดาก็พอ

กางมุ้งให้ยุงเข้าไม่ได้ ทีละขั้น

ใช้เวลาครั้งแรกราว 15 นาที คืนถัดไปไม่เกิน 3 นาที

1. แขวนหรือผูกจุดบนให้มุ้งตั้งตรง ด้านข้างไม่เอียงเข้าหาที่นอน
2. ปล่อยชายมุ้งลงรอบเตียง สอดเข้าใต้ฟูกทุกด้าน หรือถ้าเป็นเปลเด็ก สอดใต้ฟูกเปลหรือใช้มุ้งที่ยาวถึงพื้นตามที่ CDC แนะนำ
3. ดึงผ้าให้ตึง ไม่ให้มีช่วงหย่อนเป็นถุง CDC เตือนเรื่องนี้เป็นพิเศษในบ้านที่มีเด็กเล็ก เพราะผ้าหย่อนพันตัวเด็กได้
4. ส่องหารูขาดตามตะเข็บและมุมที่ผูกเชือก จุดนี้รับแรงดึงทุกคืนจึงขาดก่อน
5. ก่อนเข้ามุ้ง ส่องไฟฉายดูข้างในว่ามียุงเกาะไหม แล้วเข้าทางเดียว ปิดชายกลับทันที
6. นอนให้ห่างผ้ามุ้ง CDC ระบุว่ายุงกัดผ่านตามุ้งได้ถ้าผิวหนังแนบผ้า แขนที่วางพาดขอบมุ้งตอนหลับคือจุดที่โดนบ่อย

ยืนหน้าชั้นวาง เช็ก 6 จุดก่อนจ่ายเงิน

ฉลากมุ้งในบ้านเรามักบอกแค่ขนาดเตียงกับสี เรื่องที่เหลือต้องดูด้วยตาและมือ

1. วัสดุ มุ้งโพลีเอสเตอร์เบา แห้งเร็ว ไม่ขึ้นราง่าย มุ้งผ้าฝ้ายหรือผ้าป่านระบายอากาศดีแต่หนัก ซักแล้วแห้งช้า ในห้องที่ชื้นจะมีกลิ่นอับ
2. ตะเข็บ ดึงตะเข็บมุมเบาๆ ถ้าเห็นด้ายห่างหรือผ้าย่นเป็นรู ผืนนั้นจะขาดตรงมุมก่อน
3. ห่วงและเชือก ห่วงพลาสติกบางแตกง่ายเมื่อดึงทุกคืน ห่วงโลหะหรือเชือกที่เย็บติดผ้าหลายชั้นทนกว่า
4. ประตูมุ้ง มุ้งครอบพับได้หลายรุ่นมีซิป ดูว่าซิปรูดลื่นและปิดได้สุดถึงพื้น ช่องที่ซิปปิดไม่สุดคือทางเข้าของยุง
5. ขนาดตา ใช้ไม้บรรทัดนับรูตามวิธีด้านบน หรือส่องผ้ากับไฟ ถ้าเห็นรูโปร่งชัดเจนกว้างกว่าหัวไม้ขีด ถือว่าห่างเกินไป
6. ความยาวชาย เทียบกับตัวเลขที่วัดจากเตียงไว้แล้ว ไม่ใช่ขนาดเตียงบนกล่อง

มุ้งสำหรับผู้สูงอายุและคนที่ลุกเข้าห้องน้ำกลางคืน

คนที่ต้องลุกกลางดึกบ่อย การมุดเข้าออกใต้ชายมุ้งที่สอดใต้ฟูกทำให้สะดุดและล้มได้ มุ้งที่มีประตูซิปด้านข้างหรือมุ้งที่แหวกชายได้เป็นช่วงจะปลอดภัยกว่า ให้ด้านที่เปิดอยู่ฝั่งที่ใกล้ห้องน้ำ และวางไฟกลางคืนไว้ที่พื้นนอกมุ้ง ถ้าใช้มุ้งที่ต้องสอดชาย ลองแบ่งเป็นสองฝั่ง สอดแน่นสามด้าน ส่วนด้านทางลงเตียงให้ชายยาวทับพื้นแทน

มุ้งสำหรับห้องที่ร้อนและอับ

ตาถี่ทำให้ลมผ่านน้อยลง ห้องที่ไม่มีแอร์จะร้อนอบภายในมุ้ง วิธีแก้ที่ไม่ต้องลดความถี่ของตาคือ

• ตั้งพัดลมนอกมุ้ง เป่าเฉียงขึ้นผ่านผ้า ไม่เป่าใส่ชายมุ้งตรงๆ เพราะลมแรงดันชายให้หลุดจากใต้ฟูก
• เลือกมุ้งที่สูงพอให้มีอากาศเหนือหัว ทรงสี่เหลี่ยมให้ปริมาตรอากาศมากกว่าทรงกระโจมขนาดเดียวกัน
• ซักมุ้งให้สะอาด ฝุ่นที่เกาะตาผ้าทำให้ลมผ่านน้อยลงอีก

ถ้าห้องร้อนจนนอนไม่หลับทุกคืน ลองดูวิธีลดความร้อนในบ้านโดยไม่ต้องเปิดแอร์ทั้งคืนในทำบ้านให้เย็นลง

มุ้งอย่างเดียวพอไหม

มุ้งกันยุงตอนนอน แต่ไม่ได้ทำให้ยุงในบ้านน้อยลง ยุงลายที่กัดตอนกลางวันก็ไม่สนว่าคุณมีมุ้ง CDC ระบุว่ายุงกัดทั้งกลางวันและกลางคืน ระบบที่ได้ผลคือมุ้งตอนนอน บวกกับลดแหล่งเพาะพันธุ์รอบบ้าน และยาทากันยุงตอนกลางวันหรือตอนนั่งนอกบ้าน

• เทน้ำขังในจานรองกระถาง ยางรถ และภาชนะรอบบ้านทุก 7 วัน ดูวิธีจัดการลูกน้ำได้ในกำจัดลูกน้ำยุงลาย
• ซ่อมมุ้งลวดที่ขาด และปิดช่องใต้ประตูห้องนอน
• ตอนกลางวันหรือนั่งนอกบ้าน ใช้ยาทากันยุงที่มีตัวยาผ่านการรับรอง ดูวิธีเลือกตามอายุคนใช้ในยากันยุงชนิดไหนปลอดภัย

ภาพรวมการกันยุงทั้งบ้านแบบหลายชั้น ตั้งแต่น้ำขังไปถึงห้องนอน อยู่ในวิธีกำจัดยุงในบ้าน

ดูแลมุ้งให้ใช้ได้นาน

งาน	ความถี่	วิธีทำ
ส่องหารูขาด	ทุกสัปดาห์	ดูตามตะเข็บ มุมผูกเชือก และชายที่สอดใต้ฟูก
ปะรูเล็ก	เมื่อเจอ	เย็บด้ายหรือแปะเทปผ้าทั้งสองด้าน
ซักมุ้งธรรมดา	ราวเดือนละครั้ง หรือเมื่อมีฝุ่น	ซักมือน้ำเย็นกับผงซักฟอกอ่อน ไม่บิด ผึ่งลม
ซักมุ้งชุบสาร	ตามฉลากเท่านั้น	ผึ่งในร่ม ไม่ตากแดดจัด
เปลี่ยนผืนใหม่	เมื่อรูใหญ่หรือขาดตามตะเข็บยาว	ผืนที่ปะหลายจุดจะขาดซ้ำเร็ว

ฝุ่นที่เกาะมุ้งเป็นอีกเรื่องที่คนเป็นภูมิแพ้ควรระวัง มุ้งที่ไม่ได้ซักหลายเดือนเก็บฝุ่นไว้เหนือหน้าคนนอน ซักพร้อมรอบซักผ้าปูที่นอนก็ได้ ดูความถี่ที่เหมาะในควรซักผ้าปูที่นอนบ่อยแค่ไหน

เลือกให้จบในหนึ่งนาที

สถานการณ์	แบบที่แนะนำ
ห้องนอนประจำ เตียงมาตรฐาน มีที่ผูกมุม	มุ้งสี่เหลี่ยมสีขาว ตาถี่ ยาวพอสอดใต้ฟูก
ห้องเช่า เจาะเพดานไม่ได้	มุ้งครอบพับได้แบบมีพื้นผ้า
เตียงชิดผนังและผูกมุมไม่ได้	มุ้งกระโจมแขวนจุดเดียว เลื่อนเตียงออกจากผนัง
ทารกในเปล	มุ้งเปลที่ตึง สอดใต้ฟูกเปลหรือยาวถึงพื้น ไม่มีเชือกห้อย
บ้านใกล้สวนหรือไปพื้นที่ที่มีโรคจากยุงระบาด	มุ้งชุบสารเพอร์เมทริน ดูฉลากเรื่องการซัก