ไฟฉาย LED ยี่ห้อไหนดี อ่านสเปกก่อนเลือกให้ตรงงาน

คำถามว่ายี่ห้อไหนดี ตอบได้ดีกว่าด้วยการถามกลับว่ายี่ห้อไหนบอกสเปกครบ ไฟฉายที่ขายตามตลาดหลายรุ่นพิมพ์ตัวเลขลูเมนใหญ่โตบนกล่อง แต่ไม่บอกว่าวัดยังไง ส่วนยี่ห้อที่จริงจังจะบอกสเปกครบหกข้อตามมาตรฐานเดียวกัน ให้เทียบรุ่นต่อรุ่นได้

เราจึงไม่จัดอันดับยี่ห้อ แต่จะอธิบายว่าสเปกแต่ละตัวแปลว่าอะไร งานในบ้านต้องการค่าเท่าไร และเลือกแหล่งพลังงานแบบไหน อ่านจบแล้วเปิดกล่องไฟฉายรุ่นไหนก็รู้ว่าคุ้มหรือไม่คุ้ม

มาตรฐาน FL1 คืออะไร ทำไมต้องดู

ANSI/PLATO FL1 คือมาตรฐานการวัดสเปกไฟฉายที่ผู้ผลิตจำนวนมากใช้ ไฟฉายที่ผ่านการวัดตามมาตรฐานนี้มักมีไอคอนเล็กๆ บนกล่อง Streamlight ผู้ผลิตไฟฉายรายหนึ่งที่ใช้มาตรฐานนี้ สรุปหัวข้อไว้หกข้อ

สเปก	หน่วย	ความหมาย
Light Output	ลูเมน (lumens)	ปริมาณแสงรวมทั้งหมดที่ไฟฉายปล่อยออกมา
Peak Beam Intensity	แคนเดลา (candela)	ความเข้มของแสงตรงจุดที่สว่างที่สุดของลำแสง
Beam Distance	เมตร	ระยะที่แสงยังสว่าง 0.25 ลักซ์
Run Time	ชั่วโมง นาที	เวลาจากแสงที่ 30 วินาทีหลังเปิดด้วยถ่านใหม่ จนแสงลดเหลือ 10 เปอร์เซ็นต์
Impact Resistance	เมตร	ปล่อยตกบนพื้นแข็งที่ความสูงที่ระบุแล้วต้องไม่แตกร้าวและยังใช้งานได้
Water Resistance	ระดับ	ทดสอบสามแบบ จุ่มน้ำชั่วคราว จมน้ำต่อเนื่อง และโดนน้ำกระเซ็น

ข้อดีของมาตรฐานคือเทียบข้ามยี่ห้อได้ ไฟฉายสองรุ่นที่บอก 300 ลูเมนตาม FL1 วัดด้วยวิธีเดียวกัน ส่วนรุ่นที่บอก 3,000 ลูเมนแต่ไม่บอกวิธีวัด เทียบอะไรไม่ได้เลย

อ่านสเปกให้เป็น

ลูเมนกับแคนเดลา คนละเรื่อง

ลูเมนคือแสงรวม แคนเดลาคือความเข้มกลางลำแสง ไฟฉายสองรุ่นลูเมนเท่ากันให้ความรู้สึกต่างกันได้มาก

• รุ่นที่แคนเดลาสูง ลำแสงพุ่งแคบเป็นจุด ส่องได้ไกล เหมาะส่องหาของในสวนหรือดูหลังคาจากพื้น
• รุ่นที่แคนเดลาต่ำแต่ลูเมนเท่ากัน แสงกระจายกว้าง สว่างทั่วห้อง เหมาะใช้ตอนไฟดับหรือซ่อมของในตู้

ถ้าหัวไฟฉายปรับซูมได้ ก็คือการเลื่อนระหว่างสองแบบนี้ในอันเดียว

ระยะส่อง

ระยะส่องตาม FL1 คือระยะที่แสงตกกระทบยังสว่าง 0.25 ลักซ์ ซึ่งเป็นแสงที่สลัวมาก หมายความว่าที่ระยะสุดตามสเปก เราแค่พอมองเห็นรูปร่าง ยังไม่ได้เห็นรายละเอียดชัด ถ้าต้องการเห็นชัดที่ระยะหนึ่ง เลือกรุ่นที่ระยะส่องตามสเปกไกลกว่าระยะใช้งานจริงพอสมควร

เวลาใช้งาน

ตัวเลขนี้หลอกตาได้มากที่สุด เพราะวัดจนแสงเหลือ 10 เปอร์เซ็นต์ของแสงที่ 30 วินาทีแรก ไฟฉายที่บอกว่าใช้ได้ 10 ชั่วโมง ช่วงท้ายจะสลัวมากแล้ว และไฟฉายหลายรุ่นลดแสงเองหลังเปิดโหมดสว่างสุดไปสักพักเพื่อกันร้อน

วิธีอ่านที่ถูกคือดูเวลาใช้งานคู่กับโหมด ไฟฉายที่บอกสเปกดีจะแยกบอกว่าโหมดสูงได้กี่นาที โหมดกลางกี่ชั่วโมง โหมดต่ำกี่ชั่วโมง ถ้ากล่องบอกเวลาเดียวแต่ไม่บอกโหมด ให้สมมติว่าเป็นเวลาของโหมดต่ำ

กันน้ำและกันกระแทก

สองข้อนี้คือสเปกที่บอกว่าไฟฉายจะรอดในวันที่ต้องใช้จริงหรือไม่ ไฟฉายสำหรับหน้าฝนหรือเตรียมน้ำท่วม ต้องมีระดับกันน้ำที่ระบุชัด ส่วนไฟฉายที่ต้องหยิบใช้ในความมืด โอกาสตกพื้นสูง ดูความสูงที่ผ่านการทดสอบตกกระแทกด้วย

ระดับกันน้ำบนกล่องมักเขียนเป็นรหัส IP ตัวเลขหลักหลังยิ่งสูงยิ่งกันน้ำได้มาก ไฟฉายที่ระบุแค่ "กันน้ำ" โดยไม่มีรหัส ให้ถือว่ากันละอองฝนได้แค่นั้น

งานในบ้านต้องการแค่ไหน

ตัวเลขในตารางนี้เป็นช่วงที่เราแนะนำเพื่อเป็นจุดเริ่มต้น ไม่ได้มาจากมาตรฐาน ใช้เทียบเวลาเลือกซื้อ

งาน	ช่วงลูเมนที่แนะนำ	ลักษณะแสง	อื่นๆ ที่ควรมี
ไฟดับในบ้าน เดินไปตู้ไฟ	100 ถึง 300	กระจายกว้าง	มีโหมดต่ำสำหรับใช้นาน
ส่องใต้ซิงก์ ในตู้ ซ่อมของ	100 ถึง 300	กระจายกว้าง	ไฟฉายคาดหัวหรือมีแม่เหล็กติดผนังได้ ว่างมือทั้งสองข้าง
เดินรอบบ้านตอนกลางคืน ดูสวน	300 ถึง 800	ลำแสงกลาง ถึงพุ่ง	กันน้ำ
ส่องหลังคา ต้นไม้สูง ไกลๆ	500 ขึ้นไป	พุ่งไกล แคนเดลาสูง	ระยะส่องไกลกว่าระยะใช้งาน
เตรียมพร้อมน้ำท่วม พายุ	100 ถึง 500	ปรับได้	กันน้ำ เวลาใช้งานโหมดต่ำนาน ใช้ถ่านที่หาซื้อง่าย
ไฟฉายเด็ก	ต่ำกว่า 100	กระจาย	ไม่ส่องตาแรง ฝาถ่านขันแน่น

ลองเทียบตัวอย่างสมมติ ไฟฉาย ก. บอก 5,000 ลูเมน ไม่มีสเปกอื่น ไฟฉาย ข. บอก 350 ลูเมน 9,000 แคนเดลา ระยะส่อง 190 เมตร โหมดสูง 2 ชั่วโมง โหมดต่ำ 12 ชั่วโมง กันน้ำมีรหัส IP ตามมาตรฐาน FL1 สำหรับงานในบ้าน ไฟฉาย ข. เป็นตัวเลือกที่ตัดสินใจได้ เพราะรู้ว่าจะได้อะไร ส่วนไฟฉาย ก. ไม่มีข้อมูลพอให้เทียบเลย ตัวเลขห้าพันลูเมนบนกล่องไม่ได้บอกว่าส่องได้ไกลแค่ไหนหรือใช้ได้นานเท่าไร

ไฟที่สว่างเกินก็มีข้อเสีย ไฟฉายหลายพันลูเมนในห้องเล็กแยงตาจนมองอะไรไม่เห็น และกินแบตเร็วมาก งานในบ้านส่วนใหญ่ไม่ต้องการเกิน 300 ลูเมน

ถ่านหรือแบตชาร์จ

ถ่านใช้แล้วทิ้ง

ไฟฉายที่ใช้ถ่าน AA หรือ AAA เหมาะเป็นไฟฉายฉุกเฉิน เพราะถ่านหาซื้อได้ทุกที่ เก็บได้นาน และไม่ต้องจำว่าต้องชาร์จ ข้อเสียคือสว่างสูงสุดได้ไม่มาก และถ้าลืมถ่านไว้ในไฟฉายนานหลายปี ถ่านบางชนิดรั่วจนขั้วไฟฉายเสีย ความต่างของถ่านแต่ละชนิดอ่านได้ที่ถ่านแต่ละชนิดต่างกันยังไง

แบตลิเธียมชาร์จได้

ไฟฉายที่ใช้แบตลิเธียมไอออนก้อนใหญ่ เช่น 18650 หรือแบตในตัวชาร์จผ่าน USB สว่างกว่าและคุ้มกว่าในระยะยาวถ้าใช้บ่อย แต่ต้องดูแลเรื่องการชาร์จ หน่วยงานความปลอดภัยสินค้าของสิงคโปร์แนะนำ

• ใช้ที่ชาร์จที่ผู้ผลิตให้มาหรือแนะนำ
• คอยดูตอนชาร์จ และถอดเมื่อเต็ม
• ห้ามชาร์จบนเตียง ใต้หมอน หรือบนโซฟา
• ห้ามชาร์จแบตที่บวม รั่ว หรือร้อนจัด

เลือกแบบไหนดี

ใช้บ่อยแค่ไหน	แนะนำ
แทบไม่ได้ใช้ เก็บไว้ฉุกเฉิน	ถ่าน AA ใช้แล้วทิ้ง ถอดถ่านเก็บแยกถ้าไม่ใช้นาน
ใช้ทุกสัปดาห์	แบตลิเธียมชาร์จได้
อยากได้ทั้งสองอย่าง	ไฟฉายที่ใช้ได้ทั้งแบตชาร์จและถ่าน AA ตามสเปกผู้ผลิต

LED ทนแค่ไหน

กระทรวงพลังงานสหรัฐฯ ระบุว่า LED สีขาวคุณภาพดีมีอายุการใช้งานราว 30,000 ถึง 50,000 ชั่วโมงหรือมากกว่า เทียบกับหลอดไส้ราว 1,000 ชั่วโมง อายุของ LED วัดจนแสงเหลือ 70 เปอร์เซ็นต์ของตอนเริ่มต้น ไม่ได้วัดจนหลอดดับ หลักการเดียวกันกับหลอด LED ในบ้าน อ่านเพิ่มได้ที่หลอด LED ประหยัดไฟจริงไหม

ในทางปฏิบัติ ไฟฉาย LED ส่วนใหญ่พังจากส่วนอื่นก่อนตัว LED เช่น สวิตช์ ขั้วถ่านเป็นสนิม แบตเสื่อม หรือเลนส์แตก เพราะฉะนั้นเวลาเลือก ดูวัสดุตัวไฟฉายและสวิตช์ด้วย ตัวอะลูมิเนียมหรือพลาสติกเกรดดี สวิตช์ที่มียางหุ้มกันน้ำ ทนกว่าพลาสติกบางที่บิดแล้วเสียงดังกรอบแกรบ

สีแสงก็เปลี่ยนได้

กระทรวงพลังงานสหรัฐฯ ระบุด้วยว่าสีแสงของ LED เปลี่ยนไปได้ตามเวลาใช้งาน ไฟฉายราคาถูกบางรุ่นแสงออกฟ้าอมม่วงตั้งแต่ใหม่ ส่วนรุ่นที่ดีกว่ามักบอกอุณหภูมิสีเป็นเคลวิน ตัวเลขต่ำแสงออกเหลืองอุ่น ตัวเลขสูงแสงออกขาวฟ้า สำหรับงานในบ้าน แสงขาวกลางๆ ช่วยให้แยกสีสายไฟหรือสีคราบรั่วซึมได้ง่ายกว่าแสงฟ้าจัด

ดูแลไฟฉายให้พร้อมใช้วันที่ต้องใช้

ไฟฉายเป็นของที่ซื้อแล้วลืม จนวันไฟดับเปิดไม่ติด งานดูแลมีไม่มาก ทำปีละสองครั้งก็พอ

1. ถอดถ่านใช้แล้วทิ้งออกจากไฟฉายที่เก็บไว้ฉุกเฉิน ใส่ถุงซิปวางคู่กัน ป้องกันถ่านรั่วกัดขั้ว (2 นาทีต่อกระบอก)
2. เช็ดขั้วถ่านด้วยผ้าแห้ง ถ้ามีคราบขาวหรือเขียว ใช้สำลีพันก้านชุบแอลกอฮอล์เช็ด แล้วรอให้แห้งก่อนใส่ถ่าน (5 นาที)
3. ดูยางโอริงที่เกลียวฝาท้าย ถ้าแห้งแตก การกันน้ำจะเสีย ผู้ผลิตหลายรายขายโอริงอะไหล่ เปลี่ยนตามขนาดเดิม
4. ไฟฉายแบตชาร์จที่เก็บนาน ชาร์จให้ได้ราวครึ่งหนึ่งก่อนเก็บ แล้วเช็กทุกหกเดือน แบตที่ปล่อยจนหมดเกลี้ยงนานๆ เสื่อมเร็ว
5. เช็ดเลนส์ด้วยผ้าไมโครไฟเบอร์ เลนส์ที่มีคราบมันมือทำให้แสงฟุ้งและส่องได้ใกล้ลง

ข้อ 4 เป็นแนวทางทั่วไปที่ผู้ผลิตแบตลิเธียมหลายรายแนะนำ ถ้าคู่มือไฟฉายบอกต่างจากนี้ ให้ทำตามคู่มือ

ไฟฉายที่ควรมีติดบ้าน

บ้านหนึ่งหลังไม่จำเป็นต้องมีไฟฉายแพงตัวเดียว ไฟฉายราคากลางสามตัวในสามจุดใช้งานได้จริงกว่า

1. ไฟฉายประจำจุด วางใกล้ตู้ไฟ หรือในลิ้นชักห้องนอน ใช้ถ่าน AA ที่ถอดเก็บแยกไว้ข้างกัน ไฟดับแล้วเดินไปถึงได้ในความมืด
2. ไฟฉายคาดหัว สำหรับงานซ่อมที่ต้องใช้สองมือ เช่น เปลี่ยนสายน้ำใต้ซิงก์ หรือเช็กตู้ไฟ
3. ไฟฉายกันน้ำ ใส่ไว้ในกระเป๋าฉุกเฉินของบ้าน ตามรายการในวิธีเตรียมบ้านก่อนน้ำท่วม และอีกอันในกล่องปฐมพยาบาล ตามที่แนะนำในชุดปฐมพยาบาลในบ้าน

เช็กลิสต์ก่อนจ่ายเงิน

ดู	ผ่าน	ไม่ผ่าน
สเปกบนกล่อง	บอกครบตาม FL1 หรือบอกวิธีวัด	มีแค่ลูเมนตัวเลขใหญ่
เวลาใช้งาน	แยกตามโหมด	ตัวเลขเดียวไม่บอกโหมด
กันน้ำ	มีรหัส IP	เขียนว่ากันน้ำเฉยๆ
แหล่งพลังงาน	ตรงกับความถี่ใช้งานของบ้าน	แบตในตัวเปลี่ยนไม่ได้ สำหรับไฟฉายฉุกเฉินที่เก็บนาน
การชาร์จ	มีที่ชาร์จหรือระบุสเปกที่ชาร์จชัด	ไม่บอกอะไรเลย
ตัวเครื่อง	สวิตช์แน่น ฝาขันสนิท	ฝาหลวม สวิตช์โยก