วิธีกำจัดตัวเรือด ตรวจที่นอน ใช้ความร้อน และเฝ้าดูให้ครบรอบ

ตัวเรือดกำจัดเองได้ถ้าเจอเร็วและทำเป็นระบบ หัวใจมีสามข้อ คือหาให้เจอว่าอยู่ตรงไหน ใช้ความร้อนกับทุกอย่างที่ซักหรืออบได้ แล้วเฝ้าดูต่อหลายเดือน เพราะตัวที่เหลือแค่ไม่กี่ตัวก็กลับมาเต็มเตียงได้

ถ้าตัวเรือดกระจายไปหลายห้องแล้ว หรือทำครบทุกขั้นแล้วยังเจอตัวใหม่หลังผ่านไปหลายสัปดาห์ เราแนะนำให้เรียกบริษัทกำจัดแมลงมืออาชีพ UC IPM ระบุว่าการกำจัดให้หมดมักต้องอาศัยมืออาชีพ และตัวเรือดในหลายพื้นที่ดื้อยากลุ่มไพรีทรอยด์ที่ขายทั่วไปแล้ว

ตัวเรือดหน้าตาแบบไหน ต่างจากหมัดยังไง

ลักษณะ	ตัวเรือด	หมัด
รูปร่าง	แบนรูปไข่ สีน้ำตาลแดง ไม่มีปีก	ลำตัวแบนข้าง สีน้ำตาลเข้ม
ขนาด	ตัวเต็มวัยราว 5 มม. ตัวอ่อน 1 ถึง 5 มม.	ราว 1 ถึง 3 มม.
การเคลื่อนที่	คลาน กระโดดไม่ได้	กระโดดได้ไกล
ที่อยู่	ตะเข็บที่นอน โครงเตียง หัวเตียง	ตัวสัตว์เลี้ยง พรม ที่นอนสัตว์
เวลาออกหากิน	กลางคืน ตอนคนนอน	ตลอดวัน

ขนาดตัวเรือดตามข้อมูลของ UC IPM ระบุว่าตัวเต็มวัยยาวราว 1/5 นิ้ว และตัวอ่อนเล็กได้ถึง 1/20 นิ้ว ตัวอ่อนที่เพิ่งฟักมีสีเกือบใส มองเห็นยาก ถ้าในบ้านมีสัตว์เลี้ยงและโดนกัดที่ข้อเท้าเป็นหลัก ลองอ่านวิธีกำจัดหมัดในบ้าน ประกอบด้วย

รอยกัดอย่างเดียวบอกไม่ได้

รอยกัดของตัวเรือดคล้ายรอยยุงหรือแมลงอื่น บางคนแทบไม่มีปฏิกิริยาเลย UC IPM จึงให้ยืนยันด้วยการเจอตัวหรือร่องรอยจริง ไม่ใช่ดูจากรอยกัดบนผิว

หาตัวเรือดให้เจอ ต้องดูตรงไหน

ตัวเรือดหลบตอนกลางวันในซอกแคบ UC IPM ระบุว่ามันเข้าร่องที่บางเท่าบัตรเครดิตได้ เตรียมไฟฉาย บัตรพลาสติกเก่า และถุงมือ ใช้เวลาราว 30 ถึง 45 นาทีต่อเตียง

ถอดผ้าปูออก ส่องตะเข็บและขอบของที่นอนทั้งสองด้าน ใช้บัตรรูดตามตะเข็บ
ยกที่นอนขึ้น ดูฐานเตียง ร่องไม้ และหัวมุมโครงเตียง
ดูหัวเตียง โดยเฉพาะด้านหลังที่ติดผนัง
ส่องโต๊ะข้างเตียง ลิ้นชัก ปลั๊กไฟ และขอบวอลเปเปอร์ที่หลุดใกล้เตียง
ดูโซฟาหรือเก้าอี้ผ้าที่มีคนนั่งหลับเป็นประจำ

สิ่งที่บอกว่ามีตัวเรือดได้แก่ จุดสีดำคล้ายหมึกปากกา ซึ่งคือมูล คราบเลือดเล็กๆ บนผ้าปู คราบผิวลอก และตัวเป็นๆ

ใช้ถ้วยดักขาเตียงช่วยหา

UC IPM อ้างการศึกษาที่พบว่าถ้วยดักแบบวางรองขาเตียง (interceptor) จับตัวเรือดได้มากกว่าการตรวจด้วยตาราว 6 เท่า ถ้วยแบบนี้มีผนังสองชั้น ตัวเรือดที่คลานจากพื้นขึ้นเตียงหรือคลานลงจากเตียงจะตกลงไปในร่องแล้วปีนออกไม่ได้ เปิดดูทุกเช้าก็รู้ว่ายังมีตัวเหลืออยู่ไหม

ขั้นลงมือ ทำตามลำดับนี้

ทำทีละห้อง เริ่มจากห้องที่เจอมากที่สุด อย่ารีบย้ายไปนอนห้องอื่น เพราะตัวเรือดจะตามคนไปและกระจายไปทั่วบ้าน

ลำดับ	ทำอะไร	ใช้เวลาราว
1	เก็บผ้าทุกชิ้นรอบเตียงใส่ถุงพลาสติก มัดปากก่อนยกออกจากห้อง	20 นาที
2	ซักแล้วอบร้อนจัด	2 ถึง 3 ชั่วโมงตามจำนวนผ้า
3	ดูดฝุ่นตะเข็บที่นอน โครงเตียง ร่องพื้น	30 นาที
4	ใช้ไอน้ำตามตะเข็บและซอกที่ซักไม่ได้	30 ถึง 60 นาที
5	สวมปลอกหุ้มที่นอนและหมอน	10 นาที
6	วางถ้วยดักขาเตียง ขยับเตียงห่างผนัง	10 นาที

ซักและอบให้ร้อนพอ

ความร้อนคือสิ่งที่ตัวเรือดทนไม่ได้ UC IPM ระบุว่าการอบผ้าในเครื่องอบด้วยไฟร้อนที่สุดอย่างน้อย 10 ถึง 15 นาทีฆ่าตัวเรือดทุกระยะได้ และถ้าซักอย่างเดียวควรใช้น้ำร้อนราว 49°C (120°F) ขึ้นไป

ผ้าบางชนิดซักน้ำร้อนไม่ได้ ให้ซักน้ำปกติแล้วไปจบที่เครื่องอบแทน บ้านที่ไม่มีเครื่องอบ ใช้ร้านสะดวกซักที่มีเครื่องอบผ้าได้ ถุงที่ใช้ขนผ้าไปให้ทิ้งเลย อย่าเอากลับมาใส่ผ้าที่อบแล้ว ดูวิธีซักผ้าปูให้สะอาดได้ในวิธีซักผ้าปูที่นอน

ดูดฝุ่นและใช้ไอน้ำ

ดูดฝุ่นด้วยหัวดูดซอกตามตะเข็บที่นอน ร่องโครงเตียง ขอบพรม และร่องพื้นไม้ เสร็จแล้วถอดถุงหรือเทกล่องฝุ่นใส่ถุงพลาสติก มัดแน่น ทิ้งนอกบ้านทันที

EPA ระบุว่าเครื่องพ่นไอน้ำต้องให้ความร้อนอย่างน้อย 54°C (130°F) ที่ผิวที่พ่น เดินหัวพ่นช้าๆ ตามตะเข็บ เพราะถ้าเร็วเกินไปความร้อนจะไม่ซึมถึงตัวที่หลบในร่อง ระวังอย่าให้ที่นอนชุ่มน้ำ ทิ้งให้แห้งก่อนปูผ้าใหม่ ถ้าที่นอนมีคราบหลังทำความสะอาด ดูต่อได้ในวิธีทำความสะอาดที่นอน

ของที่ซักหรืออบไม่ได้

ตุ๊กตา หนังสือ รองเท้า กระเป๋า และของเล่นเด็กที่เสี่ยง มีทางเลือกตามข้อมูลของ EPA และ UC IPM ดังนี้

วิธี	เงื่อนไข
ช่องแช่แข็ง	-18°C (0°F) อย่างน้อย 3 วันตาม EPA ใช้เทอร์โมมิเตอร์เช็กว่าช่องฟรีซเย็นถึงจริง
ปิดถุงทิ้งไว้	ใส่ถุงพลาสติกหนามัดแน่น EPA ระบุว่าอาจต้องเก็บนานถึงหนึ่งปี
ความร้อน	UC IPM ระบุว่า 60°C (140°F) นาน 2 ชั่วโมง หรือ 54°C (130°F) นาน 3 ชั่วโมงฆ่าได้

การตากแดดในรถหรือวางของไว้ใต้หลังคาที่ร้อนจัดอาจไม่ร้อนถึงใจกลางของ ของหนาๆ อย่างหมอนหรือกระเป๋าที่ยัดแน่นต้องร้อนทั้งชิ้น ถ้าไม่มีเครื่องวัด อย่าเชื่อว่าได้ผลแน่นอน

ปลอกหุ้มที่นอนช่วยตรงไหน

ปลอกหุ้มที่นอนแบบกันตัวเรือดมีซิปปิดสนิทรอบด้าน UC IPM ระบุว่ามันช่วยกักตัวที่อยู่ในที่นอนไว้จนตาย และทำให้ตัวใหม่ไม่มีร่องให้หลบ เมื่อพื้นผิวเรียบ การตรวจหาตัวเรือดในรอบต่อไปก็ง่ายขึ้นมาก

เลือกปลอกที่ระบุว่ากันตัวเรือดได้ (bed bug proof) ซิปต้องปิดได้แนบสนิทหรือมีแถบปิดปลายซิป สวมแล้วทิ้งไว้ตลอด อย่าถอดซักบ่อย เพราะตัวที่อยู่ข้างในอยู่ได้นาน UC IPM ระบุว่าตัวเรือดอยู่ได้ 20 ถึง 400 วันโดยไม่ได้ดูดเลือด ตามอุณหภูมิและระยะของตัว

เฝ้าดูหลังกำจัด ทำนานแค่ไหน

EPA ให้ตรวจทุก 7 วันหลังกำจัด เพื่อดูว่ามีตัวที่ฟักใหม่ไหม และเฝ้าดูต่อเนื่องราวหนึ่งปี

ช่วงเวลา	ทำอะไร
สัปดาห์ที่ 1 ถึง 4	ดูถ้วยดักทุกเช้า ตรวจตะเข็บปลอกหุ้มทุก 7 วัน ดูดฝุ่นซ้ำรอบเตียง
เดือนที่ 2 ถึง 3	ตรวจทุก 7 วัน ถ้ายังเจอตัวใหม่ซ้ำ ทำความร้อนรอบสอง หรือติดต่อมืออาชีพ
หลังจากนั้นถึงหนึ่งปี	ตรวจเดือนละครั้ง ทิ้งถ้วยดักไว้ที่ขาเตียง

ตัวอย่างสมมติ บ้านหนึ่งทำครบทุกขั้นในวันเสาร์ สองสัปดาห์แรกถ้วยดักยังจับได้วันละตัวสองตัว แล้วค่อยๆ หายไปในสัปดาห์ที่สี่ กรณีแบบนี้คือสัญญาณดี ส่วนถ้าจำนวนในถ้วยไม่ลดลงเลยหลังผ่านไปหลายสัปดาห์ แปลว่ายังมีแหล่งซ่อนที่ความร้อนไปไม่ถึง

ตัวเรือดที่ติดมากับกระเป๋าเดินทาง

ตัวเรือดเดินทางไปกับกระเป๋า เสื้อผ้า และเฟอร์นิเจอร์มือสอง หลังกลับจากเดินทาง วางกระเป๋าบนพื้นแข็งห่างเตียง เทเสื้อผ้าทั้งหมดเข้าเครื่องซักแล้วอบร้อน ตรวจตะเข็บกระเป๋าด้วยไฟฉาย ส่วนเฟอร์นิเจอร์ผ้าหรือที่นอนมือสอง ตรวจให้ละเอียดก่อนนำเข้าบ้านทุกครั้ง

เมื่อไรควรเรียกมืออาชีพ

เจอตัวเรือดในห้องนอนมากกว่าหนึ่งห้อง หรือบนโซฟาด้วย
ทำความร้อนครบแล้วนานกว่า 4 สัปดาห์ ถ้วยดักยังจับได้ไม่ลด
อยู่คอนโดหรืออพาร์ตเมนต์ ตัวเรือดเดินผ่านผนังและท่อไปห้องข้างๆ ได้ ควรแจ้งนิติบุคคลด้วย
ในบ้านมีผู้สูงอายุหรือเด็กเล็กที่ถูกกัดจนผิวอักเสบ

UC IPM ระบุว่าบริษัทกำจัดแมลงมืออาชีพมีวิธีใช้ความร้อนทั้งห้องที่ทำให้อุณหภูมิทั้งห้องขึ้นถึงระดับที่ตัวเรือดตาย ร่วมกับยาที่ตัวเรือดยังไม่ดื้อ วิธีแบบนี้คนทั่วไปทำเองไม่ได้ อย่าพยายามปิดห้องแล้วเปิดเครื่องทำความร้อนเอง EPA ระบุว่าการเร่งอุณหภูมิในบ้านแบบนี้ไม่ได้ฆ่าตัวเรือด

ถ้ามีแมลงอื่นในบ้านด้วย ภาพรวมการจัดการแมลงทั้งบ้านดูได้ในวิธีกำจัดแมลงในบ้าน

ต้องทิ้งที่นอนไหม

คำถามแรกของหลายบ้านคือควรยกที่นอนไปทิ้งเลยหรือเปล่า คำตอบส่วนใหญ่คือไม่จำเป็น เมื่อสวมปลอกหุ้มที่กันตัวเรือดได้ ตัวที่ติดอยู่ข้างในออกมากัดไม่ได้และจะตายไปเองตามที่ UC IPM อธิบาย ที่นอนจึงยังใช้ต่อได้

การทิ้งที่นอนมีข้อเสียที่คนมักไม่นึกถึง ระหว่างยกออกจากห้องผ่านทางเดินและบันได ตัวเรือดหล่นตามทางได้ ถ้าเลือกทิ้งจริง ให้ห่อที่นอนด้วยพลาสติกหนาแล้วพันเทปให้มิดก่อนยกออกจากห้อง และเขียนบอกไว้บนห่อว่ามีตัวเรือด เพื่อไม่ให้มีคนเก็บไปใช้ต่อ

ที่นอนที่ควรพิจารณาทิ้งคือที่นอนที่ขาดหรือมีรูจนปลอกหุ้มสวมไม่ได้ หรือที่นอนเก่ามากที่ตั้งใจจะเปลี่ยนอยู่แล้ว ส่วนโครงเตียงไม้ที่มีร่องเยอะ ใช้ไอน้ำและดูดฝุ่นตามร่องก่อน แล้วค่อยตัดสินใจทีหลัง

ดูแลรอยกัด

รอยกัดของตัวเรือดมักคันเป็นหลัก ล้างด้วยสบู่และน้ำ อย่าเกา เพราะแผลที่เกาจนถลอกติดเชื้อได้ ถ้าผื่นลามกว้าง มีหนอง หรือมีไข้ ไปพบแพทย์ หรือปรึกษาเภสัชกรเรื่องยาทาลดคัน

สิ่งที่ทำได้กับสิ่งที่ไม่ควรทำ

ทำ	ไม่ควรทำ
ตรวจตะเข็บที่นอนด้วยไฟฉายและบัตร	ตัดสินจากรอยกัดอย่างเดียว
เก็บผ้าใส่ถุงมัดก่อนยกออกจากห้อง	หอบผ้ากองเดินผ่านทั้งบ้าน
อบผ้าไฟร้อนสุด 10 ถึง 15 นาทีขึ้นไป	ซักน้ำเย็นแล้วตากลมเฉยๆ
ใช้ไอน้ำ 54°C ขึ้นไปตามตะเข็บ	ราดแอลกอฮอล์หรือน้ำมันบนเตียง
สวมปลอกหุ้ม วางถ้วยดักขาเตียง	พึ่งระเบิดควันฆ่าแมลงอย่างเดียว
ตรวจทุก 7 วันต่อเนื่องหลายเดือน	ย้ายไปนอนห้องอื่นหนีตัวเรือด