ผ้าปูที่นอนควรซักบ่อยแค่ไหน ใครต้องซักถี่กว่าสัปดาห์ละครั้ง

ผ้าปูที่นอนควรซักอย่างน้อยสัปดาห์ละครั้ง ถ้าไม่มีใครในบ้านเป็นภูมิแพ้และเหงื่อออกไม่มาก ยืดเป็นทุก 1 ถึง 2 สัปดาห์ได้ นี่คือเกณฑ์ของ Cleveland Clinic ส่วนผ้านวม หมอน และที่นอน ทำความสะอาดราวทุก 6 เดือน

ข้อที่ต้องขยับคือ "ใคร" นอนบนเตียงนั้น คนเป็นภูมิแพ้ หอบหืด คนที่เหงื่อออกมาก หรือบ้านที่ให้สุนัขแมวขึ้นนอนด้วย ควรซักถี่กว่าเกณฑ์ เราแยกให้ดูทีละกรณี พร้อมวิธีซักที่ทำให้การเปลี่ยนผ้าปูคุ้มแรง

ชิ้นไหนบนเตียง ซักบ่อยแค่ไหน

ชิ้น	ความถี่	หมายเหตุ
ผ้าปูที่นอน	ทุกสัปดาห์ ยืดได้ถึง 2 สัปดาห์	ซักถี่ขึ้นถ้ามีปัจจัยในหัวข้อถัดไป
ปลอกหมอน	ทุกสัปดาห์ หรือสัปดาห์ละ 2 ครั้งถ้าผิวหน้ามีปัญหา	สัมผัสหน้าและผมตรง ๆ
ปลอกผ้านวม	ทุก 1 ถึง 2 สัปดาห์	ถ้านอนห่มโดยไม่มีผ้าปูทับอีกชั้น ให้นับเท่าผ้าปู
ผ้านวมหรือไส้ผ้านวม	ราวทุก 6 เดือน	ดูวิธีที่ซักผ้านวมให้สะอาดไม่จับก้อน
หมอน	ราวทุก 6 เดือน	ดูวิธีที่ซักหมอนให้หายกลิ่น
ที่นอน	ราวทุก 6 เดือน	ดูดฝุ่นทั้งสองด้าน เช็ดคราบเฉพาะจุด ผึ่งลม
ผ้ารองกันเปื้อนที่นอน	ทุก 1 ถึง 2 เดือน หรือทันทีที่เปื้อน	ช่วยให้ที่นอนสะอาดนานขึ้น

ความถี่ของผ้าปู ปลอกหมอน ผ้านวม หมอน และที่นอนในตาราง อิงจาก Cleveland Clinic ส่วนแถวผ้ารองกันเปื้อนเป็นแนวปฏิบัติของบ้านเรา

หนึ่งสัปดาห์บนผ้าปู มีอะไรสะสมบ้าง

Cleveland Clinic ระบุว่าคนเราผลัดเซลล์ผิวราว 1.5 กรัมต่อวัน ส่วนหนึ่งตกอยู่บนเตียงที่เรานอนวันละ 7 ถึง 8 ชั่วโมง บวกกับเหงื่อ น้ำมันจากผิว น้ำลาย เศษอาหารถ้ากินบนเตียง และฝุ่นที่ติดตัวมาจากข้างนอก

US EPA อธิบายว่าไรฝุ่นกินเศษผิวหนังเหล่านี้เป็นอาหาร และไรฝุ่นเป็นตัวกระตุ้นหอบหืดที่พบบ่อยในบ้าน ผ้าปูที่ไม่ได้ซักหลายสัปดาห์จึงเท่ากับวางอาหารไว้ให้ไรฝุ่นเพิ่มจำนวน ใครที่ตื่นมาจามหรือคัดจมูกทุกเช้า ลองดูวิธีจัดการทั้งห้องได้ที่กำจัดไรฝุ่นในบ้าน

อากาศร้อนชื้นแบบบ้านเราทำให้เหงื่อออกตอนนอนแม้เปิดพัดลม ความชื้นที่ซึมลงผ้าปูทุกคืนเป็นอีกเหตุผลที่เราไม่ยืดเกินสองสัปดาห์

ใครควรซักถี่กว่าสัปดาห์ละครั้ง

Cleveland Clinic ระบุกลุ่มที่ควรซักบ่อยกว่าเกณฑ์ไว้ เราใส่ความถี่ที่ใช้ในบ้านไว้ข้าง ๆ

สถานการณ์	ทำไม	ความถี่ที่เราใช้
เป็นภูมิแพ้หรือหอบหืด	ไรฝุ่นและสารก่อภูมิแพ้สะสมบนผ้า	ทุกสัปดาห์ ไม่ยืด และใช้น้ำร้อนตามป้ายผ้า
เหงื่อออกมากตอนนอน	เหงื่อทำให้ผ้าชื้นและมีกลิ่น	ทุก 3 ถึง 4 วัน
อากาศร้อนชื้น ช่วงหน้าร้อนและหน้าฝน	เหงื่อมากขึ้น ผ้าแห้งช้า	ทุกสัปดาห์ ไม่ยืด
สัตว์เลี้ยงขึ้นนอนบนเตียง	ขน รังแค ดิน จากอุ้งเท้า	ทุก 3 ถึง 4 วัน
มีคนป่วยหรือเพิ่งหายป่วย	เชื้อจากน้ำมูก น้ำลาย เหงื่อตอนมีไข้	ซักหลังหายป่วยทันที และระหว่างป่วยทุก 2 ถึง 3 วัน
นอนโดยไม่ใส่ชุดนอน	ผิวสัมผัสผ้าปูโดยตรงทั้งตัว	ทุก 3 ถึง 4 วัน
มีแผลเปิดหรือผื่นผิวหนัง	ลดการสะสมเชื้อบนผ้า	ตามที่แพทย์แนะนำ

สัญญาณว่าผ้าปูถึงเวลาซัก แม้ยังไม่ครบรอบ

นอกจากปฏิทิน Cleveland Clinic ให้สังเกตสี่อย่าง ถ้าเจออย่างใดอย่างหนึ่งก็ซักเลย

1. มีกลิ่น ดมหมอนกับผ้าปูช่วงที่หัวนอน ถ้าได้กลิ่นเหงื่อหรือกลิ่นอับ ถึงเวลาแล้ว
2. มีคราบ ทั้งคราบเหลืองจากเหงื่อ คราบเครื่องสำอาง หรือคราบอาหาร
3. ผ้าเหนียวหรือสากมือ เวลาลูบแล้วไม่ลื่นเหมือนผ้าที่เพิ่งซัก
4. สีผ้าหมองหรือเปลี่ยนเฉพาะจุด โดยเฉพาะช่วงที่หัวและไหล่วาง

ขั้นตอนซักผ้าปูให้สะอาดจริง พร้อมเวลา

1. ถอดผ้าปู ปลอกหมอน ปลอกผ้านวมออกทั้งชุด สะบัดเศษผม เศษขนม ทิ้งก่อนลงเครื่อง (5 นาที)
2. อ่านป้ายผ้าว่ารับน้ำร้อนได้ถึงกี่องศา Cleveland Clinic และ US EPA แนะนำน้ำร้อนสำหรับเครื่องนอน แต่ต้องไม่เกินที่ป้ายระบุ (1 นาที)
3. แยกซักผ้าปูกับปลอกหมอนเป็นรอบเดียวกัน ไม่ใส่ผ้าเช็ดตัวรวม คู่มือของ University of Kentucky แนะนำข้อนี้ เพราะขุยผ้าเช็ดตัวจะเกาะผ้าปู และการเสียดสีทำให้ผ้าปูเป็นขุยเร็ว
4. ใส่ผงซักฟอกตามฉลาก คนผิวแพ้ง่ายใช้สูตรไม่มีน้ำหอม ตามที่ Cleveland Clinic แนะนำ (รอบซักราว 60 ถึง 90 นาที)
5. ใส่ผ้าลงเครื่องแบบไม่อัดแน่น ผ้าปูควีนไซซ์ชุดหนึ่งกินที่ในถังมากกว่าที่คิด อัดมากเกินผ้าจะพันกันเป็นก้อนและล้างไม่ออก
6. ตากหรืออบให้แห้งสนิท US EPA เน้นว่าต้องแห้งสนิท ผ้าปูที่ยังหมาดแล้วปูกลับลงเตียงจะอับชื้นตั้งแต่คืนแรก (ตากแดด 3 ถึง 5 ชั่วโมง หรืออบตามโปรแกรมเครื่อง)

"น้ำร้อน" คือกี่องศา อ่านจากป้ายผ้า

คำว่าซักน้ำร้อนในคำแนะนำของต่างประเทศ ใช้กับเครื่องซักผ้าที่มีน้ำร้อนในตัว บ้านเราหลายบ้านใช้เครื่องฝาบนที่ต่อแต่น้ำเย็น ถ้าเครื่องคุณไม่มีโปรแกรมทำความร้อน ก็ยังซักผ้าปูให้สะอาดได้ด้วยการซักทุกสัปดาห์และตากแดดจนแห้งสนิท ส่วนบ้านที่มีเครื่องฝาหน้าที่ตั้งอุณหภูมิได้ ให้เลือกอุณหภูมิตามสัญลักษณ์อ่างน้ำบนป้ายผ้า

สัญลักษณ์บนป้าย	ความหมายโดยทั่วไป	ใช้กับผ้าปูแบบไหน
อ่างน้ำมีจุด 1 จุด หรือเลข 30	น้ำไม่เกินราว 30 องศา	ผ้าไหม ผ้าผสมเส้นใยละเอียด ผ้าสีเข้มที่สีตกง่าย
อ่างน้ำมีจุด 2 จุด หรือเลข 40	น้ำไม่เกินราว 40 องศา	ผ้าโพลีเอสเตอร์ ไมโครไฟเบอร์ ผ้าผสม
อ่างน้ำมีจุด 3 จุด หรือเลข 50 ถึง 60	น้ำอุ่นจัด	ผ้าฝ้ายสีอ่อนส่วนใหญ่
อ่างน้ำมีมือจุ่ม	ซักมือเท่านั้น	ไม่ค่อยพบในผ้าปู ถ้าเจอให้แยกซัก
อ่างน้ำมีกากบาท	ห้ามซักน้ำ	ส่งร้านซักแห้ง

ถ้าป้ายผ้าขาดหายไปแล้ว ให้ถือว่าเป็นผ้าที่ทนได้แค่ 40 องศาไว้ก่อน ผ้าหดหรือสีตกแก้กลับไม่ได้ ส่วนคนที่ต้องการลดไรฝุ่นแต่ผ้ารับน้ำร้อนไม่ได้ การอบแห้งด้วยลมร้อนจนแห้งสนิท หรือตากแดดจัดหลายชั่วโมง ช่วยได้อีกทาง

คราบเหลืองตรงหัวนอน แก้ก่อนลงเครื่อง

คราบเหลืองบนปลอกหมอนและผ้าปูช่วงไหล่คือเหงื่อกับน้ำมันจากผิวที่สะสมหลายรอบซัก ซักปกติรอบเดียวมักไม่ออก เราทำแบบนี้

1. ทาน้ำยาซักผ้าชนิดน้ำแบบเข้มข้นลงบนคราบโดยตรง ขยี้เบา ๆ ด้วยมือ (2 นาที)
2. ทิ้งไว้ 15 ถึง 30 นาทีให้น้ำยาแทรกเข้าเนื้อผ้า
3. ซักตามรอบปกติด้วยอุณหภูมิสูงสุดที่ป้ายอนุญาต
4. ถ้ายังไม่ออก ผ้าขาวที่ป้ายอนุญาตให้ใช้สารฟอกขาวได้ ให้แช่ตามอัตราส่วนบนฉลากสารฟอกขาว ผ้าสีให้ใช้ผงฟอกผ้าสีที่ระบุว่าใช้กับผ้าสีได้

คราบที่ปล่อยไว้หลายเดือนจะติดถาวร การเปลี่ยนปลอกหมอนสัปดาห์ละครั้งจึงประหยัดแรงกว่ามาขัดคราบทีหลัง

นิสัยเล็ก ๆ ที่ทำให้ผ้าปูสะอาดนานขึ้น

ผ้าปูที่เปลี่ยนสัปดาห์ละครั้งจะสะอาดกว่าเดิมอีกถ้าทำสี่ข้อนี้

• ไม่ปูเตียงทันทีที่ตื่น Cleveland Clinic แนะนำให้เปิดผ้าห่มทิ้งไว้สักพักให้ความชื้นจากตัวเราระเหยไปก่อน เราเปิดไว้ระหว่างอาบน้ำแต่งตัว แล้วค่อยปูก่อนออกจากบ้าน
• อาบน้ำก่อนนอน เหงื่อและฝุ่นของทั้งวันจะไม่ติดลงผ้าปู
• เป่าผมให้แห้งก่อนหัวถึงหมอน Cleveland Clinic แนะนำข้อนี้ เพราะผมเปียกทำให้ปลอกหมอนและไส้หมอนชื้น
• ไม่กินขนมบนเตียง และไม่นั่งบนเตียงด้วยเสื้อผ้าที่ใส่ออกนอกบ้าน

ข้อแรกฟังดูขัดกับนิสัยคนชอบห้องเรียบร้อย แต่เตียงที่ถูกปิดทันทีขณะยังอุ่นและชื้นคือสภาพที่ไรฝุ่นชอบ เปิดไว้แค่ 30 ถึง 60 นาทีก็ช่วยได้

ควรมีผ้าปูกี่ชุดต่อเตียง

University of Kentucky แนะนำให้มีผ้าปูสำรองไว้อย่างน้อยหนึ่งชุด ในทางปฏิบัติเราใช้สูตรนี้

ความถี่ที่ซัก	จำนวนชุดต่อเตียง	เหตุผล
ทุก 2 สัปดาห์	2 ชุด	ชุดหนึ่งใช้ อีกชุดซักแล้วรอ
ทุกสัปดาห์	2 ถึง 3 ชุด	กันวันที่ฝนตกผ้าไม่แห้ง
ทุก 3 ถึง 4 วัน (ภูมิแพ้ สัตว์เลี้ยง)	3 ชุด	หมุนได้โดยไม่ต้องซักกลางสัปดาห์แบบรีบ ๆ
ปลอกหมอน	2 เท่าของจำนวนชุดผ้าปู	เปลี่ยนบ่อยกว่าผ้าปู

ชุดที่สามช่วยมากในหน้าฝน วันที่ผ้าซักยังไม่แห้ง เรามีชุดสะอาดพร้อมปูทันที ไม่ต้องเลือกระหว่างนอนบนผ้าเก่าอีกคืนหรือปูผ้าที่ยังหมาด ถ้าจะซื้อผ้าปูชุดใหม่ อ่านเรื่องผ้าปูที่นอนเนื้อผ้าอะไรดี ก่อน เพราะเนื้อผ้ามีผลกับความเร็วในการแห้งด้วย

ตารางเปลี่ยนเครื่องนอนทั้งปี ที่บ้านเราใช้

ความถี่	งาน	เวลาโดยประมาณ
ทุกเช้า	เปิดผ้าห่มทิ้งไว้ 30 นาทีก่อนปูเตียง	1 นาที
ทุกสัปดาห์ (วันเสาร์)	ถอดผ้าปู ปลอกหมอน ซักน้ำร้อนตามป้าย ปูชุดสำรอง	15 นาที บวกรอบซัก
ทุก 1 ถึง 2 สัปดาห์	ซักปลอกผ้านวม	รวมในรอบวันเสาร์
ทุกเดือน	ซักผ้ารองกันเปื้อน ดูดฝุ่นรอบเตียงและใต้เตียง	30 นาที
ทุก 6 เดือน	ซักไส้ผ้านวม ซักหรือตากหมอน ดูดฝุ่นและพลิกที่นอนถ้าเป็นรุ่นที่พลิกได้	ครึ่งวัน
เมื่อมีคนป่วย	ซักทั้งชุดหลังหายป่วย	15 นาที บวกรอบซัก

วันเสาร์ของเราเป็นวันซักผ้าเช็ดตัวด้วย แต่แยกเป็นคนละรอบ ดูความถี่ของผ้าเช็ดตัวได้ที่ผ้าเช็ดตัวควรซักบ่อยแค่ไหน

ถ้ามีคนในบ้านเป็นหอบหืดหรือภูมิแพ้ที่อาการยังกำเริบตอนกลางคืนทั้งที่เปลี่ยนผ้าปูทุกสัปดาห์แล้ว ให้ปรึกษาแพทย์โรคภูมิแพ้ เพื่อตรวจว่าแพ้อะไรและควรจัดการจุดไหนในห้องนอนเพิ่ม