สรุปสั้นๆ
- หน้าอกขยายตั้งแต่ไตรมาสแรก ควรวัดไซซ์ใหม่ทุกครั้งที่บราเดิมเริ่มรัดหรือเนื้ออกล้นคัพ
- NCT แนะนำว่าบราที่ซื้อตั้งแต่ราว 28 สัปดาห์มักยังใส่ได้หลังคลอด และเริ่มที่ 2-3 ตัวก็พอ
- บราที่พอดีคือเนื้ออกเต็มคัพไม่ล้น สายใต้อกอยู่ระดับเดียวกันทั้งหน้าหลัง และเกี่ยวตะขอแถวหลวมสุดได้ตอนซื้อ
- ช่วงแรกของการให้นม ควรเลี่ยงบราโครงที่กดเนื้อนม เพราะอาจทำให้ไม่สบายและเสี่ยงท่อน้ำนมอุดตัน
- คลำเจอก้อน หรือมีเลือดออกจากหัวนม ต้องพบแพทย์ ไม่ต้องรอนัดฝากครรภ์
หน้าอกมักเป็นส่วนแรกที่เปลี่ยนเมื่อท้อง หลายคนรู้สึกคัด เจ็บ และบราเดิมเริ่มรัดตั้งแต่ยังไม่มีใครรู้ว่าท้อง คุณแม่ส่วนใหญ่จึงต้องเปลี่ยนชุดชั้นในเร็วกว่าเปลี่ยนเสื้อผ้า และอาจต้องเปลี่ยนไซซ์มากกว่าหนึ่งครั้งก่อนคลอด
หลักง่าย ๆ คือ วัดใหม่เมื่อบราเดิมไม่สบาย ซื้อทีละน้อย และพอเข้าไตรมาสสามจึงเลือกบราที่ใช้ให้นมต่อได้
หน้าอกเปลี่ยนแค่ไหนในแต่ละช่วง
| ช่วง | สิ่งที่มักเกิดกับหน้าอก | เรื่องบราที่ต้องคิด |
|---|---|---|
| ไตรมาสแรก | คัด ตึง เจ็บเวลาโดนสัมผัส หัวนมและลานนมเข้มขึ้น | บราเดิมเริ่มรัด เปลี่ยนเป็นแบบนุ่มไร้โครงได้ |
| ไตรมาสสอง | ขนาดเพิ่มต่อเนื่อง บางคนเริ่มมีน้ำนมเหลือง (colostrum) ซึมออกมาตั้งแต่ราว 16 สัปดาห์ | วัดไซซ์ใหม่ อาจต้องใช้แผ่นซับน้ำนม |
| ไตรมาสสาม | หนักขึ้นชัดเจน รอบอกขยายตามซี่โครงที่บานออก | เลือกบราให้นมที่ใส่ต่อหลังคลอดได้ |
| วันที่ 2-5 หลังคลอด | น้ำนมมามาก เต้าคัดตึง | ต้องมีบราที่ยืดรองรับได้ |
ข้อมูลของ NHS Wales ระบุว่าน้ำนมเหลืองอาจเริ่มซึมตั้งแต่ราวสัปดาห์ที่ 16 และหน้าอกจะรู้สึกหนักในช่วงท้ายของการตั้งครรภ์ ถ้าน้ำนมซึมจนเสื้อเปื้อน ใช้แผ่นซับน้ำนมแล้วเปลี่ยนบ่อย ๆ ไม่ต้องบีบน้ำนมออกเอง
ส่วนคุณแม่ที่ยังไม่มีน้ำนมซึมเลยจนใกล้คลอด ก็เป็นเรื่องปกติ ไม่ได้บอกว่าหลังคลอดน้ำนมจะน้อย
วัดไซซ์เมื่อไร และวัดอย่างไร
NHS Wales แนะนำให้เลือกบราที่ไม่รัดแน่น และบอกว่าพนักงานที่ผ่านการฝึกช่วยวัดไซซ์ให้ได้ ร้านชุดชั้นในหลายแห่งในห้างมีบริการวัดฟรี ถ้าวัดเองที่บ้าน ใช้สายวัดตัวนิ่ม
- รอบใต้อก วัดรอบลำตัวชิดใต้ฐานหน้าอก ดึงสายให้แนบแต่ไม่รัด หายใจออกปกติแล้วอ่านตัวเลข
- รอบอก วัดรอบส่วนที่นูนที่สุด ใส่บราที่ไม่ดันทรงตอนวัด สายวัดขนานพื้นทั้งหน้าและหลัง
- นำรอบอกลบรอบใต้อก ส่วนต่างนี้ใช้เทียบตารางคัพของยี่ห้อที่จะซื้อ เพราะแต่ละยี่ห้อเทียบคัพต่างกันเล็กน้อย
วัดซ้ำเมื่อมีสัญญาณเหล่านี้
- เนื้ออกล้นขอบคัพด้านบนหรือด้านข้าง
- สายใต้อกทิ้งรอยแดงลึกหลังถอด
- ต้องเกี่ยวตะขอแถวที่หลวมที่สุดแล้วยังอึดอัด
- โครงหรือขอบบรากดที่ข้างลำตัวจนเจ็บ
NCT แนะนำว่าบราที่ซื้อตั้งแต่ราว 28 สัปดาห์มีโอกาสใส่ได้ต่อหลังคลอด เพราะหลังจุดนั้นขนาดเปลี่ยนน้อยลง ถ้าซื้อก่อนหน้านั้น ให้คิดว่าเป็นบราชั่วคราว
ใส่แล้วพอดีหรือยัง
เมื่อลองบราใหม่ เช็กตามข้อมูลของ NHS Wales และ NCT
| จุดที่ดู | พอดี | ไม่พอดี |
|---|---|---|
| คัพ | เนื้ออกเต็มคัพ ไม่ล้น ไม่มีช่องว่าง | ล้นด้านบนหรือด้านข้าง หรือคัพย่น |
| สายใต้อก | อยู่ระดับเดียวกันทั้งด้านหน้าและหลัง | ด้านหลังเลื่อนขึ้นสูงกว่าด้านหน้า |
| ความแน่นของสายใต้อก | ดึงออกจากตัวได้ราว 5 ซม. | ดึงแทบไม่ได้ หรือหลวมจนเลื่อนขึ้น |
| ตะขอ | เกี่ยวแถวหลวมสุดแล้วพอดี | ต้องเกี่ยวแถวแน่นสุดตั้งแต่วันแรก |
| โครง (ถ้ามี) | วางแนบบนกระดูกซี่โครง ไม่ทับเนื้ออก | ทิ่มรักแร้ หรือทับเนื้อนมด้านข้าง |
| สายไหล่ | ไม่กดเป็นร่อง | กดลึก เพราะสายใต้อกหลวมเกินจนไหล่รับน้ำหนักแทน |
การเกี่ยวตะขอแถวที่หลวมที่สุดตอนซื้อเป็นจุดที่ NHS Wales แนะนำไว้ เพราะซี่โครงจะบานออกอีกเมื่อลูกโต ตะขอแถวในจะได้ใช้ในเดือนท้าย ๆ
NCT ยังพูดถึงไซซ์พี่น้อง (sister size) คือถ้ารอบใต้อกเพิ่มขึ้นหนึ่งไซซ์ คัพจะลดลงหนึ่งขั้นเพื่อให้ปริมาตรเท่าเดิม เช่น 34C กับ 36B ใกล้เคียงกัน ใช้ตอนไซซ์ที่ต้องการหมดหรือลองแล้วรอบตัวไม่พอดี
บราโครงใส่ได้ไหม
ระหว่างตั้งครรภ์ บราโครงที่พอดีจริงใส่ได้ เงื่อนไขคือโครงต้องวางแบนบนซี่โครง ไม่ทับเนื้อเต้า ซึ่ง NHS Wales ระบุไว้เป็นเกณฑ์ความพอดี ปัญหาคือหน้าอกเปลี่ยนขนาดเร็ว บราโครงที่พอดีวันนี้อาจทับเนื้อเต้าในอีกไม่กี่สัปดาห์
หลังคลอด NCT แนะนำให้เลี่ยงบราโครงในช่วงเดือนแรก ๆ ของการให้นม เพราะโครงที่กดเนื้อเต้าทำให้ไม่สบาย และอาจทำให้น้ำนมระบายไม่ดีจนเกิดท่อน้ำนมอุดตันหรือเต้านมอักเสบ วิธีสังเกตอาการท่อน้ำนมอุดตันดูได้ที่ ท่อน้ำนมอุดตัน
| ช่วง | บราโครง | ทางเลือกที่สบายกว่า |
|---|---|---|
| ไตรมาสแรกถึงสอง | ใส่ได้ถ้าพอดีและไม่ทับเนื้อ | บราไร้โครงที่มีแผงรองด้านข้าง |
| ไตรมาสสาม | ใส่ได้ถ้าโครงยืดหยุ่นและพอดี | บราให้นมไร้โครง |
| เดือนแรก ๆ ของการให้นม | ควรเลี่ยง | บราให้นมไร้โครง บราสวมแบบนุ่ม |
คุณแม่ที่หน้าอกใหญ่และชินกับบราโครง อาจรู้สึกว่าบราไร้โครงพยุงไม่พอ ให้เลือกแบบที่มีสายใต้อกกว้าง สายไหล่กว้าง และคัพหลายชั้น จะพยุงได้ดีโดยไม่ต้องมีโครง
บราคนท้องกับบราให้นม ต่างกันตรงไหน
บราคนท้องออกแบบให้ยืดตามขนาดที่เพิ่มขึ้น ส่วนบราให้นมมีกลไกเปิดคัพลงมาเพื่อให้ลูกดูดนมได้โดยไม่ต้องถอด NHS Wales ระบุว่าวัดตัวสำหรับบราให้นมได้ในไตรมาสสุดท้าย
| ชนิด | กลไก | ข้อดี | ข้อควรรู้ |
|---|---|---|---|
| บราให้นมแบบคลิปที่สายไหล่ | ปลดคลิปแล้วพับคัพลง | เปิดได้ด้วยมือเดียว นิยมที่สุด | ฝึกปลดและติดกลับก่อนคลอด |
| บราให้นมแบบซิป | รูดซิปเปิดคัพ | เปิดเร็ว เรียบเนียนใต้เสื้อ | ซิปฝืดได้ถ้าคัพตึงช่วงน้ำนมมาก |
| บราสวมแบบไขว้หน้า (crossover) | ดึงคัพด้านหน้าเปิดออกข้าง | นุ่ม ใส่นอนได้ | พยุงน้อยกว่า |
| บราสำหรับปั๊มนม (hands-free) | มีช่องสอดกรวยปั๊ม | ปั๊มได้โดยไม่ต้องถือ | ใช้คู่กับการปั๊มเท่านั้น |
NCT ระบุว่ามีบราเฉพาะทางให้เลือกด้วย เช่น บราใส่นอน บราออกกำลังกาย และบราสำหรับปั๊มนม คุณแม่ที่วางแผนกลับไปทำงานและปั๊มนมที่ออฟฟิศ บราแบบ hands-free ช่วยได้มาก ดูขั้นตอนการปั๊มได้ที่ ปั๊มนม
ควรมีกี่ตัว และซื้อเมื่อไร
NCT แนะนำให้เริ่มที่ 2-3 ตัว คือตัวที่ใส่ ตัวที่ซัก และตัวสำรอง แล้วค่อยซื้อเพิ่มเมื่อรู้ว่าแบบไหนใส่สบาย
| รอบ | ช่วงเวลา | ซื้อ |
|---|---|---|
| 1 | เมื่อบราเดิมเริ่มรัด มักในไตรมาสแรก | บราคนท้องไร้โครงหรือบราสวมนุ่ม 2 ตัว |
| 2 | ราว 28-36 สัปดาห์ | บราให้นม 2-3 ตัว บราใส่นอน 1-2 ตัว |
| 3 | หลังคลอด 2-6 สัปดาห์ เมื่อขนาดนิ่งขึ้น | ซื้อเพิ่มตามไซซ์ที่วัดใหม่ |
ใส่บราให้นมอย่างน้อย 2 ตัวในกระเป๋าไปคลอด ผ้าฝ้ายเหมาะที่สุดเพราะระบายอากาศ NCT แนะนำผ้าฝ้ายเพื่อลดความอับชื้น และให้เปลี่ยนแผ่นซับน้ำนมบ่อย ๆ เพราะแผ่นที่เปียกอยู่นานทำให้หัวนมระคายและเสี่ยงติดเชื้อ
บราเป็นส่วนหนึ่งของเสื้อผ้าคนท้องทั้งหมด ถ้ากำลังวางแผนซื้อชุดไปพร้อมกัน ดูการเลือกชุดที่ใช้ต่อหลังคลอดได้ที่ ชุดคลุมท้อง
ใส่นอนได้ไหม และกลางคืนควรทำอย่างไร
NHS Wales ระบุว่าคุณแม่บางคนรู้สึกสบายขึ้นเมื่อใส่บราแบบนุ่มตอนนอน โดยเฉพาะช่วงท้ายที่หน้าอกหนัก การใส่หรือไม่ใส่ขึ้นกับความสบาย ไม่มีข้อบังคับ
- ถ้าใส่ ให้ใช้บราสวมนุ่มไร้โครงที่หลวมกว่าบรากลางวัน
- ถ้าน้ำนมซึมกลางคืน ใส่บรานอนพร้อมแผ่นซับ จะได้ไม่เปียกที่นอน
- หลังคลอด บราสวมแบบไขว้หน้าช่วยให้ให้นมกลางคืนได้โดยไม่ต้องลุกปลดตะขอ
ท่าให้นมที่ใช้ได้ทั้งนั่งและนอน อ่านเพิ่มได้ที่ ท่าให้นมลูก
บราสำหรับออกกำลังกายและวันที่ร้อนจัด
คุณแม่ที่เดินเร็ว ว่ายน้ำ หรือเล่นโยคะ ต้องการบราที่พยุงมากกว่าบราใส่ทั่วไป เพราะหน้าอกที่หนักขึ้นจะเหวี่ยงตามจังหวะก้าวจนเจ็บ
- เลือกสปอร์ตบราที่ไม่มีโครง สายใต้อกกว้าง และมีตะขอหลังให้ปรับรอบตัวได้ แบบสวมหัวที่ไม่มีตะขอจะคับเร็วเมื่อซี่โครงบาน
- ลองกระโดดเบา ๆ หรือเดินเร็วในห้องลอง ถ้ายังเหวี่ยงมาก ให้ลองไซซ์คัพใหญ่ขึ้นแบบที่รอบตัวยังแนบ
- วันที่อากาศร้อนและเหงื่อออกมาก ผ้าใต้อกที่ชื้นทั้งวันทำให้ผิวอับและเป็นผื่นได้ง่าย พกบราสำรองไปเปลี่ยนตอนเที่ยง และซับใต้อกให้แห้งก่อนใส่ตัวใหม่
เรื่องที่ไม่ควรทำ
- รัดหน้าอกให้แน่นด้วยผ้าหรือบราเล็กกว่าไซซ์ NCT ระบุว่าการรัดหน้าอก (binding) เพิ่มความเสี่ยงเต้านมอักเสบ
- ใส่บราที่ทิ้งรอยกดลึกทั้งวัน เพราะคิดว่าอีกไม่นานก็ต้องเปลี่ยน
- ซื้อบราให้นมทีละมาก ๆ ก่อน 28 สัปดาห์
- ใช้แผ่นซับน้ำนมแผ่นเดิมทั้งวัน
สังเกตอะไรระหว่างลองบรา
การลองชุดชั้นในเป็นช่วงที่คุณแม่ได้เห็นและสัมผัสหน้าอกตัวเองชัดที่สุด หน้าอกที่เปลี่ยนเพราะท้องมักเปลี่ยนเท่า ๆ กันทั้งสองข้าง คัด เจ็บ ลานนมเข้มขึ้น และมีเส้นเลือดเห็นชัดขึ้น ซึ่งเป็นเรื่องปกติ
พบแพทย์ถ้ามีอาการเหล่านี้
- คลำเจอก้อนแข็งในเต้านมหรือรักแร้ แม้ไม่เจ็บ
- มีเลือดหรือของเหลวสีน้ำตาลออกจากหัวนม
- ผิวหนังเต้านมบุ๋ม ย่นเหมือนเปลือกส้ม หรือหัวนมบุ๋มเข้าไปใหม่
- เต้านมบวมแดงร้อนเป็นจุด ร่วมกับไข้ โดยเฉพาะหลังคลอด
- หัวนมแตกเป็นแผลจนเจ็บมากเวลาให้นม ดูการดูแลเบื้องต้นได้ที่ หัวนมแตก
แหล่งอ้างอิง
- Breast care and breast health | Betsi Cadwaladr University Health Board, NHS Wales
- Maternity bras and nursing bras: what you need to know | NCT (National Childbirth Trust)





