แมวซึม ไม่ร่าเริง เป็นอะไร ดูอาการร่วมแล้วตัดสินใจไปหาหมอ

แมวซึมเป็นอาการที่บอกว่าร่างกายกำลังรับมือกับอะไรบางอย่าง ตั้งแต่เรื่องเบาอย่างอากาศร้อนหรือเพิ่งฉีดวัคซีน ไปจนถึงภาวะฉุกเฉินอย่างท่อปัสสาวะอุดตันหรือได้รับพิษ ตัวแยกความเร่งด่วนคืออาการร่วม โดยเฉพาะการกิน การปัสสาวะ และการหายใจ แมวที่ซึมแต่ยังกินดื่มและขับถ่ายปกติ สังเกตต่อได้ไม่เกินหนึ่งวัน ส่วนแมวที่ซึมร่วมกับอาการในรายการเร่งด่วนด้านล่าง ต้องไปโรงพยาบาลสัตว์โดยไม่รอ

เช็ก 5 ข้อแรกในสิบนาที

แมวเก่งเรื่องซ่อนความเจ็บป่วย กว่าเจ้าของจะเห็นว่าซึม หลายโรคก็ดำเนินมาสักพักแล้ว ก่อนตัดสินใจอะไร ให้เช็กสิ่งเหล่านี้แล้วจดลงโทรศัพท์ เพราะเป็นข้อมูลที่สัตวแพทย์จะถามเป็นอย่างแรก

1. ครั้งสุดท้ายที่กินอาหารและกินน้ำคือเมื่อไร ปริมาณเท่าไรเทียบกับปกติ
2. กระบะทรายมีก้อนปัสสาวะไหม ขนาดก้อนเล็กลงหรือหายไปหรือเปล่า แมวเข้ากระบะบ่อยแต่ไม่มีอะไรออกไหม
3. นับการหายใจตอนแมวนอนนิ่ง นับจังหวะอกยุบพองใน 30 วินาทีแล้วคูณ 2 แมวพักปกติส่วนใหญ่ไม่เกินราว 30 ครั้งต่อนาที และไม่ควรหายใจทางปาก
4. ดูเหงือกและใบหู สีควรเป็นชมพู ถ้าซีดขาว ม่วง หรือเหลือง ผิดปกติ
5. แตะตัวและใบหู ร้อนผิดปกติหรือเย็นเฉียบ แมวตัวเย็น ซึมมาก เป็นสัญญาณอันตราย

ถ้าข้อใดดูผิดปกติชัด ไม่ต้องอ่านต่อ ให้ไปที่หัวข้อ "พาไปหาหมอทันทีถ้า" ท้ายเรื่อง แล้วออกจากบ้านได้เลย ถ้าทุกข้อดูปกติ ค่อยไล่หาสาเหตุตามตารางถัดไป

แยกสาเหตุจากอาการร่วม

ตารางนี้ไม่ได้ใช้วินิจฉัยโรค แต่ช่วยจัดลำดับว่าต้องรีบแค่ไหน อาการเดียวกันเกิดได้จากหลายโรค การตรวจร่างกายและตรวจเลือดยังจำเป็นเสมอ

ซึมร่วมกับ	สาเหตุที่นึกถึง	ความเร่งด่วน
เบ่งปัสสาวะ ไม่มีหรือมีหยด ร้องตอนเบ่ง โดยเฉพาะตัวผู้	ท่อปัสสาวะอุดตัน	ฉุกเฉิน ไปทันที
หายใจเร็ว หอบ อ้าปากหายใจ	ปัญหาหัวใจ ปอด ลมแดด	ฉุกเฉิน ไปทันที
อาเจียน น้ำลายไหล หลังมีดอกไม้หรือไม้ประดับในบ้าน	ได้รับพิษ เช่น ลิลลี่	ฉุกเฉิน ไปทันที
อาเจียน ท้องเสีย มีไข้ ในลูกแมวหรือแมววัคซีนไม่ครบ	ไข้หัดแมว โรคติดเชื้อ	วันนี้
ไม่กินอาหารเกิน 24 ชั่วโมง	หลายโรค และเสี่ยงไขมันพอกตับ	วันนี้
ตาเหลือง เหงือกเหลือง ใบหูเหลือง	โรคตับ ไขมันพอกตับ	วันนี้
น้ำลายไหล ไม่ยอมเคี้ยว เขี่ยปาก	ปัญหาช่องปาก ฟัน	ภายใน 1 ถึง 2 วัน
กินน้ำมาก ปัสสาวะมาก ผอมลง ในแมวสูงวัย	โรคไต เบาหวาน ไทรอยด์	นัดตรวจในไม่กี่วัน
หลบซ่อน ไม่ยุ่งกับใคร หลังย้ายบ้าน มีสัตว์ใหม่	ความเครียด	สังเกตต่อ ถ้าไม่กินเกิน 24 ชั่วโมงให้ไปหาหมอ
ซึมเล็กน้อย 1 วัน หลังฉีดวัคซีน	ปฏิกิริยาหลังวัคซีน	สังเกต ถ้าหน้าบวม อาเจียน หายใจลำบาก ไปทันที

รายการสัญญาณป่วยทั่วไปของแมวแบบครบๆ อยู่ที่ สัญญาณแมวป่วย อ่านคู่กันได้

ท่อปัสสาวะอุดตัน: สาเหตุที่เจ้าของพลาดบ่อยที่สุด

ศูนย์สุขภาพแมว Cornell ระบุว่าการอุดตันของท่อปัสสาวะเป็นภาวะฉุกเฉินที่แท้จริง แมวที่อุดตันจะมีของเสียและโพแทสเซียมคั่งในเลือด และเสียชีวิตได้ในเวลาไม่ถึง 24 ถึง 48 ชั่วโมงถ้าไม่ได้รับการรักษา แมวตัวผู้เสี่ยงกว่ามากเพราะท่อปัสสาวะแคบและยาว

ปัญหาคือเจ้าของมักเห็นแมวเข้ากระบะบ่อยแล้วคิดว่าท้องผูก หรือเห็นแมวนอนซึมแล้วคิดว่าเหนื่อย ถ้าแมวตัวผู้ของคุณเข้ากระบะซ้ำๆ นั่งเบ่งนาน ร้อง เลียอวัยวะเพศ แล้วไม่มีก้อนปัสสาวะในทราย ให้ถือว่าเป็นท่ออุดตันจนกว่าสัตวแพทย์จะบอกว่าไม่ใช่ รายละเอียดอาการและการป้องกันอยู่ที่ แมวฉี่ไม่ออก

ไม่กินอาหาร: ทำไมแมวรอไม่ได้เหมือนหมา

แมวที่ซึมมักกินน้อยลงด้วย และนี่คือจุดที่แมวต่างจากสัตว์อื่น Cornell อธิบายว่าแมวที่ไม่กินอาหารแม้เพียง 24 ชั่วโมงก็ได้รับผลกระทบรุนแรงได้ และในลูกแมวอายุต่ำกว่า 6 สัปดาห์ การไม่ได้กิน 12 ชั่วโมงอาจถึงชีวิต สาเหตุที่ทำให้แมวไม่กินมีตั้งแต่โรคไต เบาหวาน ไทรอยด์เป็นพิษ ตับอ่อนอักเสบ ไข้ ปัญหาฟัน จนถึงความเครียด

ความเสี่ยงที่ตามมาคือไขมันพอกตับ เมื่อแมวไม่ได้รับพลังงาน ร่างกายจะดึงไขมันสะสมเข้าตับเร็วเกินกว่าที่ตับจะจัดการได้ Cornell ระบุว่ากว่า 90% ของแมวที่เป็นไขมันพอกตับมีโรคอื่นเป็นตัวตั้งต้น แมวที่อ้วนอยู่แล้วเสี่ยงที่สุด อาการคือไม่กิน น้ำลายไหล อาเจียน และเหลืองตามใบหูหรือเหงือก การรักษามักต้องให้อาหารทางสายยางต่อเนื่องหลายสัปดาห์ ซึ่งยากและแพงกว่าการพาไปตรวจตั้งแต่วันแรกที่ไม่กินมาก

ถ้าแมวไม่ยอมกิน อ่านลำดับการรับมือที่บ้านและสิ่งที่ไม่ควรทำได้ที่ แมวไม่กินข้าว

เมืองร้อนกับแมวซึม

อากาศเดือนเมษายนถึงพฤษภาคมในไทยทำให้แมวหลายตัวนอนเยอะ เคลื่อนไหวน้อย และกินน้อยลงเล็กน้อย ซึ่งเป็นเรื่องปกติถ้าแมวยังหาที่เย็นนอนได้ กินน้ำได้ และปัสสาวะสม่ำเสมอ ที่ไม่ปกติคือแมวหายใจทางปาก หอบ ลิ้นแดงจัด น้ำลายยืด หรือเดินเซ ซึ่งเข้าได้กับลมแดด โดยเฉพาะแมวหน้าสั้นอย่างเปอร์เซียและเอ็กโซติก และแมวที่ถูกขังในห้องปิดหรือรถ

การรับมือเบื้องต้นคือย้ายไปที่เย็นมีลมผ่าน ใช้ผ้าชุบน้ำอุณหภูมิห้องเช็ดตัว ห้ามใช้น้ำแข็งหรือน้ำเย็นจัด แล้วพาไปพบสัตวแพทย์ทันทีแม้อาการดีขึ้น เพราะความร้อนทำให้อวัยวะภายในเสียหายต่อเนื่องได้ การจัดบ้านให้เย็นช่วงหน้าร้อนดูได้ที่ ดูแลสัตว์เลี้ยงหน้าร้อน

โรคติดเชื้อในลูกแมวและแมววัคซีนไม่ครบ

ลูกแมวที่ซึมร่วมกับอาเจียน ท้องเสีย มีไข้ หรือตัวเย็น ต้องนึกถึงโรคไข้หัดแมว ซึ่งติดต่อง่ายและรุนแรง โดยเฉพาะลูกแมวที่เพิ่งรับมาจากข้างนอกหรือยังฉีดวัคซีนไม่ครบ ลูกแมวมีพลังงานสะสมน้อย ขาดน้ำเร็ว การรอดูหนึ่งคืนอาจสายเกินไป ให้แยกลูกแมวตัวที่ป่วยออกจากแมวตัวอื่นในบ้าน แล้วโทรแจ้งคลินิกก่อนไปถึง เพื่อให้เขาเตรียมห้องแยกโรค

ซึมแบบไหนที่สังเกตต่อที่บ้านได้

มีบางสถานการณ์ที่แมวซึมโดยไม่ได้ป่วยหนัก เช่น หลังฉีดวัคซีนหนึ่งวัน หลังกลับจากทำหมันหรือฝากเลี้ยง หลังย้ายบ้าน หรือช่วงที่มีแขกมาพักหลายคน กรณีนี้ใช้หลักว่า ถ้าแมวยังกินน้ำ กินอาหารได้บ้าง ปัสสาวะออกปกติ และไม่มีอาการในตารางเร่งด่วน ให้สังเกตต่อแต่มีกรอบเวลา

เวลาที่ผ่านไป	ดูอะไร	ถ้ายังไม่ดีขึ้น
ชั่วโมงที่ 0	จดอาการ จับเวลา เช็ก 5 ข้อแรก
ชั่วโมงที่ 6	กินน้ำไหม ปัสสาวะในกระบะไหม	ถ้าไม่มีปัสสาวะเลยในแมวตัวผู้ ไปทันที
ชั่วโมงที่ 12	กินอาหารได้อย่างน้อยบางส่วนไหม	ลูกแมวต่ำกว่า 6 สัปดาห์ที่ไม่กิน ไปทันที
ชั่วโมงที่ 24	กลับมาเดิน เล่น ทักทายคนไหม	ยังซึมหรือไม่กิน ไปพบสัตวแพทย์วันนี้

ระหว่างสังเกต ให้แมวอยู่ในห้องเงียบ มีน้ำสะอาด กระบะทราย และที่ซ่อนอยู่ใกล้กัน อย่าบังคับอุ้มหรือให้แมวตัวอื่นเข้าไปกวน และอย่าให้ยาของคนทุกชนิด ยาลดไข้ของคนบางตัวเป็นพิษต่อแมวรุนแรงแม้ในปริมาณเล็กน้อย

พาแมวที่ซึมเดินทางอย่างไรให้ปลอดภัย

แมวที่ไม่สบายเครียดง่ายกว่าปกติ และบางตัวที่ซึมอยู่ที่บ้านจะดิ้นสุดแรงเมื่อถูกจับใส่กระเป๋า เตรียมของให้พร้อมช่วยลดเวลาที่แมวต้องตื่นตกใจ

1. ใช้กระเป๋าหรือกล่องที่เปิดด้านบนได้ จะยกแมวเข้าออกง่ายโดยไม่ต้องดึงจากประตูด้านหน้า
2. ปูผ้าขนหนูหรือแผ่นซับ เผื่อแมวปัสสาวะหรืออาเจียนระหว่างทาง แล้วเอาผ้าที่มีกลิ่นบ้านใส่ไปด้วย
3. คลุมผ้าบางบนกระเป๋าให้มืดลง แมวส่วนใหญ่สงบกว่าเมื่อมองไม่เห็นสิ่งรอบตัว
4. ในรถ เปิดแอร์ให้เย็นก่อนนำแมวขึ้น วางกระเป๋าบนพื้นรถหรือรัดเข็มขัดนิรภัย ห้ามทิ้งแมวในรถที่จอดตากแดดแม้ไม่กี่นาที
5. แมวที่หายใจลำบาก ให้วางในท่าที่แมวเลือกเอง อย่าจับนอนตะแคงหรือกดตัว และโทรบอกโรงพยาบาลล่วงหน้าว่ากำลังไป

เตรียมข้อมูลก่อนไปหาหมอ

สัตวแพทย์วินิจฉัยได้เร็วขึ้นมากเมื่อเจ้าของบอกข้อมูลได้ชัด สิ่งที่ควรเตรียมคือ

• เวลาที่เริ่มเห็นว่าซึม และสิ่งที่เปลี่ยนในบ้านช่วงก่อนหน้า เช่น อาหารใหม่ ดอกไม้ ยาฆ่าแมลง
• ปริมาณอาหารและน้ำที่กินใน 24 ชั่วโมงที่ผ่านมา
• รูปถ่ายกระบะทราย อาเจียน หรืออุจจาระ หรือเก็บใส่ถุงไปด้วย
• ประวัติวัคซีน ถ่ายพยาธิ และโรคประจำตัว
• ชื่อยาหรืออาหารเสริมที่ให้อยู่

ถ้าแมวเคยได้รับการตรวจเลือดประจำปี ผลเก่าจะช่วยเทียบให้เห็นว่าอะไรเปลี่ยนไป ซึ่งเป็นเหตุผลหนึ่งที่แมวโตควรตรวจสุขภาพสม่ำเสมอแม้ดูแข็งแรง

พาไปหาหมอทันทีถ้า

• แมวตัวผู้เบ่งปัสสาวะแต่ไม่มีหรือมีน้อย หรือร้องเวลาเบ่ง
• หายใจเร็ว หอบ อ้าปากหายใจ หรือเหงือกม่วง ซีดขาว
• สัมผัส กิน หรือเลียเกสรลิลลี่ ไม้ประดับ ยาคน หรือสารเคมี
• ลูกแมวซึมร่วมกับอาเจียน ท้องเสีย หรือตัวเย็น
• ไม่กินอาหารเกิน 24 ชั่วโมง หรือมีตาเหลือง เหงือกเหลือง
• ชัก เดินเซ ล้มตัว หรือเรียกแล้วไม่ตอบสนอง
• ซึมหลังตกจากที่สูงหรือโดนรถ แม้ไม่เห็นแผลภายนอก

แมวที่ซึมแต่ไม่เข้าข้อใดเลยและดีขึ้นภายในหนึ่งวัน ส่วนใหญ่ไม่ได้ป่วยหนัก แต่ถ้าแมวซึมเป็นพักๆ ซ้ำหลายครั้งในหนึ่งเดือน แม้แต่ละครั้งหายเอง ก็ควรนัดสัตวแพทย์ตรวจหาสาเหตุ เพราะโรคเรื้อรังหลายชนิดในแมวเริ่มต้นแบบนี้