วิธีฝึกหมาเดินสายจูง ให้สายหย่อนโดยไม่ต้องกระชาก

หมาเดินดึงสายเพราะที่ผ่านมามันดึงแล้วได้ผล ดึงแล้วได้ไปดมเสาไฟ ดึงแล้วได้ไปหาหมาอีกตัว การฝึกเดินสายจูงจึงคือการเปลี่ยนกติกาให้ชัดว่า สายตึงเมื่อไรทุกอย่างหยุด สายหย่อนเมื่อไรได้ไปต่อและมีขนม ทำแบบนี้ทุกครั้งที่ออกเดินโดยไม่ต้องกระชาก ไม่ต้องตะคอก VCA ระบุว่าหมาส่วนใหญ่ใช้เวลาหลายเดือนกว่าจะเดินสายหย่อนได้คล่อง ใครหวังผลในสามวันจะท้อเร็ว

เรื่องอุปกรณ์แต่ละแบบ เทียบไว้แล้วในเรื่องเลือกสายจูงสุนัข ส่วนนี้เน้นวิธีฝึกทีละขั้น

ก่อนเริ่ม ต้องมีอะไรบ้าง

VCA แนะนำอุปกรณ์ชุดพื้นฐาน ส่วน PDSA เพิ่มเรื่องขนมกับการเตรียมตัวก่อนเดิน สรุปเป็นรายการได้แบบนี้

ของ	สเปกที่ใช้ได้	เหตุผล
สายจูง	ยาว 1.8 ถึง 3 เมตร แบบเส้นตรง	ให้น้องมีระยะดม ไม่ใช้สายยืดเพราะสอนให้หมารู้ว่าดึงแล้วสายยาวขึ้น
สายรัดอก	แบบ H หรือ Y ไหล่ขยับได้อิสระ ไม่มีสายพาดหน้าหัวไหล่	ไม่กดคอ VCA ระบุว่าสายรัดอกบางทรงกดหน้าไหล่จนเดินผิดท่า
ปลอกคอแบน	สอดนิ้วได้ 2 ถึง 4 นิ้ว	ใส่ป้ายชื่อ ใช้กับหมาที่ไม่ดึงแรง
สายยาวสำหรับดม	4.5 ถึง 15 เมตร	ใช้ในสนามโล่งเมื่อมีคนดูอยู่
ขนมฝึก	ชิ้นเท่าเมล็ดถั่ว นิ่ม กินเร็ว	PDSA แนะนำอกไก่หรือไก่งวงต้ม หรือแครอทหั่น และลดอาหารมื้อหลักลงในวันที่ใช้ขนมเยอะ
กระเป๋าขนมคาดเอว	หยิบได้มือเดียว	ส่งรางวัลทันเวลา

ให้น้องได้ใช้พลังก่อน

VCA ระบุว่าควรให้หมาได้ออกกำลังและได้ดมให้พอก่อนฝึกเดินสายหย่อน PDSA แนะนำให้เล่นยาว ๆ หนึ่งรอบก่อนช่วงฝึกแรก ๆ เพราะหมาที่พลังล้นแทบจะไม่ได้ยินอะไรเลยเมื่อประตูเปิด

ถ้าน้องตื่นเต้นจนกระโดดหมุนตัวทุกครั้งที่เห็นสายจูง PDSA ให้วิธีง่าย ๆ คือหยิบสายขึ้นมาวางลงหลายครั้งต่อวันโดยไม่ได้ออกไปไหน หรือใส่แล้วถอดในบ้าน จนสายจูงไม่ได้แปลว่ากำลังจะออกไปเสมอ

ขั้นที่ 1: ฝึกในบ้าน ให้น้องรู้ว่าข้างขาคือจุดได้ขนม

VCA แนะนำให้เริ่มในที่สิ่งเร้าน้อย เช่นในบ้านหรือสนามหลังบ้าน พร้อมขนมชิ้นเล็กจำนวนมาก

1. ใส่สายรัดอกและสายจูง ยืนนิ่ง ๆ ในห้อง
2. ทุกครั้งที่น้องมาอยู่ข้างขาซ้าย (หรือขวา เลือกข้างเดียวแล้วใช้ข้างนั้นตลอด) ให้ขนมที่ระดับข้างขา
3. ก้าวหนึ่งถึงสองก้าว ถ้าน้องตามมาอยู่ข้างขา ให้ขนมอีก VCA ระบุตัวเลขไว้ว่าก้าว 1 ถึง 2 ก้าวแล้วให้รางวัล ทำซ้ำ
4. ช่วงแรกใช้ขนมล่อที่จมูกเดินไปด้วยได้ ส่งขนมทุก 2 ถึง 3 วินาทีตามที่ VCA แนะนำ แล้วค่อยถอยมือออก
5. ฝึกครั้งละ 5 นาที วันละสองสามรอบ จนน้องเดินตามรอบห้องได้โดยสายหย่อนตลอด

VCA ให้ส่งขนมเข้าปากน้องตรง ๆ หรือวางลงพื้นข้างเท้าเรา จุดนี้สำคัญ ถ้าโยนขนมไปข้างหน้า หมาจะเรียนรู้ว่ารางวัลอยู่ข้างหน้า แล้วพุ่งไปข้างหน้ามากขึ้น

ขั้นที่ 2: สายตึงเท่ากับหยุด

พอออกนอกบ้าน กติกาเดียวที่ต้องทำให้ได้ทุกครั้ง

1. สายเริ่มตึงเมื่อไร หยุดเดินทันที ยืนเฉย ๆ ไม่ดึงกลับ ไม่พูดซ้ำ
2. รอจนสายหย่อนแม้แต่นิดเดียว เช่นน้องหันมามอง หรือถอยกลับมาครึ่งก้าว
3. ชมและให้ขนมที่ข้างขาทันที แล้วเดินต่อ

VCA ใช้คำว่าให้รางวัลแม้แต่เสี้ยววินาทีที่สายหย่อน PDSA ย้ำว่าอย่ากระชากสายกลับ และอย่าดุ ให้ยืนรอเฉย ๆ ช่วงแรกเดินสิบเมตรอาจใช้เวลาห้านาที นั่นเป็นเรื่องปกติ PDSA เตือนไว้ว่าการเดินจะช้ากว่าเดิมมากในช่วงแรก

เมื่อหยุดแล้วน้องยังไม่ยอมคลาย

VCA แนะนำให้ก้าวถอยห่างจากสิ่งที่น้องสนใจ ถ้าน้องยังละสายตาไม่ได้ แปลว่าอยู่ใกล้เกินไป ให้เดินออกห่างอีกจนน้องหันกลับมาได้ แล้วค่อยลองใหม่จากระยะที่ไกลขึ้น

อีกวิธีที่ใช้คู่กันได้คือกลับหลังหัน เดินไปทางตรงข้าม เมื่อน้องตามมาข้างขาก็ให้ขนม วิธีนี้ทำให้น้องต้องคอยดูเราว่าจะไปทางไหน

ขั้นที่ 3: ใช้การได้ดมเป็นรางวัล

ขนมไม่ใช่รางวัลเดียว สิ่งที่หมาอยากได้มากที่สุดระหว่างเดินคือได้ดม ได้ทักทาย ได้ไปที่ที่อยากไป PDSA แนะนำให้ปล่อยให้หมาได้ดมและสำรวจระหว่างเดิน วิธีใช้ให้เป็นรางวัลการฝึก

• เดินสายหย่อนได้ช่วงหนึ่ง แล้วบอกคำปล่อย เช่น "ไปดม" แล้วพาไปที่พุ่มไม้ที่น้องอยากไป
• ถ้าน้องดึงเข้าหาพุ่มไม้ ให้หยุด รอสายหย่อน แล้วค่อยปล่อยให้ไป
• น้องจะเรียนรู้ว่าวิธีที่เร็วที่สุดในการได้ไปดม คือเดินสายหย่อน

วิธีนี้ช่วยลดการใช้ขนมได้มาก PDSA แนะนำให้ค่อย ๆ ลดขนมแทนด้วยคำชม อย่าหยุดทันที เพราะหมาจะหมดแรงจูงใจ

ตารางฝึกแปดสัปดาห์

สัปดาห์	ที่ฝึก	เป้าหมาย	ขนม
1	ในบ้าน	เดินตามรอบห้อง สายหย่อนตลอด	ทุก 1 ถึง 2 ก้าว
2	หน้าบ้าน ทางเดินในหมู่บ้านตอนเงียบ	หยุดเมื่อสายตึง น้องกลับมาเองภายใน 5 วินาที	ทุก 3 ถึง 5 ก้าว
3 ถึง 4	ซอยใกล้บ้าน	เดิน 20 ถึง 30 เมตรต่อเนื่องโดยไม่ดึง	ทุก 5 ถึง 10 ก้าว สลับกับให้ดม
5 ถึง 6	ทางที่มีคน รถ หรือหมาตัวอื่นอยู่ไกล ๆ	ผ่านสิ่งเร้าระยะไกลได้	ให้มากขึ้นเมื่อเจอสิ่งเร้า
7 ถึง 8	สวนสาธารณะ ตลาดช่วงคนน้อย	เดินครบรอบโดยหยุดไม่เกินสองสามครั้ง	คำชมเป็นหลัก ขนมเป็นบางครั้ง

ถ้าสัปดาห์ไหนน้องดึงกลับมาบ่อยขึ้น ให้ถอยกลับไปสถานที่ของสัปดาห์ก่อนหน้า สิ่งเร้ามากเกินเป็นสาเหตุอันดับแรก

ปัญหาที่เจอบ่อย และวิธีแก้แต่ละแบบ

น้องพุ่งใส่แมว กระรอก หรือมอเตอร์ไซค์

นี่คือการตอบสนองต่อสิ่งเร้าที่แรงเกินระดับที่ฝึก ซึ่งต่างจากปัญหาดึงสายธรรมดา ให้เพิ่มระยะห่างทันที แล้วฝึกให้น้องมองสิ่งนั้นจากไกลพร้อมได้ขนม ค่อย ๆ ลดระยะลงทีละหลายวัน ถ้าน้องพุ่งพร้อมเห่าหรือขู่ใส่หมาหรือคน VCA แนะนำให้ขอสัตวแพทย์ส่งต่อผู้เชี่ยวชาญพฤติกรรมหรือผู้ฝึกมืออาชีพ

น้องนั่งลงแล้วไม่ยอมเดิน

ลูกหมาที่เพิ่งเริ่มใส่สาย หรือหมาที่กลัวเสียงถนน มักนั่งค้าง อย่าลากไป ให้นั่งลงข้าง ๆ รอจนน้องสำรวจรอบตัว แล้วใช้ขนมเรียกทีละก้าวในทิศกลับบ้าน หมาหลายตัวเดินกลับบ้านง่ายกว่าเดินออก ถ้าน้องกลัวเสียงรถหรือเสียงดังทั่วไป ให้แก้เรื่องหมากลัวเสียงดังควบคู่ไปด้วย

น้องกัดสายจูง

มักเกิดกับหมาเด็กที่ตื่นเต้นจนไม่รู้จะทำอะไร ให้พกของเล่นเชือกสั้นไว้ยื่นให้คาบแทน และเลือกเวลาฝึกที่น้องไม่ได้ถูกขังมาทั้งวัน

เดินดีในซอย แต่พังที่สวนสาธารณะ

ปกติมาก หมาไม่ได้ย้ายทักษะจากที่หนึ่งไปอีกที่ได้เอง สวนมีกลิ่นและหมาตัวอื่นมากกว่าซอยหลายเท่า ให้นับสวนเป็นด่านใหม่ เริ่มขนมถี่ ๆ อีกครั้ง

เดินในอากาศร้อนแบบไทย

การฝึกเดินในบ้านเรามีข้อจำกัดที่ตำราต่างประเทศไม่ค่อยพูดถึง

• เดินช่วงเช้าก่อนเจ็ดโมง หรือหลังพระอาทิตย์ตก
• แตะพื้นถนนด้วยหลังมือเจ็ดวินาที ถ้าร้อนจนวางมือไม่ได้ อุ้งเท้าน้องก็ทนไม่ได้เหมือนกัน
• พกน้ำและถ้วยพับได้
• หมาหน้าสั้นและหมาขนหนาให้ฝึกเป็นช่วงสั้น ๆ 10 ถึง 15 นาทีพอ
• เลี่ยงฝึกหลังอาหารมื้อใหญ่ทันที

ถ้าน้องหอบหนัก ลิ้นแดงจัด เดินเซ ให้หยุดฝึกและพาเข้าที่ร่มทันที เรื่องฮีทสโตรกในสุนัขมีวิธีลดความร้อนเบื้องต้นและสัญญาณที่ต้องไปโรงพยาบาลสัตว์

เลือกแนวทางตามตัวน้อง

น้องเป็นแบบไหน	เริ่มที่
ลูกหมาอายุ 2 ถึง 4 เดือน เพิ่งใส่สายครั้งแรก	ให้ใส่สายรัดอกในบ้านพร้อมขนมก่อนหลายวัน แล้วค่อยต่อสายจูง ใช้คำสั่งพื้นฐานอย่างสอนนั่งช่วยให้น้องหยุดได้
หมาโตที่ดึงมาหลายปี	ฝึกในบ้านใหม่ทั้งหมด คาดว่าใช้หลายเดือน ใช้สายรัดอกแบบตะขอหน้าอกช่วยระหว่างฝึก
หมาตัวใหญ่ที่ดึงจนเจ้าของล้ม	ใช้สายรัดอกตะขอสองจุด หรือสายครอบปากจมูกที่ฝึกใส่อย่างช้า ๆ ตามคำแนะนำของ VCA และมีสายสำรองต่อกับสายรัดอกเสมอ
หมาที่เห่าพุ่งใส่หมาตัวอื่น	ปรึกษาสัตวแพทย์และผู้ฝึกที่ใช้รางวัล ก่อนพาไปที่ที่มีหมาเยอะ
หมาหน้าสั้นหรือมีปัญหาหลอดลม	ใช้สายรัดอกเท่านั้น ห้ามใช้ปลอกคอรับแรงดึง