อาหารหมาพันธุ์ใหญ่ ยี่ห้อไหนดี เลือกจากแคลเซียม พลังงาน และการป้องกันข้อเสื่อม

ยี่ห้อที่ดีสำหรับหมาพันธุ์ใหญ่คือยี่ห้อที่มีสูตรตรงกับวัยของน้อง ฉลากระบุว่าครบถ้วนสมดุล และให้แล้วน้องโตอย่างช้า ๆ สม่ำเสมอ รูปร่างผอมพอดี ชื่อแบรนด์มาทีหลัง สิ่งที่หมาพันธุ์ใหญ่ต่างจากพันธุ์เล็กมีสองเรื่องใหญ่ คือลูกสุนัขไวต่อแคลเซียมและพลังงานเกิน กับความเสี่ยงท้องอืดบิดที่เกี่ยวกับวิธีให้อาหารโดยตรง

หมาพันธุ์ใหญ่ต่างจากพันธุ์เล็กตรงไหนเวลาเลือกอาหาร

โกลเดน ลาบราดอร์ เยอรมันเชพเพิร์ด ฮัสกี้ หรือบางแก้วตัวโต ใช้เวลาโตนานกว่าชิวาวาหรือปอมหลายเดือน กระดูกและข้อต่อของพันธุ์ใหญ่โตต่อเนื่องจนถึงราวขวบปีครึ่ง ช่วงนี้เองที่อาหารมีผลกับโครงสร้างร่างกายมากที่สุด

คู่มือ Merck ระบุว่าแคลเซียมเกินเป็นปัญหากับลูกสุนัขพันธุ์ใหญ่และพันธุ์ยักษ์ช่วงหย่านมถึงหนึ่งปี มากกว่าพันธุ์อื่น อาหารที่มีแคลเซียมสูงเกินราว 3% ของน้ำหนักแห้งทำให้อาการของโรคกระดูกอ่อนผิดรูป (osteochondrosis) รุนแรงขึ้น ขณะที่ลูกสุนัขพันธุ์เล็กที่กินแคลเซียมระดับเดียวกันไม่พบอาการขาเจ็บแบบนั้น นี่คือเหตุผลที่สูตรสำหรับพันธุ์ใหญ่มีอยู่จริง และไม่ได้เป็นแค่การตลาด

เรื่อง	พันธุ์เล็ก	พันธุ์ใหญ่
โตเต็มที่	ราว 9 ถึง 12 เดือน	ราว 12 ถึง 18 เดือน หรือนานกว่าในพันธุ์ยักษ์
ความไวต่อแคลเซียมเกิน	ต่ำกว่า	สูงในช่วงหย่านมถึง 1 ปี
วิธีให้อาหารลูกสุนัข	หลายมื้อเพราะน้ำตาลตกง่าย	ตวงเป็นมื้อ คุมไม่ให้อ้วน
ความเสี่ยงท้องอืดบิด	ต่ำ	สูงขึ้นตามขนาดตัวและอกลึก
ขนาดเม็ด	เล็ก	ใหญ่ ช่วยให้เคี้ยวก่อนกลืน

ลูกสุนัขพันธุ์ใหญ่ โตช้าแต่มั่นคงดีกว่าโตเร็ว

เจ้าของหลายคนดีใจเวลาลูกหมาตัวกลมและโตไว แต่กับพันธุ์ใหญ่ ลูกสุนัขที่ผอมเพรียวกว่าเพื่อนร่วมครอกเล็กน้อยมักเป็นตัวที่ข้อดีกว่าในระยะยาว ความสูงสุดท้ายถูกกำหนดด้วยพันธุกรรมอยู่แล้ว อาหารที่มากเกินแค่ทำให้ไปถึงความสูงนั้นเร็วขึ้นพร้อมน้ำหนักที่กดข้ออยู่

สิ่งที่ทำจริงในบ้าน

1. ใช้สูตรลูกสุนัขที่ฉลากระบุว่ารองรับการเติบโตของสุนัขพันธุ์ใหญ่ หรือเขียนว่าสำหรับลูกสุนัขพันธุ์ใหญ่ชัดเจน
2. ตวงอาหารด้วยตาชั่งเป็นกรัม ไม่ใช้ถ้วยตวงตักกะ เพราะถ้วยหนึ่งของแต่ละยี่ห้อหนักไม่เท่ากัน
3. แบ่ง 3 มื้อช่วงอายุ 3 ถึง 6 เดือน แล้วลดเหลือ 2 มื้อหลังจากนั้น ไม่วางอาหารให้กินได้ตลอดวัน
4. ไม่เสริมแคลเซียม กระดูกป่น หรือนมผงสำหรับคนเพิ่มเอง ถ้าอาหารหลักครบถ้วนอยู่แล้ว
5. คลำซี่โครงทุกสัปดาห์ ควรรู้สึกได้ใต้ชั้นไขมันบาง ๆ เหมือนคลำหลังมือ

ถ้าลูกสุนัขเพิ่งมาบ้านใหม่และยังไม่แน่ใจเรื่องสูตรลูกสุนัขทั่วไป หลักพื้นฐานอยู่ที่ อาหารลูกสุนัข ส่วนวิธีคิดจำนวนกรัมต่อวันจากพลังงานบนซอง ดูตัวอย่างการคำนวณได้ที่ คำนวณปริมาณอาหารสุนัขต่อวัน

อ่านฉลากแบบคนเลี้ยงหมาตัวใหญ่

AAFCO แบ่งข้อความความเพียงพอทางโภชนาการเป็นช่วงวัย ได้แก่ การตั้งท้องและให้นม การเจริญเติบโต การดูแลสุนัขโต และทุกช่วงวัย สำหรับลูกสุนัขพันธุ์ใหญ่ให้หาคำว่าการเจริญเติบโต หรือทุกช่วงวัยที่ระบุว่ารวมสุนัขพันธุ์ใหญ่ด้วย สูตรทุกช่วงวัยที่ไม่ได้พูดถึงพันธุ์ใหญ่เลย ควรถามผู้ผลิตหรือสัตวแพทย์ก่อนใช้กับลูกสุนัขตัวโต

อีกสองจุดที่ควรดู คือหัวข้อพลังงาน (Calorie Content) ที่ AAFCO กำหนดให้บอกเป็นกิโลแคลอรีต่อกิโลกรัม และตารางให้อาหารซึ่งต้องบอกอย่างน้อยว่าให้กี่กรัมตามน้ำหนักตัว ใช้ตัวเลขบนตารางเป็นจุดเริ่ม แล้วปรับตามรูปร่างจริงทุกสองสัปดาห์

สิ่งที่เห็นบนซอง	อ่านว่าอะไร	ตัดสินใจอย่างไร
for growth of large breed puppies	สูตรออกแบบให้พันธุ์ใหญ่โต	ใช้ได้ตั้งแต่หย่านม
all life stages ไม่ระบุพันธุ์ใหญ่	ครบถ้วน แต่ไม่ได้ยืนยันเรื่องพันธุ์ใหญ่	ถามผู้ผลิตเรื่องแคลเซียมก่อน
for adult maintenance	สำหรับสุนัขโต	ไม่ใช้กับลูกสุนัข
intermittent or supplemental feeding	ไม่ครบถ้วน	ใช้เป็นขนมเท่านั้น
พลังงานสูงมากต่อกิโลกรัม	กินน้อยก็อ้วนง่าย	ตวงเข้มงวด

ท้องอืดบิด ความเสี่ยงที่วิธีให้อาหารเกี่ยวข้องโดยตรง

ภาวะกระเพาะขยายและบิดตัว (GDV) เป็นภาวะที่ ACVS บรรยายว่าลุกลามเร็วและอันตรายถึงชีวิต ต้องรักษาทันที ปัจจัยเสี่ยงที่ ACVS ระบุ ได้แก่ อกลึก พันธุ์ใหญ่และพันธุ์ยักษ์ อายุมากขึ้น มีญาติเคยเป็น ความเครียด กินมื้อใหญ่เร็ว ๆ และให้อาหารวันละมื้อเดียว รวมถึงชามยกสูง และอาหารเม็ดที่มีน้ำมันหรือไขมันสัตว์อยู่ในสี่ส่วนประกอบแรก

ข้อเหล่านี้ทำให้เรื่องจำนวนมื้อสำคัญกว่าที่หลายคนคิด

• แบ่งอาหาร 2 ถึง 3 มื้อเล็กต่อวันตามที่ ACVS แนะนำ แทนมื้อใหญ่มื้อเดียวตอนเย็น
• ถ้ากินหมดชามในไม่กี่สิบวินาที ใช้ชามกินช้าหรือโรยเม็ดบนถาดกว้าง
• วางชามระดับพื้น เว้นแต่สัตวแพทย์สั่งให้ยกสูงด้วยเหตุผลอื่น
• เว้นการวิ่งเล่นหนักหรือเล่นไล่จับประมาณหนึ่งชั่วโมงหลังกิน เป็นแนวปฏิบัติที่คนเลี้ยงพันธุ์ใหญ่ใช้กันแพร่หลาย
• บ้านที่มีหมาหลายตัว ให้แยกที่กินเพื่อลดการแย่งและกินเร็ว
• ถ้าดูส่วนประกอบสี่ลำดับแรกแล้วเจอน้ำมันหรือไขมันสัตว์ ลองเทียบกับสูตรอื่นที่ใกล้เคียงกัน

ACVS ยังระบุว่าสัตวแพทย์ศัลยกรรมหลายท่านแนะนำการเย็บกระเพาะติดผนังท้อง (gastropexy) แบบป้องกันในพันธุ์เสี่ยงหรือหมาที่มีญาติเคยเป็น และมักทำพร้อมการทำหมันได้ ถ้าน้องเป็นพันธุ์อกลึก ให้ยกเรื่องนี้ขึ้นมาคุยกับสัตวแพทย์ตอนวางแผนทำหมัน

หลังโตเต็มที่ คุมรูปร่างคือการถนอมข้อที่ได้ผลที่สุด

เมื่อพ้นช่วงโต โจทย์เปลี่ยนจากแคลเซียมเป็นน้ำหนัก หมาตัวใหญ่ที่น้ำหนักเกินเพียง 3 ถึง 5 กิโลกรัม ข้อสะโพกและข้อศอกต้องรับน้ำหนักเพิ่มทุกก้าว หมาที่ผอมพอดีมักเริ่มมีอาการข้อช้ากว่า

วิธีดู	ผอมพอดี	เริ่มเกิน
คลำซี่โครง	คลำได้ง่ายด้วยแรงกดเบา ๆ	ต้องกดแรงถึงจะเจอ
มองจากด้านบน	เห็นเอวคอดหลังซี่โครง	ลำตัวตรงเป็นท่อ
มองด้านข้าง	ท้องยกขึ้นหลังอก	ท้องห้อยระดับเดียวกับอก

ขนมเป็นตัวที่ทำให้หมาตัวใหญ่อ้วนเงียบ ๆ บ่อยที่สุด เพราะเจ้าของมักให้ชิ้นใหญ่ตามขนาดตัว ให้หักพลังงานขนมออกจากมื้อหลัก และใช้เม็ดอาหารจากโควตาวันนั้นเป็นรางวัลฝึกแทน เมื่อถึงเวลาเปลี่ยนจากสูตรลูกสุนัขเป็นสูตรสุนัขโต ให้ผสมทีละน้อยตามตารางใน วิธีเปลี่ยนอาหารสุนัข

เรื่องเกรนฟรีกับหมาตัวใหญ่

หลายคนเลือกสูตรเกรนฟรีเพราะคิดว่าดีกว่าสำหรับหมาตัวใหญ่ ความจริงคือสุนัขส่วนใหญ่ย่อยธัญพืชที่ปรุงสุกได้ดี และสูตรเกรนฟรีบางสูตรใช้ถั่วหรือมันฝรั่งในสัดส่วนสูงแทน ซึ่งองค์การอาหารและยาของสหรัฐฯ เคยเปิดการสอบสวนความเชื่อมโยงกับโรคกล้ามเนื้อหัวใจโต (DCM) ในสุนัข ผลยังไม่สรุปชัด แต่พันธุ์ใหญ่บางพันธุ์เช่นโดเบอร์แมนและเกรทเดนมีแนวโน้มเป็นโรคนี้ทางพันธุกรรมอยู่แล้ว ถ้าไม่มีเหตุผลทางการแพทย์อย่างการแพ้ธัญพืชที่ยืนยันแล้ว สูตรที่มีธัญพืชก็เป็นตัวเลือกที่ปลอดภัย

เทียบต้นทุนต่อวัน เพราะหมาตัวใหญ่กินเยอะ

หมา 30 กิโลกรัมกินอาหารเม็ดวันละหลายร้อยกรัม ถุง 15 กิโลกรัมจึงหมดภายในราวหนึ่งถึงสองเดือน ต้นทุนต่อวันสำคัญกว่าราคาต่อถุง วิธีคิดง่าย ๆ

1. ดูพลังงานต่อกิโลกรัมบนซอง
2. หาจำนวนกรัมต่อวันที่ทำให้น้องรูปร่างพอดี
3. เอาน้ำหนักถุงเป็นกรัมหารด้วยกรัมต่อวัน ได้จำนวนวันที่ถุงนั้นใช้ได้
4. เอาราคาถุงหารจำนวนวัน ได้ต้นทุนต่อวัน

สูตรที่ราคาต่อถุงแพงกว่าแต่พลังงานสูงกว่า บางครั้งต้นทุนต่อวันใกล้เคียงกัน ส่วนการเก็บ ถุงใหญ่ในอากาศร้อนชื้นของบ้านเราควรเทแบ่งใส่ถังปิดสนิท วางในที่ร่ม และใช้ให้หมดภายใน 4 ถึง 6 สัปดาห์หลังเปิด

แผนอาหารปีแรกถึงวัยสูงอายุ

ช่วงอายุ	สูตร	จำนวนมื้อ	สิ่งที่ต้องเช็ก
2 ถึง 3 เดือน	ลูกสุนัขพันธุ์ใหญ่	3 ถึง 4 มื้อ	ชั่งทุก 2 สัปดาห์ ดูอุจจาระ
3 ถึง 6 เดือน	ลูกสุนัขพันธุ์ใหญ่	3 มื้อ	ช่วงโตเร็ว คลำซี่โครงทุกสัปดาห์
6 ถึง 12 เดือน	ลูกสุนัขพันธุ์ใหญ่	2 ถึง 3 มื้อ	คุยเรื่องทำหมันและ gastropexy
12 ถึง 18 เดือน	เปลี่ยนเป็นสุนัขโตเมื่อหยุดสูง	2 มื้อ	ผสมทีละน้อยหนึ่งสัปดาห์
โตเต็มวัย	สุนัขโต	2 มื้อขึ้นไป	รูปร่าง ขนมไม่เกินโควตา
6 ถึง 7 ปีขึ้นไป	ตามที่สัตวแพทย์ประเมิน	2 มื้อขึ้นไป	กล้ามเนื้อ ข้อ ตรวจเลือดประจำปี

พันธุ์ใหญ่เข้าวัยสูงอายุเร็วกว่าพันธุ์เล็ก เมื่อถึงช่วงนั้น หลักเลือกสูตรสำหรับหมาแก่อยู่ที่ อาหารสุนัขสูงวัย

พาไปหาสัตวแพทย์เมื่อไร

นอกจากสัญญาณท้องอืดบิดที่เป็นเหตุฉุกเฉิน ให้นัดตรวจเมื่อเห็นสิ่งเหล่านี้

• ลูกสุนัขเดินกะเผลก สลับขาเจ็บ หรือข้อบวมร้อน
• ลุกจากท่านอนลำบาก เดินขาแข็งหลังตื่น ไม่ยอมขึ้นบันไดหรือขึ้นรถ
• น้ำหนักขึ้นเร็วผิดปกติ ทั้งที่ให้ตามตารางบนซอง
• เหนื่อยง่าย ไอ หอบผิดปกติ โดยเฉพาะในพันธุ์ที่เสี่ยงโรคหัวใจ
• ท้องเสียหรืออาเจียนซ้ำหลังเปลี่ยนสูตรเกินสองถึงสามวัน

ก่อนไปตรวจ ให้จดชื่อสูตรที่กินอยู่ ปริมาณกรัมต่อวัน จำนวนมื้อ และน้ำหนักย้อนหลังที่ชั่งไว้ ข้อมูลชุดนี้ช่วยให้สัตวแพทย์ตัดสินได้เร็วว่าปัญหามาจากอาหาร ปริมาณ หรือสาเหตุอื่น

การไล่สาเหตุขากะเผลกและสิ่งที่สัตวแพทย์จะตรวจ ดูรายละเอียดเพิ่มที่ หมาขากะเผลก ถ้าจะเปลี่ยนสูตรเพราะปัญหาข้อหรือหัวใจ ให้ถามสัตวแพทย์ก่อนเปลี่ยนว่าควรใช้อาหารทั่วไปหรืออาหารสูตรรักษา