ไฮฟูคืออะไร ยกกระชับผิวด้วยคลื่นอัลตราซาวด์ได้จริงแค่ไหน และใครเหมาะ

ไฮฟู (HIFU ย่อมาจาก High-Intensity Focused Ultrasound) คือการใช้คลื่นอัลตราซาวด์ความเข้มสูงโฟกัสลงไปในชั้นผิวลึกโดยไม่ทำให้ผิวชั้นบนเสียหาย ความร้อนที่จุดโฟกัสทำให้เนื้อเยื่อหดตัวและกระตุ้นให้ร่างกายสร้างคอลลาเจนใหม่ ผิวจึงกระชับขึ้นอย่างค่อยเป็นค่อยไป เหมาะกับคนที่เริ่มมีความหย่อนเล็กน้อยและไม่ต้องการแผลหรือการพักฟื้นนาน ผลเป็นแบบชั่วคราวและมีข้อจำกัดที่ควรเข้าใจก่อนตัดสินใจ

คำที่เราอยากให้จำไว้ตั้งแต่ต้นคือ "พอประมาณ" สถาบันโรคผิวหนังอเมริกัน (AAD) ใช้คำนี้ตรง ๆ ว่าหลังทำหนึ่งครั้ง คนส่วนใหญ่เห็นผลยกกระชับแบบพอประมาณภายใน 2-6 เดือน ถ้าคุณคาดหวังแบบนี้ ไฮฟูมักทำให้พอใจ ถ้าคาดหวังหน้าใหม่หลังเดินออกจากคลินิก ไฮฟูจะทำให้ผิดหวังทุกครั้ง

หลักการทำงานของไฮฟู

คลื่นอัลตราซาวด์ทั่วไปที่ใช้ตรวจร่างกายมีพลังงานต่ำ ส่วนไฮฟูเพิ่มพลังงานและรวมคลื่นให้ไปรวมกันที่จุดเล็ก ๆ ใต้ผิว คล้ายการใช้แว่นขยายรวมแสงอาทิตย์ จุดโฟกัสนั้นร้อนขึ้นประมาณ 60-70 องศาเซลเซียสในเสี้ยววินาที ทำให้เกิดจุดบาดเจ็บเล็ก ๆ ที่เรียกว่า thermal coagulation point โดยผิวด้านบนไม่ถูกทำลาย เพราะพลังงานยังไม่รวมกันในชั้นตื้น

ผลที่ตามมามี 2 ส่วน

1. การหดตัวทันที เส้นใยคอลลาเจนเดิมหดตัวจากความร้อน ทำให้ผิวดูตึงขึ้นเล็กน้อยหลังทำ
2. การสร้างคอลลาเจนใหม่ ร่างกายซ่อมแซมจุดบาดเจ็บด้วยการสร้างคอลลาเจนและอีลาสติน ใช้เวลาหลายสัปดาห์ถึงหลายเดือนจึงเห็นผลเต็มที่

ความลึกที่เลือกใช้ต่างกันตามเป้าหมาย หัวทรานสดิวเซอร์ที่โฟกัสตื้นราว 1.5 มม. ใช้กับผิวชั้นหนังแท้ ส่วนความลึก 3.0 และ 4.5 มม. เข้าถึงชั้นเนื้อเยื่อเกี่ยวพันที่เรียกว่า SMAS ซึ่งเป็นชั้นเดียวกับที่ศัลยแพทย์ใช้ในการยกหน้า งานทบทวนวรรณกรรมใน Cureus ปี 2021 ระบุว่าพลังงานของเครื่องกลุ่มนี้เข้าไปได้ลึกถึงราว 5 มม. โดยไม่ทำร้ายหนังกำพร้า ทั้งนี้ตัวเลขความลึกขึ้นกับอุปกรณ์แต่ละรุ่น

ไฮฟูช่วยเรื่องอะไรได้บ้าง

• กรอบหน้าไม่คม แก้มเริ่มตกเล็กน้อย
• ผิวใต้คางหรือบริเวณคอหย่อนเล็กน้อย
• หางคิ้วตกเล็กน้อยในบางรุ่นและบางตำแหน่ง
• ผิวไม่กระชับโดยรวมจากอายุและแดด

ปัญหาที่ไฮฟูแก้ไม่ได้ ได้แก่ ผิวหย่อนมากที่ต้องผ่าตัด ร่องลึกที่ต้องเติมปริมาตร (ดู ฟิลเลอร์คืออะไร) ริ้วรอยที่เกิดจากการขยับกล้ามเนื้อ (ดู โบท็อกคืออะไร) และรอยดำฝ้ากระ ไฮฟูไม่ช่วยลดความหมองของเม็ดสี

AAD เขียนไว้ชัดว่าคนที่ได้ผลดีที่สุดคือคนที่ผิวหย่อนเพียงเล็กน้อย ถ้าผิวหย่อนมาก การกระชับผิวแบบไม่ผ่าตัดช่วยได้น้อย และแม้แต่วิธีที่เห็นผลมากกว่าในกลุ่มนี้ ก็ยังให้ผลไม่เท่าการผ่าตัดดึงหน้า ผ่าตัดเปลือกตา หรือดึงคอ

เปรียบเทียบกับหัตถการยกกระชับอื่น

หัตถการ	พลังงานหรือวิธี	ความลึก	ลักษณะผลลัพธ์	แผลและพักฟื้น
ไฮฟู	อัลตราซาวด์โฟกัส	ลึกถึงชั้นพยุง	ค่อยเป็นค่อยไป 2-6 เดือน	แทบไม่มีแผล แดงหรือบวมเล็กน้อย
คลื่นวิทยุ (RF)	คลื่นวิทยุให้ความร้อน	ชั้นหนังแท้	AAD ระบุว่ารู้สึกตึงทันทีบ้าง เห็นผลดีที่สุดราว 6 เดือน	ไม่มีแผล
อัลตราซาวด์แบบมีภาพนำทาง	อัลตราซาวด์ + ภาพ	ลึก ผู้ทำเห็นชั้นเนื้อเยื่อ	ค่อยเป็นค่อยไป	ไม่มีแผล
ร้อยไหม	เส้นไหมดึงยก	ใต้ผิว	ยกทันที + กระตุ้นคอลลาเจน	บวมช้ำ ดู ร้อยไหมคืออะไร

คำว่า "ไฮฟู" ถูกใช้เรียกทั้งเครื่องที่ผ่านมาตรฐานทางการแพทย์และเครื่องรุ่นอื่น ๆ ในตลาด ประสิทธิภาพและความปลอดภัยจึงต่างกัน ควรสอบถามยี่ห้อ รุ่น จำนวนช็อต และใบอนุญาตของอุปกรณ์ก่อนทำ

ขั้นตอนการทำโดยทั่วไป

1. ประเมินผิวและวางเป้าหมาย แพทย์ดูระดับความหย่อน ความหนาของผิว ไขมันแก้ม และกระดูกใบหน้า แล้วอธิบายว่าควรทำบริเวณใด
2. ล้างหน้าและทายาชา ปล่อยทิ้งไว้ตามคำแนะนำ
3. ทาเจลสำหรับส่งผ่านคลื่นอัลตราซาวด์ ช่วยให้คลื่นเข้าสู่ผิวได้เต็มที่
4. ปล่อยคลื่นเป็นช็อตตามแนวที่กำหนด ผู้ทำจะวางหัวเครื่องบนผิวแล้วยิงเป็นเส้นสั้น ๆ ตามบริเวณกรอบหน้า แก้ม หรือคาง โดยเลี่ยงแนวเส้นประสาทและบริเวณที่ไขมันน้อย
5. ทายาลดการอักเสบหรือมอยส์เจอไรเซอร์ และให้คำแนะนำหลังทำ

ใช้เวลาประมาณ 30-90 นาที ขึ้นกับพื้นที่และจำนวนช็อต ทำเสร็จแล้วกลับไปใช้ชีวิตตามปกติได้ในคนส่วนใหญ่

อาการหลังทำและการดูแลผิว

AAD อธิบายหัตถการกระชับผิวแบบไม่ผ่าตัดโดยรวมว่าแทบไม่มีช่วงพักฟื้น ผลข้างเคียงที่เจอตามปกติคือแดงและบวม และความเสี่ยงอื่นต่ำเมื่อทำโดยแพทย์ผิวหนัง หลังไฮฟูหลายคนรู้สึกตึง หรือเจ็บเมื่อกดบริเวณที่ทำ ซึ่งมักหายใน 1-3 วัน บางรายมีรอยช้ำจาง ๆ หรือรู้สึกชาเล็กน้อยชั่วคราวในช่วงแรก

หลังทำควรปฏิบัติตามที่แพทย์แนะนำเป็นหลัก โดยทั่วไป

• ทาครีมกันแดดทุกวัน ดู ครีมกันแดดสำคัญแค่ไหน
• ใช้สกินแคร์อ่อนโยน เลี่ยงสารผลัดผิวหรือกรดความเข้มข้นสูงช่วงแรก
• เลี่ยงซาวน่า ความร้อนจัด และการนวดหน้าแรง ๆ ตามคำแนะนำ
• ดื่มน้ำและนอนให้เพียงพอเพื่อให้ผิวซ่อมแซมตัวเองได้ดี

แนวทางทั่วไปอื่น ๆ ดู การดูแลผิวหลังทำหัตถการ

สัปดาห์แรกหลังทำ สกินแคร์ตัวไหนพักได้

ผลิตภัณฑ์	วันที่ 1-3	วันที่ 4-7
คลีนเซอร์อ่อน มอยส์เจอไรเซอร์ กันแดด	ใช้ตามปกติ	ใช้ตามปกติ
เรตินอล กรด AHA BHA	พัก	กลับมาใช้ถ้าผิวไม่แดงไม่แสบ
สครับ เครื่องขัดหน้า	พัก	พักต่อจนครบสัปดาห์
วิตามินซีความเข้มข้นสูง	พักถ้าแสบ	ค่อย ๆ กลับมาใช้

ตารางนี้เป็นแนวที่เราใช้เองและเห็นใช้บ่อย ถ้าแพทย์ให้คำแนะนำต่างออกไป ให้ยึดของแพทย์

ความเสี่ยงและข้อควรระวัง

ถึงจะเป็นหัตถการที่ไม่ใช้มีด ไฮฟูก็มีความเสี่ยง โดยเฉพาะเมื่อทำโดยผู้ที่ไม่ชำนาญหรือใช้พลังงานสูงเกินไป

• แผลไหม้หรือตุ่มพอง เกิดจากพลังงานสูงเกินหรือหัวเครื่องไม่แนบผิว
• ชาหรืออ่อนแรงชั่วคราว เมื่อพลังงานไปกระทบเส้นประสาทใบหน้า ส่วนใหญ่ดีขึ้นเองแต่ใช้เวลานาน
• ผิวบุ๋มเป็นหลุมหรือสูญเสียไขมันบางส่วน ในกรณีที่ใช้ความลึกหรือพลังงานไม่เหมาะ ทำให้ใบหน้าดูตอบ
• รอยดำหลังอักเสบ โดยเฉพาะในผิวสีเข้ม ถ้าผิวระคายมาก

เรื่องผิวสีเข้ม งานทบทวนใน Cureus อ้างงานศึกษาในผู้ป่วยเอเชีย 49 ราย ผิว Fitzpatrick ระดับ III-IV ซึ่งพบว่าปลอดภัยและมีผลข้างเคียงเล็กน้อย แต่ยังไม่มีข้อมูลในผิวระดับ V-VI งานวิจัยส่วนใหญ่ยังกลุ่มตัวอย่างเล็กและติดตามผลไม่เกินหกเดือนถึงหนึ่งปี เราจึงมองว่าข้อมูลระยะยาวยังบาง

ใครเหมาะและไม่เหมาะ

กลุ่มที่เหมาะคือคนที่ผิวหย่อนเพียงเล็กน้อย ผิวยังมีคอลลาเจนเหลือพอให้ร่างกายตอบสนอง และคาดหวังผลแบบค่อยเป็นค่อยไป งานวิจัยที่รวมอยู่ในงานทบทวนข้างต้นส่วนใหญ่ศึกษาในคนอายุ 35-65 ปีที่สุขภาพดี

กลุ่มที่ไม่ค่อยเหมาะ หรือต้องให้แพทย์ประเมินพิเศษ

• หญิงตั้งครรภ์หรือให้นมบุตร
• ผู้ที่ใช้ยาบางชนิด AAD ระบุว่ากระชับผิวไม่เหมาะกับคนที่ใช้ยาบางกลุ่ม ควรแจ้งยาที่ใช้ทั้งหมด
• ผู้ที่ผิวหย่อนมากหรือมีผิวส่วนเกินเยอะ
• ผู้ที่ใบหน้าตอบมากหรือผอมมาก เสี่ยงดูโทรมลง ส่วนคนที่ไขมันแก้มมากก็ถูกคัดออกจากงานวิจัยหลายชิ้นเช่นกัน
• ผู้ที่มีการติดเชื้อ สิวอักเสบรุนแรง แผลเปิด หรือโรคผิวหนังกำเริบบริเวณที่ทำ
• ผู้ที่ฉีดฟิลเลอร์ถาวรหรือมีโลหะฝังใกล้บริเวณที่ทำ ต้องแจ้งแพทย์

ภาพรวมของเครื่องมือเลเซอร์และพลังงานอื่นบนใบหน้า อ่านที่ เลเซอร์หน้ามีกี่แบบ

ข้อควรเช็กก่อนเลือกคลินิก

ข้อ	เหตุผล
ผู้ทำเป็นแพทย์หรือไม่	การเลือกความลึกและพลังงานต้องใช้ความรู้กายวิภาค
เครื่องรุ่นอะไร มีหลักฐานการนำเข้าหรือทะเบียนไหม	เครื่องที่ไม่ได้มาตรฐานเพิ่มความเสี่ยงแผลไหม้
จำนวนช็อตและบริเวณที่ทำ	เทียบราคาและผลได้โดยตรงมากกว่าดูแค่ "ราคาต่อครั้ง"
ตั้งความคาดหวังตรงไหม	คลินิกที่รับประกันผลเด็ดขาดควรระวัง
ติดตามผลและแก้ไขเมื่อมีปัญหา	ควรมีการนัดตรวจและช่องทางติดต่อ

ค่าใช้จ่ายของไฮฟูแตกต่างกันมากตามรุ่นเครื่อง จำนวนช็อต และคลินิก จึงไม่ควรตัดสินจากราคาต่ำที่สุด ดูช่วงราคาและวิธีเทียบได้ที่ ราคาไฮฟู ส่วนใบอนุญาตสถานพยาบาลเช็กได้กับกรมสนับสนุนบริการสุขภาพ และรายชื่อแพทย์ค้นได้ในระบบของแพทยสภา เกณฑ์อื่นดูต่อที่ วิธีเลือกคลินิกความงาม

ดูแลผิวให้ผลอยู่ได้นานขึ้น

ไฮฟูกระตุ้นคอลลาเจน แต่การสลายคอลลาเจนยังเกิดทุกวันจากรังสียูวี สูบบุหรี่ และนอนไม่พอ จึงควรกันแดดเป็นประจำ นอนหลับให้เพียงพอ และใช้สกินแคร์ที่หนุนคอลลาเจน เช่น เรตินอล (ดู เรตินอลช่วยเรื่องอะไรบ้าง) เพื่อรักษาผลลัพธ์ไว้ให้ได้นานที่สุด AAD ยังระบุว่าการทำซ้ำช่วยเพิ่มผล คลินิกส่วนใหญ่จึงนัดทบทวนผลราว 3-6 เดือนแล้วค่อยคุยว่าควรทำรอบถัดไปเมื่อไร

ถ้าผิวคุณเป็นแบบนี้ ให้เริ่มที่

สิ่งที่เห็นในกระจก	ไฮฟูเหมาะไหม	เริ่มที่
กรอบหน้าเริ่มไม่คม แก้มตกนิดหน่อย อายุ 30 ปลายถึง 50	เหมาะ	ปรึกษาแพทย์เรื่องไฮฟูหนึ่งรอบ แล้วรอดูผล 2-6 เดือน
เหนียงใต้คางหย่อนเล็กน้อย	พอได้	ให้แพทย์ดูว่าเป็นผิวหย่อนหรือไขมัน ถ้าไขมันเยอะ ไฮฟูช่วยน้อย
ผิวหย่อนชัด มีผิวส่วนเกินพับ	ไม่ค่อยเหมาะ	ปรึกษาศัลยแพทย์เรื่องผ่าตัด หรือร้อยไหมเป็นทางเลือกระหว่างทาง
ร่องแก้มลึก หน้าตอบ	ไม่เหมาะเป็นตัวหลัก	เติมปริมาตรด้วยฟิลเลอร์ก่อน
ริ้วรอยตอนยิ้มหรือขมวดคิ้ว	ไม่ตรงจุด	โบท็อก และกันแดดทุกวัน
ผิวหมอง ฝ้า กระ	ไม่ตรงจุด	กันแดดและสกินแคร์ลดเม็ดสีก่อน

ถ้าคุณอยู่แถวแรก ไฮฟูเป็นตัวเลือกที่คุ้มให้ลอง ถ้าอยู่แถวอื่น ลองแก้ปัญหาหลักให้ตรงก่อน แล้วค่อยใช้ไฮฟูเป็นตัวเสริมทีหลัง