เมโสหน้าใส คืออะไร ฉีดอะไรเข้าผิว และหลักฐานบอกอะไร

เมโสหน้าใสคือการใช้เข็มขนาดเล็กมากฉีดสารผสมปริมาณน้อยเข้าชั้นผิวตื้นเป็นจุดถี่ๆ ทั่วหน้า โดยหวังให้ผิวดูใส ชุ่มชื้น และเรียบขึ้น สารที่ฉีดเปลี่ยนไปตามแต่ละคลินิก อาจเป็นวิตามิน กรดอะมิโน ไฮยาลูรอนิกแบบเหลว หรือสารสกัดต่างๆ คำถามที่ควรถามก่อนเรื่องราคาจึงมีสองข้อ ในเข็มคืออะไร และสารนั้นถูกขึ้นทะเบียนมาให้ฉีดหรือเปล่า

เราจะไล่ทีละเรื่อง ตั้งแต่ที่มาของเทคนิค สิ่งที่งานวิจัยพบ ไปจนถึงวิธีเช็กขวดยาที่หน้าเตียง

ที่มาของเมโส และทำไมแต่ละร้านไม่เหมือนกัน

เอกสารของ DermNet อธิบายว่าเมโสเทอราปี (mesotherapy) ถูกพัฒนาในฝรั่งเศสเมื่อปี 1952 โดยแพทย์ชื่อ Michel Pistor เดิมใช้รักษาโรคของหลอดเลือดและระบบน้ำเหลือง ต่อมาจึงถูกนำมาใช้ด้านความงาม ทั้งงานผิวหน้า ลดไขมันเฉพาะจุด เซลลูไลท์ และผมบาง

หลักการคือฉีดสารเข้าชั้นกลางของผิว (mesoderm) ในปริมาณน้อยมากด้วยเข็มละเอียด ส่วนผสมที่ใช้ DermNet ระบุว่ามีหลากหลาย ทั้งยาแผนปัจจุบัน วิตามิน เอนไซม์ ฮอร์โมน และสารสกัดจากพืช สิ่งสำคัญที่เอกสารชี้ไว้คือ ไม่มีสูตรมาตรฐาน ไม่มีการกำหนดขนาดที่ใช้ และไม่มียาตัวใดที่องค์การอาหารและยาสหรัฐฯ (FDA) รับรองให้ใช้สำหรับเมโสเทอราปีโดยเฉพาะ

ผลที่ตามมาสำหรับผู้บริโภค คือคำว่า "เมโสหน้าใส" ในร้านหนึ่งกับอีกร้านหนึ่งอาจเป็นคนละสารกันเลย ร้านหนึ่งใช้ไฮยาลูรอนิกผสมวิตามินรวม อีกร้านใช้กลูต้าไธโอน หรือสูตรที่เรียกชื่อการค้าโดยไม่บอกส่วนผสม ราคาและรีวิวจึงเทียบกันตรงๆ ไม่ได้

สารที่มักพบในเมโสหน้า

กลุ่มสาร	เหตุผลที่คลินิกใส่	สิ่งที่ควรถาม
ไฮยาลูรอนิกแบบไม่เชื่อมโยง	เพิ่มความชุ่มชื้นในผิว	เป็นผลิตภัณฑ์ยี่ห้ออะไร ขึ้นทะเบียนเป็นเครื่องมือแพทย์หรือไม่
วิตามินรวม เช่น วิตามินซี บี	ให้ผิวดูสดใส	เป็นยาฉีดที่มีเลขทะเบียนยา หรือเป็นเซรั่มในขวดแอมพูล
กรดอะมิโน เปปไทด์	อ้างว่าช่วยสร้างคอลลาเจน	มีข้อมูลการใช้ฉีดในผิวหรือไม่
กลูต้าไธโอน หรือสารลดเม็ดสี	อ้างว่าช่วยให้ผิวขาว	ขนาดเท่าไร และใครเป็นผู้ผสม
สารสกัดพืชหรือ "ค็อกเทล" ชื่อการค้า	ทำการตลาดเป็นสูตรเฉพาะ	ขอดูรายการส่วนผสมเต็มบนกล่อง

เมื่ออ่านตารางนี้ จะเห็นว่าคำถามทุกแถววนกลับมาที่จุดเดียว คือเลขทะเบียนและฉลาก ถ้าคลินิกตอบไม่ได้ว่าในเข็มมีอะไร คุณก็ไม่มีข้อมูลพอจะตัดสินใจ

งานวิจัยบอกอะไรเรื่องผิวหน้า

DermNet สรุปว่าหลักฐานทางวิทยาศาสตร์ที่สนับสนุนเมโสเทอราปีมีน้อยมาก งานส่วนใหญ่เป็นรายงานผู้ป่วยกลุ่มเล็กที่ไม่มีกลุ่มเปรียบเทียบ

งานที่ตรงกับเมโสหน้าใสมากที่สุดชิ้นหนึ่งตีพิมพ์ในวารสาร Dermatologic Surgery ปี 2006 ทีมวิจัยให้อาสาสมัคร 10 คน ฉีดสารผสมวิตามินรวมกับไฮยาลูรอนิกเข้าผิวหน้า 4 ครั้ง ห่างกันครั้งละหนึ่งเดือน จากนั้นประเมินทั้งด้วยภาพถ่าย การตัดชิ้นเนื้อดูใต้กล้องจุลทรรศน์ และกล้องจุลทรรศน์อิเล็กตรอน ที่ก่อนเริ่ม ที่ 3 เดือน และที่ 6 เดือน

ผลคือ ไม่พบการเปลี่ยนแปลงที่มีนัยสำคัญทั้งในด้านที่มองเห็นและในเนื้อเยื่อ ผู้วิจัยสรุปว่าการฉีดแบบนี้ไม่ได้ทำให้ผิวที่ชราด้วยแสงแดดอ่อนเยาว์ลงทั้งในทางคลินิกและในระดับเนื้อเยื่อ

งานนี้เล็ก มีคนแค่ 10 คน และใช้สูตรเดียว จึงสรุปแทนทุกสูตรไม่ได้ แต่ก็เป็นข้อมูลที่ควรรู้ เพราะมันวัดสิ่งที่รีวิวส่วนใหญ่ไม่ได้วัด คือเนื้อเยื่อใต้ผิวเปลี่ยนจริงหรือเปล่า

แล้วทำไมหลายคนรู้สึกว่าหน้าดีขึ้น

มีคำอธิบายที่เป็นไปได้หลายข้อ ผิวที่ได้รับน้ำและไฮยาลูรอนิกเข้าไปจะดูอิ่มในช่วงสั้นๆ การบาดเจ็บเล็กๆ จากเข็มกระตุ้นให้ผิวบวมน้ำเล็กน้อยจนดูตึง แสงไฟและมุมกล้องในภาพก่อนและหลังต่างกัน และคนที่ไปทำเมโสมักดูแลผิวดีขึ้นทั้งรูทีนในช่วงเดียวกัน ทั้งหมดนี้เป็นเรื่องจริงที่คุณรู้สึกได้ แค่ต้องแยกออกจากการเปลี่ยนแปลงระยะยาวของผิว

ถ้าเป้าหมายของคุณคือผิวชุ่มชื้นขึ้นในระยะสั้นก่อนงานสำคัญ และยอมรับว่าผลไม่แน่นอน การตัดสินใจก็ทำได้บนข้อมูลจริง ถ้าเป้าหมายคือฝ้า กระ หรือผิวขาวขึ้นถาวร ข้อมูลที่มีอยู่ยังไม่รองรับ และควรคุยเรื่องแนวทางที่มีหลักฐานมากกว่า ซึ่งเราสรุปไว้ใน ทำผิวใสแบบปลอดภัย

ขั้นตอนทั่วไปและจำนวนครั้ง

DermNet ระบุว่าคอร์สเมโสโดยทั่วไปมีตั้งแต่ 3 ถึง 15 ครั้ง ห่างกันประมาณ 2 สัปดาห์ ขึ้นกับบริเวณและสิ่งที่ต้องการ ในคลินิกไทย ขั้นตอนที่มักเจอเป็นแบบนี้

1. ล้างหน้า ทายาชาประมาณ 30 ถึง 45 นาที
2. ทำความสะอาดผิวด้วยน้ำยาฆ่าเชื้อ
3. ฉีดสารด้วยเข็มเล็กเป็นจุดถี่ทั่วหน้า หรือใช้ปืนฉีดอัตโนมัติ หรือใช้หัวเข็มหลายเข็มแบบไมโครนีดเดิล
4. ทาครีมหรือมาส์กปลอบผิว
5. นัดครั้งถัดไป

เวลาคำนวณงบ ให้คิดเป็นราคาทั้งคอร์ส ไม่ใช่ราคาต่อครั้ง โปรโมชันครั้งแรกราคาถูกมักพาไปสู่แพ็กเกจ 5 ถึง 10 ครั้ง และคลินิกส่วนใหญ่บอกว่าต้องทำต่อเนื่องเพื่อคงผล ลองเอาราคาต่อครั้งคูณจำนวนครั้งที่แนะนำ แล้วคูณอีกสองถ้าต้องทำซ้ำทุกปี ตัวเลขที่ได้คืองบจริงที่ควรเอาไปเทียบกับทางเลือกอื่น เช่น ครีมกันแดดดีๆ กับเรตินอยด์หนึ่งปี หรือหัตถการที่มีหลักฐานมากกว่า ถ้าพนักงานเร่งให้ตัดสินใจซื้อแพ็กเกจวันนั้น ให้ขอใบเสนอราคากลับไปคิดที่บ้านก่อน

หลังทำ ผิวมักมีจุดแดงเล็กๆ ตามรอยเข็ม บวมเล็กน้อย และบางจุดช้ำ ส่วนใหญ่ยุบใน 1 ถึง 3 วัน การดูแลหลังทำทั่วไป เช่น งดแต่งหน้าหนักวันแรก งดสครับและกรดสองสามวัน และกันแดดทุกวัน รายละเอียดอยู่ใน ดูแลผิวหลังทำหัตถการ

ผลข้างเคียงที่ DermNet รวบรวมไว้

DermNet แบ่งผลข้างเคียงไว้เป็นกลุ่ม ทั้งแบบที่พบได้ทั่วไปและแบบที่รุนแรงแต่พบน้อย

• ปวด แสบ บวม และช้ำ ตรงจุดฉีด
• ผื่นแพ้ต่อสารที่ฉีด
• การติดเชื้อ รวมถึงเชื้อมัยโคแบคทีเรียที่ไม่ใช่วัณโรค ซึ่งมักเกี่ยวกับการใช้สารหรืออุปกรณ์ที่ไม่ปลอดเชื้อ และรักษายาก
• รอยดำหรือรอยด่างหลังการอักเสบ
• แผลเปื่อย แผลเป็น และการอักเสบของชั้นไขมันใต้ผิว

ผลข้างเคียงกลุ่มหลังสัมพันธ์กับความสะอาดของกระบวนการและแหล่งที่มาของสาร ยิ่งสารไม่รู้ที่มา ยิ่งเสี่ยงเรื่องเชื้อ

เครื่องสำอางในขวดแอมพูล ห้ามฉีด

เรื่องนี้เป็นจุดที่คนไทยพลาดบ่อยที่สุด เซรั่มจำนวนมากบรรจุในขวดแก้วเล็กแบบเดียวกับยาฉีด ดูน่าเชื่อถือและราคาถูกกว่ายาฉีดจริงมาก บางร้านนำเซรั่มเหล่านี้ไปฉีดเข้าผิว

สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.) ออกข่าวเตือนเรื่องนี้โดยตรงเมื่อเดือนสิงหาคม 2566 ใจความคือ เครื่องสำอางใช้ภายนอกเท่านั้น ห้ามนำไปฉีด ส่วนผลิตภัณฑ์ที่จะฉีดเข้าร่างกายต้องขึ้นทะเบียนเป็นยาหรือเครื่องมือแพทย์ อย. ได้เพิกถอนใบรับจดแจ้งเครื่องสำอางที่ทำตัวเหมือนยาฉีดไปแล้ว และดำเนินคดีกับผู้โฆษณาเกินจริง

วิธีแยกแบบเร็วที่หน้าเตียง

เช็กอะไร	ถ้าเป็นยาหรือเครื่องมือแพทย์	ถ้าเป็นเครื่องสำอาง
เลขบนฉลาก	เลขทะเบียนยา หรือเลขที่ใบอนุญาตเครื่องมือแพทย์	เลขจดแจ้ง 10 หลัก
ข้อความบนกล่อง	วิธีใช้ระบุการฉีด ขนาด และข้อห้าม	ระบุ "ใช้ภายนอก" หรือทาผิว
ผู้ทำ	แพทย์ที่มีใบอนุญาต	พนักงานร้านหรือคนที่ไม่ใช่แพทย์

ถ้าคุณเห็นเลขจดแจ้งเครื่องสำอางบนขวดที่กำลังจะถูกฉีดเข้าหน้า ให้ปฏิเสธทันที และแจ้งสายด่วน อย. 1556 ได้ การเลือกคลินิกและวิธีตรวจใบอนุญาตแพทย์อยู่ใน เลือกคลินิกความงามยังไง

เมโสเทียบกับหัตถการอื่นที่คนมักสับสน

คำว่า "ฉีดผิว" ในโซเชียลใช้ปนกันหลายอย่าง เมโสหน้าใสคือการฉีดตื้นทั่วหน้าด้วยสารปริมาณน้อย ต่างจากฟิลเลอร์ซึ่งฉีดเจลไฮยาลูรอนิกชนิดเชื่อมโยงเพื่อเติมปริมาตรตรงจุด เช่น ร่องแก้มหรือคาง อ่านต่อได้ที่ ฟิลเลอร์คืออะไร และต่างจากโบท็อกซึ่งเป็นยาที่ลดการทำงานของกล้ามเนื้อเพื่อลดริ้วรอยจากการขยับหน้า

ความต่างที่สำคัญที่สุดสำหรับคุณคือ ฟิลเลอร์และโบท็อกมีผลิตภัณฑ์ที่ขึ้นทะเบียนสำหรับข้อบ่งใช้ชัดเจน ส่วนเมโสเป็นเทคนิคการฉีดที่ใส่สารอะไรก็ได้ ความปลอดภัยจึงขึ้นกับสารในเข็มมากกว่าตัวเทคนิค

เช็กลิสต์ก่อนนั่งลงบนเตียง

ถ้าคุณชั่งแล้วและยังอยากลอง ใช้รายการนี้เป็นด่านสุดท้าย

• รู้ชื่อสารทุกตัวในเข็ม และเห็นกล่องจริงพร้อมเลขทะเบียน
• เห็นว่าเปิดขวดหรือเปิดซองเข็มใหม่ต่อหน้าคุณ
• ผู้ฉีดเป็นแพทย์ และชื่อตรงกับใบอนุญาตที่ติดในคลินิก
• ได้รับคำอธิบายผลข้างเคียง และเบอร์ติดต่อถ้ามีอาการผิดปกติ
• ไม่มีสิวอักเสบ ผื่น หรือแผลบริเวณที่จะฉีด
• ไม่ได้ตั้งครรภ์หรือให้นมบุตร และแจ้งยาที่ใช้อยู่ เช่น ยาละลายลิ่มเลือด

ข้อไหนตอบไม่ได้ ให้เลื่อนนัดไปก่อน เงินมัดจำที่เสียไปน้อยกว่าค่ารักษาการติดเชื้อมาก

ถ้าคุณมีโรคประจำตัว แพ้ยาง่าย หรือเคยมีแผลเป็นนูนง่าย ให้นำประวัติเหล่านี้ไปคุยกับแพทย์ผิวหนังก่อนตัดสินใจทำหัตถการที่ต้องใช้เข็มทุกชนิดค่ะ