เครื่องล้างหน้า ใช้ดีไหม ผิวแบบไหนได้ประโยชน์

เครื่องล้างหน้าใช้ดีกับคนบางกลุ่ม แต่ไม่ใช่ของที่ทุกคนต้องมี ถ้าผิวคุณมัน หนา ทากันแดดหรือรองพื้นติดทนทุกวัน และไม่เคยแพ้ง่าย เครื่องช่วยให้ล้างได้ทั่วขึ้นและผิวเรียบขึ้นเมื่อใช้ไม่บ่อยเกินไป แต่ถ้าผิวแห้ง แพ้ง่าย หรือมีสิวอักเสบเป็นหัวหนอง การล้างด้วยปลายนิ้วตามคำแนะนำของแพทย์ผิวหนังปลอดภัยกว่า

จุดตั้งต้นที่ควรรู้คือ American Academy of Dermatology (AAD) แนะนำให้ทาคลีนเซอร์ด้วยปลายนิ้ว และเตือนว่าการใช้ผ้า ฟองน้ำตาข่าย หรืออะไรก็ตามที่ไม่ใช่ปลายนิ้วทำให้ผิวระคายเคืองได้ ส่วนเรื่องการขัด AAD บอกตรงๆ ว่าให้อดใจไม่ขัดผิว เพราะการขัดทำให้ระคายเคือง ดังนั้นเครื่องล้างหน้าทุกแบบควรมองว่าเป็นการผลัดเซลล์แบบกลไก ไม่ใช่การล้างหน้าปกติ

เครื่องล้างหน้ามีกี่แบบ และแต่ละแบบทำอะไรกับผิว

คำว่าเครื่องล้างหน้าในร้านครอบคลุมอุปกรณ์หลายแบบที่ทำงานต่างกัน ก่อนตัดสินว่าดีไหม ต้องรู้ก่อนว่ากำลังพูดถึงแบบไหน

แบบ	หลักการ	แรงต่อผิว	เหมาะกับ	ควรระวัง
แปรงซิลิโคนสั่นแบบโซนิก	ปุ่มซิลิโคนนิ่มสั่นความถี่สูง	ต่ำถึงกลาง	ผิวมันถึงผิวปกติ ผิวผสม	กดแรงเกินไปทำให้แดง
แปรงขนไนลอนแบบสั่นหรือหมุน	ขนแปรงละเอียดสั่นหรือหมุนบนผิว	กลางถึงสูง	ผิวมันหนา ผิวที่รูขุมขนอุดตันบ่อย	ขนบาน สะสมเชื้อ ต้องเปลี่ยนหัว
แผ่นโลหะอัลตราโซนิก (skin scrubber)	ปลายโลหะสั่นช่วยดันน้ำและไขมันออก	กลาง	ผิวมันที่มีเซบัมเยอะบริเวณจมูก	ใช้มุมผิดทำให้ผิวถลอก
เครื่องดูดสิวเสี้ยน (pore vacuum)	แรงดูดสุญญากาศ	สูง	ใช้เฉพาะจุดเล็กๆ ถ้าจะใช้	ดูดค้างนานเกิดรอยแดงหรือรอยช้ำได้
แปรงมือแบบไม่ใช้ไฟ	ขนแปรงหรือซิลิโคน ใช้แรงมือ	ขึ้นกับแรงมือ	ทุกผิวที่ไม่แพ้ง่าย ถ้าใช้เบา	ควบคุมแรงยากกว่า

ในบรรดาทั้งหมด แบบซิลิโคนเป็นตัวที่ระคายน้อยที่สุดในการใช้งานทั่วไป ส่วนเครื่องดูดสิวเสี้ยนเป็นตัวที่ทีมเราไม่แนะนำให้ใช้เป็นประจำ เพราะแรงดูดไม่ได้แยกว่าตรงไหนคือสิวเสี้ยน ตรงไหนคือผิวรอบๆ ถ้าปัญหาหลักคือจุดดำที่จมูก วิธีที่ได้ผลกว่าอยู่ในวิธีกำจัดสิวเสี้ยนอย่างถูกต้อง

งานวิจัยบอกอะไรได้ และบอกอะไรไม่ได้

ข้อมูลที่โฆษณามักอ้างคือ ล้างสะอาดกว่ามือหลายเท่า ตัวเลขแบบนี้มาจากการทดสอบที่แบรนด์ทำเอง มักเป็นกลุ่มเล็กและวัดในวันเดียว ส่วนงานวิจัยที่ตีพิมพ์ในวารสารแพทย์ผิวหนังยังมีไม่มาก

งานหนึ่งที่ตีพิมพ์ใน Journal of Drugs in Dermatology ปี 2019 ศึกษาผู้ที่มีสิวระดับเล็กน้อยถึงปานกลาง ให้ใช้แปรงโซนิกหัวแปรงสำหรับผิวเป็นสิวร่วมกับเจลล้างหน้าวันละสองครั้งเป็นเวลา 4 สัปดาห์ มีผู้อยู่ครบการศึกษา 46 คน ผลคือคะแนนประเมินสิวโดยแพทย์ดีขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ ทั้งสิวอักเสบและสิวไม่อักเสบลดลง และไม่มีรายงานผลข้างเคียงในช่วงการศึกษา

อ่านแล้วอย่าเพิ่งสรุปว่าแปรงรักษาสิวได้ ด้วยเหตุผลสามข้อ

1. ไม่มีกลุ่มเปรียบเทียบที่ล้างหน้าด้วยมือ จึงไม่รู้ว่าผลมาจากแปรง จากเจลล้างหน้า หรือจากการที่ผู้เข้าร่วมล้างหน้าสม่ำเสมอขึ้น
2. ผู้เข้าร่วมเป็นสิวระดับเล็กน้อยถึงปานกลาง ผลนี้ใช้กับสิวอักเสบรุนแรงไม่ได้
3. ใช้เพียง 4 สัปดาห์ ไม่ได้บอกว่าใช้ต่อเนื่องเป็นปีแล้วผิวเป็นอย่างไร

สรุปแบบระวังที่สุดคือ สำหรับคนผิวมันที่เป็นสิวไม่รุนแรง การใช้แปรงโซนิกร่วมกับคลีนเซอร์ที่เหมาะสม ไม่ได้ทำให้สิวแย่ลงในระยะสั้น และอาจช่วยได้ แต่ยังไม่มีหลักฐานว่าดีกว่าการล้างด้วยมืออย่างถูกวิธี

ผิวแบบไหนได้ประโยชน์ แบบไหนควรเก็บไว้ในลิ้นชัก

ถ้าจะซื้อเครื่องล้างหน้า ให้เริ่มจากถามว่าผิวคุณทนการผลัดเซลล์แบบกลไกได้แค่ไหน AAD ระบุว่าการผลัดเซลล์แบบกลไก ซึ่งรวมถึงการใช้แปรง อาจระคายเคืองเกินไปสำหรับผิวแห้ง ผิวแพ้ง่าย และผิวที่เป็นสิวง่าย และควรหลีกเลี่ยงการผลัดเซลล์แรงๆ ถ้าผิวคุณมีโทนเข้มหรือมีรอยดำหลังแผล แมลงกัด หรือสิว

ผิวที่มักได้ประโยชน์

• ผิวมันหนา รูขุมขนกว้างบริเวณทีโซน
• คนที่ทากันแดดกันน้ำหรือรองพื้นติดทนทุกวัน และรู้สึกว่าล้างด้วยมือไม่หมด
• ผิวที่ผิวหนังด้านนอกหนาขึ้นจากแดดและดูหยาบ แต่ไม่แดงหรือแสบง่าย

ผิวที่ควรเลี่ยงหรือรอก่อน

• ผิวแห้ง ตึงหลังล้างหน้า หรือมีขุยลอก
• ผิวแพ้ง่าย หน้าแดงง่าย มีเส้นเลือดฝอยเห็นชัด
• สิวอักเสบเป็นหัวหนองหรือเป็นตุ่มแดงเจ็บ การขัดจะเพิ่มการอักเสบและเสี่ยงรอยดำ
• ผิวเพิ่งทำเลเซอร์ ทรีตเมนต์ผลัดเซลล์ หรือไหม้แดด AAD ระบุว่าห้ามผลัดเซลล์บนผิวไหม้แดดหรือผิวที่มีแผล
• คนที่ใช้เรตินอยด์หรือเรตินอลอยู่ AAD เตือนว่าผลิตภัณฑ์กลุ่มนี้ทำให้ผิวไวขึ้น และการผลัดเซลล์เพิ่มทำให้แห้งลอกหรือเกิดสิวได้

ถ้าผิวคุณเป็นแบบที่ควรเลี่ยง แต่ยังรู้สึกว่าล้างหน้าไม่สะอาด ปัญหามักอยู่ที่ขั้นล้างเมคอัพมากกว่า การใช้ออยล์หรือบาล์มเป็นขั้นแรกช่วยได้มากกว่าการขัด รายละเอียดอยู่ในคลีนซิ่งบาล์มกับคลีนซิ่งออยล์ต่างกันอย่างไร

ใช้อย่างไรให้ได้ผลและไม่ทำร้ายผิว

ถ้าผิวคุณอยู่ในกลุ่มที่ได้ประโยชน์ วิธีใช้มีผลมากกว่ารุ่นของเครื่อง ขั้นตอนนี้ปรับจากหลักการล้างหน้าของ AAD ผสมกับคู่มือการใช้งานทั่วไปของอุปกรณ์ ตัวเลขเวลาให้ถือเป็นค่าเริ่มต้นโดยประมาณ แล้วปรับตามคู่มือของเครื่องคุณ

1. ล้างเมคอัพและกันแดดออกก่อนด้วยคลีนซิ่ง ถ้าเครื่องต้องทำงานกับรองพื้นหนาๆ ขนแปรงจะสะสมคราบเร็ว
2. ล้างหน้าด้วยน้ำอุ่นพอประมาณ AAD แนะนำน้ำอุ่นไม่ร้อน
3. บีบคลีนเซอร์อ่อนโยนที่ไม่มีเม็ดขัดลงบนหน้า ไม่ใช่บนหัวแปรง จะได้กระจายทั่วกว่า
4. เปิดเครื่องระดับต่ำสุดก่อนเสมอ แตะหัวแปรงบนผิวเบาๆ แค่ให้สัมผัส ไม่ต้องกด
5. เคลื่อนช้าๆ เป็นวงเล็ก ใช้เวลาแต่ละโซนประมาณ 15-20 วินาที หน้าผาก จมูกกับคาง แก้มซ้าย แก้มขวา รวมแล้วไม่เกินประมาณหนึ่งนาที เครื่องหลายรุ่นมีตัวจับเวลาแบ่งโซนให้อยู่แล้ว
6. ไม่ใช้รอบดวงตาและริมฝีปาก ผิวตรงนั้นบางกว่าและระคายง่ายกว่า
7. ล้างออกด้วยน้ำอุ่น ซับหน้าให้แห้งด้วยผ้านุ่ม แล้วทามอยส์เจอไรเซอร์ทันที AAD ระบุว่าการผลัดเซลล์ทำให้ผิวแห้งได้

ความถี่ที่แนะนำ

สภาพผิว	ความถี่เริ่มต้น	ถ้าผิวปกติดีหลัง 3-4 สัปดาห์
ผิวมันมาก ไม่แพ้ง่าย	3 ครั้งต่อสัปดาห์	เพิ่มเป็นวันละครั้งตอนกลางคืนได้
ผิวผสม	2 ครั้งต่อสัปดาห์ เฉพาะทีโซน	3-4 ครั้งต่อสัปดาห์ที่ทีโซน
ผิวปกติ	2 ครั้งต่อสัปดาห์	คงไว้หรือเพิ่มเป็น 3 ครั้ง
ผิวแห้ง แพ้ง่าย	ไม่แนะนำ	ไม่แนะนำ

หลักของ AAD คือยิ่งผลัดเซลล์แรง ยิ่งต้องทำห่าง และการผลัดเซลล์มากเกินทำให้ผิวแดงและระคายเคือง ถ้าคุณใช้กรด AHA หรือ BHA อยู่แล้ว ให้นับวันใช้เครื่องรวมกับวันใช้กรดด้วย หลักเรื่องความถี่ของการผลัดเซลล์ทุกแบบอยู่ในวิธีผลัดเซลล์ผิวอย่างปลอดภัย

ความสะอาดของหัวแปรง เรื่องที่คนลืมบ่อยที่สุด

เครื่องล้างหน้าอยู่ในห้องน้ำที่ชื้นตลอดเวลา และหัวแปรงสัมผัสคลีนเซอร์ เซบัม และเซลล์ผิวทุกครั้ง ถ้าดูแลไม่ดี อุปกรณ์ที่ควรช่วยให้สะอาดจะกลายเป็นตัวทาเชื้อกลับลงหน้า

• หลังใช้ทุกครั้ง ล้างหัวแปรงด้วยน้ำไหลจนไม่มีฟองค้าง สะบัดน้ำออก
• ตั้งให้แห้งในที่โปร่ง ไม่ปิดฝาครอบทันทีขณะยังเปียก
• สัปดาห์ละครั้ง ล้างด้วยสบู่อ่อนๆ แล้วปล่อยให้แห้งสนิท ถ้าเป็นแปรงขนไนลอน ให้ถอดหัวออกล้างฐานด้านในด้วย
• เปลี่ยนหัวแปรงตามรอบที่ผู้ผลิตกำหนด หรือเร็วกว่านั้นเมื่อขนบาน เปลี่ยนสี หรือมีกลิ่น
• ไม่ใช้เครื่องร่วมกับคนอื่น แม้จะเปลี่ยนหัวแปรงก็ตาม

แปรงซิลิโคนแห้งเร็วกว่าและไม่มีขนให้คราบแทรก จึงดูแลง่ายกว่าแปรงขนไนลอน ถ้าคุณรู้ตัวว่าเป็นคนไม่ค่อยมีเวลาล้างอุปกรณ์ ข้อนี้เป็นเหตุผลที่ดีพอให้เลือกแบบซิลิโคน

สัญญาณว่าเครื่องไม่เหมาะกับคุณ

หลังเริ่มใช้ในสองสามสัปดาห์แรก ให้สังเกตอาการเหล่านี้ ถ้าเจอข้อใดข้อหนึ่ง ลดความถี่ลงครึ่งหนึ่งก่อน ถ้ายังไม่ดีขึ้นให้หยุด

อาการ	ความหมายที่เป็นไปได้	ทำอย่างไร
หน้าแดงค้างเกินหนึ่งชั่วโมงหลังล้าง	ผลัดเซลล์แรงหรือบ่อยเกินไป	ลดระดับความแรงและความถี่
แสบเวลาทาเซรั่มหรือกันแดด	เกราะผิวถูกรบกวน	หยุดเครื่องและกรดผลัดเซลล์ชั่วคราว
ผิวตึง มีขุยลอกบริเวณแก้ม	ผิวแห้งจากการขัด	ใช้เฉพาะทีโซน หรือหยุด
สิวเม็ดเล็กขึ้นกระจาย	ระคายเคือง หรือหัวแปรงไม่สะอาด	ล้างหรือเปลี่ยนหัวแปรง ลดความถี่
รอยดำจากสิวเข้มขึ้น	การอักเสบจากการขัด	หยุดใช้บนบริเวณที่มีรอย

ถ้าหยุดเครื่องแล้วผิวยังแดง แสบ หรือลอกต่อเนื่องเกินหนึ่งถึงสองสัปดาห์ ให้กลับไปใช้รูทีนพื้นฐานแบบอ่อนโยน และอ่านแนวทางในฟื้นฟูเกราะผิวที่เสีย ถ้าไม่ดีขึ้น ควรพบแพทย์ผิวหนัง

ถ้าผิวคุณเป็นแบบนี้ ให้เริ่มที่...

• ผิวมัน ไม่แพ้ง่าย ทาครีมกันแดดหรือรองพื้นทุกวัน เริ่มที่แปรงซิลิโคนระดับต่ำ 3 ครั้งต่อสัปดาห์ตอนกลางคืน
• ผิวผสม ใช้เครื่องเฉพาะหน้าผาก จมูก และคาง ส่วนแก้มล้างด้วยมือ
• ผิวปกติที่อยากให้เรียบขึ้น 2 ครั้งต่อสัปดาห์พอ และไม่ต้องใช้กรดผลัดเซลล์ในคืนเดียวกัน
• ผิวแห้ง แพ้ง่าย หรือใช้เรตินอยด์อยู่ ข้ามเครื่องล้างหน้าไปก่อน ล้างด้วยปลายนิ้วตามหลักของ AAD และเอางบไปที่มอยส์เจอไรเซอร์กับกันแดดที่ดี
• สิวอักเสบเป็นหัวหนอง ยังไม่ใช่เวลาของเครื่องล้างหน้า ปรึกษาแพทย์ผิวหนังเรื่องการรักษาสิวก่อน แล้วค่อยกลับมาพิจารณาเมื่อสิวสงบ