สรุปประเด็นสำคัญ
- แชมพูผู้ชายกับแชมพูทั่วไปใช้สารทำความสะอาดกลุ่มเดียวกัน สิ่งที่ต่างกันส่วนใหญ่คือกลิ่นและแพ็กเกจ
- เลือกจากหนังศีรษะของคุณ มัน แห้ง มีรังแค หรือมีผลิตภัณฑ์จัดแต่งทรงค้าง ไม่ใช่จากคำว่า for men
- AAD แนะนำว่าผมตรงหนังศีรษะมันสระได้ทุกวัน และให้สระที่หนังศีรษะ ไม่ต้องขยี้ปลายผม
- รังแคต้องใช้แชมพูที่มีตัวยา เช่น ซิงค์ไพริไทออน คีโตโคนาโซล ซีลีเนียมซัลไฟด์ และทิ้งไว้ 5 นาทีตามฉลาก
- คนใช้โพเมดหรือแว็กซ์ทุกวันควรมีแชมพูทำความสะอาดแรงไว้หนึ่งขวด ใช้สลับกับขวดอ่อนโยน
แชมพูผู้ชายที่ดีที่สุดสำหรับคุณคือขวดที่ตรงกับหนังศีรษะของคุณ และคำว่า "for men" บนขวดช่วยตัดสินเรื่องนี้ได้น้อยมาก แชมพูผู้ชายส่วนใหญ่ใช้สารทำความสะอาดกลุ่มเดียวกับแชมพูทั่วไป ที่ต่างกันคือกลิ่นออกแนวสดชื่น ผสมเมนทอล และขวดสีเข้ม เราจึงจะไม่จัดอันดับยี่ห้อ แต่จะให้วิธีอ่านฉลากที่ใช้ได้กับทุกขวดบนชั้นวาง
แชมพูผู้ชาย ต่างจากแชมพูทั่วไปจริงไหม
บทความทบทวนเรื่องเครื่องสำอางสำหรับเส้นผมใน Indian Journal of Dermatology, Venereology and Leprology (IJDVL) อธิบายว่าแชมพูทำความสะอาดด้วยสารลดแรงตึงผิว ที่พบบ่อยคือโซเดียมลอเรทซัลเฟต (Sodium Laureth Sulfate) และแอมโมเนียมลอเรทซัลเฟต แชมพูที่ทำความสะอาดแรงจะล้างไขมันบนหนังศีรษะออกได้มาก ทำให้ผมแห้งและพันกัน จึงต้องมีสารปรับสภาพอย่างน้ำมันและซิลิโคนช่วยเสริม
สิ่งที่แชมพูผู้ชายมักต่างจริงๆ
| ลักษณะ | ในแชมพูผู้ชาย | ผลต่อคุณ |
|---|---|---|
| กลิ่น | แนวสดชื่น เข้ม | เรื่องความชอบ ไม่มีผลต่อการทำความสะอาด |
| เมนทอล | ใส่บ่อย | เย็นสบาย บางคนแสบหนังศีรษะ |
| ความแรงของการทำความสะอาด | มักตั้งไว้ค่อนไปทางแรง | เหมาะกับหนังศีรษะมัน ผมสั้น |
| สารปรับสภาพ | มักน้อย | ผมยาวหรือแห้งอาจพันกัน |
ถ้าแชมพูทั่วไปที่ใช้อยู่ทำความสะอาดได้ดีและหนังศีรษะไม่มีปัญหา คุณไม่จำเป็นต้องเปลี่ยนเป็นขวดสำหรับผู้ชาย
เริ่มจากถามว่าหนังศีรษะคุณเป็นแบบไหน
| หนังศีรษะและผม | สังเกตได้จาก | แชมพูที่ควรมองหา |
|---|---|---|
| มันมาก | เย็นวันเดียวกันผมลีบ โคนผมเงามัน | สูตรทำความสะอาดชัดเจน ไม่มีสารปรับสภาพหนัก |
| ปกติ | สองวันไม่สระยังดูได้ | สูตรทั่วไป อ่อนโยน |
| แห้ง ตึง | หนังศีรษะคัน มีขุยละเอียดสีขาว ไม่มัน | สูตรอ่อนโยน ไม่มีซัลเฟตแรง ไม่มีเมนทอล |
| รังแคมัน | สะเก็ดสีเหลืองเกาะหนังศีรษะ คัน | แชมพูที่มีตัวยาขจัดรังแค |
| ใช้แว็กซ์หรือโพเมดทุกวัน | ผมเหนียวหลังสระ | แชมพูทำความสะอาดแรงสลับกับสูตรอ่อนโยน |
| ผมบาง ร่วง | เห็นหนังศีรษะชัดขึ้นที่ขมับหรือกลางศีรษะ | สูตรเบาไม่ทำให้ผมแบน และรักษาสาเหตุแยกต่างหาก |
แต่ละแถวมีรายละเอียดมากกว่านี้ใน วิธีเลือกแชมพูให้ตรงกับหนังศีรษะ
ถ้ายังไม่แน่ใจว่าตัวเองอยู่แถวไหน ลองทดสอบง่ายๆ สระผมตอนเช้าวันหยุดด้วยแชมพูที่ใช้อยู่ ไม่ใส่ผลิตภัณฑ์อะไรเลย แล้วสังเกตตอนเย็น ถ้าเอานิ้วแตะโคนผมแล้วนิ้วมัน หรือผมด้านหน้าเริ่มแยกเป็นเส้นๆ คุณอยู่กลุ่มหนังศีรษะมัน ถ้าผ่านไปหนึ่งวันเต็มแล้วผมยังฟูปกติ แต่หนังศีรษะคันและตึง คุณอยู่กลุ่มแห้ง ถ้ามีสะเก็ดเหลืองเกาะร่วมกับความมันและคัน ให้ไปที่หัวข้อรังแคด้านล่างเลย
อายุก็เปลี่ยนแถวได้ ผู้ชายวัยรุ่นถึงยี่สิบต้นๆ ส่วนใหญ่หนังศีรษะมัน พอผ่านวัยสี่สิบ ผมและหนังศีรษะมักแห้งลง แชมพูที่ใช้ได้ดีตอนเรียนมหาวิทยาลัยจึงไม่จำเป็นต้องเหมาะกับคุณตลอดไป ทบทวนทุกครั้งที่รู้สึกว่าขวดเดิมเริ่มไม่เหมือนเดิม
อ่านฉลากแชมพูในหนึ่งนาที
ส่วนผสมเรียงจากมากไปน้อย บรรทัดแรกมักเป็น Aqua หรือ Water บรรทัดที่สองถึงสี่คือสารทำความสะอาดหลัก ตรงนี้บอกความแรงได้
| ชื่อบนฉลาก | กลุ่ม | ความแรงโดยประมาณ |
|---|---|---|
| Sodium Lauryl Sulfate, Ammonium Lauryl Sulfate | ซัลเฟต | แรง ฟองมาก |
| Sodium Laureth Sulfate, Ammonium Laureth Sulfate | ซัลเฟตที่ปรับให้อ่อนลง | ปานกลางถึงแรง |
| Cocamidopropyl Betaine | สารช่วยทำความสะอาด | อ่อน มักใช้คู่กับซัลเฟต |
| Sodium Cocoyl Isethionate, Decyl Glucoside, Coco-Glucoside | สารทำความสะอาดอ่อนโยน | อ่อน |
| Dimethicone, Amodimethicone | ซิลิโคนปรับสภาพ | ทำให้ลื่น ไม่ได้ทำความสะอาด |
| Zinc Pyrithione, Ketoconazole, Selenium Sulfide, Salicylic Acid | ตัวยาขจัดรังแค | ใช้รักษารังแค |
แชมพูไร้ซัลเฟตไม่ได้ดีกว่าเสมอไป สำหรับคนหนังศีรษะมันที่ใช้แว็กซ์ทุกวัน ซัลเฟตคือสิ่งที่ล้างผลิตภัณฑ์ออกได้หมด ส่วนคนหนังศีรษะแห้งหรือแพ้ง่ายจะได้ประโยชน์จากสูตรอ่อนโยนมากกว่า
นอกจากสารทำความสะอาด มีอีกสามอย่างบนฉลากที่ควรดู
- น้ำหอม ชื่อ Parfum หรือ Fragrance และสารให้กลิ่นที่ต้องแจ้ง เช่น Limonene, Linalool ถ้าหนังศีรษะคุณแดงคันหลังเปลี่ยนขวด กลิ่นคือตัวที่ควรสงสัยก่อน
- เมนทอล (Menthol) และน้ำมันเปปเปอร์มินต์ ให้ความเย็น แต่ทำให้หนังศีรษะที่แห้งหรือมีแผลจากการเกาแสบ
- เลขที่ใบรับจดแจ้งจากสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา แชมพูทั่วไปจัดเป็นเครื่องสำอาง ฉลากภาษาไทยควรแสดงเลข 10 หลักนี้ ถ้าไม่มี ให้ระวังว่าเป็นสินค้านำเข้าที่ไม่ได้จดแจ้ง
สระบ่อยแค่ไหน
American Academy of Dermatology (AAD) ระบุว่าความถี่ขึ้นกับหนังศีรษะและลักษณะผม คนผมตรงหนังศีรษะมันสระได้ทุกวัน ส่วนคนผมแห้งหรือหยิก สระห่างได้ถึงทุก 2-3 สัปดาห์ ผู้ชายไทยส่วนใหญ่ผมสั้น อยู่ในอากาศร้อน เหงื่อออกทุกวัน การสระทุกวันหรือวันเว้นวันจึงเป็นเรื่องปกติ
ข้อที่ AAD เน้น คือสระที่หนังศีรษะ ไม่ต้องขยี้ไปทั้งเส้นผม ฟองที่ล้างผ่านลงมาตอนล้างน้ำพอสำหรับปลายผมแล้ว การขยี้ปลายผมด้วยแชมพูทำให้ผมแห้งและหยาบ ใครอยากรู้ว่าตัวเองควรสระถี่แค่ไหนแบบละเอียด อ่านต่อใน ควรสระผมบ่อยแค่ไหน
ถ้าคุณมีรังแค
แชมพูทั่วไปลดขุยได้ชั่วคราวเพราะล้างสะเก็ดออก แต่รังแคจริงต้องใช้แชมพูที่มีตัวยา AAD แนะนำแชมพูที่มีส่วนผสมเหล่านี้
- ซิงค์ไพริไทออน (Zinc Pyrithione)
- กรดซาลิไซลิก (Salicylic Acid)
- ซัลเฟอร์ (Sulfur)
- ซีลีเนียมซัลไฟด์ (Selenium Sulfide)
- คีโตโคนาโซล (Ketoconazole)
- โคลทาร์ (Coal Tar)
วิธีใช้ตาม AAD คืออ่านคำแนะนำบนขวด บางสูตรต้องทิ้งไว้บนหนังศีรษะ 5 นาทีก่อนล้าง คนผมเส้นเล็กหรือหนังศีรษะมันใช้แชมพูขจัดรังแคราวสัปดาห์ละสองครั้ง คนผมหยาบหรือหยิกใช้สัปดาห์ละครั้งและสระที่หนังศีรษะเท่านั้น ถ้าใช้ขวดหนึ่งแล้วไม่ดีขึ้น ให้ลองสลับไปขวดที่ใช้ตัวยาคนละชนิด และถ้าลองหลายชนิดแล้วยังไม่ดีขึ้น ให้พบแพทย์ผิวหนัง
ขั้นตอนเลือกแชมพูขจัดรังแคตามตัวยาอยู่ใน แชมพูขจัดรังแค ยี่ห้อไหนดี
ใช้แว็กซ์หรือโพเมดทุกวัน
ผลิตภัณฑ์จัดแต่งทรงที่มีน้ำมันและไขค้างบนหนังศีรษะได้หลายวัน ถ้าสระด้วยแชมพูอ่อนโยนรอบเดียว ผมจะยังเหนียวและโคนผมลีบเร็ว AAD ยังระบุว่าน้ำมันในผลิตภัณฑ์จัดแต่งทรงทำให้เกิดสิวที่แนวไรผมและหน้าผากได้ การล้างออกให้หมดทุกวันจึงช่วยทั้งผมและผิว
แนวทางที่ได้ผล
- วันที่ใช้ผลิตภัณฑ์เยอะ สระสองรอบ รอบแรกล้างผลิตภัณฑ์ รอบสองทำความสะอาดหนังศีรษะ
- มีแชมพูที่ทำความสะอาดแรงหนึ่งขวด ใช้สัปดาห์ละ 1-2 ครั้ง วันที่เหลือใช้ขวดอ่อนโยน
- ล้างน้ำให้นานกว่าที่คิด โดยเฉพาะท้ายทอยและหลังหู ซึ่งฟองค้างง่าย
โพเมดสูตรน้ำมันล้างยากที่สุด วิธีล้างทีละขั้นอยู่ใน โพเมด คืออะไร ต่างจากแว็กซ์อย่างไร
ผมร่วงหรือผมบาง แชมพูช่วยได้แค่ไหน
แชมพูอยู่บนหนังศีรษะไม่กี่นาทีแล้วถูกล้างออก จึงมีข้อจำกัดในการแก้ผมร่วงจากกรรมพันธุ์ ซึ่งเป็นสาเหตุที่พบบ่อยที่สุดในผู้ชาย สิ่งที่แชมพูทำได้คือ
- ทำความสะอาดโดยไม่ทิ้งสารปรับสภาพหนักที่ทำให้ผมบางดูแบนติดหนังศีรษะ
- ลดรังแคและการอักเสบของหนังศีรษะ ถ้าใช้แชมพูที่มีตัวยา
ถ้าคุณเห็นแนวผมถอยที่ขมับหรือกลางศีรษะบางลงชัดเจน การรักษาที่มีหลักฐานเป็นเรื่องที่ต้องคุยกับแพทย์ ทางเลือกและเวลาที่ควรพบแพทย์อยู่ใน ผู้ชายผมร่วง แก้ยังไง
สระให้ถูกวิธี ได้ผลกว่าเปลี่ยนขวด
หลายคนเปลี่ยนแชมพูมาแล้วห้าขวดโดยไม่เคยเปลี่ยนวิธีสระ ทั้งที่วิธีสระมีผลพอๆ กับสิ่งที่อยู่ในขวด
- เปียกผมให้ชุ่มจริงก่อนลงแชมพู ผมสั้นใช้เวลาราวครึ่งนาที น้ำช่วยให้แชมพูกระจายและเกิดฟองได้ด้วยปริมาณน้อยลง
- บีบแชมพูราวเหรียญบาทสำหรับผมสั้น ถูบนฝ่ามือก่อน แล้วลงที่หนังศีรษะทีละส่วน ด้านหน้า ข้าง และท้ายทอย
- นวดด้วยปลายนิ้ว ไม่ใช้เล็บเกา การเกาแรงทำให้หนังศีรษะเป็นแผลเล็กๆ ที่แสบเมื่อโดนแชมพูครั้งถัดไป
- ถ้าใช้แชมพูขจัดรังแค ปล่อยฟองไว้ตามเวลาบนฉลากระหว่างที่ล้างหน้าหรือสบู่ตัว
- ล้างน้ำให้นานกว่าเวลาสระ โดยเฉพาะท้ายทอยและหลังหู
- น้ำอุ่นพอสบายดีกว่าน้ำร้อนจัด น้ำร้อนทำให้หนังศีรษะแห้งและคันมากขึ้น
ปัญหาหัวมันเร็วที่หลายคนโทษแชมพู บ่อยครั้งมาจากการล้างไม่หมด คราบแชมพูและผลิตภัณฑ์ที่ค้างอยู่ทำให้ผมลีบตั้งแต่ตอนบ่าย
ครีมนวด จำเป็นสำหรับผู้ชายไหม
คำถามนี้เราได้ยินบ่อย และคำตอบขึ้นกับความยาวผมมากกว่าเพศ ผมสั้นไม่ถึง 5 ซม. ที่ไม่แห้ง ส่วนใหญ่ไม่ต้องใช้ครีมนวด เพราะผมทุกเส้นยังใหม่และได้น้ำมันธรรมชาติจากหนังศีรษะไปถึงปลายได้ทั่ว ผมที่ไว้ยาวจนปิดหูหรือรวบได้ ปลายผมอายุหลายเดือน ผ่านแดด ผ่านการสระมาหลายร้อยครั้ง จึงแห้งและพันกันง่ายกว่าโคนมาก ผมที่ยาวกว่านั้น ผมหยิก หรือผมที่ทำสีจะได้ประโยชน์ชัดเจน AAD แนะนำว่าคนผมเส้นเล็กให้ใช้ครีมนวดเฉพาะปลายผม ส่วนคนผมแห้งหรือหยิกให้ใช้ทั่วทั้งเส้น และอย่าทาครีมนวดลงบนหนังศีรษะที่มัน
สองสัปดาห์กับแชมพูขวดใหม่
| วัน | ดูอะไร |
|---|---|
| 1-3 | หนังศีรษะแสบ คัน หรือแดงหลังสระไหม |
| 4-7 | ผมมันเร็วขึ้นหรือช้าลงเมื่อเทียบกับขวดเดิม |
| 8-14 | ขุยเพิ่มหรือลด ผมพันกันหรือกระด้างไหม |
ถ้าครบสองสัปดาห์แล้วหนังศีรษะสบาย ผมไม่มันเร็วกว่าเดิม นั่นคือขวดของคุณ ถ้าไม่ใช่ กลับไปที่ตารางหนังศีรษะด้านบน แล้วเลือกจากแถวที่ใกล้กับสิ่งที่คุณสังเกตเห็นมากที่สุด
คำถามที่พบบ่อย
ใช้แชมพูสูตร 2 in 1 ที่มีครีมนวดในตัวดีไหม
สำหรับผมสั้นที่ไม่แห้ง ใช้ได้และประหยัดเวลา แต่สารปรับสภาพในขวดเดียวกันทำให้ล้างน้ำมันและผลิตภัณฑ์จัดแต่งทรงได้น้อยลง คนหนังศีรษะมันหรือใช้แว็กซ์ทุกวันมักรู้สึกว่าหัวมันเร็วขึ้น ถ้าเป็นแบบนั้น แยกแชมพูกับครีมนวดดีกว่า
แชมพูผู้ชายที่มีเมนทอลเย็นๆ ช่วยลดผมร่วงไหม
ความเย็นจากเมนทอลทำให้รู้สึกสดชื่นและลดความรู้สึกคันได้ชั่วคราว แต่ไม่มีหลักฐานว่าช่วยลดผมร่วงจากกรรมพันธุ์ บางคนที่หนังศีรษะแพ้ง่ายแสบหรือคันมากขึ้นจากเมนทอลด้วย
แหล่งอ้างอิง
- Tips for healthy hair | American Academy of Dermatology (AAD)
- How to treat dandruff | American Academy of Dermatology (AAD)
- Hair cosmetics | Indian Journal of Dermatology, Venereology and Leprology
- ผลิตภัณฑ์สุขภาพทุกประเภทที่ผ่าน อย. แล้ว จะแสดงเครื่องหมาย อย. บนฉลากหรือไม่ | สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.)





