ทำไมทารกแรกเกิดน้ำหนักลด ลดได้เท่าไรจึงยังปกติ

ทารกแรกเกิดน้ำหนักลดในสัปดาห์แรกเป็นเรื่องที่พบได้ และยังไม่ถือว่าผิดปกติถ้าไม่เกินช่วงที่กุมารแพทย์ใช้เป็นเกณฑ์ American Academy of Pediatrics (AAP) ระบุว่าทารกที่ได้นมเพียงพอจะลดน้ำหนักไม่เกิน 8 ถึง 10 เปอร์เซ็นต์ของน้ำหนักแรกเกิดในไม่กี่วันแรก ก่อนเริ่มน้ำหนักขึ้นอีกครั้ง

สำหรับลูกที่คลอดมา 3,000 กรัม (ตัวอย่างสมมติเพื่อให้เห็นภาพ) 10 เปอร์เซ็นต์คือ 300 กรัม ถ้าชั่งแล้วเหลือ 2,700 กรัมในวันแรก ๆ ก็ยังอยู่ในเกณฑ์ที่ AAP ระบุ ส่วนจะลดเท่าไรจริงในลูกแต่ละคน หมอเป็นผู้ประเมินจากการชั่งจริง

ทำไมถึงลดลง

หน้าของ AAP ที่เปิดอ่านไม่ได้อธิบายกลไกทางสรีรวิทยาไว้ จึงไม่ขอสรุปสาเหตุเกินกว่าที่แหล่งระบุ สิ่งที่ระบุชัดคือเส้นแบ่งปริมาณที่ลดและการนัดตรวจที่ใช้ดูว่าทารกได้นมพอหรือไม่ เรื่องปริมาณน้ำนมและนมแม่ที่ลูกต้องการอ่านเพิ่มได้ใน ลูกได้นมแม่พอหรือไม่

ที่สำคัญคือ 8 ถึง 10 เปอร์เซ็นต์ไม่ใช่เป้า แต่เป็นเส้นสูงสุด ลูกที่ลดน้อยกว่านี้ไม่ได้แย่กว่า และลูกที่ลดเกินเส้นนี้ควรให้หมอดูการกินนม

นมกี่ครั้งต่อวัน

AAP ระบุว่าควรให้นม อย่างน้อย 8 ถึง 12 ครั้งใน 24 ชั่วโมง KidsHealth ระบุว่า 8 ถึง 12 ครั้งต่อวันนี้ต่อเนื่องราวเดือนแรก และจะลดเหลือ 7 ถึง 9 ครั้งเมื่ออายุ 1 ถึง 2 เดือน ทารกแรกเกิดมักกินนานได้ถึง 20 นาทีหรือมากกว่า และไม่ควรเว้นห่างจากมื้อนมเกินประมาณ 4 ชั่วโมงแม้เป็นช่วงกลางคืน

ท่าให้นมที่ช่วยให้ลูกอมหัวนมถูกต้องอยู่ใน ท่าให้นมแม่ และปริมาณนมสำหรับเด็กที่กินนมผงอยู่ใน ปริมาณนมทารก

ตารางผ้าอ้อมที่ใช้ดูว่าลูกกินพอ

AAP สรุปลักษณะอุจจาระและผ้าอ้อมเปียกตามวันไว้ดังนี้ ใช้คู่กับน้ำหนักที่ชั่ง

วันที่	อุจจาระ	หมายเหตุ
วัน 1 ถึง 2	1 ถึง 2 ครั้งต่อวัน สีเข้มเกือบดำคล้ายยางมะตอย	หน้าที่ AAP ไม่ได้ระบุจำนวนผ้าอ้อมเปียก
วัน 3 ถึง 4	อย่างน้อย 2 ครั้ง สีเขียวถึงเหลือง
วัน 5 ถึง 7	อย่างน้อย 3 ถึง 4 ครั้งต่อวัน เหลือง เหลว มีเม็ดเล็ก ๆ	ผ้าอ้อมเปียกอย่างน้อย 6 ผืนต่อวัน ปัสสาวะสีจางหรือเหลืองอ่อน

AAP ระบุเพิ่มว่าทารกหลายคนถ่ายหลังกินนมทุกมื้อในเดือนแรก และอิ่มสบายราว 1 ถึง 3 ชั่วโมงระหว่างมื้อ

จดอะไรไว้ก่อนไปพบหมอ

การจดช่วยให้การนัดตรวจครั้งแรกมีข้อมูลมากกว่าการเล่าจากความจำ

1. เวลาให้นมแต่ละมื้อ และกินนานเท่าไร
2. จำนวนผ้าอ้อมเปียกและอุจจาระต่อวัน พร้อมสี
3. น้ำหนักแรกเกิดและน้ำหนักตอนออกจากโรงพยาบาล
4. ลูกตื่นกินเองหรือต้องปลุก

AAP แนะนำให้นัดตรวจครั้งแรกไม่เกิน 48 ชั่วโมงหลังออกจากโรงพยาบาล เพราะการชั่งน้ำหนักตอนนั้นบอกว่าลูกได้นมเพียงพอหรือไม่ ถ้าวันนัดตรงกับวันหยุด ให้โทรถามโรงพยาบาลที่คลอดว่ารับชั่งน้ำหนักที่ไหน

ถ้าคุณแม่กังวลว่าน้ำนมมาน้อย อย่าเพิ่งตัดสินใจเสริมนมเอง WHO แนะนำให้ทารกกินนมแม่อย่างเดียวในช่วง 6 เดือนแรก และให้นมตามที่ลูกต้องการทั้งกลางวันและกลางคืน ข้อแนะนำนี้เป็นหลักทั่วไป ส่วนกรณีลูกน้ำหนักลดมาก หมอและพยาบาลที่ดูแลการให้นมแม่เป็นผู้ประเมินว่าควรปรับอย่างไร

สัญญาณที่ควรติดต่อหมอเร็วกว่านัด

หน้าที่เปิดอ่านของ AAP ไม่ได้แยกรายการอาการอันตราย แต่ตัวเลขข้างต้นใช้เป็นจุดตัดได้ ให้ติดต่อกุมารแพทย์หรือโรงพยาบาลที่คลอดถ้า

• ชั่งแล้วน้ำหนักลดเกิน 10 เปอร์เซ็นต์ของน้ำหนักแรกเกิด
• หลังวันที่ 5 ผ้าอ้อมเปียกน้อยกว่า 6 ผืนต่อวัน
• ลูกหลับนานจนไม่ตื่นกินนม หรือกินนมได้น้อยลง
• ตัวเหลืองมากขึ้น ซึ่งอ่านเพิ่มได้ใน ตัวเหลืองในทารกแรกเกิด

ข้อมูลทั้งหมดนี้เป็นเรื่องทั่วไปสำหรับทารกที่กินนมแม่ตามที่ AAP อธิบาย ถ้าลูกคลอดก่อนกำหนด น้ำหนักแรกเกิดน้อย หรือมีโรคประจำตัว เกณฑ์อาจต่างออกไป ให้ถามกุมารแพทย์ที่ดูแลลูกโดยตรง

หลังผ่านช่วงสัปดาห์แรก การติดตามการโตของลูกด้วยกราฟอ่านต่อได้ที่ กราฟการเจริญเติบโตเด็ก และภาพรวมการดูแลทารกแรกเกิดอยู่ใน คู่มือดูแลทารกแรกเกิด