วิธีกำจัดแมงมุมในบ้าน ลดแมลงที่เป็นอาหาร ปิดทางเข้า และกวาดใย

แมงมุมในบ้านลดลงได้จริงเมื่อเราไปจัดการกับสิ่งที่ดึงมันเข้ามา ซึ่งก็คือแมลงที่เป็นอาหาร UC IPM สรุปไว้ตรงๆ ว่ายิ่งในบ้านมีแมลงมาก ก็ยิ่งมีแมงมุมมาก การไล่ปัดใยทุกสัปดาห์โดยไม่ลดแมลงจึงเหมือนตักน้ำออกจากเรือที่ยังรั่ว

ลำดับที่เราแนะนำมีสี่ขั้น ลดแมลงในบ้านและรอบบ้าน ปิดทางเข้า เก็บกวาดตัว ใย และถุงไข่ด้วยเครื่องดูดฝุ่น แล้วจัดห้องเก็บของไม่ให้เป็นที่หลบ ส่วนยาฆ่าแมลงเป็นเครื่องมือเสริมเท่านั้น

แมงมุมในบ้านส่วนใหญ่ไม่อันตราย

ก่อนตกใจกับแมงมุมตัวใหญ่ที่วิ่งผ่านผนัง ควรรู้ว่า UC IPM ระบุว่าแมงมุมส่วนใหญ่มีเขี้ยวสั้นหรือเล็กเกินกว่าจะเจาะผิวคนได้ และรอยกัดของแมงมุมทั่วไปมักไม่รุนแรงกว่าผึ้งต่อย แมงมุมยังช่วยกินแมลงอื่นในบ้านด้วย

กลุ่มที่ควรระวังคือแมงมุมแม่ม่าย UC IPM บรรยายตัวเมียว่าสีดำเงา มีลายรูปนาฬิกาทรายสีแดงใต้ท้อง มักซ่อนในที่มืดและไม่ค่อยมีคนรบกวน เช่นกองไม้ กล่องเก่า หรือมุมโรงรถ

ที่เห็น	ทำอะไร
แมงมุมตัวเล็ก ทำใยตามมุมเพดาน	ดูดฝุ่นออก ไม่ต้องกังวล
แมงมุมขายาววิ่งเร็วตามผนัง ไม่ทำใย	ใช้แก้วครอบแล้วปล่อยนอกบ้าน หรือดูดฝุ่น
แมงมุมสีดำเงา มีลายแดงใต้ท้อง	อย่าจับด้วยมือ สวมถุงมือ ดูดออก หรือเรียกมืออาชีพถ้าเจอหลายตัว

ขั้นที่ 1 ตัดแหล่งอาหาร

แมงมุมไม่ได้สนใจเศษอาหารหรือความสกปรกโดยตรง มันตามแมลงที่มาหาสิ่งเหล่านั้น ลดแมลงลงได้ แมงมุมก็จะย้ายไปที่อื่นเอง

• ไฟภายนอก UC IPM ระบุว่าไฟนอกบ้านดึงแมลงกลางคืนมาเกาะ แล้วแมงมุมก็ตามมาทำใยรอบโคมไฟ ปิดไฟที่ไม่จำเป็น หรือย้ายไฟให้ห่างจากประตูและหน้าต่าง
• ม่านปิดในห้องที่เปิดไฟตอนกลางคืน ลดแมลงที่บินเข้ามาเกาะกระจก
• ทิ้งขยะเปียกทุกวัน ปิดฝาถังขยะ ลดแมลงวันและแมลงหวี่
• ถ้ามีแมลงสาบหรือมดในบ้านด้วย จัดการพวกนี้ก่อน ดูวิธีได้ในวิธีกำจัดแมลงสาบในครัว

ยุงก็เป็นอาหารของแมงมุมหลายชนิด บ้านที่มีน้ำขังรอบบ้านจะมีทั้งยุงและแมงมุมมาก การคว่ำภาชนะใส่น้ำและล้างจานรองกระถางช่วยลดได้ทั้งคู่ ดูรายละเอียดในวิธีกำจัดลูกน้ำยุงลาย

ขั้นที่ 2 ปิดทางเข้า

UC IPM แนะนำให้อุดรอยแตกและช่องรอบบ้าน และติดมุ้งลวดที่ประตูหน้าต่าง เดินรอบบ้านหนึ่งรอบ ใช้เวลาราว 30 นาที ดูจุดเหล่านี้

จุด	ปัญหาที่เจอบ่อย	วิธีแก้
ใต้ประตู	ช่องห่างจากพื้น	ติดยางกันแมลงหรือแถบขนแปรงใต้ประตู
มุ้งลวดหน้าต่าง	ขาด หลุดจากกรอบ	ปะหรือเปลี่ยนมุ้งลวด
รอบท่อน้ำ สายไฟ สายแอร์ที่ทะลุผนัง	ช่องว่างรอบท่อ	อุดด้วยซิลิโคนหรือโฟมอุดรอยรั่ว
ช่องระบายอากาศ	ไม่มีตะแกรง	ติดตะแกรงตาถี่
รอยแตกตามขอบบัวพื้น	แตกร้าวตามอายุบ้าน	ยาแนวหรืออุดซิลิโคน

มุ้งลวดที่มีฝุ่นจับหนาจะดึงใยแมงมุมให้มาเกาะเพิ่ม ล้างให้สะอาดไปพร้อมกัน ดูวิธีล้างได้ในวิธีทำความสะอาดมุ้งลวด

รอบนอกตัวบ้าน

UC IPM แนะนำให้เก็บกองไม้ กองอิฐ และเศษใบไม้ให้ห่างจากผนังบ้าน เพราะเป็นที่หลบของทั้งแมลงและแมงมุม ตัดต้นไม้และไม้พุ่มไม่ให้แตะผนังหรือหลังคา เพื่อไม่ให้เป็นสะพานพาแมงมุมขึ้นมาถึงหน้าต่าง

ขั้นที่ 3 ดูดตัว ใย และถุงไข่

UC IPM ระบุว่าเครื่องดูดฝุ่นเป็นวิธีกำจัดแมงมุม ใย และถุงไข่ในบ้านที่ได้ผลดี ดีกว่าไม้ปัดหยากไย่ เพราะไม้ปัดแค่ทำให้ใยหลุด ตัวแมงมุมยังวิ่งหนีไปทำใยใหม่ที่อื่นได้

1. ใช้หัวดูดซอกต่อกับท่อยาว ดูดจากเพดานลงมาที่พื้น
2. ดูดมุมเพดาน หลังตู้ ใต้เตียง หลังผ้าม่าน และขอบหน้าต่าง
3. มองหาถุงไข่ ลักษณะเป็นก้อนกลมคล้ายสำลีขนาดเล็กติดอยู่กับใย ดูดออกให้หมด
4. เสร็จแล้วถอดถุงเครื่องดูดฝุ่นหรือเทกล่องเก็บฝุ่นใส่ถุง มัดปาก ทิ้งนอกบ้าน

ใยที่มีฝุ่นเกาะเต็ม UC IPM ระบุว่าส่วนใหญ่เป็นใยที่แมงมุมทิ้งไปแล้ว การเจอใยเก่าเยอะจึงไม่ได้แปลว่ามีแมงมุมอยู่มากเท่ากับที่เห็น ใยที่ยังใหม่ ใส และสะอาดต่างหากที่บอกว่ามีตัวอยู่

ถ้าเครื่องดูดฝุ่นที่บ้านไม่มีหัวดูดซอกหรือท่อต่อสั้นเกินจะถึงเพดาน ดูวิธีเลือกได้ในเครื่องดูดฝุ่นแบบไหนดี

ตัวที่เจอเดี่ยวๆ

UC IPM แนะนำวิธีง่ายๆ สำหรับแมงมุมที่เจอทีละตัว คือครอบด้วยแก้วหรือขวดโหล สอดกระดาษแข็งเข้าใต้ปากแก้ว แล้วยกไปปล่อยนอกบ้าน วิธีนี้ไม่ต้องใช้สารเคมีและไม่ต้องจับตัวด้วยมือ

ขั้นที่ 4 จัดห้องเก็บของ

ห้องเก็บของ ใต้บันได และโรงรถ เป็นที่ที่แมงมุมชอบที่สุด เพราะมืดและไม่ค่อยมีคนรบกวน UC IPM แนะนำให้ทำแบบนี้

• วางกล่องให้สูงจากพื้น ไม่ชิดผนัง
• ปิดกล่องด้วยเทปให้มิดทุกด้าน
• ใช้กล่องพลาสติกฝาปิดแทนกล่องกระดาษในจุดที่เก็บนาน
• สวมถุงมือทุกครั้งที่รื้อของในห้องเก็บของหรือกองไม้
• เขย่ารองเท้า ถุงมือทำสวน และเสื้อผ้าที่แขวนทิ้งไว้นานก่อนสวม

ตัวอย่างสมมติ บ้านหนึ่งเจอแมงมุมตัวใหญ่ในห้องนอนบ่อย ไล่ดูแล้วพบว่าห้องเก็บของติดกันมีกล่องกระดาษซ้อนชิดผนังเต็ม และโคมไฟระเบียงหน้าห้องเปิดทั้งคืน กรณีแบบนี้ การย้ายกล่องขึ้นชั้น ปิดเทป และเปลี่ยนเวลาเปิดไฟระเบียง มักช่วยได้มากกว่าการฉีดยาในห้องนอน

ยาฆ่าแมลงช่วยได้แค่ไหน

UC IPM ระบุว่าการฉีดยาฆ่าแมลงในบ้านให้ผลแค่ชั่วคราว ถ้าไม่ลดแมลงที่เป็นอาหารและไม่ทำความสะอาดร่วมด้วย แมงมุมใหม่จะเข้ามาแทนที่ไม่นานหลังยาหมดฤทธิ์ ยาฉีดยังโดนตัวแมงมุมที่หลบในซอกได้ยาก

ถ้าต้องใช้ ให้ฉีดเฉพาะจุด เช่นรอยแตกรอบนอกตัวบ้าน อ่านฉลากเรื่องการใช้ในบ้านและการเว้นระยะจากเด็กและสัตว์เลี้ยงทุกครั้ง อย่าฉีดบนที่นอน ของเล่น หรือพื้นที่เตรียมอาหาร

อีกเหตุผลที่ยาฉีดไม่ใช่ทางลัด คือยาที่ฆ่าแมงมุมได้ก็ฆ่าแมลงที่เป็นศัตรูของแมลงอื่นไปด้วย และกลิ่นยาที่ค้างในห้องปิดทึบไม่ได้ทำให้แมงมุมตัวใหม่เลี่ยงห้องนั้นไปตลอด เมื่อแมลงกลับมา แมงมุมก็กลับมาตาม ถ้ามีงบเท่ากัน การซื้อยางกันแมลงใต้ประตูและซ่อมมุ้งลวดให้ผลนานกว่าการซื้อสเปรย์หลายกระป๋อง

ถ้าเจอแมงมุมแม่ม่ายหลายตัวในโรงรถหรือห้องเก็บของ หรือในบ้านมีเด็กเล็กที่ชอบมุดเล่นตามซอก การเรียกบริษัทกำจัดแมลงที่มีใบอนุญาตมาตรวจเป็นทางเลือกที่ปลอดภัยกว่าการรื้อเองคนเดียว

ไล่ทีละห้อง ห้องไหนต้องดูอะไร

แต่ละห้องมีจุดที่แมงมุมชอบไม่เหมือนกัน ใช้ตารางนี้ไล่ดูตอนทำความสะอาดใหญ่ จะไม่พลาดมุมที่มักลืม

ห้อง	จุดที่แมงมุมชอบ	สิ่งที่ดึงแมลงมา
ห้องนอน	ใต้เตียง หลังตู้เสื้อผ้า ขอบผ้าม่าน	ไฟหัวเตียงที่เปิดอ่านหนังสือโดยไม่ปิดม่าน
ห้องนั่งเล่น	หลังโซฟา หลังทีวี มุมเพดาน	ขนมที่ตกตามร่องโซฟา
ห้องครัว	ใต้ซิงก์ หลังตู้เย็น เหนือตู้แขวน	เศษอาหาร ถังขยะเปียก ผลไม้สุกจัด
ห้องน้ำ	มุมเพดาน ช่องระบายอากาศ ขอบหน้าต่าง	ความชื้น แมลงหวี่จากท่อระบายน้ำ
ระเบียง	รอบโคมไฟ ขอบราวกันตก ใต้ชายคา	ไฟเปิดทั้งคืน กระถางที่มีน้ำขัง
โรงรถและห้องเก็บของ	ใต้ชั้นวาง ในกล่องเก่า กองไม้	ความมืด ของที่ไม่ได้ขยับนาน

ห้องน้ำที่ชื้นมีแมลงหวี่และแมลงเล็กๆ ขึ้นมาจากท่อได้ ซึ่งเป็นอาหารของแมงมุมตัวเล็ก การล้างท่อระบายน้ำและเปิดพัดลมดูดอากาศหลังอาบน้ำช่วยลดได้ทั้งความชื้นและแมลง ส่วนห้องครัว เศษอาหารใต้ตู้เย็นและเหนือตู้แขวนคือจุดที่เช็ดกันน้อยที่สุด

วิธีที่บอกต่อกันแต่ยังไม่มีหลักฐานรองรับ

มีหลายวิธีที่แชร์ต่อกันในโซเชียล เช่นวางเกาลัด ฉีดน้ำมันหอมระเหยกลิ่นมินต์ วางเปลือกส้ม หรือเปิดเครื่องไล่แมลงแบบคลื่นเสียง แหล่งข้อมูลที่เราใช้อ้างอิงไม่ได้แนะนำวิธีเหล่านี้ และ UC IPM เน้นเพียงการลดแมลง ปิดทางเข้า และทำความสะอาด

ปัญหาของวิธีเหล่านี้คือทำให้รู้สึกว่าได้ทำอะไรไปแล้ว จนละเลยสิ่งที่ได้ผลจริง ถ้าอยากใช้กลิ่นที่ชอบในบ้านก็ใช้ได้ แต่อย่าใช้แทนการดูดฝุ่นและการปิดรอยแตก และระวังน้ำมันหอมระเหยเข้มข้นในบ้านที่มีแมวหรือสัตว์เลี้ยงตัวเล็ก ปรึกษาสัตวแพทย์ก่อนใช้

ถ้าเด็กกลัวแมงมุม

เด็กเล็กบางคนกลัวแมงมุมจนนอนไม่หลับ วิธีที่ช่วยได้คือให้เด็กดูผู้ใหญ่ใช้แก้วครอบแมงมุมแล้วเอาไปปล่อยนอกบ้าน แทนการตบหรือกรีดร้องให้เห็น และอธิบายง่ายๆ ว่าแมงมุมส่วนใหญ่ช่วยกินยุงและแมลงวันในบ้าน ส่วนห้องของเด็ก ให้ดูดฝุ่นใต้เตียงและมุมห้องเป็นประจำ และไม่ใช้ยาฉีดในห้องนอน

ถ้าโดนแมงมุมกัด

UC IPM แนะนำขั้นตอนพื้นฐานไว้ดังนี้

1. ล้างแผลด้วยสบู่และน้ำสะอาด
2. ประคบเย็นด้วยน้ำแข็งห่อผ้า ลดบวมและปวด
3. อย่าเกาหรือแกะแผล
4. ถ้าปวดรุนแรง บวมลาม มีไข้ ตะคริว หรือหายใจลำบาก ไปพบแพทย์ทันที

ถ้าสงสัยว่าโดนแมงมุมแม่ม่ายกัด หรือไม่แน่ใจว่าควรทำอย่างไร โทรปรึกษาศูนย์พิษวิทยารามาธิบดีที่สายด่วน 1367 ได้ตลอด 24 ชั่วโมง ถ้าจับตัวแมงมุมได้โดยไม่เสี่ยง ใส่ขวดปิดฝาไปให้แพทย์ดูด้วย ช่วยให้ประเมินได้ง่ายขึ้น

ตารางทำความสะอาดกันแมงมุม

ความถี่	ทำอะไร
ทุกสัปดาห์	ดูดฝุ่นมุมห้อง ใต้เตียง หลังผ้าม่าน ทิ้งขยะเปียก
ทุกเดือน	ดูดมุมเพดานทั้งบ้าน ล้างมุ้งลวด เช็ดโคมไฟภายนอก
ทุก 3 เดือน	เดินรอบบ้านดูรอยแตกและมุ้งลวดขาด ตัดกิ่งไม้ที่แตะผนัง
ปีละครั้ง	รื้อห้องเก็บของ ดูดฝุ่นใต้กล่อง ทิ้งของไม่ใช้