เครื่องดูดฝุ่นแบบไหนเหมาะกับบ้านคุณ เทียบชนิด แรงดูด และการดูแลรักษา

ถ้าบ้านเป็นกระเบื้องหรือลามิเนตทั้งหลัง ไม่มีพรมหนา และอยู่ไม่เกินสามคน เครื่องดูดฝุ่นแบบแท่งไร้สายหนึ่งเครื่องพอสำหรับงานเกือบทั้งหมด ถ้ามีพรมปูเต็มห้อง สัตว์ขนยาว หรือบ้านสองชั้นพื้นที่เกิน 150 ตารางเมตร แบบมีสายยังเป็นตัวหลักที่คุ้มกว่า ส่วนหุ่นยนต์คือผู้ช่วยดูดรายวัน ไม่ได้มาแทนทั้งหมด ที่เหลือเป็นเรื่องรายละเอียดที่เราจะไล่ดูด้วยกัน ตั้งแต่ตัวเลขบนกล่องไปจนถึงการล้างแผ่นกรองที่คนส่วนใหญ่ลืม

สี่คำถามที่ตัดตัวเลือกได้ครึ่งหนึ่ง

ก่อนเปิดเว็บร้านค้า ตอบสี่ข้อนี้บนกระดาษ จะเหลือชนิดเครื่องที่ต้องดูจริงแค่หนึ่งถึงสองแบบ

1. พื้นบ้านเป็นอะไรเป็นหลัก กระเบื้องและลามิเนตดูดง่าย พรมขนยาวต้องการหัวแปรงหมุนและแรงดูดสูงกว่า
2. พื้นที่ที่ต้องดูดต่อครั้งกี่ตารางเมตร คอนโด 30 ตารางเมตรดูดจบในไม่ถึง 10 นาที บ้านสองชั้น 150 ตารางเมตรใช้ 30 ถึง 45 นาที ซึ่งแบตเตอรี่หลายรุ่นในโหมดแรงอยู่ไม่ถึง
3. ในบ้านมีขนสัตว์ หรือคนแพ้ไรฝุ่นไหม ข้อนี้กำหนดเรื่องแผ่นกรองและวิธีเทฝุ่น
4. ใครเป็นคนดูด และยกของหนักได้แค่ไหน ผู้สูงอายุที่ต้องหิ้วเครื่อง 6 กิโลกรัมขึ้นบันไดทุกสัปดาห์ จะเลิกดูดภายในเดือนเดียว

คำตอบข้อสี่สำคัญกว่าที่คิด เครื่องที่ดีที่สุดคือเครื่องที่ถูกหยิบมาใช้จริง เครื่องแรงแต่หนักและเก็บในตู้ลึกมักจบที่ฝุ่นจับตัวมันเอง

เจ็ดแบบที่ขายกันอยู่ ต่างกันตรงไหน

ชนิด	งานที่ทำได้ดี	จุดที่ต้องยอมรับ	น้ำหนักโดยประมาณ
แบบมีสาย ถังหรือถุง	บ้านใหญ่ พรมหนา ดูดนาน	ลากสาย ย้ายปลั๊ก ที่เก็บใหญ่	4 ถึง 8 กก.
แบบแท่งไร้สาย	ดูดรายวัน คอนโด บ้านเล็กถึงกลาง	เวลาแบตเตอรี่จำกัด ถังฝุ่นเล็ก	1.5 ถึง 3 กก.
แบบมือถือ	รถยนต์ โซฟา ที่นอน ซอกเล็ก	ดูดพื้นทั้งห้องไม่ไหว	ต่ำกว่า 1.5 กก.
หุ่นยนต์ดูดฝุ่น	พื้นโล่งทุกวันแบบไม่ต้องลงมือ	ติดสายไฟ ถุงเท้า ธรณีประตูสูง	วางพื้น ไม่ต้องยก
ดูดพร้อมถู	พื้นแข็งที่มีคราบน้ำหกบ่อย	ใช้กับพรมไม่ได้ ต้องล้างถังน้ำเสียทุกครั้ง	3 ถึง 5 กก.
แบบกรองน้ำ	คนที่อยากให้ฝุ่นจมน้ำ ไม่ฟุ้งตอนเท	หนัก ต้องเทน้ำ ล้าง และตากถังทุกรอบ	6 ถึง 10 กก.
ดูดไรฝุ่นบนที่นอน	ที่นอน หมอน โซฟาผ้า	ใช้ได้เฉพาะงานนี้	1.5 ถึง 2.5 กก.

น้ำหนักในตารางเป็นช่วงที่เห็นบ่อยในตลาด รุ่นจริงต่างกันได้มาก ให้ดูสเปกของรุ่นที่สนใจ หลายบ้านจบที่สองเครื่อง คือหุ่นยนต์หรือแบบแท่งสำหรับทุกวัน กับแบบมือถือสำหรับโซฟาและรถ ถ้ากำลังลังเลเรื่องไร้สายโดยเฉพาะ ดูการคิดความคุ้มเพิ่มได้ที่เครื่องดูดฝุ่นไร้สายคุ้มไหม

ตัวเลขบนกล่อง อ่านยังไงไม่ให้หลง

วัตต์ บอกไฟที่กิน ไม่ได้บอกฝุ่นที่ขึ้น

ตัวเลขวัตต์ที่ใหญ่ที่สุดบนกล่องคือกำลังไฟที่มอเตอร์ใช้ เครื่อง 2,000 วัตต์ที่ทางลมออกแบบไม่ดีดูดได้แย่กว่าเครื่อง 1,400 วัตต์ที่ท่อสั้นและหัวดูดแนบพื้นดี ใช้ตัวเลขวัตต์คิดค่าไฟได้ แต่อย่าใช้เลือกแรงดูด

Pa และ AW

Pa (ปาสคาล) คือแรงดูดสุญญากาศ AW (แอร์วัตต์) รวมแรงดูดกับปริมาณลมเข้าด้วยกัน ตัวเลขทั้งสองช่วยเทียบได้ดีกว่าวัตต์ แต่ไม่มีมาตรฐานกลางที่ทุกยี่ห้อวัดแบบเดียวกัน ตัวเลขจึงใช้เทียบรุ่นในยี่ห้อเดียวกันได้แม่นกว่าข้ามยี่ห้อ และค่าที่โฆษณามักเป็นโหมดแรงสุด ซึ่งแบตเตอรี่อยู่ได้ไม่กี่นาที

เวลาแบตเตอรี่

กล่องมักบอกเวลาของโหมดเบาสุดกับหัวดูดที่ไม่มีมอเตอร์ ให้หาตัวเลขโหมดกลางกับหัวแปรงหมุนจากคู่มือ แล้วเทียบกับเวลาที่เราดูดจริง ถ้าบ้านต้องใช้ 25 นาที เลือกรุ่นที่โหมดกลางอยู่ได้อย่างน้อย 30 ถึง 35 นาที เผื่อแบตเตอรี่เสื่อมลงในปีที่สองสาม

เสียง

ระดับเสียงบอกเป็นเดซิเบล ทุกๆ 10 เดซิเบลที่เพิ่ม หูคนรับรู้ว่าดังขึ้นประมาณเท่าตัว คอนโดที่ผนังบาง หรือบ้านที่มีเด็กเล็กนอนกลางวัน ความต่างระหว่าง 70 กับ 80 เดซิเบลรู้สึกได้ชัด

HEPA บนกล่อง เชื่อได้แค่ไหน

EPA อธิบายว่าแผ่นกรอง HEPA ตามนิยามดักอนุภาคขนาด 0.3 ไมครอนได้อย่างน้อย 99.97% และอนุภาคที่ใหญ่หรือเล็กกว่านั้นถูกดักได้ดีกว่า ขนาด 0.3 ไมครอนคือขนาดที่เล็ดลอดง่ายที่สุด ตัวเลขนี้เป็นของแผ่นกรอง ไม่ได้รับประกันทั้งเครื่อง ถ้ารอยต่อระหว่างถัง ตัวเครื่อง และแผ่นกรองไม่แน่น ลมบางส่วนจะอ้อมแผ่นกรองออกทางช่องอื่น พาฝุ่นละเอียดกลับเข้าห้อง

วิธีดูแบบบ้านๆ คือหาคำว่า sealed system หรือ whole-machine filtration ในสเปก และดูว่าผู้ผลิตบอกเกรดแผ่นกรองชัดเจน เช่น H13 หรือไม่ คำว่า HEPA-style หรือ HEPA-type ไม่ได้แปลว่าผ่านเกณฑ์เดียวกัน รายละเอียดเรื่องเกรดแผ่นกรองอ่านต่อได้ที่แผ่นกรอง HEPA คืออะไร

ถุงเก็บฝุ่นหรือถังใส

แบบ	ใช้ยังไง	ข้อดี	ห้ามทำ
ถังใส ไม่มีถุง	เทเมื่อถึงขีด MAX	ไม่ต้องซื้อถุง เห็นว่าเต็มเมื่อไร	เทในห้องนอน ฝุ่นฟุ้งกลับ ให้เทลงถุงขยะนอกบ้าน
ถุงกระดาษหรือผ้าใยสังเคราะห์	เปลี่ยนเมื่อเต็มราวสองในสาม	ปิดปากถุงแล้วทิ้ง ฝุ่นแทบไม่ฟุ้ง	ใช้ถุงจนแน่น แรงดูดตกตั้งแต่ถุงเต็มครึ่ง
ถุงสองชั้น	ใช้เหมือนถุงปกติ	กักฝุ่นละเอียดได้ดีกว่า	ใช้ถุงเทียบรุ่นที่ขนาดไม่พอดีช่อง

ถุงมีต้นทุนต่อเนื่อง ถ้าดูดสัปดาห์ละสองครั้ง หนึ่งถุงอยู่ได้ประมาณหนึ่งเดือน ก่อนซื้อให้เช็กว่าถุงรุ่นนั้นยังวางขายในไทยหาได้ง่าย

หัวดูดแต่ละแบบ ใช้กับพื้นไหน

หัวดูด	ใช้กับ	ทำยังไง	ห้ามทำ
แปรงหมุนขนแข็ง	พรมขนสั้นถึงกลาง	ลากช้า ไปกลับสองรอบ	ใช้กับพื้นไม้เคลือบเงา ทิ้งรอยขนแปรง
แปรงหมุนขนนุ่ม	กระเบื้อง ลามิเนต ไม้	ลากตามแนวแผ่นพื้น	ดูดเศษทรายหยาบโดยไม่เปิดแรงสุด
หัวพื้นแข็งแบบไม่มีมอเตอร์	พื้นเรียบ ห้องเล็ก	ดันตรงๆ ไม่ต้องเอียง	ใช้กับพรม ฝุ่นไม่ขึ้น
หัวซอก	ขอบบัว ร่องโซฟา ราวประตู	สอดลึกแล้วดึงออกช้าๆ	ใช้ดูดน้ำหรือของเปียก
แปรงปัดฝุ่น	ชั้นวาง แป้นคีย์บอร์ด ม่าน	ลดแรงดูดลงก่อน	ใช้กับผ้าม่านบางในโหมดแรงสุด ผ้าจะถูกดูดติด

หัวแปรงที่มีระบบตัดเส้นผมช่วยประหยัดเวลาได้มากในบ้านที่มีคนผมยาวหรือสัตว์ขนยาว แบบธรรมดาต้องเอากรรไกรตัดเส้นผมที่พันแกนทุกหนึ่งถึงสองสัปดาห์

จับคู่เครื่องกับบ้านแต่ละแบบ

บ้าน	เครื่องหลัก	เครื่องเสริม	เหตุผล
คอนโด 25 ถึง 40 ตร.ม. พื้นลามิเนต	แบบแท่งไร้สาย	ไม่จำเป็น	ดูดจบในแบตเตอรี่ก้อนเดียว เก็บแขวนผนังได้
ทาวน์โฮมสองถึงสามชั้น	แบบแท่งไร้สายที่ถอดเป็นมือถือได้	หุ่นยนต์ชั้นล่าง	ยกขึ้นบันไดง่าย ชั้นล่างที่ฝุ่นเยอะให้หุ่นยนต์รับ
บ้านเดี่ยว มีพรมปูหลายห้อง	แบบมีสาย หัวแปรงหมุน	แบบมือถือ	แรงดูดคงที่ตลอดงานยาว
เลี้ยงแมวหรือสุนัขขนยาว	แบบมีสายหรือไร้สายถังใหญ่ หัวตัดขน	หุ่นยนต์ดูดทุกวัน	ขนสะสมเร็ว ต้องดูดถี่และถังต้องไม่เต็มเร็ว
ผู้สูงอายุอยู่ลำพัง	หุ่นยนต์	แบบมือถือเบา	ลดการก้มและหิ้ว

พื้นไม้และลามิเนตที่ดูดฝุ่นแล้ว ส่วนใหญ่ต้องถูต่อ ลำดับและปริมาณน้ำที่เหมาะดูได้ที่วิธีถูพื้นให้สะอาด

บ้านที่มีคนแพ้ไรฝุ่นหรือขนสัตว์

AAAAI แนะนำว่าคนที่แพ้ไรฝุ่นควรใช้เครื่องดูดฝุ่นที่มีแผ่นกรอง HEPA หรือถุงเก็บฝุ่นสองชั้น และควรสวมหน้ากากกันฝุ่นระหว่างดูด หรือให้คนอื่นในบ้านดูดแทน เพราะการดูดทำให้ฝุ่นฟุ้งขึ้นชั่วคราว สำหรับบ้านที่มีคนแพ้ขนสัตว์ AAAAI แนะนำให้ดูดพรมบ่อย หรือเปลี่ยนพรมเป็นพื้นไม้ กระเบื้อง หรือลิโนเลียม

ข้อปฏิบัติที่เราใช้ในบ้านแบบนี้

1. ให้คนที่ไม่แพ้เป็นคนดูดและเทฝุ่น ถ้าไม่มี ให้สวมหน้ากาก N95 ระหว่างดูดและตอนเท
2. เปิดหน้าต่างระหว่างดูด และให้คนที่แพ้อยู่นอกห้องประมาณ 20 ถึง 30 นาทีหลังดูดเสร็จ
3. เทถังหรือเปลี่ยนถุงนอกบ้าน ใส่ถุงขยะมัดปากก่อนทิ้ง
4. ดูดที่นอนและโซฟาผ้าสัปดาห์ละครั้งด้วยหัวแปรงเล็ก

เครื่องดูดฝุ่นช่วยได้ส่วนหนึ่งเท่านั้น ต้นเหตุจริงคือเครื่องนอนและความชื้น วิธีจัดการไรฝุ่นที่ต้นทางอยู่ในวิธีกำจัดไรฝุ่น ถ้าอาการแพ้รุนแรง เช่นหอบตอนกลางคืนบ่อย ให้ปรึกษาแพทย์เฉพาะทางโรคภูมิแพ้ และถามว่าควรตรวจภูมิแพ้ต่อสารใดบ้าง

หุ่นยนต์ดูดฝุ่น เตรียมบ้านก่อนปล่อยวิ่ง

หุ่นยนต์ทำงานดีในบ้านที่พื้นโล่ง ก่อนตั้งเวลาให้ทำงานทุกวัน เดินสำรวจหนึ่งรอบ

• เก็บสายชาร์จ ถุงเท้า และของเล่นชิ้นเล็กจากพื้น ของเหล่านี้คือสาเหตุอันดับแรกที่หุ่นยนต์ติด
• วัดธรณีประตู ถ้าสูงเกินราว 2 เซนติเมตร หุ่นยนต์ส่วนใหญ่ข้ามไม่ได้ ดูค่าความสูงที่ข้ามได้ในสเปก
• วัดช่องใต้โซฟาและเตียง เทียบกับความสูงตัวหุ่นยนต์ รุ่นที่มีเลเซอร์บนหลังมักสูงกว่า
• พรมขนยาวและพรมพู่ที่ขอบ ให้ตั้งเขตห้ามเข้าในแอป
• รุ่นถูพื้นด้วย ต้องล้างผ้าถูและเทน้ำเสียทุกครั้ง ทิ้งไว้ข้ามวันจะเหม็นอับ

หุ่นยนต์ที่ใช้แผนที่เลเซอร์หรือกล้องวางเส้นทางเป็นแถว เก็บพื้นได้ครบกว่าแบบวิ่งสุ่มในเวลาเท่ากัน แต่ราคาสูงกว่า ถ้าห้องมีแค่หนึ่งถึงสองห้องและพื้นโล่ง แบบสุ่มก็พอ

ตารางดูแลเครื่อง ใช้เวลาไม่ถึง 10 นาทีต่อครั้ง

ความถี่	งาน	เวลา	ถ้าไม่ทำ
ทุกครั้งหลังดูด	เทถังหรือเช็กถุง	1 นาที	แรงดูดตกในรอบถัดไป
ทุกสัปดาห์	ตัดเส้นผมที่พันแปรง เช็ดเซนเซอร์หุ่นยนต์	3 ถึง 5 นาที	แปรงหมุนช้า มอเตอร์แปรงร้อน
ทุก 2 ถึง 4 สัปดาห์	เคาะฝุ่นแผ่นกรอง ล้างถังใสด้วยน้ำ	5 นาที บวกเวลาตาก	กลิ่นอับออกมากับลมเป่า
ทุก 1 ถึง 3 เดือน	ล้างแผ่นกรองที่ล้างได้ ตากให้แห้งอย่างน้อย 24 ชั่วโมง	10 นาที	แผ่นกรองตัน เครื่องร้อนและตัดเอง
ทุก 6 ถึง 12 เดือน	เปลี่ยนแผ่นกรอง HEPA ตามคู่มือ	2 นาที	ฝุ่นละเอียดหลุดกลับเข้าห้อง

ชาร์จแบตเตอรี่ลิเธียมให้เต็มก่อนเก็บนาน และไม่ทิ้งไว้จนหมดเกลี้ยงเป็นเดือน เก็บเครื่องในที่แห้ง ไม่วางแท่นชาร์จในห้องน้ำหรือระเบียงที่โดนฝนสาด

แรงดูดตก ไล่หาสาเหตุก่อนส่งซ่อม

อาการ	สาเหตุที่เจอบ่อย	แก้
ดูดไม่ขึ้นทั้งที่เพิ่งชาร์จ	ถังเต็มเกินขีด หรือแผ่นกรองตัน	เทถัง เคาะหรือล้างแผ่นกรอง
เสียงหวีดแหลมกว่าปกติ	ท่อหรือคอหัวดูดมีของติด	ถอดท่อ ส่องไฟดู ใช้ไม้ยาวดันออก
แปรงไม่หมุน	เส้นผมพันแน่นหรือมีเศษติดแกน	ตัดเส้นผม ถอดแกนทำความสะอาด
ลมเป่าออกมีกลิ่นเหม็น	แผ่นกรองชื้นหรือดูดของเปียกเข้าไป	ล้างถัง ตากแผ่นกรองให้แห้ง เปลี่ยนถ้ากลิ่นไม่หาย
เครื่องดับเองระหว่างใช้	มอเตอร์ร้อนจากทางลมตัน	ปิดพักครึ่งชั่วโมง ล้างแผ่นกรอง แล้วเช็กท่อ
แบตเตอรี่หมดเร็วกว่าเดิมมาก	แบตเตอรี่เสื่อมตามอายุ	เช็กราคาแบตเตอรี่แท้จากศูนย์ เทียบกับราคาเครื่องใหม่

ถ้าทำครบทุกข้อแล้วยังดูดไม่ขึ้น หรือมีกลิ่นไหม้ ให้หยุดใช้และส่งศูนย์บริการ อย่าแกะตัวมอเตอร์เอง

ก่อนจ่ายเงิน เช็กห้าข้อนี้ที่หน้าร้าน

1. ถอดถังและแผ่นกรองออกเองหนึ่งรอบ ถ้าทำไม่ได้ภายในหนึ่งนาที กลับบ้านไปเราจะไม่ล้างมัน
2. ยกเครื่องขึ้นระดับไหล่ค้างไว้สิบวินาที ถ้าข้อมือเริ่มล้า การดูดฝุ่นบนผนังหรือเพดานจะเป็นงานที่ไม่มีใครทำ
3. ถามว่าแผ่นกรอง แปรง แบตเตอรี่ และถุงของรุ่นนี้ซื้อแยกได้ที่ไหน ราคาเท่าไร
4. ดูเงื่อนไขรับประกันมอเตอร์และแบตเตอรี่แยกกัน เพราะหลายยี่ห้อรับประกันแบตเตอรี่สั้นกว่าตัวเครื่อง
5. นึกถึงที่เก็บจริงในบ้าน วัดช่องหรือผนังที่จะแขวนก่อนซื้อ

ได้เครื่องมาแล้ว ใส่งานดูดฝุ่นไว้ในรอบงานบ้านประจำ จะได้ไม่ปล่อยให้ฝุ่นสะสมจนต้องใช้แรงดูดสูงสุดทุกครั้ง ตัวอย่างการแบ่งวันอยู่ในตารางทำความสะอาดบ้านประจำสัปดาห์