วิธีกำจัดมดแดง แยกให้ออกก่อนว่าเป็นมดแดงแบบไหน แล้วค่อยเลือกวิธี

ก่อนกำจัดมดแดง ต้องรู้ก่อนว่ากำลังเจอมดแดงแบบไหน เพราะคนไทยเรียกมดสีแดงหรือสีส้มรวมกันว่ามดแดง ทั้งที่จริงเป็นมดคนละชนิด นิสัยต่างกัน และวิธีจัดการต่างกันจนใช้แทนกันไม่ได้ มดแดงที่ทำรังบนต้นไม้ต้องจัดการที่กิ่งไม้ มดคันไฟต้องจัดการที่เนินดิน ส่วนมดตัวจิ๋วสีส้มในครัวต้องใช้เหยื่อพิษ

มดแดงสามแบบที่เจอบ่อย

ลักษณะ	มดแดงต้นไม้ (มดส้ม)	มดคันไฟ	มดตัวจิ๋วสีส้มในบ้าน
ขนาด	ตัวใหญ่ 8 ถึง 10 มม. ตัวเล็กราวครึ่งหนึ่ง	2 ถึง 8 มม.	ราว 1.5 มม.
สี	ส้มแดง ขายาว	น้ำตาลส้มเป็นเงา	เหลืองถึงส้ม
รัง	ใบไม้ที่เย็บติดกันบนต้นไม้	เนินดินร่วนในที่โล่งแดดจัด	ในผนัง ซอกตู้ ใต้พื้น
ทำร้ายคนแบบไหน	กัดแล้วพ่นกรดมด ไม่ได้ต่อย	ต่อย เจ็บแสบ เป็นตุ่ม	แทบไม่กัด
สิ่งที่มันหา	แมลงบนต้นไม้	เมล็ดพืช แมลง อาหารมัน	อาหารมัน โปรตีน ของหวาน

ข้อมูลมดแดงต้นไม้มาจาก Pacific Pests ซึ่งระบุว่ามดงานตัวใหญ่ยาว 8 ถึง 10 มม. รังทำจากใบไม้ขนาด 300 ถึง 500 มม. และสร้างรังใหม่ได้ภายใน 24 ชั่วโมง ข้อมูลมดคันไฟมาจากกรมอุตสาหกรรมขั้นปฐมภูมิของรัฐเวสเทิร์นออสเตรเลีย ส่วนมดตัวจิ๋วสีส้มในบ้านส่วนใหญ่คือมดฟาโรห์ ซึ่ง UC IPM ระบุว่ายาวราว 1/16 นิ้ว สีเหลืองถึงส้ม

แบบที่ 1 มดแดงต้นไม้ จัดการที่กิ่ง

มดแดงต้นไม้เป็นมดที่บ้านต่างจังหวัดคุ้นเคย Pacific Pests ระบุว่ามันกินแมลงศัตรูพืชได้กว่า 50 ชนิด เกษตรกรบางพื้นที่จึงเลี้ยงไว้ในสวน แต่มันก็ปกป้องเพลี้ยหอยและเพลี้ยแป้งที่ขับน้ำหวานให้มันกินด้วย ต้นไม้ที่มีมดแดงหนาแน่นจึงมีเพลี้ยมากขึ้นได้

ถ้ารังอยู่บนต้นไม้ไกลบ้านและไม่มีคนเดินผ่านใต้กิ่ง ปล่อยไว้เป็นทางเลือกที่สมเหตุสมผล ปัญหาเกิดเมื่อรังอยู่ใกล้คน ทำตามนี้

1. หาว่ากิ่งไหนมีรังและกิ่งไหนพาดชายคา รั้ว หรือสายไฟเข้าบ้าน
2. สวมเสื้อแขนยาว ถุงมือ และแว่นกันลม มดแดงพ่นกรดมดใส่ได้
3. ตัดกิ่งที่เป็นสะพานเข้าบ้านออก ให้ปลายกิ่งห่างชายคาอย่างน้อยหนึ่งช่วงแขน
4. ถ้ากิ่งที่มีรังอยู่ต่ำและเกะกะทางเดิน ตัดทั้งกิ่งช่วงเช้ามืดหรือหัวค่ำที่มดส่วนใหญ่อยู่ในรัง ใส่ถุงมัดปากทันที
5. ตัดเสร็จแล้วเดินออกห่าง รอให้มดที่หลุดออกมากลับขึ้นต้นไม้ก่อนเก็บกวาด

แบบที่ 2 มดคันไฟ จัดการที่เนินดิน

มดคันไฟชอบทำรังในที่โล่งและโดนแดด เช่นสนามหญ้า ขอบทางเดิน และดินที่เพิ่งถูกขุดหรือถม ข้อมูลจากเวสเทิร์นออสเตรเลียระบุว่ามันต่อยเจ็บ และเมื่อรังถูกรบกวน มดจะกรูออกมาต่อยได้หลายสิบครั้ง

ห้ามทำกับรังมดคันไฟ

• ห้ามเหยียบ เขี่ย หรือขุดรังด้วยมือเปล่า
• ห้ามให้เด็กเล่นใกล้เนินดินที่สงสัย
• ห้ามราดน้ำมันหรือจุดไฟเผารัง อันตรายต่อคนและบ้าน
• ไม่ควรราดน้ำเดือด เสี่ยงลวกตัวเอง และราชินีที่อยู่ลึกยังรอด

ใช้เหยื่อพิษให้ถูกชนิด

UC IPM ระบุว่ามดคันไฟชอบเหยื่อที่เป็นน้ำมันหรือไขมัน ไม่ใช่เหยื่อน้ำหวาน ให้เลือกเหยื่อเม็ดที่ฉลากระบุว่าใช้กับมดคันไฟ แล้วทำตามนี้

1. โรยเหยื่อรอบเนินดินห่างจากรังเล็กน้อย ไม่ต้องโรยบนรังโดยตรงตามที่ฉลากส่วนใหญ่กำหนด อ่านฉลากเรื่องปริมาณก่อน
2. โรยตอนดินแห้ง และไม่มีฝนในวันนั้น เหยื่อเปียกมดไม่กิน
3. ไม่ต้องรดน้ำ ไม่ต้องรื้อรังหลังโรย ให้มดงานขนเหยื่อเข้าไปเอง
4. กันเด็กและสัตว์เลี้ยงออกจากบริเวณที่โรยเหยื่อ
5. ดูผลหลังผ่านไปราว 1 ถึง 2 สัปดาห์ ถ้ายังมีมดออกจากรังมาก ทำซ้ำตามรอบที่ฉลากบอก

รังที่ใหญ่มาก อยู่ติดทางเข้าบ้าน หรืออยู่ใกล้สนามเด็กเล่น ควรเรียกบริษัทกำจัดแมลงที่มีใบอนุญาต

แบบที่ 3 มดตัวจิ๋วสีส้มในครัว ใช้เหยื่อ ไม่ใช้สเปรย์

มดตัวจิ๋วสีส้มที่เดินเป็นแถวบนเคาน์เตอร์ ในตู้ หรือในห้องน้ำ เป็นกลุ่มที่สเปรย์เอาไม่อยู่ UC IPM แนะนำให้ใช้เหยื่อพิษแทนการฉีดสเปรย์ในบ้าน เพราะสเปรย์ฆ่าได้แค่ตัวที่เดินอยู่ ส่วนรังกับราชินียังอยู่ครบ

ขั้นตอนวางเหยื่อ

1. ตามแถวมดไปให้ใกล้ทางเข้ารังที่สุดเท่าที่หาได้ เช่นรอยแตกผนัง ขอบตู้ หรือร่องกระเบื้อง
2. วางเหยื่อที่ทางเดินมด ห่างจากอาหารและจุดที่เด็กเอื้อมถึง
3. UC IPM ระบุว่ามดฟาโรห์มักชอบเหยื่อโปรตีนหรือไขมัน ถ้าวางเหยื่อน้ำหวานแล้วมดไม่สนใจ ลองเปลี่ยนชนิด หรือวางสองชนิดคู่กัน
4. อย่าเช็ดหรือฉีดอะไรบนทางเดินมดช่วงที่เหยื่อทำงาน
5. เติมเหยื่อเมื่อหมด UC IPM ระบุว่าจะเห็นมดลดลงภายใน 5 ถึง 10 วัน และอาจต้องใช้เวลาหลายสัปดาห์ถึงคุมได้

UC IPM ย้ำว่าสารในเหยื่อต้องออกฤทธิ์ช้า เพื่อให้มดงานมีเวลาขนกลับไปแบ่งให้ตัวอ่อนและราชินี เหยื่อที่ฆ่ามดทันทีจึงได้ผลน้อยกว่าที่คิด วิธีเลือกเหยื่อสำหรับมดหลายชนิดในบ้านดูเพิ่มได้ในวิธีกำจัดมดในบ้าน

หลังมดลดลงแล้ว

• เช็ดทางเดินมดเดิมด้วยน้ำสบู่ เพื่อลบกลิ่นที่มดทิ้งไว้ตามคำแนะนำของ UC IPM
• เก็บอาหารที่มีน้ำมันหรือน้ำตาลในกล่องฝาปิดแน่น
• ล้างจานก่อนเข้านอน อย่าทิ้งจานที่มีเศษอาหารค้างในซิงก์
• อุดรอยแตกตามขอบหน้าต่างและบัวพื้นที่เห็นมดเดินเข้า
• ล้างชามอาหารสัตว์เลี้ยงทุกวัน

ถ้ามดขึ้นตู้ครัวบ่อยเพราะมีถุงของแห้งเปิดทิ้งไว้ การย้ายของแห้งลงภาชนะฝาแน่นช่วยกันทั้งมดและมอด ดูวิธีได้ในวิธีกำจัดมอดในตู้ครัว

เลือกรูปแบบเหยื่อให้เข้ากับจุดที่วาง

เหยื่อมดที่ขายทั่วไปมีหลายรูปแบบ แต่ละแบบเหมาะกับพื้นที่ต่างกัน เลือกให้ตรงจุดช่วยให้มดเจอเหยื่อเร็วและลดความเสี่ยงที่เด็กหรือสัตว์เลี้ยงจะไปโดน

รูปแบบเหยื่อ	เหมาะกับ	ข้อควรระวัง
เจลในหลอดฉีด	ร่องผนัง ขอบตู้ ซอกกระเบื้องในบ้าน	บีบเป็นจุดเล็กๆ บนทางเดินมด ไม่ป้ายเป็นทางยาว
กล่องเหยื่อสำเร็จรูป	ใต้ซิงก์ หลังตู้เย็น มุมห้อง	วางให้ชิดทางเดินมด ไม่วางกลางพื้นที่เด็กเล่น
เหยื่อเม็ดโรยดิน	เนินมดคันไฟในสนาม	อ่านฉลากเรื่องปริมาณ กันสัตว์เลี้ยงออกจากบริเวณ
เหยื่อน้ำหวานในขวดหยด	มดที่มากินของหวาน	ถ้ามดไม่กินใน 1 ถึง 2 วัน เปลี่ยนชนิด

UC IPM แนะนำให้ลองเหยื่อหลายชนิดเมื่อไม่แน่ใจว่ามดในบ้านชอบอะไร เพราะความชอบของมดเปลี่ยนไปตามชนิดและตามช่วงเวลา บางช่วงรังต้องการโปรตีนเพื่อเลี้ยงตัวอ่อน บางช่วงต้องการน้ำตาล วิธีดูง่ายที่สุดคือวางเหยื่อสองแบบไว้ใกล้กันบนทางเดินมด แล้วดูว่ามดรุมกินแบบไหน จากนั้นเติมแบบนั้นต่อ

ตารางเช็กหลังวางเหยื่อ

• วันที่ 1 ถึง 2 ดูว่ามดเข้ากินเหยื่อไหม ถ้าไม่เข้าเลยให้เปลี่ยนชนิด
• วันที่ 3 ถึง 7 มดจะยังเดินมาก อย่าตกใจ นี่คือช่วงที่มดงานขนเหยื่อกลับรัง
• วันที่ 5 ถึง 10 จำนวนมดควรเริ่มลดลงตามที่ UC IPM ระบุ
• สัปดาห์ที่ 2 ถึง 4 เติมเหยื่อถ้าหมด เก็บเหยื่อออกเมื่อไม่เห็นมดมาหลายวันติดกัน

ถ้าผ่านไปเกิน 4 สัปดาห์แล้วมดยังไม่ลดเลย มีความเป็นไปได้ว่ามีหลายรังในบ้าน หรือเหยื่อที่ใช้ไม่ใช่สิ่งที่มดชนิดนั้นกิน ลองเปลี่ยนชนิดอีกครั้ง หรือปรึกษาบริษัทกำจัดแมลง

มดในกระถางต้นไม้

มดแดงตัวเล็กบางครั้งย้ายรังเข้าไปในกระถางต้นไม้ที่วางอยู่ในบ้านหรือที่ระเบียง UC IPM แนะนำให้แช่กระถางทั้งใบในน้ำผสมสบู่ฆ่าแมลง (insecticidal soap) ในอัตรา 1 ถึง 2 ช้อนโต๊ะต่อน้ำราว 1 ลิตร ให้น้ำท่วมผิวดิน แช่นานอย่างน้อย 20 นาที แล้วยกขึ้นให้น้ำไหลออก

ทำนอกบ้าน สวมถุงมือ และเตรียมรับมดที่ไต่ขึ้นมาตามขอบกระถาง กระถางใบใหญ่ที่แช่ไม่ได้ ให้วางเหยื่อรอบกระถางแทน

รับมือเมื่อโดนกัดหรือต่อย

โดนอะไร	อาการที่พบบ่อย	ทำอะไร
มดแดงต้นไม้กัด	แสบร้อนจากกรดมด เป็นรอยแดง	ล้างด้วยน้ำสะอาดและสบู่ ประคบเย็น
มดคันไฟต่อย	เจ็บแสบทันที เป็นตุ่มคัน	ล้างด้วยสบู่ ประคบเย็น อย่าแกะตุ่ม
มีอาการแพ้	หายใจติดขัด หน้าบวม ผื่นทั้งตัว เวียนหัว	ไปห้องฉุกเฉิน หรือโทร 1669

ตัวอย่างสมมติ เด็กคนหนึ่งวิ่งเล่นเท้าเปล่าในสนามแล้วเหยียบเนินดินที่มีมดคันไฟ โดนต่อยหลายจุดที่เท้า กรณีแบบนี้ให้พาออกห่างจากรังก่อน ปัดมดออกจากผิวโดยไม่บีบ ล้างเท้า ประคบเย็น แล้วเฝ้าดูอาการแพ้ในชั่วโมงแรก จากนั้นค่อยกลับมาจัดการรังด้วยเหยื่อตอนที่เด็กไม่อยู่ใกล้

ถ้าในบ้านมีแมลงหลายชนิดมาพร้อมกัน ดูภาพรวมได้ในวิธีกำจัดแมลงในบ้าน

สรุปตามชนิดมด

ชนิด	จัดการที่ไหน	วิธีหลัก	ห้ามทำ
มดแดงต้นไม้	กิ่งไม้ที่พาดบ้าน	ตัดกิ่งรังและกิ่งที่เป็นสะพาน	ปีนตัดกิ่งโดยไม่ใส่แว่นและถุงมือ
มดคันไฟ	เนินดินกลางแจ้ง	เหยื่อพิษชนิดไขมันรอบรัง	เหยียบ ขุด ราดน้ำมัน เผารัง
มดตัวจิ๋วสีส้มในบ้าน	ทางเดินมดในบ้าน	เหยื่อพิษออกฤทธิ์ช้า ลองหลายชนิด	ฉีดสเปรย์ทับเหยื่อ