เล็บเจลทำให้เล็บเสียไหม พังเพราะเจลหรือเพราะการถอด

คำตอบสั้นคือ เสียได้ แต่ส่วนใหญ่เสียตอนถอด มากกว่าตอนที่เจลอยู่บนเล็บ เล็บที่บาง ขาวเป็นหย่อม และลอกเป็นชั้นหลังทำเจล มักเกิดจากการแกะเจลออกเองหรือการเจียหน้าเล็บแรงเกินไป ส่วนความเสียหายที่หนักกว่าและแก้ยากกว่าคือการแพ้สารในเจล ซึ่งเกิดได้กับคนที่เจลเลอะผิวบ่อย

เราแยกความเสียหายออกเป็น 4 แบบ เพราะแต่ละแบบมีสาเหตุ วิธีสังเกต และวิธีแก้ต่างกัน

หลักฐานบอกอะไร และยังไม่รู้อะไร

ข้อมูลที่มักถูกยกมาบ่อยที่สุดคือรายงานจากภาควิชาตจวิทยา มหาวิทยาลัยไมอามี ตีพิมพ์ใน Journal of Cosmetic Dermatology ปี 2012 ผู้วิจัยรายงานผู้ป่วย 5 รายที่ทำเล็บเจลแล้วถอดด้วยอะซิโตนร่วมกับการแกะออก ทุกคนบอกว่าเจลถอดยากมากและเล็บบางลงชัดเจน การตรวจพบจุดขาวบนผิวเล็บ (pseudoleukonychia) และเล็บลอกเป็นชั้นที่ปลาย (onychoschizia lamellina) ในผู้ป่วยหนึ่งรายที่วัดความหนาเล็บก่อนและหลังทำ พบว่าเล็บบางลงจาก 0.063 เป็น 0.050 เซนติเมตรเมื่อวัดด้วยอัลตราซาวด์

ข้อจำกัดคือเป็นรายงานแค่ 5 คน ไม่มีกลุ่มเปรียบเทียบ จึงบอกไม่ได้ว่าคนทำเจลทุกคนจะเล็บบางลงเท่านี้ และแยกไม่ได้ชัดว่าส่วนไหนมาจากตัวเจล ส่วนไหนมาจากอะซิโตน ส่วนไหนมาจากการแกะ สิ่งที่บอกได้คือ เมื่อเจลถอดยากแล้วคนเลือกแกะ ผลลัพธ์คือเล็บที่บางลงจริง

AAD สรุปความเสี่ยงของเล็บเจลไว้ว่าอาจทำให้เล็บเปราะ ลอก และแตกได้ และการทำซ้ำบ่อยอาจเพิ่มความเสี่ยงมะเร็งผิวหนังและผิวแก่ก่อนวัยที่มือ AAD จึงแนะนำให้ทำเจลเฉพาะโอกาสพิเศษ ซึ่งเป็นคำแนะนำที่ระมัดระวังกว่าที่คนส่วนใหญ่ทำจริง

ความเสียหายแบบที่ 1 เล็บบาง ขาวเป็นหย่อม ลอกเป็นชั้น

เป็นแบบที่พบบ่อยที่สุด แผ่นเล็บประกอบด้วยเคราตินหลายชั้นเรียงซ้อน เจลยึดแน่นกับชั้นบนสุด เมื่อดึงหรือแกะ ชั้นบนจะหลุดติดออกไป ผลที่เห็นคือ

• ผิวเล็บเป็นจุดหรือแถบขาวขุ่น ลูบแล้วรู้สึกสาก
• เล็บนิ่มลง กดปลายเล็บแล้วงอได้
• ปลายเล็บลอกแยกเป็นแผ่นบางๆ ซ้อนกัน

สาเหตุเรียงจากพบบ่อยไปน้อย คือ แกะเจลเอง เจียหน้าเล็บก่อนทาหรือตอนถอดลึกเกินไป และแช่อะซิโตนบ่อยเพราะทำเจลต่อเนื่องโดยไม่พัก AAD แนะนำไม่ให้แกะเจลที่ร่อน และให้ช่างถอดให้ หรือถ้าถอดเองให้ใช้อะซิโตนแช่ วิธีถอดที่ลดความเสียหายเราเขียนแยกไว้ในถอดเล็บเจลเองที่บ้าน

ข่าวดีคือแบบนี้กลับคืนได้ เพราะความเสียหายอยู่ที่แผ่นเล็บ ไม่ได้อยู่ที่โคนเล็บซึ่งเป็นที่สร้างเล็บใหม่ เล็บมือที่งอกใหม่จะแทนที่ส่วนเสียหายไปเรื่อยๆ ใช้เวลาหลายเดือนกว่าจะหมดทั้งแผ่น

ความเสียหายแบบที่ 2 ผื่นแพ้สารอะคริเลต

ข้อนี้คนรู้จักน้อยแต่สำคัญกว่าเล็บบาง เจลทาเล็บทำจากสารกลุ่มอะคริเลตและเมทาคริเลตที่ยังเป็นของเหลวก่อนอบ DermNet อธิบายว่าการสัมผัสสารเหล่านี้ทำให้เกิดผื่นแพ้สัมผัส อาการคือคัน แสบร้อน ผิวลอก เป็นลมพิษ หรือตุ่มน้ำ มักเกิดที่นิ้วและมือ แต่สารที่ติดมือไปอาจทำให้เกิดผื่นที่เปลือกตา หน้า และลำคอด้วย

ลักษณะสำคัญของการแพ้แบบนี้คือ ร่างกายค่อยๆ ไวต่อสารหลังสัมผัสซ้ำ คนที่ทำเจลมาหลายปีโดยไม่มีอาการก็เริ่มแพ้ได้ และเมื่อแพ้แล้ว มักแพ้ไปตลอด DermNet แนะนำให้คนที่แพ้บอกแพทย์ เภสัชกร ทันตแพทย์ และช่างเสริมสวยทุกครั้ง เพราะสารกลุ่มเดียวกันพบในวัสดุทันตกรรมและซีเมนต์กระดูกทางการแพทย์

สาเหตุที่ทำให้เสี่ยงขึ้น

• เจลเลอะผิวรอบเล็บแล้วถูกอบไปพร้อมกัน พบบ่อยในการทำเองที่บ้าน
• เครื่องอบไม่เข้ากับเจล ทำให้เจลแข็งไม่ทั่ว สารที่ยังไม่ทำปฏิกิริยาเหลือค้าง
• ไม่เช็ดชั้นเหนียวหลังอบ แล้วเผลอจับหน้า

DermNet ยังระบุว่าการวินิจฉัยทำโดยการทดสอบแพ้แบบแปะ (patch test) โดยแพทย์ และไม่ควรเอาเจลเหลวทาผิวตัวเองเพื่อลองว่าแพ้ไหม เพราะเสี่ยงทำให้เกิดการแพ้ใหม่

ความเสียหายแบบที่ 3 ผิวมือจากแสงเครื่องอบ

เครื่องอบเล็บส่วนใหญ่ปล่อยแสง UVA หรือแสงช่วงใกล้เคียง งานวิจัยใน Nature Communications ปี 2023 ฉายแสงจากเครื่องอบเล็บใส่เซลล์ผิวมนุษย์และเซลล์หนูในห้องทดลอง ครั้งละ 20 นาที พบว่าการฉายครั้งเดียวทำให้เซลล์ตายราว 20 ถึง 30% และการฉายติดกัน 3 วันทำให้เซลล์ตายราว 65 ถึง 70% เซลล์ที่รอดมีความเสียหายของ DNA และการกลายพันธุ์เพิ่มขึ้น

แต่ต้องอ่านให้ครบ ผู้วิจัยเขียนไว้ชัดว่างานนี้ทำในเซลล์เพาะเลี้ยงที่ไม่มีชั้นผิวหนังกำพร้าชั้นนอกคอยป้องกัน และไม่ได้เป็นหลักฐานโดยตรงว่าคนที่ทำเล็บเจลจะเสี่ยงมะเร็งเพิ่ม ต้องรอการศึกษาในประชากรจริง ส่วนเวลาที่มือคุณอยู่ในเครื่องอบจริงต่อครั้งสั้นกว่า 20 นาทีมาก

ระหว่างที่หลักฐานยังไม่ชัด ป้องกันไว้ก่อนทำได้ง่าย AAD แนะนำให้ทาครีมกันแดด broad spectrum กันน้ำ SPF 30 ขึ้นไปที่มือก่อนทำเล็บ หรือสวมถุงมือสีเข้มทึบแสงที่ตัดปลายนิ้วออก

ความเสียหายแบบที่ 4 เล็บร่อน ติดเชื้อรอบเล็บ

เล็บร่อนคือแผ่นเล็บแยกตัวจากเนื้อใต้เล็บ เห็นเป็นสีขาวตรงปลายที่ลามเข้ามา สาเหตุหนึ่งคือการงัดแรงๆ ใต้ขอบเล็บตอนทำความสะอาดหรือตอนแกะเจล อีกสาเหตุคือปฏิกิริยาแพ้สารในเจลที่ทำให้ผิวใต้เล็บอักเสบ

การติดเชื้อรอบเล็บ (หนังรอบเล็บบวม แดง ปวด บางครั้งมีหนอง) มักมาจากการตัดหรือดันหนังกำพร้าลึก AAD แนะนำไม่ให้ช่างดันหรือตัดหนังกำพร้า เพราะนำไปสู่การอักเสบและติดเชื้อ และให้เช็กว่าร้านฆ่าเชื้ออุปกรณ์ก่อนใช้กับลูกค้าแต่ละคน

ใน 12 ความเปลี่ยนแปลงของเล็บที่ AAD บอกว่าควรให้แพทย์ผิวหนังดู มีทั้งเล็บที่ยกตัวจากเนื้อใต้เล็บ และการติดเชื้อรอบเล็บที่บวมแดง รวมถึงการติดเชื้อใต้เล็บที่เห็นเป็นสีเขียวอมดำ ถ้าเจอสีเขียวใต้เจลตอนถอด อย่าทาทับ

เช็กเล็บตัวเองหลังถอดเจล

ใช้เวลา 2 นาทีหลังถอดเจลทุกรอบ ดูตามตารางนี้

สิ่งที่เห็น	น่าจะมาจาก	ทำอะไรต่อ
ผิวเล็บสาก มีจุดขาวขุ่นเป็นหย่อม	ชั้นบนหลุดติดเจลตอนแกะหรือถอด	พักทาเล็บ 2 สัปดาห์ขึ้นไป ทาปิโตรเลียมเจลลี่ทุกวัน
เล็บงอได้เมื่อกดปลาย	เล็บบางจากการเจียหรือแช่บ่อย	พักจนเล็บใหม่งอกมาอย่างน้อยครึ่งเล็บ
ปลายเล็บลอกเป็นแผ่นซ้อน	เล็บแห้งและบาง	ตัดสั้น ตะไบไปทางเดียว ใส่ถุงมือเวลาโดนน้ำ
แถบขาวที่ปลายลามเข้ามา เล็บยกตัว	เล็บร่อน	ตัดส่วนที่ยกออก ห้ามงัดใต้เล็บ ถ้าลามต่อพบแพทย์
หนังรอบเล็บบวมแดง ปวด	ติดเชื้อรอบเล็บ	หยุดทำเล็บ พบแพทย์
ผื่นคันหรือตุ่มน้ำรอบเล็บ หรือที่เปลือกตา	แพ้สารอะคริเลต	หยุดทำเจล พบแพทย์ผิวหนังเพื่อทดสอบแพ้
สีเขียวหรือเขียวอมดำใต้เล็บ	ติดเชื้อใต้เล็บ	พบแพทย์ ห้ามทาทับ
เส้นสีดำหรือน้ำตาลตามยาวเล็บที่เกิดใหม่	ต้องให้แพทย์แยกจากเนื้องอก	พบแพทย์ผิวหนัง AAD ระบุว่าเป็นหนึ่งในสัญญาณที่ต้องตรวจ

ทำเจลต่อได้ แต่ปรับอะไรบ้าง

ถ้าคุณชอบเล็บเจลและไม่อยากเลิก ความเสี่ยงส่วนใหญ่ลดได้ด้วยการเปลี่ยนวิธี ไม่ต้องเปลี่ยนสิ่งที่ชอบ

ปรับตรงไหน	ทำแบบไหน	ลดความเสียหายแบบไหน
ความถี่	พัก 1 ถึง 2 สัปดาห์ขึ้นไประหว่างรอบตามที่ AAD แนะนำ	เล็บบาง
วิธีถอด	แช่อะซิโตนจนยุ่ย ไม่แกะ ไม่เจียลึก	เล็บบาง ขาวเป็นหย่อม
หนังกำพร้า	บอกช่างว่าไม่ตัด ไม่ดันลึก	ติดเชื้อรอบเล็บ
ความสะอาดของงาน	ขอให้ช่างเก็บเจลที่เลอะผิวก่อนอบ	แพ้สารอะคริเลต
ผิวมือ	ทากันแดด SPF 30 ขึ้นไป หรือถุงมือตัดปลายนิ้ว	ผิวมือจากแสงอบ
การบำรุง	ทาปิโตรเลียมเจลลี่ที่เล็บและหนังรอบเล็บหลายครั้งต่อวัน	เล็บเปราะ ลอก

การปรับความถี่มีผลต่อค่าใช้จ่ายด้วย ถ้าอยากวางงบใหม่ ดูการคิดราคาต่อสัปดาห์ได้ที่เล็บเจลราคาเท่าไหร่ และถ้าอยากรู้ว่าทำแล้วควรอยู่ได้นานแค่ไหนก่อนต้องถอด อ่านอายุเล็บเจลแต่ละแบบ

ถ้าเล็บคุณเป็นแบบนี้ ให้เริ่มที่...

• เล็บบางและเป็นจุดขาว แต่ไม่มีผื่นหรือปวด ให้เริ่มที่การพักเจล 2 ถึง 6 สัปดาห์ บำรุงทุกวัน และกลับมาทำแบบสั้นพร้อมเปลี่ยนวิธีถอด รายละเอียดการบำรุงอยู่ในเล็บแตกง่าย แก้ยังไง
• เล็บปกติดี แต่ทำเจลต่อเนื่องทุก 2 ถึง 3 สัปดาห์มาเป็นปี ให้เริ่มที่การแทรกช่วงพักและทากันแดดที่มือก่อนอบ
• มีผื่นคันรอบเล็บหรือที่หน้า หลังทำเจลทุกครั้ง ให้หยุดเจลทั้งหมดและพบแพทย์ผิวหนัง ขอให้ทดสอบการแพ้กลุ่มอะคริเลต และถ้าผลยืนยันว่าแพ้ ให้แจ้งทันตแพทย์ด้วยก่อนทำฟันครั้งต่อไป
• หนังรอบเล็บบวมแดงมีหนอง หรือมีเส้นสีดำตามยาวเล็บที่เกิดใหม่ ให้พบแพทย์ผิวหนังโดยไม่ต้องรอดูอาการ