เครื่องสำอางหมดอายุ ดูยังไง อ่านวันที่บนฉลาก สัญลักษณ์กระปุก และสังเกตด้วยตา

เครื่องสำอางมีวันหมดอายุสองแบบซ้อนกันอยู่ แบบแรกคือวันที่พิมพ์บนกล่อง ซึ่งนับจากของที่ยังไม่เปิด แบบที่สองคืออายุหลังเปิด ซึ่งมักสั้นกว่ามาก รองพื้นที่กล่องบอกว่าหมดอายุอีกสองปี อาจเสียได้ภายในหนึ่งปีหลังเปิดถ้าเก็บในห้องน้ำร้อนชื้น

เราจะอ่านฉลากไปทีละจุด แล้วต่อด้วยสัญญาณที่ดูด้วยตาและจมูก ซึ่งสำคัญพอๆ กับตัวเลข

จุดที่ 1 ฉลากภาษาไทย หาวันผลิตและวันหมดอายุ

อย. ระบุว่าฉลากเครื่องสำอางที่ขายในไทยต้องเป็นภาษาไทย และมีข้อมูลสำคัญ ได้แก่ ชื่อผลิตภัณฑ์ ส่วนประกอบ เดือนปีที่ผลิต เดือนปีที่หมดอายุ ครั้งที่ผลิต และเลขที่ใบรับจดแจ้ง ข้อมูลเหล่านี้อยู่บนกล่องหรือบนตัวผลิตภัณฑ์ และมักพิมพ์ด้วยตัวเล็กใกล้รอยพับก้นกล่อง

คำที่พบบ่อยบนฉลาก

คำบนฉลาก	ความหมาย
ผลิต, MFG, MFD	เดือนปีที่ผลิต
หมดอายุ, EXP, Best before	เดือนปีที่หมดอายุของของที่ยังไม่เปิด
ครั้งที่ผลิต, Lot, Batch, LOT No.	รหัสล็อต ใช้ติดตามถ้ามีปัญหา
เลขที่ใบรับจดแจ้ง	ตัวเลข 10 หลัก ใช้ตรวจสอบกับ อย.

สังเกตว่าเครื่องสำอางไม่แสดงเครื่องหมาย อย. แบบกรอบเหมือนอาหาร สิ่งที่ต้องหาคือเลขจดแจ้ง 10 หลัก ซึ่งตรวจได้จากเว็บไซต์ อย. ส่วนตรวจสอบผลิตภัณฑ์ ถ้าซื้อของที่มีฉลากภาษาต่างประเทศอย่างเดียว ไม่มีภาษาไทยเลย ให้ระวังว่าอาจไม่ได้ผ่านการจดแจ้ง

อ่านรูปแบบวันที่ให้ถูก

วันที่บนเครื่องสำอางเขียนได้หลายแบบ เช่น 03/2027, 2027/03, MAR 2027 หรือ 0327 ถ้าเห็นตัวเลขสองชุดโดยไม่มีคำกำกับ ชุดที่ปีสูงกว่าคือวันหมดอายุ บางยี่ห้อพิมพ์แค่รหัสล็อตโดยไม่มีวันที่ชัดเจน กรณีนี้ให้ดูฉลากไทยที่ผู้นำเข้าติดเพิ่มไว้ ซึ่งควรระบุวันผลิตและวันหมดอายุ

จุดที่ 2 สัญลักษณ์กระปุกเปิดฝา และนาฬิกาทราย

สองสัญลักษณ์นี้มาจากระบบของสหภาพยุโรป ซึ่งเครื่องสำอางนำเข้าจำนวนมากใช้ร่วมด้วย ตามระเบียบเครื่องสำอางของสหภาพยุโรปเลขที่ 1223/2009

สัญลักษณ์	หน้าตา	ความหมาย	ใช้กับ
กระปุกเปิดฝา (PAO)	รูปกระปุกฝาเปิด มีตัวเลขกับตัว M เช่น 6M, 12M, 24M	ใช้ได้กี่เดือนหลังเปิดครั้งแรก	ผลิตภัณฑ์ที่อายุของที่ยังไม่เปิดเกิน 30 เดือน
นาฬิกาทราย	รูปนาฬิกาทราย ตามด้วยวันที่	ควรใช้ก่อนวันที่นี้	ผลิตภัณฑ์ที่อายุของที่ยังไม่เปิดไม่เกิน 30 เดือน

ระเบียบของสหภาพยุโรปกำหนดว่าผลิตภัณฑ์ที่คงสภาพได้ไม่เกิน 30 เดือนต้องระบุวันที่ควรใช้ก่อน ส่วนผลิตภัณฑ์ที่คงสภาพได้นานกว่านั้นให้แสดงสัญลักษณ์กระปุกเปิดฝาแทน ดังนั้นบางผลิตภัณฑ์จะเห็นแค่อย่างใดอย่างหนึ่ง

วิธีใช้ทั้งสองตัวเลขร่วมกัน

ให้ใช้วันที่ที่มาถึงก่อน ตัวอย่างเช่น รองพื้นหมดอายุมีนาคม 2028 มีสัญลักษณ์ 12M คุณเปิดใช้มกราคม 2027 วันที่ควรเลิกใช้คือมกราคม 2028 ซึ่งมาก่อนวันหมดอายุบนกล่อง แต่ถ้าเปิดใช้ตุลาคม 2027 ให้เลิกใช้มีนาคม 2028 ตามวันหมดอายุ แม้ยังไม่ครบ 12 เดือน

อายุโดยประมาณหลังเปิด แยกตามประเภท

FDA ระบุว่าในสหรัฐฯ ไม่มีกฎหมายบังคับให้เครื่องสำอางพิมพ์วันหมดอายุ และอายุจริงขึ้นกับสูตรและการเก็บ ตารางข้างล่างจึงเป็นกรอบที่ใช้ตัดสินใจ ไม่ใช่ตัวเลขตายตัว ถ้าผลิตภัณฑ์มีสัญลักษณ์กระปุกระบุไว้ ให้ใช้ตัวเลขบนผลิตภัณฑ์เป็นหลัก

ผลิตภัณฑ์	อายุหลังเปิดที่ใช้เป็นแนวทาง	ทำไมสั้นหรือยาว
มาสคารา	3 เดือน (AAD) หรือ 2 ถึง 4 เดือนหลังซื้อ (FDA)	แปรงพาเชื้อจากขนตากลับเข้าหลอดทุกครั้ง
อายไลเนอร์ลิควิด	ราว 3 เดือน	เนื้อชื้น ใช้ชิดดวงตา
รองพื้นลิควิด คุชชั่น คอนซีลเลอร์	ตามสัญลักษณ์ มักอยู่ที่ 6 ถึง 12 เดือน	มีน้ำในสูตร คุชชั่นสัมผัสพัฟทุกวัน
ลิปสติก ลิปบาล์ม	ตามสัญลักษณ์ มักอยู่ที่ 12 ถึง 24 เดือน	เนื้อแว็กซ์ น้ำน้อย แต่โดนปากทุกครั้ง
แป้ง บลัช อายแชโดว์เนื้อฝุ่น	ตามสัญลักษณ์ มักอยู่ที่ 12 ถึง 24 เดือน	ไม่มีน้ำ เชื้อเติบโตยาก
ดินสอเขียนคิ้วหรือขอบตาแบบเหลา	นานกว่าแบบหมุน	การเหลาให้ผิวหน้าใหม่
ครีมกันแดด	AAD ระบุว่าคงความแรงได้ราว 3 ปี ถ้าเก็บดี	ทิ้งเมื่อเกินวันหมดอายุ หรือเก็บในที่ร้อน

มาสคาราอยู่บนสุดของตารางเพราะความเสี่ยงสูงสุด FDA อธิบายว่าเครื่องสำอางรอบดวงตามีโอกาสติดเชื้อที่ตามากกว่า ถ้าคุณมีมาสคาราหลายแท่ง เปิดใช้ทีละแท่ง ไม่ต้องเปิดพร้อมกัน วิธีเลือกมาสคาราที่ใช้ได้จนหมดก่อนครบอายุอยู่ใน มาสคารากันน้ำ ยี่ห้อไหนดี

จุดที่ 3 ดูด้วยตา ดมด้วยจมูก

ตัวเลขบอกแค่กรอบเวลา ของจริงเสียได้ก่อนวันที่ถ้าเก็บไม่ดี FDA และ AAD ระบุสัญญาณที่ตรงกัน

สัญญาณ	พบบ่อยใน	หมายถึง
กลิ่นเปลี่ยน เหม็นเปรี้ยว หรือเหม็นหืน	ลิปสติก รองพื้น ครีม	น้ำมันในสูตรเสื่อม หรือมีเชื้อ
สีเปลี่ยน เข้มขึ้นหรือซีดลง	รองพื้น คอนซีลเลอร์	สารในสูตรเปลี่ยนสภาพ
น้ำกับเนื้อแยกชั้น เขย่าแล้วไม่กลับ	รองพื้นลิควิด ครีม	อิมัลชันแตก
แห้งแข็ง แตก หรือร่วน	มาสคารา อายไลเนอร์ แป้งอัด	เนื้อเสีย ใช้ยากและติดตาง่าย
จับตัวเป็นก้อน	มาสคารา ครีมบลัช	เนื้อแห้งหรือเสื่อม
มีจุดสีเขียว ดำ หรือขาวบนผิวหน้า	ลิปสติก พัฟคุชชั่น ครีมในกระปุก	เชื้อรา ทิ้งทันที
ผิวหน้าแป้งแข็งมันวาว	แป้งอัด บลัช	น้ำมันจากผิวสะสมจนเป็นแผ่นแข็ง

ผิวหน้าแป้งที่แข็งมันวาวยังแก้ได้ ใช้กระดาษทิชชู่สะอาดขูดชั้นบนออกเบาๆ แต่ถ้าแข็งทั้งตลับหรือมีกลิ่น ให้ทิ้ง ส่วนอีกหกข้อแรก ไม่มีทางแก้ที่ปลอดภัย

สิ่งที่ห้ามทำเพื่อยืดอายุ

FDA เตือนว่าไม่ควรเติมน้ำหรือน้ำลายลงในเครื่องสำอางเพื่อให้กลับมาใช้ได้ เช่น มาสคาราที่แห้งแล้วเอาน้ำลายใส่ การเติมน้ำทำให้สารกันเสียเจือจาง และน้ำลายพาเชื้อจากปากเข้าไป ถ้ามาสคาราแห้งก่อนครบสามเดือน แปลว่าปิดฝาไม่สนิทหรือเก็บในที่ร้อน ให้เปลี่ยนแท่งใหม่

ความร้อนและความชื้นเร่งให้ของเสีย

FDA ระบุว่าความร้อนทำให้สารกันเสียในเครื่องสำอางเสื่อมเร็วขึ้น ในบ้านเรา จุดที่ร้อนที่สุดของคนส่วนใหญ่คือรถยนต์ที่จอดกลางแดด ซึ่งร้อนกว่าในบ้านมาก การทิ้งคุชชั่นหรือครีมกันแดดไว้ในรถทุกวันจึงเป็นการย่นอายุของมันโดยตรง

ที่เก็บ	ผล	ควรทำ
ในรถ	ร้อนจัด สารกันเสียเสื่อม กันแดดลดประสิทธิภาพ	พกในกระเป๋าติดตัว ไม่ทิ้งไว้
ห้องน้ำที่มีฝักบัว	ร้อนชื้นทุกวัน	ย้ายไปไว้ห้องนอนหรือโต๊ะเครื่องแป้ง
โต๊ะริมหน้าต่างที่โดนแดด	แสงและความร้อน	ใส่ลิ้นชักหรือกล่องทึบ
ลิ้นชักหรือตู้ในห้องแอร์	เย็นและแห้ง	เหมาะที่สุด

ฝาที่ปิดไม่สนิทก็ทำให้ของเสียเร็ว ทั้งเพราะเนื้อแห้งและเพราะฝุ่นเข้าไป ปิดฝาทันทีหลังใช้ และไม่ใช้นิ้วจุ่มกระปุกครีมโดยตรง ใช้ไม้พายเล็กแทน

ซื้อของลดราคาหรือของจากร้านออนไลน์ เช็กอะไรเพิ่ม

เครื่องสำอางที่ลดราคามากมักเป็นของที่ใกล้วันหมดอายุ ซึ่งไม่ผิดถ้าคุณใช้ทันเวลา ปัญหาคือการซื้อมาตุนหลายชิ้น แล้วเปิดใช้ชิ้นที่สามเมื่อเลยวันหมดอายุไปแล้ว ก่อนกดซื้อให้ถามตัวเองว่าจะใช้ชิ้นนี้หมดภายในวันหมดอายุหรือไม่

สำหรับร้านออนไลน์ ขอดูรูปฉลากด้านหลังที่เห็นวันผลิตและวันหมดอายุก่อนสั่ง และเมื่อของมาถึงให้ตรวจทันที

สิ่งที่ตรวจเมื่อได้รับของ	ถ้าไม่ผ่าน
ฉลากภาษาไทยและเลขจดแจ้ง 10 หลัก	ยังไม่ใช้ ตรวจเลขกับ อย. ก่อน
วันหมดอายุเหลือพอสำหรับการใช้งานจริง	ขอคืนหรือเปลี่ยน
ซีลหรือฟิล์มหุ้มยังอยู่ ไม่มีรอยเปิด	ไม่เปิดใช้ แจ้งร้าน
สี กลิ่น และเนื้อปกติเมื่อเปิดครั้งแรก	หยุดใช้ทันที

กล่องที่ส่งมาในรถขนส่งช่วงหน้าร้อนก็โดนความร้อนสะสมมาแล้ว ถ้าลิปสติกหรือคุชชั่นมาถึงในสภาพละลายหรือแยกชั้น ให้ถือว่าเสียแล้ว

เครื่องมือแต่งหน้าก็มีวันหมดอายุ

ผลิตภัณฑ์ที่ยังไม่ถึงวันหมดอายุจะเสียเร็วขึ้นถ้าใช้คู่กับเครื่องมือสกปรก AAD แนะนำให้ล้างฟองน้ำหลังใช้ทุกครั้ง และล้างแปรงทุก 7 ถึง 10 วัน พัฟคุชชั่นที่กลับลงตลับทุกวันโดยไม่ล้าง คือทางที่เชื้อจากผิวเข้าไปอยู่ในผลิตภัณฑ์ วิธีล้างและสัญญาณที่ต้องเปลี่ยนฟองน้ำอยู่ใน ฟองน้ำแต่งหน้า ใช้ยังไง ส่วนแปรงดูได้ที่ แปรงแต่งหน้า

ขั้นตอนเบื้องต้นถ้าผิวมีอาการแพ้หลังใช้ผลิตภัณฑ์ อยู่ใน แพ้ครีม ทำยังไง

ถ้าตู้เครื่องสำอางคุณเป็นแบบนี้ ให้เริ่มที่...

สถานการณ์	ทำอะไรก่อน
มีมาสคาราหรืออายไลเนอร์ลิควิดที่จำวันเปิดไม่ได้	ทิ้ง เป็นกลุ่มที่เสี่ยงสูงสุด
รองพื้นหรือคุชชั่นเปิดมานานกว่าหนึ่งปี	ดมกลิ่น ดูการแยกชั้น เทียบกับสัญลักษณ์กระปุก
ลิปสติกเก่าหลายแท่ง	ดูจุดบนผิวหน้าและกลิ่นหืน แท่งที่ปกติใช้ต่อได้ถึงวันตามสัญลักษณ์
แป้งและอายแชโดว์เนื้อฝุ่น	ขูดผิวหน้าที่แข็งออก ใช้ต่อได้ถ้ากลิ่นและสีปกติ
ครีมกันแดดที่เคยทิ้งไว้ในรถ	เปลี่ยนใหม่ แม้ยังไม่ถึงวันหมดอายุ
ซื้อของใหม่วันนี้	เขียนวันเปิดบนตัวผลิตภัณฑ์ ตรวจเลขจดแจ้ง และทดสอบการแพ้ก่อน

คุณไม่ต้องจำตัวเลขทุกผลิตภัณฑ์ จำแค่สามอย่าง อ่านฉลากและสัญลักษณ์กระปุก เขียนวันเปิด และเชื่อจมูกกับตาของคุณเมื่อมีอะไรเปลี่ยนไป ถ้าทำแบบนี้ทุกครั้งที่ซื้อ ตู้เครื่องสำอางจะไม่มีของที่ไม่รู้อายุค้างอยู่อีก ถ้ากำลังเริ่มจัดชุดแต่งหน้าใหม่ทั้งหมด ดูรายการที่จำเป็นได้ที่ ชุดแต่งหน้าสำหรับมือใหม่