แมวกัดมือ เล่นแรง แก้ยังไง ย้ายเป้าจากมือไปที่ของเล่น

แมวที่งับมือ ข่วนแขน ซุ่มกระโดดใส่ข้อเท้า ส่วนใหญ่กำลังล่าเหยื่ออยู่ และเหยื่อที่มันเลือกคือมือของเรา ทางแก้คือเลิกใช้มือเป็นของเล่นโดยสิ้นเชิง ย้ายเป้าไปที่ของเล่นที่ขยับได้ เล่นให้พอวันละหลายรอบ และหยุดทันทีเมื่อฟันโดนผิว ASPCA ระบุว่าการเล่นแรงพบบ่อยในลูกแมวและแมวอายุต่ำกว่าสองปี และเป็นความก้าวร้าวที่แมวทำกับเจ้าของบ่อยที่สุด

ก่อนแก้ ต้องดูก่อนว่าน้องกัดเพราะอะไร เพราะการกัดตอนเล่น การกัดตอนถูกลูบ และการกัดเพราะกลัวหรือเจ็บ ใช้วิธีแก้ต่างกัน

กัดแบบไหน ดูจากจังหวะก่อนกัด

แบบ	เกิดตอนไหน	ท่าทางก่อนกัด	แนวทาง
กัดตอนเล่น	ช่วงที่แมวตื่นตัว เช่นเช้ามืด หัวค่ำ	หมอบต่ำ ก้นส่าย ตาจ้อง แล้วกระโจน	เปลี่ยนเป้าไปที่ของเล่น เพิ่มรอบเล่น
กัดตอนถูกลูบ	ลูบไปได้สักพัก จู่ ๆ หันมางับแล้วกระโดดหนี	หางสะบัด หูหมุนไปมา ตัวกระตุก รูม่านตาขยาย	อ่านสัญญาณ หยุดลูบก่อนถึงจุดนั้น
กัดเพราะกลัว	ถูกจับ อุ้ม ต้อนเข้ามุม เจอคนแปลกหน้า	หูแบน ตัวหด ขู่ฟ่อ หางพองหรือซุกใต้ตัว	ให้ทางหนี ไม่บังคับจับ
กัดเพราะเจ็บ	ถูกแตะบางจุด หรือเพิ่งเริ่มกัดทั้งที่ไม่เคย	ร้อง สะดุ้ง หลบการสัมผัส	พาไปตรวจกับสัตวแพทย์

Cats Protection ระบุว่าแมวที่กลัวมักเลือกหนีหรือซ่อนก่อน การกัดเป็นทางสุดท้ายเมื่อรู้สึกว่าหนีไม่ได้ และถ้าพฤติกรรมกัดเปลี่ยนไปอย่างกะทันหัน อาจเป็นสัญญาณว่าแมวกำลังเจ็บ

ถ้าอยากอ่านท่าทางทั้งตัวให้ครบ เรื่องภาษากายแมวอธิบายหู ตา หนวด และท่านั่งไว้ ส่วนสัญญาณจากหางโดยเฉพาะ อ่านต่อได้ที่แมวหางกระดิก หมายถึงอะไร

ทำไมแมวบางตัวกัดแรงจนเป็นแผล

ASPCA อธิบายว่าการเล่นของแมวคือการฝึกล่าเหยื่อ ลูกแมวเรียนรู้การยั้งแรงกัดและเก็บเล็บจากการเล่นกับพี่น้อง พอกัดแรงไป อีกตัวก็ร้องหรือเลิกเล่นด้วย ลูกแมวที่กำพร้าหรือหย่านมเร็วจึงพลาดบทเรียนนี้ และมักกัดแรงกว่า

สาเหตุอีกสองข้อที่ ASPCA ระบุ คือแมวอยู่ลำพังนานโดยไม่มีโอกาสได้เล่น และเจ้าของเองที่ชวนแมวไล่ตะครุบมือหรือเท้า ตอนลูกแมวตัวเท่ากำปั้น ใคร ๆ ก็ชอบเอานิ้วกระดิกให้ตะปบ แต่ Cats Protection ระบุว่าลูกแมวที่เรียนรู้ว่ามือและเท้าคือของเล่น จะยังจู่โจมมือเท้าเมื่อโต ตอนที่ฟันและเล็บคมกว่าเดิมมาก International Cat Care เตือนตรงกันว่าไม่ควรใช้มือหรือเท้าเป็นของเล่นของลูกแมวเลย

บ้านคอนโดที่แมวอยู่ตัวเดียวทั้งวัน

ภาพที่เจอบ่อยคือแมวอายุหนึ่งปีในห้อง 30 ตารางเมตร เจ้าของออกจากบ้านแปดโมงเช้า กลับสองทุ่ม แมวนอนทั้งวันเก็บพลังไว้ พอเจ้าของเดินเข้าห้องก็โดนดักกัดข้อเท้าตั้งแต่ประตู แมวตัวนี้ไม่ได้ดุ แต่มันไม่ได้ล่าอะไรเลยมาสิบสองชั่วโมง การเพิ่มรอบเล่นตอนเช้าก่อนออกจากบ้านและตอนกลับถึงบ้านทันที แก้ได้มากกว่าการดุทุกวิธี

เล่นให้ถูกวิธี ใช้ไม้ตกแมวแทนมือ

International Cat Care แนะนำของเล่นแบบไม้ตกแมวสำหรับเล่นด้วยกัน โดยเฉพาะกับลูกแมว เพราะมีระยะห่างระหว่างมือเรากับฟันน้อง ลองเล่นแบบนี้

1. ขยับของเล่นให้เหมือนเหยื่อ คือวิ่งหนีออกห่างจากแมว ซ่อนหลังขาโต๊ะ แล้วโผล่ออกมา ไม่ใช่แกว่งใส่หน้า
2. สลับเร็วกับหยุดนิ่ง แมวจะหมอบรอจังหวะ
3. ปล่อยให้แมวจับได้เป็นระยะ ถ้าไม่เคยจับได้เลย แมวจะหงุดหงิด
4. ค่อย ๆ ช้าลงตอนท้าย แล้วปล่อยให้แมวจับของเล่นได้เป็นครั้งสุดท้าย
5. ให้อาหารหรือขนมหลังเล่น ให้แมวได้ล่า จับ แล้วกิน ตามลำดับธรรมชาติ

International Cat Care ระบุว่าแมวเป็นนักเล่นแบบสั้นแต่แรง การวิ่งไล่เต็มที่สักหนึ่งนาทีถือว่าได้ผลดีแล้ว จึงไม่ต้องเล่นครั้งละครึ่งชั่วโมง ให้เล่นหลายรอบสั้น ๆ แทน และเลือกช่วงที่แมวตื่นตัวตามธรรมชาติ คือเช้ามืดกับพลบค่ำ

ถ้าใช้เลเซอร์ ต้องจบด้วยของเล่นที่จับได้จริงเสมอ International Cat Care แนะนำให้เปลี่ยนจากเลเซอร์ไปเป็นไม้ตกแมวตอนจบเกม เพราะแมวที่ไล่แสงแต่ไม่เคยจับได้จะค้างอยู่ในโหมดล่า แล้วไปลงที่ข้อเท้าเรา

ตารางเล่นหนึ่งวันสำหรับแมววัยรุ่นในบ้าน

เวลา	กิจกรรม	ระยะ
ตื่นนอน ก่อนให้อาหารเช้า	ไม้ตกแมว แล้วให้อาหาร	5 ถึง 10 นาที
ก่อนออกจากบ้าน	ซ่อนขนมหรือวางของเล่นปริศนาใส่อาหาร	ทิ้งไว้ให้หาเอง
กลางวัน	ของเล่นตัวเล็ก 2 ถึง 3 ชิ้นวางสลับทุกสองสามวัน กล่องกระดาษใหม่สัปดาห์ละ 2 ถึง 3 ครั้ง	แมวเล่นเอง
กลับถึงบ้าน	เล่นทันที ก่อนนั่งพัก	5 ถึง 10 นาที
ก่อนนอน	เล่นรอบสุดท้าย แล้วให้มื้อเล็ก	5 ถึง 10 นาที

การหมุนเวียนของเล่น 2 ถึง 3 ชิ้น และให้กล่องใหม่สัปดาห์ละ 2 ถึง 3 ครั้ง เป็นตัวเลขจาก International Cat Care ถ้าอยากทำของเล่นเองจากของในบ้าน ดูไอเดียได้ที่ของเล่นแมวทำเอง

ตอนโดนกัด ทำอย่างไรในวินาทีนั้น

• หยุดนิ่ง อย่ากระชากมือหนี การดึงหนีทำให้เหมือนเหยื่อดิ้น แมวจะกัดแน่นขึ้น และเขี้ยวจะฉีกผิวมากกว่าเดิม Cats Protection แนะนำให้นิ่งและสงบ
• ถ้าแมวยังจับมือไว้ ให้ดันมือเข้าหาปากเล็กน้อยแทนการดึงออก แมวส่วนใหญ่จะคลายเอง
• เมื่อหลุดแล้ว ลุกออกไปเงียบ ๆ จบเกมทันที ASPCA ระบุว่าการหยุดเล่นด้วยตั้งแต่แมวเริ่มก้าวร้าว เป็นการบอกว่าพฤติกรรมนี้ใช้ไม่ได้
• ถ้ามีของเล่นอยู่ใกล้ ๆ โยนออกไปให้ไกล เพื่อให้แมวมีที่ลงพลังที่เหลือ

สิ่งที่ห้ามทำ

• ตีจมูก เป่าหน้า ดีดหู หรือตะคอก แมวจะมองว่าเป็นการเล่นต่อ หรือกลัวมือเรามากขึ้นจนกัดเพราะกลัวแทน
• ปล้ำกับแมวด้วยมือเปล่า แม้จะใส่ถุงมือหนา
• ให้สมาชิกบางคนในบ้านเล่นมือ แต่บางคนห้าม กติกาต้องเหมือนกันทุกคน
• ลูบท้องแมวที่นอนหงาย Cats Protection เตือนว่าการหงายท้องไม่ได้แปลว่าเชิญให้ลูบ แมวหลายตัวจะงับและข่วนด้วยขาหลังทันที
• ก้มตัวคร่อมเหนือแมวเพื่อลูบ ให้นั่งลงระดับเดียวกับแมวแทน

แมวที่กัดตอนกำลังลูบอยู่ดี ๆ

ASPCA เรียกว่าความก้าวร้าวที่เกิดจากการลูบ พบในแมวตัวผู้มากกว่าตัวเมีย นักพฤติกรรมเชื่อว่าการลูบซ้ำ ๆ จะเริ่มไม่สบายตัวสำหรับแมวบางตัว ทั้งจากความตื่นตัวสะสมและไฟฟ้าสถิตในขน แมวจึงหงุดหงิดขึ้นทีละน้อย แล้วงับหนึ่งที่ก่อนกระโดดหนี

ASPCA ระบุสัญญาณเตือนไว้ ได้แก่ หันหัวมาทางมือเร็ว ๆ หางกระตุกหรือสะบัด หูแบนหรือหมุนไปหน้าหลัง กระสับกระส่าย และรูม่านตาขยาย เห็นแล้วให้หยุดลูบทันที ASPCA พูดไว้ตรง ๆ ว่าเมื่อแมวส่งสัญญาณให้หยุด วิธีที่ดีที่สุดคือหยุด

วิธีฝึกที่ช่วยได้

1. จดว่าลูบได้กี่ครั้งก่อนเริ่มมีสัญญาณ เช่นลูบหลังได้ประมาณ 8 ครั้ง
2. ลูบให้น้อยกว่านั้น เช่น 4 ถึง 5 ครั้ง แล้วหยุดเอง ก่อนแมวจะหงุดหงิด
3. ลูบเฉพาะบริเวณที่แมวส่วนใหญ่ชอบ คือแก้ม ใต้คาง หลังหู ไม่ลูบยาวไปถึงโคนหางหรือท้อง
4. ให้แมวเป็นฝ่ายเข้ามาหา ถ้ามันเดินจากไปก็ปล่อย
5. หลายสัปดาห์ต่อมา ค่อย ๆ เพิ่มจำนวนครั้งทีละหนึ่ง

Cats Protection แนะนำให้การเล่นและการลูบเป็นช่วงสั้น ๆ แค่สองสามนาทีต่อครั้ง และหยุดก่อนแมวจะตื่นเต้นเกิน

เมื่อการกัดเป็นเรื่องสุขภาพ

ASPCA และ Cats Protection แนะนำตรงกันว่าแมวที่ปกติไม่กัด แล้วเริ่มกัด ต้องให้สัตวแพทย์ตรวจหาความเจ็บปวดหรือโรคก่อน สาเหตุที่เจอได้ เช่นปวดฟันหรือเหงือกอักเสบ ข้ออักเสบในแมวสูงวัย แผลหรือฝีใต้ขน และปัญหาหูอักเสบ

สังเกตร่วมว่ามีอาการเหล่านี้ไหม

• กินช้าลง เคี้ยวข้างเดียว หรือทำอาหารหล่นจากปาก
• ไม่ยอมกระโดดขึ้นที่สูงที่เคยขึ้น
• เลียจุดเดิมซ้ำ ๆ จนขนบาง
• ซ่อนตัวมากกว่าเดิม
• กัดเฉพาะเวลาถูกจับบางจุด เช่นสะโพกหรือหลัง

ถ้าเห็นข้อไหนร่วมด้วย เรื่องสัญญาณแมวป่วยมีรายการอาการที่ควรพาไปหาหมอให้เทียบ

แผลจากแมวกัด อย่าปล่อยไว้

เขี้ยวแมวเล็กและแหลม ทำให้แผลลึกแต่ปากแผลเล็ก ปิดเร็ว เชื้อโรคจึงถูกขังไว้ข้างใน Cats Protection แนะนำให้ล้างแผลด้วยสบู่และน้ำอุ่น ซับให้แห้ง ปิดแผล และพบแพทย์ถ้าแผลติดเชื้อหรือไม่หาย

ในไทยควรคิดเรื่องพิษสุนัขบ้าด้วย แมวที่ออกนอกบ้าน แมวจรที่ไม่รู้ประวัติวัคซีน หรือแมวที่ป่วยแล้วกัด ให้ไปพบแพทย์เพื่อประเมินเรื่องวัคซีนป้องกันพิษสุนัขบ้าในวันเดียวกัน และแจ้งประวัติวัคซีนของแมวให้แพทย์ทราบ

ไปพบแพทย์ทันทีถ้า

• แผลบวม แดง ร้อน หรือมีหนองภายในหนึ่งถึงสองวัน
• มีเส้นแดงลามขึ้นจากแผล หรือมีไข้
• ถูกกัดที่มือ นิ้ว หรือข้อต่อ ซึ่งติดเชื้อแล้วลุกลามง่าย
• ถูกแมวที่ไม่รู้ประวัติวัคซีนพิษสุนัขบ้ากัด
• ผู้ถูกกัดเป็นเด็ก ผู้สูงอายุ หรือคนที่มีภูมิคุ้มกันต่ำ

เริ่มจากตรงไหนดี

ถ้าน้องเป็นแบบนี้	เริ่มทำ
ลูกแมวอายุไม่ถึง 6 เดือน กัดตอนเล่น	ห้ามเล่นมือทุกคนในบ้าน ใช้ไม้ตกแมววันละ 4 ถึง 5 รอบสั้น ๆ
แมววัยรุ่นอยู่ตัวเดียว ดักกัดข้อเท้า	เล่นทันทีที่กลับบ้าน พกของเล่นไว้โยน เพิ่มของเล่นที่เล่นเองได้ตอนกลางวัน
แมวโตกัดตอนถูกลูบ	นับจำนวนครั้งที่ลูบได้ หยุดก่อนถึงจุดนั้น อ่านสัญญาณหาง
แมวกัดเมื่อถูกอุ้มหรือจับ	ให้ทางหนีเสมอ ฝึกจับทีละนิดพร้อมขนม
แมวที่ไม่เคยกัดแล้วเริ่มกัด	นัดสัตวแพทย์ตรวจหาความเจ็บปวดก่อนเริ่มฝึก

ถ้าทำตามแผนสองถึงสามสัปดาห์แล้วการกัดไม่ลดลง หรือกัดจนต้องไปหาหมอบ่อย Cats Protection แนะนำให้ปรึกษาสัตวแพทย์และนักพฤติกรรมสัตว์ที่มีคุณวุฒิ เพื่อดูสาเหตุที่ซับซ้อนกว่าการเล่นแรง ถ้าเพิ่งเริ่มเลี้ยงแมวตัวแรก เรื่องเลี้ยงแมวครั้งแรกช่วยวางพื้นฐานการจัดบ้านได้