แมวหางกระดิก หมายถึงอะไร อ่านจากความเร็วและท่าหาง

แมวหางกระดิกไม่ได้แปลว่าดีใจเสมอไป ถ้าหางสะบัดไปมาเร็ว ฟาดแรง หรือปลายหางกระตุกถี่ น้องแมวมักกำลังหงุดหงิด ตื่นตัว หรือกำลังจะหมดความอดทน ส่วนหางที่ตั้งตรงขึ้นฟ้าและนิ่ง หรือปลายงอเป็นตะขอ คือท่าที่เป็นมิตรที่สุด ความเร็ว แรง และตำแหน่งของหาง สำคัญกว่าแค่ว่าหางขยับหรือไม่

คนที่เคยเลี้ยงหมามาก่อนมักอ่านพลาดตรงนี้ เห็นแมวกระดิกหางตอนลูบหลังแล้วคิดว่าชอบ ลูบต่ออีกสองสามที แล้วโดนงับมือ หางบอกเราตั้งแต่ก่อนหน้านั้นแล้ว

ตารางอ่านหางแบบเร็ว

ท่าหาง	ความหมายที่พบบ่อย	ควรทำอย่างไร
ตั้งตรงขึ้น นิ่ง	ทักทาย เป็นมิตร มั่นใจ	ยื่นนิ้วให้ดม ทักกลับ
ตั้งตรง ปลายงอเป็นตะขอ	ดีใจ อยากเข้ามาหา	ปล่อยให้เข้ามาเอง
ตั้งตรง สั่นระริก	ตื่นเต้นมาก หรือกำลังจะพ่นฉี่	ดูว่าหันก้นเข้าผนังหรือไม่
ส่ายช้า ๆ ตอนจ้องอะไร	จดจ่อ เตรียมตะปบ	ถ้าเป็นของเล่น ปล่อยให้จับได้
สะบัดเร็ว หรือฟาดซ้ายขวาแรง	หงุดหงิด รำคาญ	หยุดสิ่งที่ทำอยู่ ให้พื้นที่
ปลายหางกระตุกตอนถูกลูบ	เริ่มไม่พอใจ	หยุดลูบทันที
หมอบลง หางฟาดพื้น	ตั้งรับ กลัวและพร้อมสู้	ถอยออก อย่าเอื้อมมือ
หางพอง หลังโก่ง	ตกใจ ขู่ บอกว่าอย่าเข้ามา	อยู่นิ่ง ๆ ปล่อยให้แมวหนี
หางซุกใต้ตัวหรือแนบลำตัว	กังวล กลัว ไม่สบาย	ลดเสียงและสิ่งกระตุ้น สังเกตอาการอื่น
หางพันขาหรือพันตัวคน	รักใคร่ สนิทใจ	รับความรักไว้

ตารางนี้สรุปจาก International Cat Care (ICC) และ PDSA ข้อสำคัญคืออ่านหางพร้อมหู ตา หนวด และท่าตัวเสมอ หางอย่างเดียวบอกได้ไม่ครบ ภาพรวมของภาษากายทั้งตัวอยู่ในเรื่องภาษากายแมว

หางตั้ง คือคำทักทาย

ICC อธิบายว่าแมวเดินเข้ามาหาโดยยกหางตั้งตรง เป็นสัญญาณเป็นมิตร แมวตัวที่หางตั้งมักกำลังบอกว่าไม่มีเจตนาร้าย และอยากเข้ามาใกล้ ลูกแมวทำท่านี้ตอนเดินเข้าหาแม่ แมวโตทำกับแมวที่สนิทและกับคนในบ้าน

PDSA เพิ่มว่าหางตั้งที่ปลายงอเป็นรูปเครื่องหมายคำถาม คือการทักทาย "สวัสดี" แบบอารมณ์ดี บ้านไหนที่แมวเดินหางตั้งมารอที่ประตูตอนเจ้าของกลับถึงบ้าน แปลได้ว่าน้องดีใจที่เห็นเรา

หางตั้งที่สั่นระริกตรงโคนหรือทั้งหาง PDSA ระบุว่าเป็นความตื่นเต้น แต่ก็เป็นท่าเดียวกับตอนแมวพ่นฉี่ทำเครื่องหมาย ถ้าแมวสั่นหางพร้อมหันก้นเข้าหาผนัง ให้ไปอ่านเรื่องแมวพ่นปัสสาวะ

หางสะบัด เมื่อหงุดหงิด

ICC ระบุว่าหางที่ยื่นออกไปแล้วขยับไปมาช้า ๆ จากซ้ายไปขวา เป็นสัญญาณของความหงุดหงิดหรือขัดใจ ถ้าการเคลื่อนไหวเร็วขึ้นและแรงขึ้น ระดับอารมณ์ก็สูงขึ้นตามไปด้วย

สถานการณ์ที่เห็นบ่อย

• แมวนั่งมองนกนอกกระจก หางส่ายช้า ๆ อยากจับแต่ออกไปไม่ได้
• เจ้าของอุ้มนานเกินไป หางเริ่มฟาดแขน
• แมวสองตัวจ้องกัน ตัวหนึ่งหางสะบัดแรงขึ้นเรื่อย ๆ
• อาบน้ำ เช็ดตัว หรือแปรงขนจุดที่ไม่ชอบ

ในกรณีแมวสองตัว ให้แยกด้วยการโยนของเล่นหรือเอาหมอนกั้นสายตา อย่าเอามือเข้าไปแยกตอนที่หางฟาดแรงและหูพับ

หางกระตุกตอนถูกลูบ สัญญาณก่อนกัด

ASPCA อธิบายว่าแมวบางตัวกัดระหว่างถูกลูบ ทั้งที่ดูเหมือนชอบอยู่ในตอนแรก และระบุสัญญาณเตือนที่มักเกิดก่อน ได้แก่ หางกระตุกหรือสะบัด หูหมุนไปข้างหลังหรือหันไปมา และหันหัวมามองมือ

ถ้าเห็นสัญญาณเหล่านี้ ให้หยุดลูบแล้ววางมือนิ่ง ๆ หรือเอามือออกช้า ๆ แมวหลายตัวยอมให้ลูบหัวกับแก้มได้นาน แต่ทนการลูบหลังยาวถึงโคนหางได้แค่ไม่กี่ครั้ง ลองนับดูว่าน้องทนได้กี่ที แล้วหยุดก่อนถึงจำนวนนั้นหนึ่งสองที

แมวที่กัดมือตอนเล่นเป็นอีกเรื่องหนึ่ง ซึ่งแก้ด้วยการย้ายเป้าไปที่ของเล่น อ่านต่อได้ในแมวกัดมือ เล่นแรง

หางพอง และหางฟาดพื้น

ICC อธิบายว่าแมวที่ตกใจหรือถูกคุกคามจะทำให้ตัวดูใหญ่ขึ้น ขนลุกตั้ง รวมถึงขนหาง หลังโก่ง และยืนตะแคงข้าง ท่านี้บอกว่า "อย่าเข้ามา" ส่วนแมวที่หมอบลง หูพับแบน และฟาดหางกับพื้น ICC ระบุว่าเป็นท่าตั้งรับ กลัวแต่พร้อมสู้ถ้าถูกต้อนจนมุม

ทั้งสองท่าทางที่ดีที่สุดคือถอย ไม่จ้องตา และเปิดทางให้แมวหนีไปที่ปลอดภัย เช่นใต้เตียงหรือบนชั้นสูง ห้ามอุ้มแมวที่หางพองอยู่ แม้จะตั้งใจปลอบ

หางซุก หางตก

ICC ระบุว่าหางที่ซุกลงใต้ตัวหรือแนบลำตัว เป็นสัญญาณความกังวล แมวพยายามทำตัวให้เล็กลง มักเห็นตอนไปโรงพยาบาลสัตว์ ตอนมีแขกแปลกหน้า หรือในบ้านใหม่

แต่หางที่ห้อยตกลงเอง ยกไม่ขึ้น หรือแมวไม่ยอมให้แตะบริเวณโคนหาง อาจเป็นการบาดเจ็บ เช่นหางถูกประตูหนีบหรือถูกเหยียบ PDSA ระบุว่าการขยับหางเร็วหรือแปลกจากปกติ บางครั้งบอกถึงความเจ็บปวด และถ้ามาพร้อมการซ่อนตัวหรือเบื่ออาหาร ควรพาไปพบสัตวแพทย์

อ่านหางคู่กับหู ตา และเสียง

หางเป็นแค่หนึ่งในหลายช่องทางที่แมวใช้สื่อสาร ICC อธิบายว่าแมวใช้ทั้งท่าตัว ใบหน้า กลิ่น และเสียงร่วมกัน และเสียงร้องเหมียวส่วนใหญ่แมวใช้กับคน ไม่ค่อยใช้กับแมวด้วยกัน ท่าหางเดียวกันจึงแปลต่างกันได้ ขึ้นกับสัญญาณที่มาพร้อมกัน

หาง	สัญญาณร่วม	อ่านว่า
ส่ายช้า	ตาโต รูม่านตาขยาย หูชี้หน้า ก้นส่าย	พร้อมกระโจนใส่เหยื่อหรือของเล่น
ส่ายช้า	ตาหรี่ หูหมุนไปข้าง ตัวนิ่ง	กำลังรำคาญ เริ่มหมดความอดทน
ตั้งตรง	หูตั้งหน้า กะพริบตาช้า ร้องเสียงสั้น	ทักทายอารมณ์ดี
ตั้งตรงขนพอง	หูพับ ขู่ ฟ่อ แยกเขี้ยว	กลัวมากและเตือนแรง
แนบตัว	หูแบนข้าง หนวดลู่ ตัวเกร็ง	กังวล อยากหนีหรือซ่อน

การกะพริบตาช้า ๆ ใส่เราเป็นสัญญาณผ่อนคลายที่เจ้าของหลายคนลองกะพริบตอบ แล้วแมวมักกะพริบกลับมา เป็นวิธีง่ายในการทักแมวที่ยังไม่สนิท

หางตอนเล่น กับหางตอนโกรธ

ช่วงที่สับสนบ่อยคือตอนแมวเล่นกับของเล่นหรือเล่นกับแมวอีกตัว ทั้งสองแบบหางขยับเหมือนกัน แต่มีจุดสังเกตที่ช่วยแยกได้

ตอนเล่น หางมักกระดิกเฉพาะปลาย หรือส่ายสั้น ๆ ก่อนกระโจน แล้วหยุดนิ่งตอนวิ่ง แมวสลับกันไล่และหนี ไม่มีเสียงขู่ หลังเล่นเสร็จต่างตัวต่างเดินไปกินน้ำหรือนอนตามปกติ

ตอนโกรธจริง หางฟาดแรงทั้งเส้น ขนหางพอง มีเสียงคำราม ฟ่อ หรือร้องแหลม ตัวหนึ่งไล่อีกตัวไม่ยอมหยุด และตัวที่ถูกไล่พยายามหนีไปซ่อน หลังเหตุการณ์ ตัวที่แพ้อาจไม่ยอมใช้กระบะหรือชามที่อยู่ใกล้อีกตัว

ถ้าบ้านมีแมวหลายตัวและเห็นแบบหลังซ้ำบ่อย ให้เพิ่มทรัพยากร คือกระบะ ชาม ที่นอนสูง ให้กระจายหลายจุด และแยกเวลาเล่นให้แต่ละตัวได้ออกแรงเต็มที่

ลูกแมวกับหาง

ลูกแมวอายุไม่กี่สัปดาห์เริ่มยกหางตั้งตอนเดินเข้าหาแม่ ท่านี้ติดตัวไปจนโต ลูกแมวยังชอบไล่จับหางตัวเองหรือหางของพี่น้อง ซึ่งเป็นการฝึกล่าตามวัย เจ้าของไม่ต้องห้าม

ลูกแมวที่ชอบไล่งับหางแมวตัวโตในบ้าน แมวโตส่วนใหญ่จะเตือนด้วยการตะปบเบา ๆ หรือฟ่อสั้น ๆ เป็นการสอนมารยาทตามธรรมชาติ แต่ถ้าแมวโตเริ่มหางฟาดแรง ซ่อนตัว หรือไม่ยอมกิน ให้แยกลูกแมวไปเล่นกับคนบ้าง และเพิ่มของเล่นให้ลูกแมวระบายพลัง

หางกับการทรงตัว

PDSA ระบุว่าหางช่วยแมวทรงตัว ตอนเดินบนขอบรั้ว กระโดด หรือเลี้ยวกะทันหัน แมวที่หางสั้นตามธรรมชาติ เช่นแมวพันธุ์แมงซ์และพันธุ์บ็อบเทล ยังสื่อสารได้ แต่เราต้องอ่านจากหู ตา และท่าตัวมากขึ้น ส่วนแมวที่ต้องตัดหางเพราะอุบัติเหตุ ส่วนใหญ่ปรับตัวได้ดี แต่ช่วงแรกอาจกระโดดพลาดบ้าง ควรลดความสูงของชั้นที่ต้องกระโดดลงชั่วคราว

ฝึกอ่านหางของแมวตัวเอง

แมวแต่ละตัวมีภาษาของตัวเอง ลองสังเกตแบบนี้หนึ่งสัปดาห์

1. ดูหางตอนแมวเดินมาหาตอนเช้า เป็นท่าทักทายแบบไหน
2. ดูหางตอนลูบ จดว่าลูบกี่ครั้งแล้วหางเริ่มกระตุก
3. ดูหางตอนเล่นไม้ตกแมว ท่าไหนบอกว่ากำลังจะกระโจน
4. ดูหางตอนมีเสียงดังหรือแขกมา

พอรู้จังหวะของน้องแล้ว เราจะหยุดก่อนที่น้องต้องเตือนด้วยฟัน และรู้ว่าตอนไหนน้องพร้อมเล่น

บ้านที่มีเด็กเล็ก ให้สอนเด็กสามข้อง่าย ๆ คือ แมวหางตั้งเดินมาหาแปลว่าเล่นได้ แมวหางสะบัดแปลว่าให้หยุด และห้ามดึงหางแมวทุกกรณี เด็กหลายคนจำได้เร็วถ้าเราชี้ให้ดูท่าหางจริงของน้องแมวในบ้านบ่อย ๆ ผู้ใหญ่ควรอยู่ด้วยทุกครั้งที่เด็กเล่นกับแมว จนกว่าจะมั่นใจว่าเด็กอ่านสัญญาณได้จริง

พาไปหาหมอถ้า

• หางห้อยตกยกไม่ขึ้น หรือแมวร้องเมื่อแตะโคนหาง
• หางขยับผิดปกติไปจากที่เคย ร่วมกับซ่อนตัว กินน้อย หรือไม่ยอมกระโดด
• มีแผล บวม หรือเลียกัดหางตัวเองซ้ำ ๆ
• ฉี่หรืออึราด หลังหางได้รับบาดเจ็บ ข้อนี้ไปทันที
• ท่าทางเปลี่ยนจากแมวเป็นมิตรกลายเป็นหางพองขู่บ่อย ๆ โดยไม่มีสาเหตุ

แมวที่เปลี่ยนนิสัยกะทันหันมักมีความเจ็บป่วยซ่อนอยู่ สัญญาณอื่นที่ควรรู้อยู่ในอาการแมวป่วย