ของเล่นแมวทำเอง จากกล่อง ถุงกระดาษ และขวดพลาสติก

ของเล่นแมวที่ทำเองจากกล่องกระดาษ กระดาษยับ และขวดพลาสติกใช้ได้ดีเท่าของที่ซื้อ ถ้าตอบแมวได้สามเรื่อง คือมีอะไรให้ไล่ มีอะไรให้จับ และไม่มีส่วนไหนที่แมวกลืนแล้วเป็นอันตราย เรื่องที่สามสำคัญที่สุดและเป็นเหตุผลที่ต้องเลือกวัสดุอย่างระวัง เพราะของเล่นทำเองไม่มีใครตรวจความปลอดภัยให้ นอกจากตัวคุณ

แมวบ้านไม่ต้องล่าเพื่อกินแล้ว แต่สัญชาตญาณยังอยู่ครบ สัตวแพทย์ด้านพฤติกรรมของ VCA อธิบายว่าแมวเป็นนักล่าตามธรรมชาติ จะแอบดู ไล่ กระโจนใส่ และจับสิ่งที่ขยับได้ ของเล่นที่ทำเองจึงควรเริ่มจากคำถามว่า "ชิ้นนี้ขยับอย่างไร" ก่อนจะถามว่าหน้าตาเป็นอย่างไร

ผ่านสามข้อนี้ก่อนลงมือทำ

ทุกชิ้นที่จะวางให้แมวต้องผ่านเกณฑ์ต่อไปนี้ ถ้าตกข้อใดข้อหนึ่งให้เปลี่ยนวัสดุ ไม่ต้องหาวิธีเลี่ยง

1. ไม่มีเส้นเล็กยาวที่แมวเคี้ยวขาดแล้วกลืนได้ ได้แก่ เชือกยาว ด้ายไหมพรม ริบบิ้น เส้นเทป และเศษผ้าที่ลุ่ยเป็นเส้น
2. ไม่มีชิ้นเล็กที่หลุดได้ เช่น กระดุม ลูกปัด ตาปลอม ห่วง และกระดิ่งที่ติดด้วยกาว
3. ไม่มีของมีคมหรือสารเคมี เช่น ลวด ลวดเย็บกระดาษ ตะปู กาวร้อน และสีที่ไม่ระบุว่าปลอดภัย

เหตุผลของข้อแรกคือ International Cat Care ระบุว่าวัตถุที่เป็นเส้น เช่น ด้าย เส้นขนสัตว์ ไหมพรม เชือกที่รัดเนื้อ และทินเซล เป็นสิ่งแปลกปลอมที่พบบ่อยที่สุดกลุ่มหนึ่งในแมว และมักต้องผ่าตัดเอาออก VCA อธิบายกลไกว่า ถ้าปลายด้านหนึ่งติดอยู่ เช่น ที่โคนลิ้นซึ่งพบบ่อยในแมว ปลายอีกด้านจะลากลงไปในลำไส้ ลำไส้พยายามดันเส้นนั้นลงไปแต่เส้นไม่เคลื่อน จึงย่นเป็นลอนเหมือนผ้ารอบเชือกร้อยขอบกางเกงที่ถูกรั้งไว้ปลายหนึ่ง ภาวะแทรกซ้อนที่ร้ายแรงที่สุดคือลำไส้ทะลุ

วัสดุ	ใช้ได้ไหม	เหตุผล
กล่องกระดาษลูกฟูก ถุงกระดาษ	ได้	แมวชอบมุดและกัดเล่น ถ้าฉีกเป็นเศษเล็กให้เก็บทิ้ง
กระดาษยับเป็นก้อน ฟอยล์ยับ	ได้	VCA ระบุกระดาษยับเป็นของเล่นที่แมวชอบ ก้อนต้องใหญ่กว่าปากแมว
แกนกระดาษทิชชู ถาดไข่	ได้	ใช้ซ่อนขนมหรือให้แมวตะกุยเล่น
ขวดพลาสติกเปล่า	ได้ ถ้าเจาะรูเรียบ	VCA แนะนำทำเป็นของเล่นหาอาหาร ต้องไม่มีขอบคม
ถุงเท้าเก่าอัดผ้า	พอได้ ต้องเย็บแน่น	ใยสังเคราะห์ที่โผล่ออกมาแมวกลืนได้
เชือก ด้าย ไหมพรม ริบบิ้น	ห้ามให้เล่นลำพัง	เส้นยาวเสี่ยงลำไส้บิดและทะลุ
ถุงพลาสติก หนังยาง ยางรัดผม	ห้าม	กลืนง่ายและรัดได้
ลวด ลวดเย็บกระดาษ กาวร้อน	ห้าม	ของมีคมและสารเคมี

หกชิ้นที่ทำเสร็จภายในสิบนาที

กล่องมีรูสามรู

ใช้กล่องพัสดุขนาดพอให้แมวมุดเข้าได้ทั้งตัว เจาะรูกลมเส้นผ่านศูนย์กลางราว 8 ถึง 10 เซนติเมตรสามรูคนละด้านด้วยคัตเตอร์ แล้วใช้มือแตะของเล่นหรือขนมให้โผล่ทีละรู แมวจะนั่งเฝ้ารูหนึ่งแล้วคุณขยับอีกรู ปิดฝากล่องด้วยการพับ อย่าใช้เทปกาวที่แมวเลียแล้วติดปาก ตัดขอบคมของรูออกให้เรียบ

ก้อนกระดาษยับ

กระดาษ A4 ยับเป็นก้อนขนาดเท่าลูกปิงปองหรือใหญ่กว่า ปิงปองคือขนาดที่ VCA เอ่ยถึงว่าแมวชอบ ก้อนนี้ตีกลิ้งได้ เตะได้ และมีเสียงกรอบแกรบ ข้อดีคือต้นทุนเป็นศูนย์และเปลี่ยนได้ทุกวัน ข้อเสียคือเปื่อยเร็วเมื่อโดนน้ำลาย ถ้าแมวฉีกกระดาษเป็นชิ้นเล็กแล้วกิน ให้เลิกใช้ก้อนที่ยับแน่นและเปลี่ยนเป็นกล่องแทน

ถุงกระดาษ

ถุงกระดาษจากร้านขนมหรือร้านอาหาร ตัดหูหิ้วออกให้หมด วางตะแคงให้ปากถุงเปิด แมวจะมุดเข้าไปซ่อนแล้วกระโจนออกมา วิธีนี้ได้ผลกับแมวขี้อายที่ไม่ชอบของเล่นที่ถูกเขย่าใส่หน้า ใช้เป็นที่ซ่อนก่อน แล้วค่อยหย่อนขนมไว้ในถุงเพื่อให้แมวเข้าไปสำรวจเอง

ตุ๊กตาถุงเท้าเย็บแน่น

ใช้ถุงเท้าผ้าฝ้ายที่สะอาด ยัดด้วยเศษผ้าฝ้ายหรือผ้าตัดเป็นชิ้นใหญ่ ไม่ใช้ใยโพลีเอสเตอร์ แล้วเย็บปากให้แน่นสองรอบ ถ้าจะใส่แคทนิปแห้งให้ใส่ในถุงผ้าชั้นในแล้วค่อยใส่ในถุงเท้า ปลายถุงเท้าที่เป็นรอยตะเข็บควรไม่มีเส้นด้ายเหลือยาว เพราะ International Cat Care ระบุว่าเส้นใยและใยยัดจากของเล่นเป็นสิ่งที่แมวกลืนบ่อย

อุโมงค์จากถุงกระดาษใบใหญ่หรือกล่องสองใบต่อกัน

ต่อกล่องสองใบด้วยการตัดรูให้ตรงกัน หรือใช้ถุงกระดาษขนาดใหญ่ที่ตัดก้นออก ทำเป็นทางลอดยาว 50 ถึง 70 เซนติเมตร แมวจะวิ่งผ่านและดักตีมือคุณที่ยื่นเข้าไปจากอีกด้านได้ ให้ใช้ของเล่นแทนมือ เพราะ VCA เตือนว่าการให้แมวไล่กัดนิ้วมือหรือเท้าตอนยังเล็กจะกลายเป็นนิสัยที่เจ็บเมื่อแมวโตขึ้น

กระป๋องหรือขวดเปล่าสำหรับตีกลิ้ง

ขวดน้ำพลาสติกขนาดเล็กที่ล้างและตากแห้ง ไม่ต้องมีฝา ใส่เม็ดอาหารไม่กี่เม็ดแล้วเจาะรู ทำเป็นของเล่นหาอาหารในหัวข้อถัดไป ถ้าไม่ใส่อะไรเลยก็กลิ้งได้ แต่ต้องวางบนพื้นที่ไม่ลื่นเพื่อไม่ให้แมวตกใจจากเสียง

ไม้ตกแมวทำเอง ทำอย่างไรไม่ให้กลายเป็นกับดักเส้นใย

ไม้ตกแมวคือของเล่นที่ VCA ระบุว่าแมวหลายตัวชอบที่สุด และเป็นชิ้นที่เสี่ยงที่สุดถ้าทำเอง เพราะประกอบด้วยเชือกยาวที่แมวกลืนได้ VCA ย้ำชัดว่าไม่ควรทิ้งแมวไว้กับไม้ตกแมวหรือของเล่นแบบเบ็ดตกปลาโดยไม่มีคนดู เพราะแมวอาจพันตัวหรือกลืนเชือกจนป่วยหนัก

วิธีทำที่ลดความเสี่ยง:

1. ใช้ก้านไม้ไผ่ ตะเกียบอันใหญ่ หรือไม้พลาสติกแข็งยาว 40 ถึง 60 เซนติเมตร ขัดปลายให้เรียบ
2. ผูกเชือกเส้นเดียวยาวไม่เกินราว 40 เซนติเมตร ผูกปมสองชั้นแล้วพันปมด้วยผ้าให้แน่น
3. ปลายเชือกผูกกับของเล่นก้อนเดียวที่ใหญ่กว่าปากแมว เช่น ถุงผ้าเย็บแน่นหรือก้อนกระดาษหุ้มผ้า ไม่ใช้ขนนกหรือพู่ที่ถอดได้
4. เล่นเสร็จให้ถอดหรือม้วนเก็บเข้าลิ้นชักที่แมวเปิดไม่ได้ ทุกครั้ง ไม่วางทิ้งบนโซฟา

วิธีเล่นที่ได้ผลคือขยับของเล่นให้หนีจากแมว เหมือนเหยื่อที่วิ่งหนี ไม่ใช่ยื่นเข้าหาหน้า แล้วหยุดให้แมวตะครุบได้เป็นระยะ VCA แนะว่าควรเล่นเกมล่าด้วยของเล่นที่แมวจับ "ฆ่า" ได้ในที่สุด เช่น ตุ๊กตาหนู ก้อนกระดาษ หรืออาหารที่ผูกปลายเชือก ถ้าแมวไม่เคยจับได้เลยจะเลิกสนใจเร็ว

ขวดพลาสติกและถาดมัฟฟิน ของเล่นหาอาหารที่แมวต้องใช้สมอง

VCA อธิบายว่าของเล่นหาอาหารให้แมวได้ทั้งกิจกรรมและการใช้สัญชาตญาณล่า โดยแมวได้กิน "เหยื่อ" ของตัวเองตอนจบ เหมาะกับแมวที่นั่งนอนเฉยในคอนโดและแมวที่กินเร็ว ทำเองได้สองแบบ

ขวดเจาะรู

1. เลือกขวดน้ำพลาสติกใสขนาด 500 มิลลิลิตร ล้างให้สะอาดและตากแห้ง
2. เจาะรู 3 ถึง 4 รู เส้นผ่านศูนย์กลางพอให้เม็ดอาหารหลุดได้ทีละเม็ด ใช้ปลายคัตเตอร์หรือหัวแร้งแล้วขัดขอบด้วยกระดาษทรายจนไม่มีเศษพลาสติกคม VCA เน้นว่าต้องไม่มีขอบคม
3. ใส่เม็ดอาหารเม็ดแห้งของมื้อนั้นลงไป ปิดฝาแน่น
4. วางบนพื้นเรียบ ให้แมวตีกลิ้งจนอาหารหลุด

ตรวจทุกครั้งว่าฝาไม่หลุดและขวดไม่แตกร้าว ถ้าแมวกัดจนพลาสติกเป็นรอยให้ทิ้ง

ถาดมัฟฟินหรือถาดน้ำแข็ง

วางถาดมัฟฟินเปล่าบนพื้น ใส่เม็ดอาหารไม่กี่เม็ดในหลุมบางหลุม แล้ววางลูกปิงปองหรือก้อนกระดาษปิดหลุม แมวต้องใช้อุ้งเท้าเขี่ยลูกออกก่อนจะกินได้ ถาดพลาสติกหนาปลอดภัยกว่าถาดอลูมิเนียมที่ขอบคม

แมวเมินของเล่นที่เพิ่งทำเสร็จ ผิดที่ตรงไหน

ถ้าแมวดมแล้วเดินหนี สาเหตุที่พบบ่อยมี 4 ข้อ ตรวจตามลำดับนี้

• ของเล่นอยู่นิ่ง แมวสนใจสิ่งที่ขยับ จึงต้องมีคนเล่นด้วยหรือมีจุดให้กลิ้ง
• ของเล่นอยู่ในที่ที่แมวไม่รู้สึกปลอดภัย เช่น กลางห้องโล่งที่เสียงดัง ลองย้ายไปมุมที่แมวนอนเป็นประจำ
• มีกลิ่นแปลก เช่น กลิ่นเทป กลิ่นกาว กลิ่นสบู่ล้างกล่อง ตากอากาศหนึ่งวันก่อนให้
• วางไว้ที่เดิมนานเกินไป VCA แนะนำว่าความใหม่เพิ่มคุณค่าของของเล่น จึงควรหมุนเวียน

แมวหลายตัวเล่นเป็นช่วงสั้นๆ แล้วพักนาน VCA ระบุว่าแมวมีพลังงานเป็นพักๆ ตามด้วยช่วงพักยาว การเล่นไม่กี่นาทีแล้วเลิกไม่ได้แปลว่าแมวไม่ชอบ จึงไม่ต้องบังคับให้เล่นนานขึ้น แบ่งเป็นหลายรอบสั้นๆ ต่อวัน รอบละ 5 ถึง 10 นาที จะสอดคล้องกับจังหวะของแมวมากกว่ารอบยาวรอบเดียว และ VCA แนะนำให้มีหลายรอบทุกวันในช่วงที่แมวตื่นตัว

เรื่องแคทนิปก็เช่นกัน การตอบสนองถูกกำหนดจากพันธุกรรม และราวครึ่งหนึ่งของแมวไม่ตอบสนองเลย ถ้าแมวของคุณเป็นกลุ่มนี้ การใส่แคทนิปในถุงเท้าไม่ช่วยอะไร ใช้การขยับและอาหารแทน และถ้าแมวตื่นเต้นจนก้าวร้าวเมื่อโดนแคทนิป VCA แนะให้เลี่ยงผลิตภัณฑ์ที่มีแคทนิป

ตารางหมุนเวียนของเล่นหนึ่งสัปดาห์

VCA แนะนำให้มีของเล่นไว้ราว 20 ชิ้น แต่วางให้แมวเพียง 4 ถึง 5 ชิ้นต่อครั้ง แล้วสลับทุกสัปดาห์ เมื่อของเล่นทำเองมีต้นทุนต่ำ 20 ชิ้นไม่ใช่เรื่องยาก ตัวอย่างต่อไปนี้ใช้ของที่ทำได้จากบทความนี้ ปรับตามนิสัยแมวของคุณ

สัปดาห์	ชิ้นที่วางให้แมว	เหตุผลที่จับคู่
1	กล่องมีรูสามรู ก้อนกระดาษยับ 3 ก้อน ขวดเจาะรู 1 ขวด ตุ๊กตาถุงเท้า	มีทั้งที่ซ่อน ที่ตี และที่หาอาหาร
2	ถุงกระดาษ ถาดมัฟฟิน อุโมงค์กล่อง ก้อนกระดาษหุ้มผ้า	เน้นมุดและขุด
3	ขวดเจาะรู ตุ๊กตาถุงเท้าชิ้นใหม่ กล่องรูปแบบใหม่ ก้อนฟอยล์	เน้นกลิ้งและตีด้วยอุ้งเท้า
4	กลับไปชุดสัปดาห์ 1 แต่ทำกล่องใหม่	ของเดิมที่หายไปสามสัปดาห์จะดูใหม่อีกครั้ง

ไม้ตกแมวไม่ได้อยู่ในตารางเพราะต้องเล่นกับเจ้าของและเก็บทุกครั้ง ให้ถือเป็นกิจกรรมแยกต่างหากทุกวัน วันละ 2 ถึง 3 รอบ

ตรวจของเล่นทุกวัน และทิ้งเมื่อไร

ของเล่นกระดาษและพลาสติกทำเองเสื่อมเร็วกว่าที่คิด ตรวจสองครั้ง คือก่อนวางให้แมว และเก็บหลังเล่น ตามรายการนี้

1. กระดาษเปื่อย ฉีกเป็นเศษ หรือขอบกล่องเริ่มยุ่ย เปลี่ยนใหม่
2. ผ้าที่ลุ่ยเป็นเส้นหรือตะเข็บเริ่มแตก ทิ้งหรือเย็บซ่อมแล้วตรวจอีกรอบ
3. พลาสติกที่แตกร้าวหรือมีรอยกัดลึก ทิ้ง
4. ฝาขวดหลวม หรือเทปที่เริ่มหลุด เอาออกก่อนที่แมวจะเลียแกะ
5. เม็ดอาหารค้างในของเล่นหาอาหารหลายวัน เทออกและล้าง เพราะจะเหม็นหืนและแมวไม่เล่น

เก็บของเล่นที่ไม่ได้ใช้ในกล่องปิด จะช่วยให้ความใหม่ยังอยู่และป้องกันแมวสะสมเศษไว้ใต้โซฟา ส่วนข้อมูลการจัดพื้นที่เล่นในห้องเล็ก อ่านต่อได้ที่ เลี้ยงแมวในคอนโด ต้องเตรียมอะไร ถ้าสนใจประเภทของเล่นสำเร็จรูปที่ซื้อได้ เทียบดูใน ของเล่นแมว ชนิดไหนช่วยแก้เบื่อ

พาไปหาหมอทันทีถ้าแมวเล่นกับของเล่นแล้วมีอาการเหล่านี้

International Cat Care ระบุว่าสิ่งแปลกปลอมที่กลืนเข้าไปมักไม่ผ่านออกมาเอง และอาการเริ่มแรกอาจเป็นเพียงการนอนมากขึ้นกับสนใจคนน้อยลง เพราะแมวซ่อนความไม่สบายเก่ง ถ้าเห็นของเล่นขาดหายไปบางส่วน หรือเห็นแมวเคี้ยวเชือกแล้วหาย ให้เฝ้าสังเกตและโทรปรึกษาสัตวแพทย์ ไม่ต้องรอให้เกิดอาการ

อาการที่ต้องพาไปทันที:

• อาเจียนซ้ำ หรือพยายามอาเจียนแต่ไม่มีอะไรออก
• ไม่กินอาหารหรือซึมผิดปกติ เกินหนึ่งวัน
• ปวดท้อง ท้องแข็ง หรือแมวไม่ยอมให้แตะท้อง
• ท้องเสียหรือไม่ถ่ายเลย
• เอาอุ้งเท้าเกาปากบ่อย หรือน้ำลายไหล ซึ่งอาจมีเส้นพันที่โคนลิ้น
• เห็นเชือกโผล่ที่ปากหรือทวาร ให้ห้ามดึง

อ่านวิธีประเมินอาการอาเจียนเบื้องต้นที่ แมวอาเจียน สาเหตุและวิธีดูแล และสัญญาณป่วยทั่วไปที่ สังเกตแมวป่วย การถ่ายภาพของเล่นหรือเก็บชิ้นที่เหลือไปให้สัตวแพทย์ดูช่วยให้ประเมินเร็วขึ้น สัตวแพทย์จะตัดสินจากการตรวจและภาพเอกซเรย์ว่าต้องผ่าตัดหรือไม่