กระทะเคลือบ ยี่ห้อไหนดี ดูที่ตัวกระทะและชั้นเคลือบก่อนดูชื่อ

เลือกกระทะเคลือบให้ดูสามอย่างก่อนยี่ห้อ คือ ตัวกระทะทำจากอะไร ก้นกระทะหนาและเรียบหรือเปล่า และเตาที่บ้านเป็นเตาแก๊สหรือเตาแม่เหล็กไฟฟ้า ชื่อยี่ห้อช่วยเรื่องบริการหลังการขายและอะไหล่ แต่ถ้าสามอย่างนี้ไม่ตรง กระทะยี่ห้อดังก็พังเร็วเท่ากระทะราคาถูก

ตัวกระทะสำคัญกว่าชั้นเคลือบ

ชั้นเคลือบเป็นแค่ฟิล์มบางที่ทาบนตัวกระทะ ถ้าตัวกระทะบิดงอ ฟิล์มก็แตกหลุดตามไป ตัวกระทะที่พบในท้องตลาดมี 3 แบบหลัก

วัสดุตัวกระทะ	ลักษณะ	เหมาะกับ	ข้อสังเกต
อะลูมิเนียมขึ้นรูปด้วยการปั๊ม	บาง เบา ราคาถูก	ไข่เจียว ผัดเบาๆ ใช้ชั่วคราว	ก้นบิดง่ายเมื่อโดนความร้อนสูงแล้วโดนน้ำเย็น
อะลูมิเนียมหล่อ (cast aluminum)	หนากว่า น้ำหนักปานกลาง	ใช้ประจำทุกวัน	กระจายความร้อนสม่ำเสมอ ก้นไม่ค่อยบิด
สเตนเลสหุ้มแกนอะลูมิเนียม (clad)	หนัก ตัวสเตนเลสด้านนอก	ผัดทอดบนเตาแม่เหล็กไฟฟ้า	ราคาสูง ถ้ามีเคลือบด้านในก็ใช้ได้นาน

Clemson Cooperative Extension อธิบายว่ากระทะที่มีชั้นเคลือบนอนสติ๊กใช้ได้ดีเมื่อทำตามคำแนะนำผู้ผลิต ชั้นเคลือบสึกเมื่อใช้งานหนักและมีโอกาสที่เศษจะหลุด จึงควรใช้อุปกรณ์ที่ไม่ขีดข่วน ส่วนเรื่องความหนา เป็นข้อสังเกตจากการใช้ทั่วไปว่าก้นหนาร้อนทั่วกว่า ไม่ร้อนจัดเฉพาะจุดเหมือนก้นบางซึ่งทำให้ชั้นเคลือบตรงนั้นเสื่อมก่อน

ถ้ายกกระทะขึ้นมาแล้วรู้สึกว่าเบาเหมือนจาน ก้นน่าจะบาง กระทะ 28 ซม. ที่เหมาะกับใช้ประจำมักหนักรวมด้ามประมาณ 1 ถึง 1.5 กก. (ช่วงโดยประมาณ เทียบหลายรุ่นตามที่ผู้ผลิตระบุ) ลองยกเทียบหลายรุ่นในร้านก่อนจะถือตัวเลขนี้เป็นเกณฑ์

เตาที่บ้านเป็นแบบไหน กระทะถึงจะใช้ได้

เตาแก๊สใช้กระทะได้เกือบทุกชนิด แต่ไฟจากเตาแก๊สลามขึ้นข้างกระทะได้ ถ้าด้ามเป็นพลาสติกบาง ไฟเลียแล้วด้ามละลายหรือแข็งกรอบ เลือกกระทะที่ขนาดก้นใกล้เคียงกับหัวเตา และปรับไฟให้อยู่ใต้ก้นกระทะ

เตาแม่เหล็กไฟฟ้ารับเฉพาะภาชนะที่ก้นเป็นวัสดุแม่เหล็ก ซึ่งกระทะอะลูมิเนียมล้วนใช้ไม่ได้ ทดสอบง่ายๆ ด้วยแม่เหล็กติดตู้เย็น ถ้าดูดติดที่ก้นกระทะแน่น แปลว่าใช้ได้ ถ้าดูดติดอ่อนมาก เตาอาจทำงานช้าหรือไม่ตรวจจับ ก้นต้องเรียบและแบนด้วย ก้นนูนหรือเว้าทำให้ความร้อนส่งถึงกระทะได้ไม่เต็มที่

เตาไฟฟ้าแบบเซรามิกและเตารังสีอินฟราเรดชอบก้นเรียบเช่นกัน ก้นขรุขระทำให้ความร้อนแตะผิวเตาไม่เต็ม และอาจขีดกระจกเตาได้

เตา	เช็กอะไรก่อนซื้อ
แก๊ส	ด้ามทนความร้อน ก้นกว้างพอดีหัวเตา
แม่เหล็กไฟฟ้า	แม่เหล็กดูดติดก้น ก้นเรียบ ไม่เว้า
เตาไฟฟ้าเซรามิก	ก้นแบน เรียบ ไม่ขรุขระ
เตาหลายแบบ	เลือกรุ่นที่ระบุว่าใช้ได้กับทุกเตา แล้วลองแม่เหล็กก่อน

ชั้นเคลือบ ใครว่าหนากว่าแล้วดีกว่า

ผู้ผลิตมักโฆษณาจำนวนชั้นเคลือบ 3 ชั้น 5 ชั้น หรือผสมเกล็ดโลหะ ตัวเลขเหล่านี้บอกได้ว่าชั้นเคลือบหนากว่า แต่ไม่ได้การันตีอายุ เพราะขึ้นกับว่ายึดติดกับตัวกระทะดีแค่ไหน และพฤติกรรมการใช้ของเรา

ชั้นเคลือบมีให้เลือกหลักๆ 2 กลุ่ม

• กลุ่มเทฟล่อนหรือ PTFE ลื่นมาก ราคากว้าง ใช้ไฟต่ำถึงกลาง
• กลุ่มเซรามิกหรือเคลือบหิน ไม่มี PTFE ทนความร้อนกว่า แต่ลื่นลดลงเร็วเมื่อโดนน้ำมันไหม้สะสม

เรื่องความปลอดภัยของ PTFE FDA ระบุในหน้าถามตอบเรื่อง PFAS ว่า สารเคลือบกระทะที่ใช้ความร้อนยึดกับตัวกระทะมีสาร PFAS ที่ย้ายสู่อาหารได้ในปริมาณน้อยมาก (negligible) การวิเคราะห์ความเสี่ยงโดยละเอียดอยู่ในบทความกระทะเทฟล่อนอันตรายไหม ส่วนหน้านี้เน้นเรื่องการเลือก

กระทะที่ขายตอนนี้ส่วนใหญ่ระบุว่าไม่มี PFOA ซึ่งเป็นสารช่วยผลิตแบบเก่า ป้าย PFOA free จึงไม่ได้บอกว่าอันไหนดีกว่ากัน เพราะแทบทุกรุ่นเขียนเหมือนกัน

ขนาดและทรงกระทะที่ใช้จริงในครัวบ้าน

ซื้อใหญ่เกินไปเปลืองแก๊สหรือไฟและล้างลำบาก เล็กเกินไปผัดแล้วล้นหก ใช้ตัวเลขนี้เป็นจุดเริ่ม

ใช้ทำอะไร	ขนาดที่เหมาะ (ซม.)	ทรง
ไข่ดาว ไข่เจียวคนเดียว	20 ถึง 24	ก้นแบน ขอบเตี้ย
ทอด ผัด สำหรับ 2 ถึง 3 คน	24 ถึง 28	ขอบสูงเล็กน้อย
ผัดข้าว ผัดเส้น ครอบครัว 4 คน	28 ถึง 30	ขอบสูง หรือแบบกระทะลึก
ผัดไฟแรงแบบกระทะจีน	ไม่เหมาะกับนอนสติ๊ก	เลือกกระทะเหล็กหรือเหล็กหล่อแทน

ด้ามต้องจับถนัดมือ ด้ามที่ยึดด้วยหมุดย้ำแน่นกว่าแบบสกรูซึ่งคลายได้เมื่อใช้ไปนาน ฝาแก้วช่วยเมื่อทำอาหารตุ๋นหรือนึ่งไข่ และด้ามต้องพอดีกับตู้เก็บ ถ้าตู้เตี้ยแล้วด้ามยาว 30 ซม. จะเก็บไม่ลง

กระทะเคลือบ เหมาะกับใครและใครไม่ควรเลือก

เหมาะกับ

• คนที่ทอดไข่ ผัดผักเบาๆ ปลาทอด แพนเค้ก ซึ่งอาหารติดกระทะง่าย
• คนที่ลดน้ำมัน
• คนที่ล้างจานด้วยมือและใช้ตะหลิวไม้หรือซิลิโคน

ไม่เหมาะกับ

• คนที่ผัดไฟแรงเป็นประจำ ซึ่งเกิน 260 องศาเซลเซียสได้ง่าย ชั้นเคลือบเสื่อมเร็ว
• คนที่ต้องการกระทะเข้าเตาอบอุณหภูมิสูง (ส่วนมากด้ามพลาสติกทนไม่ได้)
• คนที่ล้างจานด้วยเครื่อง หรือชอบขัดคราบด้วยใยเหล็ก

คนกลุ่มหลังเหมาะกับกระทะเหล็กหล่อหรือสเตนเลสมากกว่า ทั้งสองชนิดทนการขัดและไฟแรง ดูวิธีดูแลได้ในกระทะเหล็กหล่อใช้ยังไง

ตรวจกระทะที่ร้านใน 2 นาที

1. ยกขึ้นมาดูน้ำหนักและเทียบกับรุ่นข้างๆ กระทะที่เบาที่สุดมักบางที่สุด
2. วางบนโต๊ะเรียบแล้วลองกด ถ้าโยกแปลว่าก้นไม่เรียบ
3. ดูภายในว่าชั้นเคลือบสม่ำเสมอ ไม่มีฟองหรือรอยด่าง
4. ขอแม่เหล็กหรือเอาแม่เหล็กขนาดเล็กไปลองถ้าใช้เตาแม่เหล็กไฟฟ้า
5. ดูด้ามและการยึด จับแล้วต้องไม่หลวม
6. อ่านฉลากหรือคู่มือว่าผู้ผลิตระบุอุณหภูมิสูงสุดและห้ามอะไร ถ้าไม่มีข้อมูลเลยให้ถือว่ามีความเสี่ยงต่อการเสื่อมเร็ว
7. ถามเรื่องการรับประกัน การรับประกันมักครอบคลุมความเสียหายจากการผลิต เช่น ชั้นเคลือบพองตั้งแต่ใหม่ ไม่ครอบคลุมการสึกจากการใช้ ควรถามขอบเขตก่อน

ทำให้กระทะอยู่นานขึ้นด้วยพฤติกรรม 6 ข้อ

ชั้นเคลือบพังเพราะพฤติกรรมมากกว่าคุณภาพ กระทะที่ใช้ถูกวิธีอาจอยู่ได้เกิน 3 ปี

• ใช้ไฟอ่อนถึงกลาง ไม่ตั้งกระทะว่างบนไฟแรง Poison Control ระบุว่าชั้นเคลือบเริ่มเสื่อมที่ประมาณ 500 องศาฟาเรนไฮต์ (ราว 260 องศาเซลเซียส) และการอุ่นกระทะเปล่าบนไฟแรงทำให้ถึงอุณหภูมินี้ได้
• ใช้ตะหลิวไม้ ซิลิโคน หรือไนลอน
• ปล่อยกระทะเย็นก่อนล้าง ไม่เทน้ำเย็นใส่กระทะร้อน
• ล้างด้วยฟองน้ำนุ่มและน้ำยาล้างจาน ไม่ใช้ใยเหล็ก
• ซ้อนกระทะโดยมีผ้าหรือกระดาษคั่น ไม่ให้ก้นของใบหนึ่งถูผิวเคลือบของอีกใบ
• ไม่ใช้สเปรย์น้ำมันบ่อย เพราะน้ำมันที่ไหม้สะสมเป็นฟิล์มเหนียวที่ล้างไม่ออก

ถ้ากระทะไหม้แล้ว ดูวิธีล้างตามชนิดกระทะในล้างกระทะไหม้โดยไม่ทำลายผิว และถ้าพื้นผิวลอกเป็นแผ่นแล้วให้เลิกใช้

เมื่อไหร่ต้องเปลี่ยนกระทะ

Clemson ระบุว่าเศษเคลือบที่หลุดไม่ใช่อันตรายต่อสุขภาพตามผลการประเมินของ FDA แต่ตัวชี้วัดที่ใช้ได้จริงคือประสิทธิภาพ เปลี่ยนเมื่อพบอย่างใดอย่างหนึ่งต่อไปนี้

• ไข่ติดกระทะแม้ใส่น้ำมันแล้วและล้างสะอาดหมด
• ชั้นเคลือบลอกเป็นแผ่น หรือมีรอยขีดลึกเห็นโลหะ
• ก้นกระทะบิดจนตั้งบนเตาแล้วโยก
• ด้ามหลวมจนเสี่ยงหลุดขณะถือของร้อน
• ฟิล์มเหนียวที่ขัดไม่ออกหลังต้มน้ำเบกกิ้งโซดา

กระทะเคลือบโดยทั่วไปควรถือเป็นของสิ้นเปลืองที่เปลี่ยนทุก 2 ถึง 3 ปีสำหรับครัวที่ใช้ทุกวัน (ช่วงโดยประมาณ ขึ้นกับการใช้) ส่วนคนที่ใช้ไม่บ่อยอาจอยู่ได้นานกว่า

คำนวณต้นทุนต่อปี ใบถูกที่เปลี่ยนบ่อยกับใบแพงที่อยู่นาน

ตัวเลขด้านล่างเป็นสมมติฐานเพื่อให้เห็นวิธีคิด ใส่ราคาจริงของรุ่นที่เล็งไว้ลงไปแทน

	กระทะราคาประหยัด	กระทะรุ่นกลาง ตัวหนา
ราคาสมมติ	350 บาท	1,200 บาท
อายุใช้งานที่ประเมิน (ใช้ทุกวัน)	1 ปี	2.5 ปี
ต้นทุนต่อปี	350 บาท	480 บาท
ถ้าใช้สัปดาห์ละ 2 ครั้ง อายุอาจยืดเป็น	2 ปี	5 ปี
ต้นทุนต่อปี	175 บาท	240 บาท

ผลที่ได้คือกระทะประหยัดต้นทุนต่อปีต่ำกว่าถ้าเราเปลี่ยนใจง่ายหรือใช้ไม่บ่อย กระทะรุ่นกลางคุ้มก็ต่อเมื่อมันอยู่ได้จริงตามที่ประเมิน ซึ่งเป็นเรื่องที่รู้ได้หลังใช้ไปแล้ว สิ่งที่เพิ่มโอกาสให้ตัวเลขเข้าข้างรุ่นกลางคือก้นหนากว่า ไม่บิดงอ และด้ามที่ยึดแน่น ส่วนชั้นเคลือบที่ดีแค่ไหนจะไม่ช่วยอะไรถ้าเราตั้งไฟแรงทุกวัน

คำแนะนำของคนที่ทำครัวเป็นประจำคือ ซื้อใบหลักที่ขนาด 26 ถึง 28 ซม. ใบเดียวให้ดี และใบเล็กราคาประหยัดอีกใบสำหรับทอดไข่ จะยืดอายุทั้งคู่ เพราะใบหลักไม่ต้องรับงานทอดไข่ที่ทำให้น้ำมันไหม้สะสมวันละหลายรอบ

เลือกกระทะให้ตรงกับเตาและพฤติกรรม

ถ้าเรา...	เลือก
ใช้เตาแม่เหล็กไฟฟ้า ทอดผัดทุกวัน	กระทะเคลือบก้นแม่เหล็ก ตัวหนา ขนาด 26 ถึง 28 ซม.
ใช้เตาแก๊ส ทอดไข่ ทำอาหารเช้า	อะลูมิเนียมหล่อ 24 ถึง 26 ซม.
ผัดไฟแรงเป็นประจำ	ไม่ใช่กระทะเคลือบ ไปที่เหล็กหรือเหล็กหล่อ
ต้องการกระทะใบเดียวใช้ครบ	เลือก 26 ถึง 28 ซม. ที่ใช้ได้กับเตาของเรา และมีฝา
ลดความกังวลเรื่องสารเคลือบ	ศึกษาเรื่อง PFAS จากหน้า FDA หรือเลือกสเตนเลสหรือเหล็ก

ถ้าสงสัยว่าภาชนะที่ซื้อมาได้มาตรฐานหรือไม่ ถามผู้ขายถึงใบรับรองหรือสอบถาม สมอ. ซึ่งดูแลมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม