กระติกน้ำเก็บความเย็น ยี่ห้อไหนดี เลือกจากฉนวน ฝา และขนาดที่ใช้จริง

กระติกน้ำเก็บความเย็นที่ดีสำหรับบ้านเรา คือแบบที่ฝาปิดสนิท ผนังสองชั้นไม่บุบ ขนาดพอดีกับของที่ใส่ และล้างให้ถึงทุกซอกได้ ชื่อยี่ห้อมาทีหลังสุด เราไม่จัดอันดับยี่ห้อ เพราะรุ่นเปลี่ยนทุกปีและตัวเลขบนฉลากเป็นผลทดสอบของผู้ผลิตเอง สิ่งที่เช็กได้จริงที่ร้านและที่บ้านอยู่ด้านล่าง

แยกก่อนว่าจะซื้อกระบอก หรือกล่องน้ำแข็ง

คำว่ากระติกในร้านครอบคลุมของสามกลุ่มที่ใช้งานต่างกันมาก ซื้อผิดกลุ่มคือปัญหาใหญ่กว่าซื้อผิดยี่ห้อ

ชนิด	โครงสร้าง	เหมาะกับ	จุดอ่อน
กระบอก/แก้วสแตนเลสสุญญากาศ	ผนังสองชั้น อากาศระหว่างชั้นถูกดูดออก	น้ำเปล่า ชาเย็น กาแฟเย็น 1 คน	หนัก ใส่น้ำแข็งได้น้อยถ้าปากแคบ บุบแล้วเสียถาวร
กระติกน้ำแข็งทรงกระบอกหรือกล่อง (โฟมโพลียูรีเทนหรือโพลีสไตรีนอัดระหว่างผนัง)	ฉนวนโฟมหนา ฝาเปิดกว้าง	ปิกนิก ตลาดนัด ใส่หลายขวดหรือกล่องข้าว	ใหญ่ ใส่น้ำแข็งเยอะจึงจะอยู่ได้นาน
กระติกพลาสติกผนังคู่ (มีอากาศหรือโฟมบางๆ)	พลาสติกสองชั้น	เด็กไปโรงเรียน ออกกำลังกายสั้นๆ	เย็นได้ไม่กี่ชั่วโมง ขีดข่วนง่ายเก็บกลิ่นได้

ถามตัวเองสามข้อ ดื่มคนเดียวหรือแบ่งกัน ต้องเย็นนานกี่ชั่วโมง และต้องใส่น้ำแข็งก้อนหรือแค่น้ำเย็น ถ้าตอบว่า "คนเดียว 8 ชั่วโมงขึ้นไป ใส่น้ำแข็ง" ให้ดูกระบอกสุญญากาศปากกว้าง ถ้าตอบว่า "ทั้งครอบครัว ไปทั้งวัน" ให้ดูกล่องน้ำแข็ง

ตัวที่เราไม่แนะนำคือกระบอกพลาสติกบางที่เขียนว่าเก็บความเย็น 24 ชั่วโมง ตัวเลขเท่านี้เกิดได้เฉพาะกระบอกสุญญากาศคุณภาพดี ในห้องปรับอากาศ ไม่โดนแดด และเติมน้ำแข็งเต็ม

ฝาคือจุดที่ความเย็นรั่วออกมากที่สุด

ตัวถังสุญญากาศกั้นความร้อนได้ดีมาก แต่ฝามีรอยต่อ ปะเก็นยาง และช่องดื่ม ความร้อนจากอากาศเข้ามาทางฝามากกว่าทางตัวกระบอก ลองเทียบสองใบที่ตัวถังหน้าตาเหมือนกัน ใบที่ฝาหนา มีปะเก็นเต็มวง และเกลียวแน่น มักเย็นนานกว่า

ตรวจฝาตามนี้ที่ร้านหรือหน้ากล่อง

1. ใส่น้ำ ปิดฝา แล้วคว่ำเหนือกระดาษทิชชู ถ้าไม่มีน้ำซึมถือว่าผ่านด่านแรก ร้านที่ห้ามเปิดซีลให้ถามว่าเปลี่ยนให้ไหมถ้าพบว่ารั่ว
2. ปะเก็นต้องถอดออกมาล้างได้ ถ้าติดตายกับฝา ใต้ปะเก็นจะสะสมคราบนมและน้ำหวานแล้วขึ้นรา
3. ฝาแบบกดดื่มหรือฝาหลอดมีส่วนเคลื่อนไหวหลายชิ้น ล้างยากกว่าฝาเกลียวธรรมดา ถ้าเอาไปใส่นมหรือโปรตีนเชค ให้เลือกฝาที่แกะได้ครบ
4. ฝาที่มีช่องดื่มเล็กๆ เปิดไว้ระหว่างวัน ทำให้ความเย็นรั่วเร็วกว่าฝาปิดสนิท ถ้ากังวลเรื่องความเย็น เทใส่แก้วแล้วปิดฝาทันที
5. ที่หิ้วหรือสายสะพายต้องแน่น เพราะกระบอกเต็มน้ำหนักได้เกินกิโลกรัม ตกพื้นครั้งเดียวผนังอาจบุบจนฉนวนเสีย

ขนาดที่ซื้อ ควรพอดีกับของที่ใส่ ไม่ใช่ใหญ่ไว้ก่อน

หลักการสำคัญคือกระติกที่ใส่เต็มเย็นนานกว่ากระติกที่เหลือที่ว่างในครึ่งหนึ่ง FDA ก็แนะนำเรื่องนี้กับตู้เย็นพกพา โดยระบุว่ากระติกที่ใส่อาหารและน้ำแข็งหรือเจลเย็นจนเต็ม จะรักษาความเย็นได้นานกว่ากระติกที่ใส่ไม่เต็ม ที่ว่างในกระติกคืออากาศที่อุ่นเร็ว

ใช้งานจริง	ขนาดที่เริ่มพิจารณา	หมายเหตุ
น้ำดื่มระหว่างทำงานในออฟฟิศ	500 ถึง 750 มล.	ถ้าเติมน้ำที่ตู้กดได้ระหว่างวัน ไม่ต้องใหญ่
ออกกำลังกายกลางแจ้ง วิ่ง ปั่นจักรยาน	600 ถึง 900 มล.	ปากกว้างพอใส่น้ำแข็งก้อน ใส่ช่องแก้วน้ำจักรยานได้หรือไม่
ไปเรียน/เด็กโต	400 ถึง 600 มล.	น้ำหนักเปล่าไม่ควรเกิน 300 กรัมเศษ ถ้าเด็กถือเอง
ทำงานนอกสถานที่ทั้งวัน ช่างหรือคนขับรถ	1 ถึง 1.5 ลิตร	ต้องมีหูหิ้ว ใส่น้ำแข็งก้อนใหญ่ได้
ปิกนิกครอบครัว 4 คน	กล่องน้ำแข็ง 15 ถึง 25 ลิตร	เครื่องดื่ม 6 ถึง 8 ขวด กับน้ำแข็งประมาณครึ่งหนึ่งของปริมาตร

ตัวเลขข้างต้นเป็นแนวทางเริ่มต้นของเรา ไม่ใช่มาตรฐาน ลองดูว่าที่บ้านปกติหมดน้ำกี่ครั้งต่อวัน ถ้าดื่มหมดภายใน 3 ชั่วโมงเสมอ กระติกใหญ่ที่เก็บเย็นได้ 12 ชั่วโมงก็แทบไม่ต่างจากใบเล็ก

ทดสอบเองที่บ้านก่อนวันสำคัญ

ตัวเลข "เก็บความเย็นได้ 12 ชั่วโมง" บนกล่องไม่ได้ระบุเสมอว่าใส่น้ำแข็งเท่าไร อากาศกี่องศา และเปิดฝากี่ครั้ง วิธีที่ได้คำตอบตรงกับบ้านเรามากกว่าคือทดสอบเอง ใช้เวลาประมาณ 10 นาทีลงมือ แล้วปล่อยให้ผ่านไป

1. แช่กระติกด้วยน้ำเย็นจัดหรือน้ำแข็งหนึ่งถึงสองนาที แล้วเทออก (ขั้นนี้เรียก pre-chill ผนังชั้นในจะไม่ดึงความเย็นจากเครื่องดื่มรอบแรก)
2. ใส่น้ำแข็งก้อนจนเต็มราวสองในสาม เติมน้ำเย็นให้ถึงขอบ ปิดฝาแน่น จดเวลา
3. วางที่อุณหภูมิห้องปกติ ห้ามอยู่ใต้แดด ไม่เปิดระหว่างทาง
4. ครบ 6 ชั่วโมง เปิดดูหนึ่งครั้ง จะเห็นว่าน้ำแข็งเหลือเท่าไร ถ้าละลายหมดและน้ำยังเย็นจัด ผ่านระดับพื้นฐาน
5. ครบ 12 ชั่วโมง วัดหรือชิมดู ถ้ายังเย็นและมีน้ำแข็งเหลือก้อนเล็ก ถือว่าฉนวนดีมาก
6. จับผนังด้านนอกตอนใส่น้ำแข็งครึ่งชั่วโมง ถ้านอกเย็นเท่ากับในหรือมีหยดน้ำเกาะรอบตัว (ไม่ใช่เหงื่อเฉพาะรอบฝา) แปลว่าสุญญากาศเสีย

ถ้าซื้อจากร้านที่คืนสินค้าได้ภายใน 7 ถึง 14 วัน ให้ทดสอบภายในช่วงนั้น กระบอกที่เสียตั้งแต่โรงงานมักโผล่ให้เห็นจากการทดสอบนี้

วัสดุด้านในและสิ่งที่ใส่ได้

กระบอกสุญญากาศส่วนใหญ่ใช้สแตนเลสทั้งชั้นนอกและชั้นใน แต่ตัวเลขเกรดบนหน้าสินค้าอาจหมายถึงแค่ชั้นใน บางรุ่นโฆษณาสแตนเลส 304 เฉพาะผนังชั้นในที่สัมผัสเครื่องดื่ม ส่วนผนังนอกเป็นเกรดอื่น ซึ่งไม่เป็นปัญหา ตรวจดูให้เห็นว่าชั้นที่โดนเครื่องดื่มระบุว่าเป็นวัสดุสัมผัสอาหาร และฝาส่วนที่โดนปากดื่มทำจากพลาสติกไร้สาร BPA ถ้ามีป้ายระบุ

เรื่องการใช้งานที่ควรอ่านในคู่มือของรุ่นที่ซื้อ เพราะผู้ผลิตกำหนดต่างกัน

• ของเหลวที่เป็นกรดหรือเค็มจัด เช่น น้ำมะนาวเข้มข้น น้ำผลไม้เปรี้ยว ซุปเค็ม ไม่ควรแช่ค้างคืนในสแตนเลสบางรุ่น ผู้ผลิตเตือนเรื่องรอยกัดกร่อนและรสโลหะ
• เครื่องดื่มอัดแก๊สทำให้เกิดแรงดัน ฝาแน่นอาจดีดตอนเปิด
• ห้ามใส่เข้าไมโครเวฟ ห้ามวางบนเตาแก๊ส กระบอกโลหะผนังคู่ใช้กับทั้งสองอย่างไม่ได้
• น้ำร้อนจัดเดือดๆ ใส่ได้เฉพาะรุ่นที่ระบุว่าเก็บร้อนได้ เพราะบางรุ่นปะเก็นไม่ทนความร้อนเท่ากัน
• เครื่องล้างจานใช้ได้กับรุ่นที่ระบุไว้เท่านั้น สีทาด้านนอกอาจลอก ตัวถังบางรุ่นเสียสุญญากาศจากความร้อนซ้ำ

เครื่องดื่มเย็นกับอาหารเย็น ปลอดภัยต่างกันอย่างไร

น้ำเปล่าแช่เย็นไม่เน่าเสียตามกาลเวลาเหมือนนม ถ้าพกแค่น้ำ ชา หรือกาแฟดำ ความผิดพลาดมีผลแค่ไม่เย็น แต่ถ้าพกนมถั่วเหลือง นมสด โยเกิร์ตดื่ม ข้าวห่อ หรือผลไม้หั่น ความเย็นเป็นเรื่องความปลอดภัย

FDA ระบุว่าตู้เย็นควรอยู่ที่ 40 องศาฟาเรนไฮต์ (4 องศาเซลเซียส) หรือต่ำกว่า และอาหารเสี่ยงต้องเข้าตู้เย็นภายใน 2 ชั่วโมงหลังเตรียมหรือซื้อ ภายใน 1 ชั่วโมงถ้าอากาศภายนอกเกิน 90 องศาฟาเรนไฮต์ (ประมาณ 32 องศาเซลเซียส) หน้าร้อนบ้านเรามักเกินเกณฑ์นี้เกือบทั้งวัน ไปเที่ยวกลางแจ้งตอนกลางวัน ถ้าอาหารเสี่ยงอยู่ในกระติกที่ไม่เย็นพอเกินชั่วโมงเดียว ให้ทิ้ง

กติกาที่ใช้ได้จริง

• ใส่ของที่แช่ตู้เย็นมาก่อนเท่านั้น กระติกเก็บความเย็นไม่ได้ทำให้ของอุ่นกลับเย็น
• ใช้น้ำแข็งหรือเจลเย็นจัดให้เต็มช่องว่าง ไม่ให้เหลืออากาศ
• วางเนื้อดิบ ปลาดิบ ไว้ล่างสุดหรือแยกกระติก ห่อให้แน่น น้ำจากเนื้อไม่ควรหยดใส่อาหารพร้อมกิน FDA แนะนำให้แยกอาหารดิบออกจากอาหารอื่นเสมอ
• ถ้ามีเทอร์โมมิเตอร์เล็กๆ ใส่ไว้ในกระติก ให้อ่านได้ 4 องศาเซลเซียสหรือต่ำกว่า
• นมแม่และนมผงชงแล้วมีกฎเฉพาะ ให้ถามพยาบาลหรือกุมารแพทย์

ล้างทุกวัน และหาต้นเหตุของกลิ่นอับ

กระบอกที่ใช้ทุกวันเปียกในที่ปิดตลอด ความชื้นกับคราบน้ำหวานคืออาหารของราและแบคทีเรีย กลิ่นอับส่วนใหญ่อยู่ที่ร่องใต้ปะเก็นและในหลอดดูด

ขั้นตอนประจำวันใช้ไม่ถึง 3 นาที

1. เทน้ำที่เหลือทิ้ง แกะฝา ปะเก็นยาง และหลอดออกให้หมด
2. ล้างด้วยน้ำสบู่ล้างจานอุ่น ใช้แปรงขวดสำหรับตัวกระบอก และแปรงเล็กสำหรับหลอด
3. ถูใต้ปะเก็นด้วยสำลีก้านหรือแปรงสีฟันเก่า ซึ่งเป็นจุดที่คนข้ามบ่อยที่สุด
4. ล้างน้ำสะอาด คว่ำทุกชิ้นบนตะแกรง ปล่อยแห้งสนิทก่อนประกอบ ถ้าปิดฝาทั้งที่ยังชื้น กลิ่นอับกลับมาภายในไม่กี่วัน

ขั้นตอนรายสัปดาห์หรือเมื่อมีกลิ่น

• แช่ในน้ำอุ่นผสมเบกกิ้งโซดา 1 ช้อนโต๊ะต่อน้ำ 1 ลิตร นาน 15 ถึง 30 นาที แล้วล้างน้ำสะอาด วิธีนี้จัดการกลิ่นนมและชาได้
• ถ้าคราบชาติดแน่น ใช้น้ำส้มสายชูขาวผสมน้ำเท่าๆ กันแช่ไม่เกิน 10 ถึง 15 นาที แล้วล้างให้สะอาด
• ห้ามผสมน้ำส้มสายชูกับน้ำยาฟอกขาว (คลอรีน) ในภาชนะเดียวกันเด็ดขาด เกิดแก๊สคลอรีนที่เป็นพิษ เลือกอย่างใดอย่างหนึ่งและล้างน้ำก่อนสลับ
• อย่าใช้ฝอยขัดหม้อกับตัวกระบอก รอยขีดข่วนทำให้ผิวไม่เรียบและคราบสะสมง่ายขึ้น

ถ้าใช้กระติกใส่ทั้งนมหรือน้ำผลไม้บ่อย ให้เพิ่มรอบล้างลึกเป็นสัปดาห์ละครั้งตามกำหนดงานบ้านในตารางทำความสะอาดบ้านรายสัปดาห์ และถ้าเป็นกล่องน้ำแข็งที่มีกลิ่นคาว วิธีล้างคล้ายกับล้างตู้เย็นด้านใน ใช้น้ำสบู่เช็ดแล้วผึ่งให้แห้งโดยเปิดฝาทิ้งไว้

อาการแบบนี้แปลว่าฉนวนหรือฝาเสีย

อาการ	น่าจะเกิดจาก	ทำอย่างไร
ผนังนอกเย็นหรือเปียกทั้งใบ	สุญญากาศเสียจากรอยบุบหรือรอยเชื่อมรั่ว	เลิกใช้เก็บความเย็น ใช้เป็นกระบอกธรรมดาได้ ถ้าเคลมได้ให้เปลี่ยน
น้ำซึมรอบฝา	ปะเก็นเสื่อมหรือใส่ไม่เข้าร่อง	ถอดล้าง ใส่ใหม่ให้ครบรอบ ซื้อปะเก็นอะไหล่ถ้าผู้ผลิตมีขาย
เหงื่อออกที่ฝาเท่านั้น	ปกติ ฝาเป็นพลาสติกและไม่มีสุญญากาศ	เช็ดแห้ง ไม่ต้องทำอะไร
กลิ่นอับหลังล้าง	ความชื้นค้างใต้ปะเก็นหรือในหลอด	ถอดแปรง แช่เบกกิ้งโซดา ผึ่งให้แห้งสนิท
รสโลหะ	ใส่เครื่องดื่มกรดหรือเค็มจัดนานเกิน	ล้างแล้วเปลี่ยนไปใช้ขวดแก้วสำหรับเครื่องดื่มเหล่านั้น
สีด้านนอกลอกเป็นแผ่น	ใส่เครื่องล้างจานหรือถูกของแข็งขัด	ใช้ต่อได้ถ้าไม่มีรอยแตกลึก เปลี่ยนวิธีล้าง

ดูอะไรที่ร้านก่อนจ่ายเงิน

• ตัวถังไม่มีรอยบุบที่ฐานและขอบ ลองยกแล้วเขย่าเบาๆ ถ้ามีเสียงกุกกักแปลกๆ ข้างใน ผนังอาจหลุด
• เกลียวฝาหมุนเรียบ ไม่ติดขัด และปะเก็นอยู่ครบวง
• ปากกระบอกกว้างพอให้มือหรือแปรงเข้าไปล้างก้นกระบอกได้
• ความจุที่ระบุตรงกับความต้องการ ไม่ใช่ปริมาตรรวมถึงขอบ
• มีบัตรรับประกันหรือเลขที่ระบุผู้นำเข้า ศูนย์รับเคลม และเงื่อนไขชัดเจนว่าบุบถือว่าเสียหายหรือไม่
• ป้ายด้านใต้ระบุวัสดุ ความจุ วิธีล้าง (เข้าเครื่องล้างจานได้หรือไม่) ถ้าเป็นกระบอกนำเข้าที่ไม่มีฉลากภาษาไทย ให้ถามผู้ขายถึงข้อมูลนี้
• ของที่ราคาถูกมากจนผิดปกติเมื่อเทียบกับคุณสมบัติที่อ้าง เช่น เก็บความเย็น 48 ชั่วโมง ควรทดสอบแล้วจึงตัดสินใจ

ราคาในตลาดห่างกันมาก กระบอกสแตนเลสสุญญากาศขนาดไม่เกิน 1 ลิตรมีตั้งแต่หลักร้อยจนถึงหลักพันกว่าบาท ส่วนกล่องน้ำแข็งขนาดใหญ่หลักร้อยถึงหลักพัน ราคาที่แพงกว่ามักซื้อวัสดุที่หนาขึ้น ฝาที่ดีกว่า และการรับประกันที่ยาวขึ้น มากกว่าความเย็นที่นานกว่าแบบเห็นได้ชัด ถามร้านว่าถ้าบุบหรือรั่วภายในรับประกัน ส่งเคลมได้ไหม และต้องรอกี่วัน

เลือกกระบอกหรือกล่องให้ตรงกับการใช้

สถานการณ์	เลือก	ข้ามไปได้
ดื่มคนเดียว ไปทำงาน นั่งในออฟฟิศ	กระบอกสุญญากาศ 500 ถึง 750 มล. ฝาเกลียว ถอดล้างได้	ฝาหลอดซับซ้อนหลายชิ้น
ทำงานกลางแจ้ง เหงื่อออกทั้งวัน	กระบอก 1 ลิตรขึ้นไป ปากกว้าง หูหิ้วแน่น	ฟังก์ชันเสริมที่ไม่ใช้
ปิกนิก ตลาดนัด ตั้งแคมป์สั้น	กล่องน้ำแข็งโฟมหนา ฝาปะเก็นเต็มวง	รุ่นที่มีที่วางแก้วหรือลำโพงในตัว
เด็กไปโรงเรียน	กระบอกเบา ปะเก็นถอดได้ ล้างง่าย เด็กเปิดเองได้	รุ่นหนักเกิน 400 กรัมเปล่า
ต้องพกนมหรืออาหาร	กระติกที่ใส่น้ำแข็งหรือเจลเต็ม ควบกับเทอร์โมมิเตอร์	กระบอกผนังบางที่ไม่รู้ผลทดสอบ

ซื้อแล้วทดสอบด้วยน้ำแข็ง 12 ชั่วโมงภายในช่วงที่คืนสินค้าได้ จดผลไว้บนใบรับประกัน และล้างทุกวันตั้งแต่วันแรก ถ้าต้องการให้ตู้เย็นที่บ้านช่วยแช่เจลและน้ำแข็งไว้ล่วงหน้า จัดช่องแช่แข็งตามวิธีจัดตู้เย็นให้เป็นระเบียบ จะหยิบได้เร็วตอนเช้า และถ้ากลิ่นในกระติกตามไปติดห้อง ลองดูวิธีกำจัดกลิ่นในบ้าน ควบกัน