ใจความสำคัญ
- ทารกสะอึกเพราะกะบังลมระคายเคืองจนเกร็งแล้วสายเสียงปิดฉับ แพทย์ยังไม่ทราบสาเหตุแน่ชัด แต่ลมในกระเพาะและการกินนมมากเกินไปมีส่วนเกี่ยวข้อง
- ทารกส่วนใหญ่สะอึกเป็นครั้งคราว และสะอึกเองไม่ทำให้ทารกไม่สบาย มักรบกวนพ่อแม่มากกว่ารบกวนลูก
- สะอึกระหว่างกินนม ให้เปลี่ยนท่า ไล่ลม หรือปลอบให้สงบ รอหายก่อนค่อยกินต่อ
- ถ้าสะอึกนานเกิน 5 ถึง 10 นาที ลองให้ลูกกินต่ออีกสองสามนาที มักช่วยให้หยุด
- สะอึกที่มาพร้อมไอ สำรอก ร้องงอแง หรือแอ่นหลังตอนกินนม ควรปรึกษาแพทย์เรื่องกรดไหลย้อน
ทารกสะอึกเพราะกะบังลมระคายเคืองจนเกร็งตัว ทำให้สายเสียงปิดฉับและเกิดเสียง "ฮึก" ตามมา แพทย์ยังไม่ทราบสาเหตุที่แน่ชัด แต่ลมในกระเพาะจากการกลืนอากาศหรือกินนมมากเกินไปดูจะมีส่วนเกี่ยว ทารกส่วนใหญ่สะอึกเป็นครั้งคราวและไม่เป็นอันตราย ตามข้อมูลของ American Academy of Pediatrics (AAP) สะอึกมักรบกวนพ่อแม่มากกว่ารบกวนตัวลูก
กะบังลมระคายเคือง ทำไมทารกถึงเป็นง่าย
Cleveland Clinic อธิบายว่าสะอึกมีแนวโน้มเกิดจากกะบังลมระคายเคืองจนกระตุก เมื่อกะบังลมกระตุก สายเสียงจะปิดอย่างรวดเร็วจึงเกิดเสียงสะอึก ผู้เชี่ยวชาญที่ให้ข้อมูลกับ Cleveland Clinic ยอมรับตรง ๆ ว่ายังไม่ทราบสาเหตุแน่ชัดว่าทำไมทารกถึงสะอึก
สิ่งที่เชื่อกันว่ามีส่วนคือกระเพาะที่ขยายตัว ถ้าทารกกินนมมากเกินไปหรือกลืนอากาศเข้าไประหว่างกินนม กระเพาะที่ขยายจะดันกะบังลมที่อยู่ติดกัน ซึ่งอธิบายว่าทำไมสะอึกจึงมักเกิดระหว่างหรือหลังมื้อนมมากกว่าเวลาอื่น
ที่ว่าสะอึกตั้งแต่ในท้อง จริงไหม
จริง Cleveland Clinic ระบุว่าทารกสะอึกได้ตั้งแต่ก่อนคลอด คุณแม่หลายท่านรู้สึกเป็นจังหวะกระตุกซ้ำ ๆ ในท้องช่วงใกล้คลอด ซึ่งอาจเป็นสะอึกของลูก ถ้าอยากแยกจากการดิ้น ดูเรื่องการนับลูกดิ้นและลูกดิ้นครั้งแรกประกอบกัน
เมื่อรู้ว่าสะอึกเป็นพฤติกรรมที่ทารกทำมาตั้งแต่ในท้อง จะเข้าใจง่ายขึ้นว่ามันไม่ใช่สัญญาณว่ามีอะไรผิดปกติ
ทำอะไรได้ตอนลูกสะอึกกลางมื้อนม
AAP แนะนำลำดับนี้เมื่อสะอึกเกิดขณะกินนม
- เปลี่ยนท่าอุ้มให้ลูกอยู่ในท่าสบายขึ้น
- ลองไล่ลมสักครู่ วิธีทำดูที่วิธีไล่ลมลูก
- ช่วยให้ลูกสงบ ไม่ร้องไห้หรือกระสับกระส่าย
- รอให้สะอึกหายก่อนค่อยให้กินต่อ
Cleveland Clinic เพิ่มวิธีที่ลองได้อีกสามอย่าง คือให้กินนมในท่าที่ศีรษะสูงกว่าลำตัวแทนการนอนราบ ใช้หมอนหนุนช่วยหรือท่าอุ้มเอนกึ่งนั่ง ไล่ลมทุก 2 ถึง 3 ออนซ์ในลูกนมขวด หรือไล่ก่อนสลับเต้าในลูกนมแม่ และให้จุกหลอกถ้าลูกชอบ เพราะการดูดอาจช่วยให้กะบังลมคลาย
สะอึกนานแค่ไหนถึงควรลองอีกวิธี
AAP ระบุว่าถ้าสะอึกนานเกินราว 5 ถึง 10 นาที ให้ลองป้อนนมอีกสองสามนาที ซึ่งมักช่วยให้หยุด ส่วนแหล่งที่ใช้ไม่ได้ให้เกณฑ์นาทีที่ต้องพาไปหาหมอสำหรับอาการสะอึกเพียงอย่างเดียว
ตัวอย่างสมมติเพื่อให้เห็นภาพ (ไม่ใช่เหตุการณ์จริงของใคร) ลูกวัย 3 สัปดาห์กินนมขวดไปได้ 2 ออนซ์แล้วสะอึก คุณพ่ออุ้มพาดไหล่ ไล่ลมครู่เดียว แล้วรอจนสะอึกเบาลงจึงป้อนต่อ เมื่อสะอึกเกิน 10 นาทีก็ลองป้อนอีกนิด ถ้ายังไม่หยุดแต่ลูกนอนสบายไม่ร้อง ก็ปล่อยให้หายเองได้
ลดโอกาสสะอึกตั้งแต่ก่อนเริ่มมื้อ
AAP แนะนำให้ป้อนนมตอนลูกสงบและก่อนที่จะหิวจัด เพราะทารกที่หิวมากมักร้องและกลืนอากาศเร็วกว่า ผลคือกระเพาะมีลมมากขึ้น แล้วสะอึกก็เกิดได้ง่ายขึ้น
สิ่งที่ทำได้ในทางปฏิบัติคือจับสัญญาณหิวระยะแรก เช่น อ้าปากหาหรือเอามือเข้าปาก แล้วป้อนทันทีโดยไม่รอจนร้องเสียงดัง และไม่ป้อนจนลูกอิ่มเกินจนล้นปาก Cleveland Clinic ระบุว่าการกินมากเกินไปทำให้กระเพาะขยายและดันกะบังลมได้
เมื่อสะอึกเป็นสัญญาณของกรดไหลย้อน
Cleveland Clinic ระบุว่าบางครั้งสะอึกเป็นสัญญาณของโรคกรดไหลย้อน (GERD) ซึ่งกรดจากกระเพาะไหลย้อนขึ้นไปที่หลอดอาหาร สัญญาณอื่นที่มักมาด้วยกันคือ
- ไอ
- สำรอก
- หงุดหงิดหรือร้องไห้
- แอ่นหลังระหว่างหรือหลังกินนม
ถ้าเห็นอาการเหล่านี้ร่วมกับสะอึก ให้บอกกุมารแพทย์ เพราะการสะอึกอย่างเดียวไม่ได้บอกว่าลูกเป็นกรดไหลย้อน แต่สัญญาณที่มาด้วยกันต่างหากที่ควรได้รับการประเมิน ถ้ากังวลเรื่องสำรอก อ่านเพิ่มที่ลูกสำรอกนม ซึ่งแยกสำรอกปกติออกจากสำรอกที่ต้องไปหาหมอ
ไม่ต้องรีบทำให้หยุด
Cleveland Clinic ระบุว่าสะอึกหยุดได้เองและไม่ทำให้ทารกไม่สบาย จึงไม่จำเป็นต้องรักษา และไม่ควรให้ของที่แพทย์ไม่ได้แนะนำเพียงเพื่อให้หยุด
สิ่งที่ต้องแยกให้ออกคืออาการหายใจ ถ้าลูกมีเสียงหายใจดังผิดปกติ ไอสำลัก หรือหน้าซีดเขียวพร้อมกับสะอึก ไม่ใช่สะอึกธรรมดา ให้พาไปห้องฉุกเฉินทันที ส่วนสะอึกเป็นประจำจนรบกวนการกินหรือการนอนของลูก ควรนำไปคุยกับกุมารแพทย์ที่ติดตามลูกอยู่ในนัดถัดไป หรือนัดก่อนถ้ากังวล
ถ้าลูกร้องงอแงตอนเย็นร่วมกับสะอึกบ่อย ลองอ่านเรื่องโคลิกและลูกท้องอืดควบคู่กัน เพราะอาการเหล่านี้มักถูกสับสนกัน
คำถามที่พบบ่อย
ลูกสะอึกตอนนอนหลับ ต้องปลุกไหม
แหล่งข้อมูลที่ใช้เขียนบทความนี้ไม่ได้ระบุให้ปลุก และ Cleveland Clinic ระบุว่าสะอึกหยุดได้เองและไม่ทำให้ทารกไม่สบาย ถ้าลูกหลับสบายไม่ต้องปลุกหรือขยับตัว แต่ถ้าสะอึกแล้วตื่นร้องหรือสำรอก ให้อุ้มพาดไหล่ตัวตรงสักครู่
ให้น้ำหรือใช้ยาแก้สะอึกให้ทารกได้ไหม
ไม่มีข้อมูลในแหล่งที่อ้างอิงว่าต้องให้อะไรเพื่อหยุดสะอึก ผู้ปกครองบางคนใช้ไกรพ์วอเตอร์ซึ่งเป็นผลิตภัณฑ์สมุนไพรที่ขายทั่วไป แต่ก่อนให้อะไรกับทารกแรกเกิดควรถามกุมารแพทย์ก่อนทุกครั้ง
แหล่งอ้างอิง
- Baby Burping, Hiccups & Spit-Up | American Academy of Pediatrics (HealthyChildren.org)
- Here's What to Do When Your Baby Has the Hiccups | Cleveland Clinic (Health Essentials)
