วิธีไล่ลมลูก 3 ท่า ทำทีละขั้น และจังหวะที่ควรไล่ระหว่างมื้อ

ไล่ลมคือการช่วยให้ลูกเรออากาศที่กลืนระหว่างกินนมออกมา ลูกนมขวดควรไล่ทุก 2 ถึง 3 ออนซ์ ลูกนมแม่ไล่ตอนสลับเต้า และไล่อีกครั้งตอนจบมื้อ ทำครั้งละ 1 ถึง 2 นาที ถ้าลูกไม่เรอก็กินต่อได้เลย ท่าพื้นฐานมีเพียง 3 ท่า และไม่จำเป็นต้องตบแรงหรือนาน

คำแนะนำทั้งหมดอ้างอิงหน้า Baby Burping, Hiccups & Spit-Up ของ HealthyChildren.org ซึ่งเป็นสื่อให้ความรู้ของ American Academy of Pediatrics

ไล่ตอนไหนของมื้อนม

จังหวะสำคัญกว่าท่า เพราะการหยุดไล่ลมกลางมื้อช่วยให้ลูกไม่กลืนลมสะสมจนอิ่มลมก่อนอิ่มนม

รูปแบบการกิน	ไล่เมื่อ	ไล่หลังจบมื้อ
นมขวด	ทุก 2 ถึง 3 ออนซ์ (60 ถึง 90 มิลลิลิตร)	ไล่อีกครั้ง แล้วอุ้มตรง 10 ถึง 15 นาที
นมแม่	ตอนสลับเต้า	ไล่อีกครั้ง แล้วอุ้มตรง 10 ถึง 15 นาที
ลูกสำรอกบ่อย	2 ถึง 3 ครั้งต่อมื้อ ครั้งละไม่ถึง 1 นาที	อุ้มตรงนานขึ้นได้ตามคำแนะนำแพทย์
ลูกงอแงกลางมื้อ	หยุดทันที ปลอบแล้วไล่ลม	ค่อยกินต่อเมื่อสงบ

ตัวเลขข้างต้นมาจากหน้าของ HealthyChildren.org สำหรับนมขวด และจากหน้า Reflux (Spitting Up) ในส่วนลูกสำรอก ถ้าคุณแม่ใช้ขวดนมขนาด 4 ออนซ์ จังหวะที่ใช้ได้จริงคือไล่ที่ออนซ์ที่ 2 แล้วอีกครั้งตอนหมดขวด ส่วนขวด 8 ออนซ์ไล่ที่ 3 และ 6 ออนซ์

สามท่าที่ใช้ได้ ทีละขั้น

ท่าพาดไหล่

1. อุ้มลูกให้ตัวตรง ศีรษะพิงไหล่คุณ คางอยู่เหนือไหล่
2. ใช้มือข้างหนึ่งรองก้นและหลังส่วนล่าง อีกข้างตบหรือลูบหลังเบา ๆ จากล่างขึ้นบน
3. วางผ้าเช็ดตัวหรือผ้ากันเปื้อนบนไหล่ เผื่อสำรอก
4. ดูให้ศีรษะลูกมั่นคง ไม่ห้อยไปข้างหลัง

ท่านี้เหมาะกับทารกแรกเกิดและลูกที่ยังคอไม่แข็ง เพราะโอบได้ใกล้ตัว ตำแหน่งหน้าท้องของลูกกดเบา ๆ กับไหล่ ช่วยดันอากาศขึ้น

ท่านั่งบนตัก

1. นั่งลง วางลูกนั่งบนตักหันหน้าออกจากตัว
2. ใช้มือข้างหนึ่งประคองอกและคางลูกด้วยนิ้ว โดยไม่กดคอ
3. ลูกโน้มตัวไปข้างหน้าเล็กน้อย ตบหรือลูบหลังด้วยมืออีกข้าง

ใช้ได้ดีเมื่อลูกเริ่มควบคุมศีรษะได้ดีขึ้น หน้าท้องไม่ถูกกด ส่วนมือที่ประคองต้องมั่นคง

ท่าคว่ำหน้าบนตัก

1. วางลูกคว่ำหน้าขวางบนตักของคุณ
2. ยกหัวลูกให้สูงกว่าอกเล็กน้อย ให้หน้าหันข้างและจมูกโล่ง
3. ตบหรือลูบหลังเบา ๆ

ท่านี้ได้ผลสำหรับลูกที่ดื้อกับสองท่าแรก แต่ใช้ตอนตื่นและมีผู้ใหญ่อุ้มอยู่เท่านั้น ห้ามวางให้ลูกนอนคว่ำเพื่อหลับ

ตบหรือลูบ แรงแค่ไหนถึงพอดี

ลมไม่ได้ออกเพราะตบแรง แต่ออกเพราะท่าที่ทำให้อากาศลอยขึ้นสู่ปากกระเพาะ การตบเบา ๆ จึงเพียงพอ ลองเทียบกับแรงที่ตบหลังผู้ใหญ่ให้หลับ ถ้าลูกสะดุ้งหรือเกร็ง แปลว่าแรงเกินไป หรือมือกดแน่นเกิน ให้เปลี่ยนเป็นลูบหลังเป็นวงกลม HealthyChildren.org ใช้คำว่า patting หรือ rubbing แปลว่าใช้ตบหรือถูเบา ๆ ได้ทั้งสองแบบ

ห้ามเขย่าตัวลูก ห้ามโยนเด้งแรง ไม่ว่าจะเพื่อไล่ลมหรือปลอบ การเขย่าทารกเป็นอันตรายต่อสมอง

ไล่แล้วไม่เรอ ต้องทำอย่างไร

หน้า HealthyChildren.org ระบุตรง ๆ ว่าไม่มีทารกคนไหนเรอทุกครั้ง ถ้าผ่านไปหลายนาทีแล้วยังไม่เรอ ให้กินนมต่อได้ ขั้นตอนที่ใช้ได้จริงคือ

1. ไล่ 1 ถึง 2 นาทีด้วยท่าแรก
2. เปลี่ยนเป็นอีกท่าและลองอีก 1 ถึง 2 นาที
3. ถ้ายังเงียบ ป้อนนมต่อหรือวางลูกได้
4. สังเกตหลังมื้อ ถ้าลูกสงบก็ไม่ต้องตามหาเสียงเรอ

ที่ควรสังเกตมากกว่าเสียงเรอคือท่าทางของลูก ลูกที่ตัวแข็ง ขาเกร็งงอเข้าหาท้อง และร้องหนักหลังกินแปลว่ามีลมค้าง ส่วนลูกที่ปล่อยตัวนิ่มและหลับสบายไม่ต้องกังวล

ลดลมตั้งแต่ก่อนไล่

ไล่ลมแก้ปลายเหตุ ส่วนการลดลมที่เข้าไปตั้งแต่ต้นช่วยได้มากกว่า หน้า Gas Relief for Babies ของ HealthyChildren.org ชี้ว่าลมที่ลูกกลืนมาจากการผสมนมผงที่เกิดฟองอากาศ การไหลเร็วของจุกนม และการกินตอนหิวจัด

• ให้นมก่อนลูกหิวจัดและร้อง เพราะร้องแล้วกลืนลมเพิ่ม
• ถ้าเป็นนมผง ผสมแล้วทิ้งให้ฟองยุบสักครู่ก่อนป้อน การเขย่าแรงทำให้ฟองมาก
• ลองจุกหรือขวดที่ออกแบบให้ลดลม เช่น แบบมีช่องระบายอากาศ ทรงเอียง หรือถุงยุบได้ ดูตัวเลือกที่ ขวดนมที่เหมาะกับทารก
• เอียงขวดให้นมเต็มจุกอยู่ตลอด ไม่ให้ลูกดูดลมเข้าไป
• ยกศีรษะลูกให้สูงกว่าท้องระหว่างกิน

ลูกนมแม่ที่อมหัวนมตื้นจะกลืนลมมากกว่า ท่าให้นมที่ถูกต้องจึงลดลมได้ ดู ท่าให้นมลูก

ลูกสะอึก ไม่ต้องไล่ลมเสมอไป

ทารกสะอึกบ่อย และหน้า HealthyChildren.org บอกว่ามันรบกวนพ่อแม่มากกว่าทารก ถ้าสะอึกระหว่างกินนม ให้เปลี่ยนท่า ไล่ลม หรือช่วยให้ลูกผ่อนคลาย รอให้สะอึกหายแล้วค่อยให้ต่อ ถ้ายังสะอึกต่อเนื่อง 5 ถึง 10 นาที ลองให้นมต่อไม่กี่นาที มักช่วยให้หาย วิธีป้องกันคือให้นมตอนลูกสงบและก่อนหิวจัด

ตัวอย่างหนึ่งมื้อ ลูก 6 สัปดาห์ นมขวด 4 ออนซ์

ช่วงเวลา	ทำอะไร
นาทีที่ 0 ถึง 7	ป้อน 2 ออนซ์แรก เอียงขวดให้จุกเต็ม
นาทีที่ 7 ถึง 9	ไล่ลมท่าพาดไหล่ 1 ถึง 2 นาที
นาทีที่ 9 ถึง 16	ป้อน 2 ออนซ์ที่เหลือ
นาทีที่ 16 ถึง 18	ไล่ลมอีกครั้ง ถ้าไม่เรอลองท่านั่งบนตัก
นาทีที่ 18 ถึง 33	อุ้มตรงหรือเป้หน้า ให้ลูกสงบ
หลังนั้น	วางนอนหงายบนที่นอนเรียบ

ตัวอย่างนี้ช่วยให้เห็นภาพ ไม่ใช่เวลามาตรฐาน ลูกบางคนกิน 10 นาทีก็จบ ปรับตามที่ลูกบอก

เรอแล้วสำรอก ปกติไหม

เรอที่มีนมติดออกมาเล็กน้อยเรียกว่า wet burp พบได้ ทั้งนี้ปริมาณราว 1 ถึง 2 คำถือว่าสำรอกธรรมดา ถ้าสำรอกมากหรือลูกอาเจียนพุ่งให้ดู ลูกสำรอกนม ซึ่งบอกสัญญาณที่ต้องไปหาหมอ ถ้าลูกร้องกวนเพราะลมในท้องช่วงเย็นทุกวัน ดูวิธีเพิ่มเติมที่ ลูกท้องอืด

ไล่ลมกลางคืน เมื่อลูกง่วงมาก

มื้อดึกคือมื้อที่คนอยากข้ามการไล่ลมมากที่สุด เพราะลูกหลับคาอกหรือขวด วิธีที่ไม่ปลุกลูกจนตื่นเต็มตา คือพาดไหล่ในห้องไฟสลัว ตบเบา ๆ ไม่เกิน 1 ถึง 2 นาที ถ้าไม่เรอก็วางนอนหงายบนที่นอนเรียบ ลมที่ค้างจะดันออกเองทางใดทางหนึ่ง ถ้าลูกสะดุ้งตื่นร้องภายในครึ่งชั่วโมงหลังวาง ให้อุ้มกลับมาไล่ลมอีกรอบ รอบนี้มักได้เรอ

มื้อกลางคืนของลูกที่หลับสนิทอย่ายืนไล่ลมนานจนตัวเองหลับยืน การนั่งไล่ลมบนเก้าอี้ที่มีพนักดีกว่ายืน และอย่าหลับพร้อมอุ้มลูกบนโซฟาหรือเก้าอี้นวม

น้ำนมแม่พุ่งแรง ลูกกลืนลมระหว่างสำลัก

ถ้าได้ยินเสียงกลืนดังและลูกสำลักหรือไอตอนนมแม่พุ่งแรงช่วงต้นมื้อ ลูกมักกลืนลมมากกว่าปกติและต้องไล่ลมบ่อยขึ้น ลองให้นมในท่านอนเอนหลัง ให้ลูกนอนคว่ำบนอกคุณ แรงโน้มถ่วงช่วยชะลอการไหลของนม หรือบีบน้ำนมช่วงแรกทิ้งสักเล็กน้อยก่อนให้ลูกอม ถ้าไม่ดีขึ้น ปรึกษาคลินิกนมแม่หรือพยาบาลที่ดูแลหลังคลอด

ความเชื่อที่ทำให้พ่อแม่เครียดเกินจำเป็น

ความเชื่อ	ความจริง
ต้องไล่ลมจนลูกเรอทุกมื้อ	ไม่มีทารกคนไหนเรอทุกครั้ง หน้า HealthyChildren.org บอกให้ป้อนต่อได้ถ้าไม่เรอหลายนาที
ตบแรงจึงเรอเร็ว	ท่าสำคัญกว่าแรง ตบเบา ๆ หรือลูบหลังก็พอ
ลูกนมแม่ไม่ต้องไล่ลมเลย	บางคนกลืนลมน้อยจึงไม่ต้อง แต่บางคนต้องไล่ ดูจากท่าทางหลังกิน
วางลูกนอนคว่ำเพื่อให้ลมออกง่าย	นอนคว่ำเฉพาะตอนตื่นและมีผู้ใหญ่ดูอยู่ ตอนหลับต้องนอนหงายเสมอ
ลมในท้องต้องกินยาขับลม	American Academy of Pediatrics ระบุว่ายังไม่มีหลักฐานชัดว่ายาหยดที่มี simethicone ได้ผล ปรึกษากุมารแพทย์ก่อนทุกครั้ง

ผู้ดูแลหลายคนในบ้าน ตกลงกันก่อน

ปู่ย่าตายายหรือพี่เลี้ยงมักมีวิธีเฉพาะตัว ตั้งแต่การตบแรงไปจนถึงเขย่าอุ้ม ควรตกลงกันสามเรื่อง คือจังหวะไล่ลม (ทุก 2 ถึง 3 ออนซ์) ท่าที่ใช้ (พาดไหล่เป็นหลัก) และห้ามเขย่าตัวลูก ให้ผู้ดูแลทุกคนลองทำตอนที่คุณอยู่ด้วยหนึ่งมื้อ เพื่อดูว่ามือประคองศีรษะมั่นคงจริง การสอนแค่ครั้งเดียวทำให้ลูกได้รับการดูแลสม่ำเสมอแม้คุณไม่อยู่

ไล่ลมไปถึงเมื่อไร

ไม่มีอายุตายตัวที่ต้องหยุด ลูกส่วนใหญ่ต้องการน้อยลงเมื่อควบคุมศีรษะ นั่งได้ และกินเร็วขึ้นแบบมีระเบียบ ให้ลดการไล่ลมตามที่ลูกบอก ถ้าลูกไม่งอแงและไม่สำรอกแม้ไม่ได้ไล่ ก็ไม่จำเป็น ช่วงที่ลูกเริ่มอาหารเสริมมักไม่ต้องไล่ลมหลังมื้อแล้ว ดูพัฒนาการตามเดือนที่ พัฒนาการทารกรายเดือน

ถ้าต้องจำแค่นี้

ไล่ลมทุก 2 ถึง 3 ออนซ์หรือตอนสลับเต้า ใช้ท่าพาดไหล่เป็นหลัก ตบเบา ๆ ไม่เกิน 2 นาที ไม่เรอก็กินต่อ อุ้มตรง 10 ถึง 15 นาทีหลังจบมื้อ และวางนอนหงายเสมอ

พาลูกไปหาแพทย์ทันทีถ้าลูกอาเจียนสีเขียว อาเจียนพุ่งแรง สำลักจนตัวเขียว ท้องแข็งบวมและร้องหนักตลอด หรือน้ำหนักไม่ขึ้น เรื่องลมในท้องเพียงอย่างเดียวไม่ค่อยเป็นอันตราย แต่ถ้ามีอาการเหล่านี้ร่วม ไม่ควรรอดู