วิธีล้างพรมเองที่บ้าน ผืนไหนซักได้ ผืนไหนเช็ดเฉพาะจุด และตากให้แห้งทัน

พรมผืนเล็กที่ทำจากใยสังเคราะห์ส่วนใหญ่ล้างเองที่บ้านได้ ทั้งซักเครื่องและซักมือ ส่วนพรมขนสัตว์ พรมปอหรือป่าน พรมผืนใหญ่ที่ยกไม่ไหว และพรมปูเต็มห้อง ควรดูแลแค่ดูดฝุ่นกับเช็ดคราบเฉพาะจุด แล้วส่งร้านล้างพรมปีละครั้งถึงปีครึ่ง เกณฑ์ตัดสินมีสองข้อ คือเส้นใยทนน้ำไหม และบ้านคุณทำให้พรมแห้งสนิทได้ภายใน 1 ถึง 2 วันหรือเปล่า

ข้อหลังสำคัญกว่าที่คิด อากาศเมืองไทยชื้น พรมหนาที่ซักแล้วตากไม่แห้งในสองวันจะมีกลิ่นอับและราขึ้นใต้ขน ซึ่งแย่กว่าพรมที่ยังไม่ได้ซักเสียอีก

เช็กห้าอย่างก่อนพรมโดนน้ำ

ใช้เวลา 5 นาทีพลิกพรมดู จะรู้ว่าผืนนี้ซักได้แค่ไหน

1. ป้ายด้านหลัง ดูสัญลักษณ์ซัก ถ้ามีรูปอ่างน้ำมีกากบาท หรือเขียนว่า Dry clean only / Spot clean only ให้ทำตาม
2. ชนิดเส้นใย ใยสังเคราะห์อย่างโพลีโพรพิลีน โพลีเอสเตอร์ ไนลอน ทนน้ำ ฝ้ายซักได้แต่หดได้บ้าง ขนสัตว์ ไหม ปอ ป่าน ไม่ควรซักน้ำทั้งผืน
3. ด้านหลัง พรมที่มีแผ่นยางหรือลาเท็กซ์กันลื่นด้านหลังจะเปราะ แตก และลอกเป็นผงเมื่อโดนน้ำร้อนหรือปั่นแรง
4. ขนาดและน้ำหนัก พรมที่เปียกแล้วหนักขึ้นหลายเท่า เครื่องซักผ้าฝาหน้า 8 ถึง 10 กิโลกรัมรับพรมเช็ดเท้าและพรมผืนเล็กราว 60×90 ซม. ได้ ผืนใหญ่กว่านั้นเสี่ยงเครื่องเสียสมดุล
5. สีตกไหม ใช้ผ้าขาวชุบน้ำหมาดกดลงตรงมุมที่ไม่มีใครเห็นสัก 30 วินาที ถ้าสีติดผ้า ห้ามซักทั้งผืนด้วยน้ำ โดยเฉพาะพรมทอลายหลายสี

ชนิดพรม	ดูดฝุ่น	เช็ดคราบเฉพาะจุด	ซักน้ำทั้งผืนที่บ้าน
พรมใยสังเคราะห์ผืนเล็ก ไม่มีแผ่นยาง	ได้	ได้	ได้ ซักเครื่องหรือซักมือ
พรมเช็ดเท้าฝ้าย พรมห้องน้ำ	ได้	ได้	ได้ น้ำเย็นถึงอุ่น
พรมขนยาว (Shaggy) ใยสังเคราะห์	ได้ ปิดแปรงหมุน	ได้	ได้ แต่แห้งช้ามาก ซักเมื่อมีแดดดีหลายวัน
พรมที่มีแผ่นยางรองหลัง	ได้	ได้	ซักมือน้ำเย็น ห้ามปั่นแรง ห้ามอบแห้ง
พรมขนสัตว์ พรมทอมือ	ได้ ปิดแปรงหมุน	ได้ ด้วยน้ำเย็นเท่านั้น	ไม่ควร ส่งร้าน
พรมปอ ป่าน ไม้ไผ่	ได้	ซับแห้ง ใช้น้ำน้อยมาก	ไม่ได้ น้ำทำให้เป็นคราบวงและเสียรูป
พรมปูเต็มห้อง	ได้	ได้	ไม่ได้ ใช้เครื่องฉีดดูดหรือบริการล้างพรม

ดูดฝุ่นให้ถูก ลดการล้างลงได้ครึ่งหนึ่ง

ฝุ่นและทรายที่ฝังโคนขนพรมคือสิ่งที่ทำให้ขนพรมสึกและหม่น การดูดฝุ่นสม่ำเสมอจึงสำคัญกว่าการซักนานๆ ครั้ง สถาบันพรมสหรัฐฯ (Carpet and Rug Institute หรือ CRI) แนะนำให้ดูดฝุ่นราวสัปดาห์ละครั้งเป็นจุดตั้งต้น พื้นที่ที่คนเดินพลุกพล่านหรือมีสัตว์เลี้ยงควรดูดทุกวัน พื้นที่เดินปานกลางราวสัปดาห์ละสองครั้ง

• ดูดช้าๆ เดินหน้าแล้วถอยหลังในแนวเดิม 2 ถึง 3 รอบ แล้วเปลี่ยนเป็นแนวขวาง ขนพรมจะถูกยกจากหลายทิศ
• พรมขนยาวและพรมขนสัตว์ ปิดแปรงหมุนหรือใช้หัวดูดธรรมดา แปรงหมุนดึงขนหลุดและทำให้ปลายขนแตก
• พรมผืนเล็ก พลิกดูดด้านหลังเดือนละครั้ง ฝุ่นละเอียดที่ร่วงลงพื้นใต้พรมจะออกมาด้วย
• คนที่แพ้ไรฝุ่น ดูดฝุ่นด้วยเครื่องที่มีตัวกรองละเอียดและใส่หน้ากากตอนเทกล่องฝุ่น ดูวิธีลดไรฝุ่นต่อได้ที่ กำจัดไรฝุ่นในบ้าน

ถ้ากำลังมองหาเครื่องดูดฝุ่นที่ใช้กับพรมได้ดี ดูเกณฑ์แรงดูดและหัวแปรงได้ที่ เลือกเครื่องดูดฝุ่น

คราบเลอะเฉพาะจุด ซับ อย่าขัด

CRI ให้หลักไว้สั้นๆ คือ ลงมือเร็ว ใช้ผ้าขาวหรือกระดาษซับของเหลวจากขอบนอกเข้าหากลาง และห้ามขัดถู เพราะการขัดทำให้ขนพรมเสียและคราบกระจายกว้างขึ้น CRI ยังระบุว่าน้ำเปล่ามักได้ผลดีกว่าน้ำยาทำความสะอาดพรมที่ไม่ผ่านการทดสอบ

ลำดับที่ใช้ได้กับคราบส่วนใหญ่

1. ตักของแข็งออกด้วยช้อนหรือการ์ดพลาสติก (1 นาที)
2. ซับด้วยกระดาษหรือผ้าขาวแห้ง กดแรงๆ เปลี่ยนจุดที่สะอาดไปเรื่อยๆ จนผ้าไม่ดูดสีขึ้นมาอีก (3 ถึง 5 นาที)
3. ชุบผ้าด้วยน้ำเปล่าหมาด กดซับซ้ำ
4. ถ้ายังเหลือคราบ ผสมน้ำยาล้างจานใสไม่มีสีราว 2 ถึง 3 หยดในน้ำเย็นหนึ่งแก้ว ชุบผ้าแล้วซับ ห้ามเทลงพรมตรงๆ
5. ซับด้วยน้ำเปล่าอีก 2 ถึง 3 รอบ เพื่อล้างสบู่ออก สบู่ที่ค้างในขนพรมเหนียวและดักฝุ่นจนคราบกลับมาเป็นวงเทาในไม่กี่สัปดาห์
6. วางผ้าขนหนูแห้งพับหลายทบทับบนจุดนั้น เอาหนังสือหนักๆ วางทับ 1 ถึง 2 ชั่วโมง ให้ผ้าดูดน้ำที่ลึกขึ้นมา

คราบ	ใช้อะไร	ห้ามใช้
กาแฟ ชา น้ำหวาน	น้ำเย็น แล้วน้ำยาล้างจานเจือจาง	น้ำร้อน ทำให้คราบติดแน่น
น้ำมัน ซอสแกง	โรยแป้งข้าวโพดหรือเบกกิ้งโซดาซับมัน 15 นาที ดูดออก แล้วน้ำยาล้างจานเจือจาง	ขัดด้วยแปรงแข็ง
ฉี่สัตว์เลี้ยง	ซับทันที น้ำเปล่า แล้วน้ำส้มสายชูเจือจางครึ่งต่อครึ่งกับน้ำ (ทดสอบสีก่อน)	แอมโมเนีย กลิ่นคล้ายฉี่ทำให้สัตว์กลับมาฉี่ซ้ำ
อาเจียน	ตักออก ซับ แล้วน้ำยาล้างจานเจือจาง	ขยี้ให้ลงลึก
เลือด	น้ำเย็นจัดเท่านั้น	น้ำอุ่นหรือน้ำร้อน
หมากฝรั่ง ขี้ผึ้ง	ถุงน้ำแข็งวางให้แข็งแล้วแกะ	ดึงตอนยังนิ่ม

ซักพรมผืนเล็กด้วยเครื่องซักผ้า

เหมาะกับพรมเช็ดเท้า พรมห้องน้ำ และพรมใยสังเคราะห์ผืนเล็กที่ไม่มีแผ่นยางรองหลังหนา

1. นำออกไปเคาะหรือดูดฝุ่นให้มากที่สุดก่อน ทรายในพรมจะไปค้างในเครื่องซักผ้า
2. ใช้น้ำเย็นหรืออุ่นไม่เกินราว 30 ถึง 40 องศา โปรแกรมผ้าหนักหรือผ้าห่ม รอบปั่นปานกลาง
3. ใส่ผงซักฟอกหรือน้ำยาซักผ้าแค่ครึ่งหนึ่งของปริมาณปกติ พรมหนาล้างฟองออกยาก
4. ใส่ผ้าขนหนูเก่า 2 ถึง 3 ผืนร่วมด้วย ช่วยให้ถังหมุนสมดุล
5. ตั้งน้ำล้างเพิ่ม 1 รอบ
6. ห้ามเข้าเครื่องอบผ้าถ้าพรมมีแผ่นยาง ความร้อนทำให้ยางแตกเป็นผง

ถ้าเครื่องเริ่มส่ายแรงหรือส่งเสียงดังตอนปั่น หยุดเครื่อง กระจายพรมใหม่ หรือแบ่งไปซักมือแทน พรมที่หนักเกินถังเสี่ยงต่อลูกปืนและโช้คของเครื่อง

ซักมือบนลานบ้าน สำหรับผืนกลาง

พรมขนาดราว 120×170 ซม. ที่เป็นใยสังเคราะห์ ซักมือบนพื้นลานซีเมนต์หรือดาดฟ้าได้ เลือกวันที่พยากรณ์บอกว่าแดดดีต่อเนื่องอย่างน้อย 2 วัน

1. ดูดฝุ่นทั้งสองด้าน (10 นาที)
2. วางพรมบนพื้นที่ลาดให้น้ำไหลได้ ราดน้ำให้ชุ่มทั่ว (5 นาที)
3. ผสมน้ำยาซักผ้าแบบน้ำราว 1 ถึง 2 ฝาในน้ำ 1 ถังใหญ่ ใช้แปรงขนนุ่มปัดตามแนวขนพรม ไม่ต้องขัดแรง (15 ถึง 20 นาที)
4. ล้างด้วยสายยางจนน้ำที่ไหลออกใสและไม่มีฟอง นี่คือขั้นที่ใช้เวลานานที่สุดและข้ามไม่ได้ (15 ถึง 20 นาที)
5. ใช้ไม้รีดน้ำหรือไม้กวาดยางรีดน้ำออกจากพรมไปทางเดียว ทำซ้ำหลายรอบ ยิ่งรีดน้ำออกได้มาก ยิ่งแห้งเร็ว (10 นาที)
6. พาดตาก ไม่วางราบบนพื้น

ตากให้แห้งก่อนกลิ่นอับมาเยือน

สำนักงานปกป้องสิ่งแวดล้อมสหรัฐฯ (EPA) ระบุว่าวัสดุที่เปียกหรือชื้นถ้าทำให้แห้งได้ภายใน 24 ถึง 48 ชั่วโมงมักจะไม่ขึ้นรา และวัสดุที่ดูดซับน้ำอย่างพรม ถ้าราขึ้นแล้วอาจต้องทิ้ง เพราะราแทรกตามช่องว่างของเส้นใยจนเอาออกให้หมดได้ยาก นี่คือเหตุผลที่เวลาตากสำคัญเท่ากับการซัก

• พาดบนราวหรือเก้าอี้สองตัวให้อากาศผ่านทั้งด้านบนและด้านล่าง พรมที่วางราบบนพื้นด้านล่างแทบไม่แห้ง
• พลิกกลับด้านทุก 3 ถึง 4 ชั่วโมง
• ตากแดดได้กับใยสังเคราะห์ส่วนใหญ่ แต่พรมสีเข้มหรือพรมขนสัตว์ให้ตากในร่มที่ลมโกรก ป้องกันสีซีด
• ตกค่ำแล้วยังไม่แห้ง ยกเข้าบ้าน เปิดพัดลมเป่าตรงๆ หรือวางในห้องที่เปิดเครื่องลดความชื้น
• ทดสอบความแห้งด้วยการกดฝ่ามือลงโคนขนพรมนาน 10 วินาที ถ้ารู้สึกเย็นชื้น ยังไม่แห้ง ห้ามปูกลับ

ช่วงหน้าฝนให้งดซักพรมผืนหนา ใช้วิธีดูดฝุ่นและเช็ดคราบเฉพาะจุดไปก่อน บ้านที่ชื้นทั้งปีดูวิธีคุมความชื้นได้ที่ ลดความชื้นในบ้าน

เครื่องฉีดดูดและบริการล้างพรม คุ้มเมื่อไร

เครื่องล้างพรมแบบฉีดน้ำและดูดกลับ (Carpet extractor) ฉีดน้ำผสมน้ำยาลงในขนพรมแล้วดูดน้ำสกปรกกลับขึ้นมาในรอบเดียวกัน ข้อดีคือใช้กับพรมปูเต็มห้องและโซฟาผ้าได้ ข้อจำกัดคือรุ่นบ้านแรงดูดกลับไม่เท่าเครื่องของร้าน พรมจึงยังชื้นอยู่หลายชั่วโมง ต้องเปิดแอร์หรือพัดลมช่วยไล่ความชื้น

CRI แนะนำให้ล้างลึกโดยผู้ให้บริการมืออาชีพทุก 12 ถึง 18 เดือน กรณีที่ควรส่งร้านแทนทำเองมีดังนี้

• พรมขนสัตว์ พรมทอมือ พรมเปอร์เซีย พรมไหม
• พรมที่สีตกตอนทดสอบด้วยผ้าขาว
• พรมผืนใหญ่ที่ยกไม่ไหวและบ้านไม่มีที่ตาก
• พรมที่โดนน้ำท่วมหรือน้ำเสียจากท่อ
• กลิ่นฉี่สัตว์ที่ซึมลึกถึงแผ่นรอง

เวลาเรียกร้าน ถามให้ชัดว่าใช้วิธีอะไร เครื่องดูดน้ำกลับแรงแค่ไหน คาดว่าแห้งภายในกี่ชั่วโมง และถ้าสีตกหรือพรมหดร้านรับผิดชอบอย่างไร สำหรับโซฟาผ้าที่ใช้หลักการคล้ายกัน ดูต่อที่ ทำความสะอาดโซฟาผ้า

พรมราขึ้นแล้ว ล้างต่อหรือทิ้ง

จุดดำหรือเขียวบนพรม กลิ่นอับที่ไม่หายแม้ตากแดด หรือด้านหลังมีคราบด่างเป็นวง แปลว่าความชื้นค้างนานจนราขึ้น พรมใยสังเคราะห์ผืนเล็กที่ราขึ้นเป็นจุดเล็กๆ ลองซักซ้ำแล้วตากแดดจัดให้แห้งสนิทในวันเดียวได้ แต่ถ้าราลามกว้าง ราขึ้นที่แผ่นรองหลัง หรือคนในบ้านมีภูมิแพ้และหอบหืด ทิ้งเป็นทางเลือกที่ปลอดภัยกว่า เช็กพื้นใต้พรมด้วยว่าชื้นหรือมีราตามมาหรือเปล่า วิธีจัดการราบนพื้นผิวอื่นในบ้านดูได้ที่ กำจัดเชื้อราในบ้าน

รอบดูแลพรมทั้งปี

ความถี่	งาน	ใช้เวลา
ทุกวัน (ทางเดิน มีสัตว์เลี้ยง)	ดูดฝุ่นจุดที่เดินบ่อย	5 นาที
สัปดาห์ละ 1 ถึง 2 ครั้ง	ดูดฝุ่นทั้งผืน สองแนว	10 ถึง 15 นาที
ทันทีที่เลอะ	ซับคราบจากขอบเข้ากลาง น้ำเปล่าก่อน	5 ถึง 10 นาที
ทุกเดือน	พลิกดูดด้านหลังพรมผืนเล็ก หมุนพรม 180 องศาให้สึกเท่ากัน	10 นาที
ทุก 1 ถึง 3 เดือน	ซักเครื่องพรมเช็ดเท้าและพรมห้องน้ำ	ตามรอบซัก
ทุก 12 ถึง 18 เดือน	ล้างลึกพรมผืนใหญ่ เองหรือส่งร้าน	ครึ่งวันถึง 2 วันรวมตาก

ก่อนลงมือรอบแรก จำสามข้อนี้ไว้ ทดสอบสีตกก่อนทุกครั้ง ซับแทนขัด และอย่าปูพรมกลับจนกว่าโคนขนจะแห้งสนิท