วิธีล้างกาต้มน้ำไฟฟ้า ขจัดตะกรันด้วยน้ำส้มสายชูหรือกรดซิตริก

ตะกรันขาวที่เกาะก้นกาต้มน้ำไฟฟ้าออกด้วยกรดอ่อน ไม่ได้ออกด้วยแรงขัด วิธีที่ผู้ผลิตกาแนะนำคือ ต้มน้ำประมาณ 3 ใน 4 ของกา พอกาตัดแล้วเติมน้ำส้มสายชูขาว 8% จนถึงขีดสูงสุด ทิ้งไว้ข้ามคืน เทออก ล้าง แล้วต้มน้ำเปล่าไล่อีกรอบ ถ้าไม่ชอบกลิ่นน้ำส้มสายชู ใช้กรดซิตริกหรือผงขจัดตะกรันตามฉลากแทนได้

เรื่องที่ทำให้กาพังเร็วกว่าตะกรันคือการล้างผิดวิธี เช่น เอาฐานไปจุ่มน้ำ ใช้ฝอยเหล็กขูด หรือใช้น้ำส้มสายชูหมักเข้มข้นที่แรงเกินไป ข้างล่างไล่ตั้งแต่ดูคราบให้ออก เลือกกรด ล้างตามชนิดกา จนถึงรอบล้างที่เหมาะกับน้ำของบ้าน

คราบในกาของคุณเป็นแบบไหน

คราบในกาต้มน้ำมีหลายชนิด แต่ละแบบแก้ไม่เหมือนกัน ดูก่อน 1 นาทีจะไม่เสียน้ำส้มสายชูไปกับคราบที่กรดไม่ช่วย

ลักษณะที่เห็น	น่าจะเป็น	วิธีที่ได้ผล
ขาวขุ่น หยาบ เป็นเกล็ดหรือแผ่นแข็งเกาะก้น	ตะกรันแคลเซียม	กรดอ่อน แช่นาน
เกล็ดขาวลอยในน้ำที่ต้ม	ตะกรันที่หลุดจากก้น	ล้างตะกรันทั้งกาและล้างตะแกรงปากกา
ฝ้าน้ำตาลบางๆ ตามผนัง	คราบชาหรือกาแฟที่เคยต้มในกา	น้ำยาล้างจาน หรือเบกกิ้งโซดา
จุดสีส้มหรือน้ำตาลแดงเล็กๆ บนสแตนเลส	สนิมผิวจากเหล็กในน้ำหรือรอยขีดข่วน	กรดอ่อนเฉพาะจุดแล้วล้างให้แห้ง
รุ้งสีม่วงฟ้าบนก้นสแตนเลส	ฟิล์มแร่ธาตุบางมากหรือผิวโลหะเปลี่ยนสีจากความร้อน	กรดอ่อนช่วยได้บางส่วน ไม่มีผลต่อการใช้งาน
กลิ่นอับ เมือก ตามขอบฝา	น้ำค้างที่ไม่ได้เททิ้ง	ล้างน้ำยาล้างจาน เปิดฝาตากให้แห้ง

ตะกรันเกิดจากแร่ธาตุในน้ำ สำนักงานสำรวจทางธรณีวิทยาสหรัฐฯ (USGS) อธิบายว่าเมื่อต้มน้ำกระด้าง แคลเซียมคาร์บอเนตจะตกตะกอนเป็นของแข็งเกาะอุปกรณ์ ทำให้ประสิทธิภาพของเครื่องทำความร้อนไฟฟ้าลดลงและค่าพลังงานสูงขึ้น USGS แบ่งความกระด้างไว้เป็นช่วง น้ำ 0 ถึง 60 มก./ลิตร (ในรูปแคลเซียมคาร์บอเนต) นับเป็นน้ำอ่อน 61 ถึง 120 กระด้างปานกลาง 121 ถึง 180 กระด้าง และเกิน 180 กระด้างมาก ยิ่งตัวเลขสูง กายิ่งขึ้นคราบเร็ว

เลือกกรด น้ำส้มสายชู หรือกรดซิตริก

ทั้งสองอย่างละลายตะกรันได้ ต่างกันที่กลิ่น ความแรง และความสะดวก

	น้ำส้มสายชูขาว 5 ถึง 8%	กรดซิตริกผงเกรดอาหาร	ผงหรือซองขจัดตะกรันสำเร็จรูป
หาซื้อ	ร้านสะดวกซื้อทั่วไป	ร้านเบเกอรี่ ร้านเคมีภัณฑ์อาหาร	แผนกเครื่องใช้ไฟฟ้า
กลิ่น	เปรี้ยวแรง ต้องต้มไล่ 2 รอบ	แทบไม่มีกลิ่น	แทบไม่มีกลิ่น
ความเข้ม	คงที่ตามฉลาก	กำหนดเองได้จากปริมาณผง	ตามฉลาก
ข้อควรระวัง	ห้ามใช้ชนิดที่เข้มกว่า 8%	ใส่มากเกินจำเป็นไม่ได้ช่วยให้เร็วขึ้นมาก	อ่านว่าใช้กับกาอะลูมิเนียมได้ไหม
เหมาะกับ	ตะกรันหนา ล้างไม่บ่อย	ล้างเป็นประจำ กาที่ชงชากาแฟ	คนที่อยากทำตามสูตรของผู้ผลิต

Philips ระบุชัดว่าน้ำส้มสายชูธรรมชาติหรือน้ำส้มสายชูขาวที่มีกรดอะซิติกเกิน 8% อาจทำให้ด้านในกาเสียหาย ดูตัวเลขเปอร์เซ็นต์บนฉลากขวดก่อนใช้ น้ำส้มสายชูกลั่นทั่วไปในไทยส่วนใหญ่อยู่ที่ 5% ใช้ได้สบาย แต่หัวน้ำส้มหรือกรดอะซิติกเข้มข้นที่ขายสำหรับงานอุตสาหกรรมห้ามเอามาใช้

ถ้าใช้ผงกรดซิตริกที่ไม่ใช่ผลิตภัณฑ์สำหรับกาโดยตรง เริ่มจากความเข้มต่ำก่อน เช่น ราว 1 ช้อนชาต่อน้ำครึ่งลิตร แล้วเพิ่มเฉพาะเมื่อคราบยังไม่ขยับ ถ้ามีซองขจัดตะกรันของยี่ห้อกาเอง ใช้ตามอัตราบนซองดีที่สุด

ล้างด้วยน้ำส้มสายชู ทีละขั้น

เวลาที่ใช้จริงคือ ลงมือราว 10 นาที กับรอข้ามคืน

1. ถอดปลั๊ก ยกกาออกจากฐาน เททิ้งน้ำที่ค้าง ดูขีด MAX ในกา (1 นาที)
2. เติมน้ำประปาราว 3 ใน 4 ของกา แล้วกดต้มจนกาตัดเอง (3 ถึง 5 นาที)
3. พอกาตัด เติมน้ำส้มสายชูขาวจนถึงขีด MAX ห้ามเกินขีด เพราะน้ำส้มสายชูร้อนเดือดฟองได้และล้นลงฐาน (1 นาที)
4. ปิดฝา ทิ้งไว้ข้ามคืน ห้ามกดต้มซ้ำระหว่างแช่ ไอกรดร้อนจะเหม็นทั้งครัว (8 ถึง 10 ชั่วโมง)
5. เช้ามาเทน้ำทิ้ง ล้างด้วยน้ำเปล่า ถ้ายังมีเกล็ดเกาะ ใช้ฟองน้ำด้านนุ่มเช็ดออก คราบที่แช่แล้วจะนิ่มลงมาก (3 นาที)
6. เติมน้ำเปล่าถึงขีด MAX ต้มจนตัด แล้วเททิ้ง ทำซ้ำอีกรอบถ้ายังได้กลิ่น (10 นาที)
7. ถ้าคราบยังเหลือเป็นหย่อม ทำซ้ำตั้งแต่ข้อ 2 อีกครั้ง Philips เองก็แนะนำให้ทำซ้ำถ้ายังมีตะกรัน

ขั้นที่ 6 เป็นขั้นที่คนข้ามบ่อยที่สุด ผลคือกาแฟแก้วแรกของวันมีรสเปรี้ยวแปลกๆ ต้มน้ำเปล่าทิ้งสองรอบแก้ได้หมด

ล้างด้วยกรดซิตริก เมื่อไม่อยากได้กลิ่น

ขั้นตอนเกือบเหมือนกัน ต่างที่เวลาแช่สั้นกว่า

1. เติมน้ำราวครึ่งกาถึง 3 ใน 4 กา ใส่ผงกรดซิตริกตามปริมาณที่เลือก คนให้ละลาย
2. กดต้มจนตัด ระวังฟองช่วงใกล้เดือด อย่าเติมจนชิดขีด MAX
3. ทิ้งไว้ 20 ถึง 30 นาที ถ้าคราบหนาทิ้งไว้ 1 ถึง 2 ชั่วโมง
4. เทออก ล้างด้วยน้ำเปล่า เช็ดคราบที่นิ่มแล้วด้วยฟองน้ำด้านนุ่ม
5. ต้มน้ำเปล่าแล้วเททิ้ง 1 รอบ

ข้อดีของกรดซิตริกคือทำได้บ่อยโดยไม่รบกวนใคร บ้านที่น้ำกระด้างมากอาจทำเป็นนิสัยทุก 2 สัปดาห์ คราบจะไม่ทันหนาจนต้องแช่ข้ามคืน

กาแต่ละแบบ จุดที่ต้องระวังไม่เหมือนกัน

กาแผ่นความร้อนซ่อนใต้ก้น

กาไฟฟ้ารุ่นใหม่ส่วนใหญ่ก้นเรียบ แผ่นความร้อนอยู่ใต้แผ่นสแตนเลส คราบเกาะก้นเป็นวงตามรูปขดลวดด้านล่าง ล้างง่ายที่สุด ใช้ฟองน้ำด้านนุ่มเช็ดตามหลังแช่ได้เลย

กาขดลวดโผล่

กาเก่าหรือการาคาประหยัดบางรุ่นมีขดลวดความร้อนโผล่ในกา คราบจะพอกหนารอบขดลวดเป็นปลอก ห้ามงัดหรือแคะด้วยช้อนหรือมีด ขดลวดที่มีรอยบุบหรือฉนวนหลุดเป็นจุดเสี่ยงไฟรั่ว ให้แช่กรดซ้ำหลายรอบจนปลอกคราบหลุดเอง

กาแก้ว

เห็นคราบชัดทุกจุด คราบมักเกาะตามขอบซิลิโคนที่ยึดแก้วกับก้นโลหะ ใช้แปรงสีฟันขนนุ่มเช็ดเบาๆ ตามแนว อย่าใช้ไม้แหลมแคะ เพราะซีลขาดเมื่อไรน้ำจะซึมลงฐาน

กาพลาสติก

ผนังพลาสติกเก็บกลิ่นได้ง่ายกว่า ถ้าใช้น้ำส้มสายชูต้องต้มน้ำเปล่าไล่ 2 ถึง 3 รอบ กรดซิตริกเหมาะกว่า ถ้าพลาสติกด้านในเริ่มเป็นขุยหรือเปลี่ยนสีเหลืองถาวร ถึงเวลาเปลี่ยนกา

กระติกน้ำร้อนไฟฟ้าแบบกดปั๊ม

ตะกรันเกาะทั้งก้นหม้อในและเข้าไปในท่อปั๊ม แช่กรดในหม้อตามวิธีข้างบน แล้วกดปั๊มให้น้ำกรดไหลผ่านท่อออกมาสัก 2 ถึง 3 แก้วก่อนเททิ้ง จากนั้นเติมน้ำเปล่าต้มแล้วกดปั๊มไล่อีกหลายแก้ว ถ้าข้ามขั้นนี้ เศษตะกรันในท่อจะออกมาในแก้วชาไปอีกหลายวัน

ตะแกรงปากกา ฝา และตัวนอก

ตะแกรงกรองที่ปากกามีหน้าที่ดักเกล็ดตะกรัน พอคราบเยอะ ตะแกรงตันจนน้ำไหลช้า ส่วนใหญ่ดึงออกตรงๆ หรือกดล็อกด้านในฝา ถอดมาแช่ในน้ำกรดเดียวกับที่ใช้ล้างกา 15 ถึง 30 นาที แล้วใช้แปรงสีฟันขัดตามรู

ตัวนอกกาสแตนเลสใช้ผ้าชุบน้ำยาล้างจานบิดหมาด เช็ดตามแนวลายเส้นของผิว แล้วเช็ดแห้ง รอยนิ้วมือจะไม่กลับมาเร็ว ปุ่มกดและหน้าจอบนด้ามจับห้ามฉีดน้ำใส่ตรงๆ

ล้างบ่อยแค่ไหน ดูจากน้ำที่บ้าน

รอบล้างที่ดีขึ้นกับว่าน้ำที่บ้านกระด้างแค่ไหน ไม่มีตัวเลขเดียวใช้ได้ทุกบ้าน วิธีดูง่ายๆ คือเปิดฝาดูก้นกาทุกวันอาทิตย์ ถ้าเริ่มเห็นฝ้าขาวเป็นวง แปลว่าถึงรอบ

น้ำที่ใช้ต้ม	สัญญาณ	รอบล้างที่แนะนำ
น้ำผ่านเครื่องกรอง RO	ก้นใสอยู่ได้นานหลายเดือน	ทุก 3 ถึง 6 เดือน หรือเมื่อเห็นคราบ
น้ำประปาในเมือง	ฝ้าขาวขึ้นใน 1 ถึง 2 เดือน	ทุก 1 ถึง 2 เดือน
น้ำประปาหมู่บ้านหรือน้ำบาดาล	คราบหนาเป็นเกล็ดใน 2 ถึง 4 สัปดาห์	ทุก 2 ถึง 4 สัปดาห์
น้ำดื่มบรรจุขวด	แล้วแต่ยี่ห้อและแร่ธาตุ	ดูก้นกาทุกสัปดาห์แล้วกำหนดเอง

บ้านที่ใช้น้ำผ่านเครื่องกรองจะเห็นความต่างชัด เพราะเครื่องกรองแบบ RO ดึงแร่ธาตุออกไปเกือบหมด ส่วนเครื่องกรองแบบ UF ปล่อยแร่ธาตุผ่าน ตะกรันจึงยังขึ้น ดูความต่างของสองแบบได้ที่ เครื่องกรอง UF กับ RO ต่างกันอย่างไร คราบขาวแบบเดียวกันนี้ยังขึ้นตามก๊อกและกระจกห้องน้ำ ถ้าที่บ้านเจอทั้งสองที่ อ่านต่อที่ ขจัดคราบปูนขาวในห้องน้ำ

นิสัยเล็กๆ ที่ทำให้ตะกรันขึ้นช้าลง

• เทน้ำที่เหลือทิ้งทุกครั้งหลังใช้ น้ำที่ค้างในกาแล้วถูกต้มซ้ำวันละหลายรอบ ทิ้งแร่ธาตุไว้มากกว่าน้ำที่เติมใหม่
• ต้มแค่ปริมาณที่จะใช้ ทั้งประหยัดไฟและลดน้ำที่ระเหยจนทิ้งคราบไว้ตามผนัง
• เปิดฝาทิ้งไว้ให้กาแห้งหลังเทน้ำออก ลดกลิ่นอับตามขอบฝา
• อย่าต้มนม ชา หรือบะหมี่ในกาต้มน้ำ คราบโปรตีนและแป้งไหม้ติดก้นล้างยากกว่าตะกรันหลายเท่า และทำให้กาตัดผิดจังหวะ

เมื่อไรเลิกล้างแล้วเปลี่ยนกาใหม่

• กาตัดเองก่อนน้ำเดือด หรือไม่ตัดเลยจนน้ำแห้ง สวิตช์ตัดอุณหภูมิมีปัญหา
• มีน้ำซึมที่ก้นกาหรือรอยต่อระหว่างผนังกับก้น
• ขดลวดหรือแผ่นก้นมีรอยบุบ โป่ง หรือสีไหม้ดำที่กรดไม่ช่วย
• ด้ามจับร้อนผิดปกติหรือหลวมคลอน
• ปลั๊กหรือสายไฟอุ่นจัดตอนใช้งาน

ถ้าจะซื้อใหม่ ดูเกณฑ์ขนาด วัสดุ และมาตรฐานความปลอดภัยได้ที่ เลือกกาต้มน้ำไฟฟ้าแบบไหนดี

สรุปเป็นตารางติดข้างตู้

ใช้อะไร	ทำยังไง	ห้ามทำ
น้ำส้มสายชูขาวไม่เกิน 8%	ต้มน้ำ 3 ใน 4 กา เติมน้ำส้มสายชูถึงขีด MAX แช่ข้ามคืน	ใช้หัวน้ำส้มหรือน้ำส้มสายชูเข้มข้นเกิน 8%
กรดซิตริกหรือซองขจัดตะกรัน	ต้มพร้อมกรด แช่ 20 นาทีถึง 2 ชั่วโมง	เติมจนชิดขีดแล้วต้ม ฟองจะล้น
ฟองน้ำด้านนุ่ม แปรงสีฟันเก่า	เช็ดคราบที่นิ่มแล้วหลังแช่	ใช้ฝอยเหล็ก มีด หรือช้อนงัดขดลวด
น้ำเปล่า	ต้มแล้วเททิ้ง 1 ถึง 2 รอบหลังล้างทุกครั้ง	ข้ามขั้นนี้แล้วชงกาแฟเลย
ผ้าแห้ง	เช็ดฐานและขั้วต่อตอนถอดปลั๊ก	จุ่มฐานน้ำหรือเข้าเครื่องล้างจาน

น้ำส้มสายชูที่เหลือจากงานนี้ใช้ต่อกับงานอื่นในบ้านได้อีกหลายอย่าง ดูว่าใช้กับอะไรได้และห้ามใช้กับอะไรที่ ใช้น้ำส้มสายชูทำความสะอาดบ้าน