วิธีล้างอ่างล้างจานให้สะอาดจริง ตั้งแต่ขอบยาง ตะแกรง จนถึงรูน้ำล้น

อ่างล้างจานเป็นที่ที่เราล้างของให้สะอาด แต่ตัวมันเองแทบไม่เคยได้ล้างจริงจัง น้ำไหลผ่านทั้งวันก็จริง แต่ไขมันจากกระทะ เศษข้าว น้ำล้างไก่ดิบ และคราบชาเกาะอยู่ตามมุมที่น้ำไปไม่ถึง โดยเฉพาะใต้ตะแกรงสะดือ ขอบซิลิโคนรอบอ่าง และรูน้ำล้นด้านหน้า

วิธีที่ได้ผลแบ่งเป็นสามชั้น ทุกวันล้างคราบด้วยน้ำยาล้างจาน ทุกสัปดาห์ถอดตะแกรงขัดและฆ่าเชื้อ ทุกเดือนไล่จุดซ่อนให้ครบ แต่ละชั้นใช้เวลาไม่เกิน 15 นาที

รู้จักวัสดุอ่างก่อน เพราะห้ามใช้ของไม่เหมือนกัน

ความผิดพลาดที่เจอบ่อยที่สุดคือเอาวิธีของอ่างแบบหนึ่งไปใช้กับอีกแบบ ฝอยเหล็กที่ขัดหม้อเก่าได้ดี ทำอ่างสแตนเลสเป็นรอยขีดทั้งอ่างในนาทีเดียว และผงขัดที่ใช้กับอ่างเซรามิกได้ ทำผิวอ่างแกรนิตคอมโพสิตด้านเป็นดวง

วัสดุอ่าง	ใช้อะไรได้	ทำยังไง	ห้ามทำ
สแตนเลส	น้ำยาล้างจาน เบกกิ้งโซดา ฟองน้ำด้านนุ่ม	เช็ดตามแนวเส้นขนแปรงของผิว แล้วเช็ดแห้ง	ฝอยเหล็ก แช่น้ำยาฟอกขาวข้ามคืน ทิ้งฟองน้ำเปียกค้างในอ่าง
แกรนิตคอมโพสิต / ควอตซ์	น้ำยาล้างจาน เบกกิ้งโซดาผสมน้ำเป็นครีม	ขัดวนเบาๆ ล้างน้ำ เช็ดแห้งกันคราบน้ำ	ผงขัดหยาบ ฝอยขัด วางหม้อร้อนจัดตรงๆ
เซรามิก / เคลือบพอร์ซเลน	น้ำยาล้างจาน ครีมขัดเนื้อละเอียด	ขัดคราบหม้อดำด้วยครีมขัด ล้างให้หมด	กระแทกด้วยหม้อเหล็กหล่อ ใช้ของมีคมขูด
อะคริลิก / เรซิน	น้ำยาล้างจาน ผ้านุ่ม	เช็ดเบาๆ ล้างน้ำ	ทินเนอร์ อะซีโตน ผงขัดทุกชนิด

อ่างสแตนเลสส่วนใหญ่ในครัวบ้านเป็นเกรด 304 ซึ่งทนสนิมได้ดีในการใช้งานปกติ แต่ยังเป็นจุดสนิมได้ถ้ามีเกลือ คลอรีนเข้มข้น หรือเหล็กอื่นวางค้างบนผิวนานๆ

ล้างประจำวัน 3 นาทีหลังล้างจานเสร็จ

ทำทันทีหลังล้างจานมื้อเย็น ตอนที่คราบยังไม่แห้ง

1. ตักเศษอาหารในตะแกรงสะดือทิ้งลงถังขยะ อย่าเคาะลงท่อ (30 วินาที)
2. บีบน้ำยาล้างจาน 2 ถึง 3 หยดลงฟองน้ำ ขัดพื้นอ่าง ผนังด้านใน และขอบบน โดยเฉพาะแนวคราบไขมันที่ระดับน้ำเคยขัง (1 นาที)
3. ใช้น้ำอุ่นจากก๊อกล้างฟองลงท่อ (30 วินาที)
4. เช็ดอ่างให้แห้งด้วยผ้าไมโครไฟเบอร์ เน้นรอบก๊อกและขอบที่น้ำชอบขัง (1 นาที)

ขั้นเช็ดแห้งคือขั้นที่คนข้ามบ่อยที่สุด แต่เป็นตัวตัดสินว่าอ่างจะมีคราบน้ำขาวและเมือกหรือไม่ ผิวที่แห้งทั้งคืนไม่ให้ที่อยู่กับเชื้อ ส่วนผิวที่เปียกค้างคือที่เพาะ

องค์การอาหารและยาสหรัฐฯ (FDA) แนะนำให้ล้างเขียง จาน อุปกรณ์ และพื้นผิวที่ใช้เตรียมอาหารด้วยน้ำร้อนและสบู่หลังเตรียมอาหารแต่ละอย่าง และให้ซักผ้าเช็ดมือในน้ำร้อนบ่อยๆ อ่างล้างจานก็อยู่ในกลุ่มนี้ เพราะเป็นที่ที่ล้างเขียงหั่นเนื้อดิบ

ฆ่าเชื้อเมื่อไรจึงจำเป็น

อ่างไม่ต้องฆ่าเชื้อทุกวัน น้ำยาล้างจานกับการเช็ดแห้งพอสำหรับวันปกติ ช่วงที่ควรฆ่าเชื้อมีสี่กรณี

• หลังล้างไก่ดิบ หมูดิบ อาหารทะเล หรือละลายน้ำแข็งเนื้อสัตว์ในอ่าง
• มีคนในบ้านท้องเสียหรือป่วยเป็นโรคทางเดินอาหาร
• อ่างมีกลิ่นเหม็นเปรี้ยวแม้ล้างแล้ว
• รอบประจำสัปดาห์

สูตรของศูนย์ควบคุมและป้องกันโรคสหรัฐฯ (CDC) สำหรับน้ำยาฟอกขาวที่มีโซเดียมไฮโปคลอไรต์ 5 ถึง 9% ชนิดไม่มีกลิ่น คือ 4 ช้อนชาต่อน้ำอุณหภูมิห้อง 1 ควอร์ต (ราว 0.95 ลิตร) คิดเป็นราว 20 มล. ต่อน้ำ 1 ลิตร ต้องล้างคราบสกปรกออกก่อน แล้วให้ผิวเปียกน้ำยาอย่างน้อย 1 นาที

1. ล้างอ่างด้วยน้ำยาล้างจานตามขั้นประจำวัน คราบไขมันขวางไม่ให้น้ำยาฆ่าเชื้อถึงผิว
2. ผสมน้ำยาฟอกขาวในขวดสเปรย์หรือชามตามสัดส่วนข้างบน ผสมใหม่ทุกครั้ง
3. เปิดหน้าต่างหรือพัดลมดูดอากาศ
4. ฉีดหรือเช็ดให้ทั่วพื้นอ่าง ผนัง ตะแกรง และโคนก๊อก ให้ผิวเปียกอยู่ 1 นาทีขึ้นไป
5. ล้างน้ำเปล่าให้หมด แล้วเช็ดแห้ง

สแตนเลสโดนคลอรีนเข้มข้นนานๆ จะเกิดจุดสนิมเล็กๆ จึงต้องล้างน้ำออกหลังครบเวลาเสมอ อ่านวิธีใช้และเก็บน้ำยาฟอกขาวอย่างปลอดภัยเพิ่มได้ที่ ใช้น้ำยาฟอกขาวอย่างไรให้ปลอดภัย

ตะแกรงสะดือและสะดืออ่าง จุดที่เหม็นที่สุด

ตะแกรงสะดือแบบถ้วยที่ยกออกได้ ด้านล่างมีคราบเมือกสีเทาเกาะเป็นวง และขอบสะดือด้านในที่มองไม่เห็นมีไขมันพอกหนา ทั้งสองจุดคือแหล่งกลิ่นเปรี้ยวที่คนมักโทษว่าเป็นท่อ

1. ยกตะแกรงออก แช่ในน้ำร้อนผสมน้ำยาล้างจานในชามแยก 10 นาที
2. ระหว่างรอ ใช้แปรงล้างขวดหรือแปรงสีฟันเก่าขัดผนังสะดือด้านในวนรอบ ลงไปให้ลึกเท่าที่แปรงถึง
3. ขัดตะแกรงทั้งด้านในและด้านล่าง เน้นรูเล็กๆ ที่เศษข้าวติด
4. ถ้าตะแกรงมียางกันกลิ่นหรือฝาจุก ถอดออกขัดร่องยาง
5. ประกอบกลับ เปิดน้ำร้อนไล่ราว 30 วินาที

ถ้าทำครบแล้วกลิ่นยังขึ้นมาจากท่อ ปัญหาอยู่ที่ท่อดักกลิ่นหรือท่อระบายด้านล่าง ไล่ต่อได้ที่ ท่อน้ำเหม็น แก้ยังไง และถ้าน้ำเริ่มลงช้า ดูวิธีแก้ที่ อ่างล้างจานตัน

ขอบซิลิโคนรอบอ่าง และร่องระหว่างอ่างกับเคาน์เตอร์

อ่างแบบวางบนเคาน์เตอร์มีแนวซิลิโคนหรือยางรอบขอบ อ่างแบบฝังใต้เคาน์เตอร์มีร่องระหว่างขอบหินกับขอบอ่าง ทั้งสองแบบเป็นที่น้ำขังและเศษอาหารแทรก

• ใช้แปรงสีฟันชุบน้ำยาล้างจานขัดไล่ตามแนว ห้ามใช้ของมีคมแงะ ซิลิโคนจะเปิดร่องให้น้ำซึมเข้าใต้เคาน์เตอร์
• จุดดำในเนื้อซิลิโคน คือราที่ลงไปในเนื้อยาง ใช้น้ำยาฟอกขาวเจือจางตามสัดส่วนข้างบนชุบสำลี วางทับ 10 ถึง 15 นาที ถ้ายังดำ ราอยู่ลึกแล้ว ต้องลอกซิลิโคนออกแล้วยิงใหม่
• อ่างฝังใต้เคาน์เตอร์ ก้มดูขอบด้านล่างของหินด้วยไฟฉาย คราบมักสะสมตรงใต้ปากขอบที่มองจากด้านบนไม่เห็น

รูน้ำล้น ก๊อก และสายฉีด

รูน้ำล้นอยู่ที่ผนังด้านหน้าอ่างบางรุ่น ข้างในเป็นท่อเล็กที่ต่อลงท่อระบาย น้ำล้างจานกระเด็นเข้าไปทุกวันแต่ไม่มีใครล้าง ใช้แปรงล้างขวดขนาดเล็กหรือแปรงล้างหลอดชุบน้ำยาล้างจานแหย่เข้าไปขัด แล้วเทน้ำอุ่นเข้ารูช้าๆ สัก 1 แก้วเพื่อไล่

ก๊อกและด้ามโยก มือที่เพิ่งจับเนื้อดิบมาเปิดก๊อกโดยตรง จึงควรเช็ดด้วยน้ำยาล้างจานทุกวันพร้อมอ่าง หัวก๊อกที่มีตะแกรงกรองฟองอากาศ ถ้าน้ำเริ่มพุ่งเฉียง หมุนตะแกรงออกมาล้างคราบตะกรัน วิธีละลายคราบปูนบนก๊อกดูได้ที่ ขจัดคราบตะกรันก๊อกน้ำ

สายฉีดล้างจานแบบดึงยืด ดึงสายออกมาเช็ดทั้งเส้น เพราะสายส่วนที่อยู่ใต้อ่างมักเปียกชื้นและเลอะคราบจากตู้ด้านล่าง

ฟองน้ำ ผ้า และของที่วางข้างอ่าง

อ่างจะสะอาดได้ไม่นาน ถ้าฟองน้ำที่ใช้ขัดเป็นตัวแพร่เชื้อเสียเอง ฟองน้ำล้างจานที่เปียกตลอดเวลาและมีเศษอาหารติดเป็นที่สะสมเชื้อชั้นดี

• บีบฟองน้ำให้แห้งที่สุดหลังใช้ วางบนที่วางโปร่งที่น้ำหยดออกได้ ห้ามวางทิ้งไว้ในก้นอ่าง
• แยกฟองน้ำล้างจานกับฟองน้ำเช็ดอ่างและเคาน์เตอร์ ใช้สีต่างกันจะไม่สับสน
• ผ้าเช็ดมือและผ้าเช็ดจาน FDA แนะนำให้ซักในน้ำร้อนบ่อยๆ ในทางปฏิบัติคือเปลี่ยนผืนใหม่ทุก 1 ถึง 2 วัน
• ฟองน้ำที่เริ่มเหม็น ยุ่ย หรือเป็นเมือกแม้ล้างแล้ว ถึงเวลาเปลี่ยน ดูรอบเปลี่ยนที่เหมาะได้ที่ ควรเปลี่ยนฟองน้ำล้างจานบ่อยแค่ไหน

คราบเฉพาะที่ต้องใช้วิธีของมันเอง

คราบ	หน้าตา	วิธีจัดการ	เวลา
คราบน้ำขาว	ฝ้าขาวขุ่นเป็นดวงบนสแตนเลส	น้ำส้มสายชูผสมน้ำครึ่งต่อครึ่ง เช็ดทิ้งไว้ 5 นาที ล้างน้ำ เช็ดแห้ง	10 นาที
คราบชา กาแฟ บนอ่างเซรามิกหรือแกรนิต	วงน้ำตาลอ่อน	เบกกิ้งโซดาผสมน้ำเป็นครีม ขัดวนเบาๆ	5 ถึง 10 นาที
รอยหม้อดำบนอ่างเซรามิกขาว	ขีดสีเทาดำ	ครีมขัดเนื้อละเอียดหรือเบกกิ้งโซดา ขัดเบาๆ	5 นาที
จุดสนิมเล็กๆ บนสแตนเลส	จุดส้มน้ำตาล มักใต้กระป๋องหรือฝอยเหล็กที่วางทิ้ง	เบกกิ้งโซดาครีม ขัดตามแนวเส้นผิว	10 นาที
ไขมันเหนียวรอบสะดือ	ฟิล์มลื่น สีเหลือง	น้ำร้อนผสมน้ำยาล้างจานเข้มข้น ขัดด้วยแปรง	5 นาที

จุดสนิมบนสแตนเลสส่วนใหญ่มาจากเหล็กอื่นที่วางทิ้งไว้บนผิว เช่นกระป๋อง กิ๊บ หรือเศษฝอยเหล็ก ไม่ได้แปลว่าอ่างเป็นสนิมเอง ยกของที่เป็นต้นเหตุออกแล้วคราบจะไม่กลับมา ส่วนการใช้น้ำส้มสายชูกับคราบน้ำ อย่าใช้ในวันเดียวกับน้ำยาฟอกขาวตามคำเตือนข้างบน

ห้ามทำกับอ่างล้างจาน

• เทน้ำมันทอดลงท่อ ไขมันจะแข็งตัวในท่อเมื่อเย็นลงและจับเศษอาหารจนตัน ให้เทใส่ขวดหรือถุงแล้วทิ้งเป็นขยะ
• ใช้น้ำยาล้างท่อชนิดโซดาไฟเป็นประจำเพื่อดับกลิ่น สารนี้กัดทั้งท่อพีวีซีเก่าและผิวมือ ใช้แก้ปัญหาตันเท่านั้น
• ล้างไก่ดิบด้วยการเปิดน้ำแรงในอ่าง น้ำกระเซ็นพาเชื้อไปทั่วเคาน์เตอร์ใกล้เคียง
• วางมีดหรือหม้อเหล็กหล่อทิ้งไว้ในอ่างข้ามคืน ทั้งเป็นรอยและเป็นคราบสนิม
• ขัดอ่างสแตนเลสวนเป็นวงด้วยฝอยขัด รอยวงจะชัดกว่ารอยตามแนวเส้นผิว

ตารางรอบล้างที่ใช้ได้จริง

ความถี่	ทำอะไร	ใช้อะไร	ใช้เวลา
ทุกวัน	ตักเศษในตะแกรง ล้างอ่าง เช็ดก๊อก เช็ดแห้ง	น้ำยาล้างจาน ฟองน้ำด้านนุ่ม ผ้าไมโครไฟเบอร์	3 นาที
หลังล้างเนื้อดิบ	ล้าง แล้วฆ่าเชื้อพื้นอ่างและก๊อก	น้ำยาฟอกขาว 20 มล. ต่อน้ำ 1 ลิตร	5 นาที
ทุกสัปดาห์	ถอดตะแกรงสะดือ ขัดสะดือ ฆ่าเชื้อทั้งอ่าง ล้างถาดคว่ำจาน	แปรงล้างขวด น้ำยาล้างจาน น้ำยาฟอกขาวเจือจาง	15 นาที
ทุกเดือน	ขัดรูน้ำล้น ขอบซิลิโคน ใต้ขอบอ่าง ตะแกรงหัวก๊อก สายฉีด	แปรงเล็ก ไฟฉาย น้ำส้มสายชูสำหรับตะกรัน (คนละวันกับคลอรีน)	15 นาที
ทุก 6 เดือน	เช็กซิลิโคนว่ามีรอยแตกหรือราลึก เช็กใต้อ่างว่ามีน้ำหยด	ไฟฉาย กระดาษทิชชูแห้งลูบใต้ท่อ	10 นาที

ทำรอบประจำวันให้ติดเป็นนิสัยก่อนอย่างเดียว รอบสัปดาห์และรายเดือนจะเหลืองานน้อยลงเอง