ตกขาวตอนท้อง สีและกลิ่นแบบไหนปกติ แบบไหนต้องไปตรวจ

ตกขาวตอนท้องมีมากขึ้นกว่าตอนไม่ท้องได้เป็นปกติ ตกขาวแบบที่ไม่ต้องกังวลจะใส หรือขาวขุ่นคล้ายน้ำนม เนื้อบาง และไม่มีกลิ่นเหม็น ถ้าเริ่มมีกลิ่นแปลก เปลี่ยนเป็นสีเขียวหรือเหลือง มีอาการคัน แสบ หรือเจ็บเวลาปัสสาวะ ควรนัดตรวจกับแพทย์ ส่วนเลือดออกทางช่องคลอดทุกปริมาณ หรือน้ำใส ๆ ไหลไม่หยุด ต้องติดต่อโรงพยาบาลทันทีค่ะ

ทำไมตกขาวถึงเยอะขึ้นตอนท้อง

ระหว่างตั้งครรภ์ ฮอร์โมนเอสโตรเจนสูงขึ้นมาก เลือดไปเลี้ยงบริเวณอุ้งเชิงกรานมากขึ้น ต่อมที่ปากมดลูกและผนังช่องคลอดจึงสร้างเมือกมากขึ้น เมือกนี้ทำหน้าที่ชะล้างเซลล์เก่าและช่วยกันเชื้อโรคไม่ให้ขึ้นไปในมดลูก

ปริมาณมักเพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ ตลอดการตั้งครรภ์ และมากที่สุดในช่วงสัปดาห์ท้าย ๆ คุณแม่บางคนต้องเปลี่ยนกางเกงในวันละ 2 ครั้ง ซึ่งเป็นเรื่องปกติถ้าลักษณะของตกขาวยังเหมือนเดิม

สิ่งที่บอกว่าตกขาวผิดปกติคือการเปลี่ยนสี กลิ่น เนื้อ และอาการที่มาด้วยกัน การสังเกตว่า "ปกติของเรา" เป็นแบบไหนตั้งแต่ไตรมาสแรก ช่วยให้เห็นความเปลี่ยนแปลงได้เร็ว

ตารางแยกตกขาวตามสีและกลิ่น

ตารางนี้ช่วยให้รู้ว่าควรทำอะไรต่อ ไม่ได้ใช้วินิจฉัยโรคด้วยตัวเอง เพราะหลายภาวะมีลักษณะทับซ้อนกัน และบางครั้งมีการติดเชื้อมากกว่าหนึ่งชนิดพร้อมกัน

ลักษณะที่เห็น	อาการร่วม	สาเหตุที่พบบ่อย	สิ่งที่ควรทำ
ใสหรือขาวขุ่น บาง ไม่มีกลิ่นเหม็น	ไม่มี	ตกขาวปกติของคนท้อง	ดูแลความสะอาดตามปกติ
ขาวข้นเป็นก้อนคล้ายนมบูด	คันมาก แสบ ปากช่องคลอดแดง	เชื้อรา	นัดตรวจ อย่าซื้อยาใช้เอง
เทา บาง เป็นน้ำ กลิ่นคาวคล้ายปลา	มักไม่คัน กลิ่นชัดขึ้นหลังมีเพศสัมพันธ์	ช่องคลอดอักเสบจากแบคทีเรีย	นัดตรวจและรักษา
เหลืองหรือเขียว มีฟอง กลิ่นแรง	คัน แสบ เจ็บเวลาปัสสาวะ	การติดเชื้อทางเพศสัมพันธ์บางชนิด	นัดตรวจ ให้คู่ตรวจด้วยตามที่แพทย์แนะนำ
สีน้ำตาลหรือชมพูจาง ๆ	หลังตรวจภายในหรือมีเพศสัมพันธ์	เลือดเก่าจากปากมดลูกที่บอบบาง	โทรปรึกษาห้องฝากครรภ์
เลือดสด สีแดง	มีหรือไม่มีปวดท้องก็ตาม	หลายสาเหตุ บางสาเหตุอันตราย	ติดต่อแพทย์ทันที
น้ำใสหรือขาวจาง ไหลซึมต่อเนื่อง ไม่มีกลิ่นปัสสาวะ	ผ้าอนามัยเปียกซ้ำ ๆ	น้ำคร่ำรั่ว	ใส่ผ้าอนามัยแล้วไปโรงพยาบาล
มูกเหนียวเป็นก้อน ปนสีชมพู ใกล้ครบกำหนด	อาจมีท้องแข็งเป็นพัก	มูกที่อุดปากมดลูกหลุด	สังเกตอาการเจ็บครรภ์ ถ้าเลือดมากโทรห้องคลอด

เชื้อรา: พบบ่อยตอนท้อง และไม่ควรรักษาเอง

ระหว่างตั้งครรภ์ สภาพในช่องคลอดเอื้อต่อการเติบโตของเชื้อราที่อยู่ในร่างกายตามปกติ คุณแม่ที่มีน้ำตาลในเลือดสูงหรือเพิ่งกินยาฆ่าเชื้อมักเป็นบ่อยขึ้น อาการเด่นคือคันมาก ตกขาวข้นขาวเป็นก้อน และแสบเวลาปัสสาวะเพราะผิวด้านนอกระคายเคือง

NHS ระบุว่าเชื้อรารักษาได้ง่าย แต่ยารักษาเชื้อราบางชนิดไม่ปลอดภัยในคนท้อง จึงต้องให้แพทย์ พยาบาลผดุงครรภ์ หรือเภสัชกรเป็นผู้เลือกยา ในทางปฏิบัติ แพทย์มักเลือกยาเหน็บหรือยาทาเฉพาะที่ และไม่จ่ายยาต้านเชื้อราแบบกินที่ขายทั่วไปให้คนท้อง ถ้าคุณแม่เคยซื้อยาแบบเม็ดกินครั้งเดียวมาใช้ตอนไม่ท้อง อย่าใช้วิธีเดิมในช่วงนี้นะคะ

ถ้าเป็นเชื้อราซ้ำ ๆ ระหว่างตั้งครรภ์ ให้บอกแพทย์ด้วย เพราะบางครั้งเป็นสัญญาณของน้ำตาลในเลือดสูง ดูเพิ่มเติมที่ เบาหวานขณะตั้งครรภ์

ช่องคลอดอักเสบจากแบคทีเรีย: กลิ่นเป็นตัวบอก

ภาวะนี้เกิดเมื่อสมดุลของแบคทีเรียในช่องคลอดเสียไป NHS บรรยายว่าตกขาวมีกลิ่นคาวคล้ายปลาชัดเจน โดยเฉพาะหลังมีเพศสัมพันธ์ เนื้อตกขาวเปลี่ยนเป็นสีเทาขาว บาง หรือเป็นน้ำ และมักไม่คันหรือแสบ ผู้หญิงจำนวนมากไม่มีอาการเลย

สำหรับคนท้อง NHS ระบุว่าการรักษาเป็นเรื่องสำคัญ เพราะมีโอกาสเล็กน้อยที่จะเกี่ยวข้องกับการคลอดก่อนกำหนดหรือแท้ง แม้ว่าการตั้งครรภ์ส่วนใหญ่ที่มีภาวะนี้จะไม่มีปัญหาอะไร การรักษาใช้ยาฆ่าเชื้อแบบกิน เจล หรือครีมที่แพทย์สั่ง

วิธีลดโอกาสเป็นซ้ำตามคำแนะนำของ NHS

• ล้างภายนอกด้วยน้ำเปล่าและสบู่อ่อน ๆ ที่ไม่มีน้ำหอม
• อาบน้ำฝักบัวแทนแช่อ่าง
• ไม่ใช้สเปรย์ระงับกลิ่นจุดซ่อนเร้น น้ำยาล้างช่องคลอด หรือการสวนล้าง
• ไม่ใส่น้ำยาฆ่าเชื้อในน้ำอาบ และไม่ใช้ผงซักฟอกแรง ๆ กับกางเกงใน
• ไม่สูบบุหรี่

ตกขาวหรือน้ำคร่ำ แยกอย่างไร

นี่คือคำถามที่ทำให้คุณแม่ไตรมาสสามกังวลมากที่สุด เพราะช่วงท้ายของการตั้งครรภ์ ตกขาวเยอะขึ้น ปัสสาวะเล็ดง่ายขึ้น และน้ำคร่ำก็ใสคล้ายกัน NHS อธิบายว่าน้ำคร่ำมีลักษณะใสและสีจาง แยกจากปัสสาวะได้ยาก อาจมีเลือดปนเล็กน้อยในตอนแรก และไหลออกมาได้ทั้งแบบซึมช้า ๆ หรือพรั่งพรูจนกลั้นไม่ได้

ลองสังเกตแบบนี้

1. เข้าห้องน้ำปัสสาวะให้สุด ซับให้แห้ง แล้วใส่ผ้าอนามัยแผ่นใหม่ (ไม่ใช่ผ้าอนามัยแบบสอด)
2. นอนตะแคงพักราว 30 นาที แล้วลุกขึ้นยืน
3. ถ้ามีน้ำไหลออกมาอีกเมื่อลุกยืน และผ้าอนามัยเปียกซ้ำ ๆ โดยไม่มีกลิ่นปัสสาวะ ให้นึกถึงน้ำคร่ำ
4. ตกขาวมักเป็นเมือก เหนียว มีปริมาณไม่มากในแต่ละครั้ง ไม่ไหลเป็นน้ำต่อเนื่อง

ถ้าไม่แน่ใจ ให้ไปโรงพยาบาลพร้อมผ้าอนามัยแผ่นนั้น พยาบาลห้องคลอดตรวจได้ไม่ยาก NHS แนะนำให้แจ้งทันทีถ้าน้ำที่ออกมามีกลิ่นหรือมีสี และถ้าอายุครรภ์ยังไม่ถึง 37 สัปดาห์แล้วสงสัยว่าน้ำเดินหรือเจ็บครรภ์ ให้ติดต่อห้องคลอดด่วนแม้จะเป็นกลางคืน รายละเอียดเรื่องน้ำเดินอ่านต่อได้ที่ น้ำเดินเป็นยังไง

ตกขาวตามช่วงอายุครรภ์

ช่วงอายุครรภ์	ลักษณะที่มักพบ	จุดที่ต้องระวัง
ไตรมาสแรก	ตกขาวเพิ่มขึ้นตั้งแต่ไม่กี่สัปดาห์แรก หลายคนสังเกตเป็นอาการแรก ๆ ของการตั้งครรภ์	เลือดออกร่วมกับปวดท้องน้อยข้างเดียว
ไตรมาสสอง	ปริมาณคงที่หรือเพิ่มขึ้นเล็กน้อย	เชื้อราและช่องคลอดอักเสบจากแบคทีเรียพบได้บ่อย
ไตรมาสสาม	มากที่สุด บางวันเปียกจนต้องเปลี่ยนกางเกงใน	แยกให้ออกจากน้ำคร่ำ และสังเกตมูกเลือดเมื่อใกล้คลอด

ช่วงไตรมาสแรก ถ้าตกขาวเป็นสีน้ำตาลหรือมีเลือดปนร่วมกับปวดท้องน้อยข้างเดียว ให้นึกถึงภาวะท้องนอกมดลูกด้วย อ่านอาการที่ต้องรีบไปตรวจได้ที่ ท้องนอกมดลูก อาการเป็นยังไง

ช่วงใกล้คลอด มูกที่อุดปากมดลูกจะหลุดออกมาเป็นก้อนเดียวหรือหลายชิ้น มีสีชมพูเพราะมีเลือดปนเล็กน้อย NHS อธิบายว่าเป็นสัญญาณว่าปากมดลูกเริ่มเปิด การเจ็บครรภ์อาจตามมาเร็วหรืออีกหลายวัน และคุณแม่บางคนไม่มีมูกนี้เลย ถ้าเลือดออกมากกว่าคราบเล็ก ๆ ให้โทรหาห้องคลอดทันที ส่วนการเตรียมตัวช่วงนี้ดูได้ที่ เตรียมตัวก่อนคลอด

ดูแลจุดซ่อนเร้นอย่างไรในช่วงที่ตกขาวเยอะ

• ล้างภายนอกวันละ 1 ถึง 2 ครั้งด้วยน้ำสะอาด ถ้าใช้สบู่ให้เลือกแบบอ่อน ไม่มีน้ำหอม
• ซับให้แห้งจากด้านหน้าไปด้านหลังทุกครั้งหลังเข้าห้องน้ำ
• ใส่กางเกงในผ้าฝ้ายที่หลวมสบาย ตามที่ NHS แนะนำเพื่อลดโอกาสเกิดเชื้อรา และเปลี่ยนเมื่อชื้น
• เลี่ยงกางเกงยีนส์รัดแน่นและถุงน่องหนาในวันที่อากาศร้อน
• ไม่ใช้แป้งฝุ่น สเปรย์หอม หรือแผ่นอนามัยกลิ่นหอม
• หลังว่ายน้ำหรือออกกำลังกาย เปลี่ยนชุดชั้นในที่เปียกเหงื่อโดยเร็ว

ถ้าคุณแม่ต้องทำงานนอกบ้านทั้งวัน พกกางเกงในสำรองหนึ่งตัวและแผ่นอนามัยไม่มีกลิ่นไว้ในกระเป๋า เปลี่ยนช่วงพักกลางวัน ช่วยลดความอับชื้นได้มาก

หลังมีเพศสัมพันธ์หรือหลังตรวจภายใน ตกขาวเปลี่ยนได้

ปากมดลูกของคนท้องมีเลือดมาเลี้ยงมากและบอบบางกว่าปกติ หลังมีเพศสัมพันธ์หรือหลังแพทย์ตรวจภายใน จึงเห็นคราบสีชมพูหรือน้ำตาลจาง ๆ ปนตกขาวได้ใน 1 ถึง 2 วัน ถ้าเป็นแค่คราบเล็กน้อย หยุดเอง และไม่มีปวดท้อง มักเกิดจากการเสียดสี แต่เพราะเลือดออกระหว่างตั้งครรภ์ควรให้แพทย์รู้ทุกครั้ง ให้โทรเล่าให้ห้องฝากครรภ์ฟัง แพทย์จะบอกว่าต้องเข้าไปตรวจหรือไม่

น้ำอสุจิมีฤทธิ์เป็นด่าง ทำให้ความเป็นกรดในช่องคลอดเปลี่ยนชั่วคราว คนที่มีภาวะช่องคลอดอักเสบจากแบคทีเรียอยู่แล้วจึงสังเกตกลิ่นคาวชัดขึ้นหลังมีเพศสัมพันธ์ ถ้ากลิ่นนี้เกิดซ้ำทุกครั้ง ให้ไปตรวจ ไม่ต้องอาย การใช้ถุงยางอนามัยช่วงที่รักษาอยู่ก็ช่วยลดการกลับเป็นซ้ำได้

ถ้าแพทย์เคยบอกว่ารกเกาะต่ำ ปากมดลูกสั้น หรือมีความเสี่ยงคลอดก่อนกำหนด ให้ถามแพทย์ตรง ๆ ว่ามีเพศสัมพันธ์ได้หรือไม่ ก่อนเริ่มอีกครั้ง

ไปตรวจแล้วจะเจออะไร

เวลาไปตรวจเรื่องตกขาว แพทย์มักซักประวัติลักษณะตกขาว ระยะเวลา และอาการร่วม แล้วตรวจภายในด้วยเครื่องมือขนาดเล็กเพื่อดูผนังช่องคลอดและเก็บตกขาวไปตรวจ การตรวจภายในระหว่างตั้งครรภ์ทำได้อย่างปลอดภัย ถ้าแพทย์สงสัยน้ำคร่ำรั่ว จะตรวจน้ำที่ออกมาด้วยวิธีเฉพาะและอาจอัลตราซาวด์ดูปริมาณน้ำคร่ำ

เตรียมคำตอบเหล่านี้ไว้ก่อนเข้าห้องตรวจ จะช่วยให้ได้คำแนะนำตรงขึ้น เริ่มเปลี่ยนตั้งแต่เมื่อไร สีและกลิ่นเป็นอย่างไร คันหรือแสบไหม มีเพศสัมพันธ์ครั้งล่าสุดเมื่อไร เคยใช้ยาอะไรไปแล้วบ้าง และมีไข้หรือปวดท้องร่วมด้วยหรือเปล่า

ถ้าสังเกตเห็นวันนี้

ตกขาวใส ขาวขุ่น ไม่มีกลิ่น เพิ่มขึ้นแต่ไม่มีอาการอื่น ดูแลความสะอาดตามปกติและเล่าให้แพทย์ฟังในนัดถัดไปได้ ตกขาวเปลี่ยนสี มีกลิ่น คัน หรือแสบ ให้นัดตรวจภายในไม่กี่วันโดยไม่ซื้อยามาใช้เอง ส่วนเลือดออก น้ำไหลไม่หยุด หรือมีไข้ร่วมกับปวดท้อง ให้ไปโรงพยาบาลวันนี้

ตกขาวเป็นเรื่องที่คุณแม่หลายคนไม่กล้าถาม แต่แพทย์และพยาบาลห้องฝากครรภ์ได้ยินคำถามนี้ทุกวัน เล่าให้ละเอียดได้เลยค่ะ ยิ่งบอกชัด ยิ่งรักษาได้ตรงจุด