ปูนฉาบผนัง เลือกชนิดให้ตรงกับอิฐ ผสมน้ำเท่าไร และฉาบหนาแค่ไหน

ปูนฉาบผนังต้องเลือกตามชนิดของผนังที่จะฉาบเป็นอันดับแรก อิฐมอญและอิฐบล็อกใช้ปูนฉาบทั่วไป อิฐมวลเบาใช้ปูนฉาบที่ผู้ผลิตระบุว่าใช้กับอิฐมวลเบาได้ ผิวคอนกรีตเสาคานต้องเตรียมผิวก่อน ส่วนงานเก็บผิวบางและงานซ่อมมีปูนเฉพาะอีกกลุ่ม จากนั้นจึงคุมสามตัวเลข คือน้ำต่อถุง ความหนาต่อชั้น และเวลาที่ปูนต้องใช้ให้หมด

บทนี้ใช้เอกสารข้อมูลทางวิชาการ (TDS) ของปูนฉาบสำเร็จรูปยี่ห้อหนึ่งเป็นตัวอย่างตลอดบท เพราะเป็นตัวเลขจริงที่ผู้ผลิตรับผิดชอบ ไม่ใช่ตัวเลขจากความเคยชินของหน้างาน ยี่ห้ออื่นจะมีตัวเลขใกล้เคียงแต่ไม่เท่ากัน ให้เปิดเอกสารของถุงที่ซื้อจริงทุกครั้ง

ปูนฉาบมีกี่กลุ่ม และใช้กับอะไร

กลุ่ม	ใช้กับ	ความหนาโดยทั่วไป	ข้อสังเกต
ปูนฉาบทั่วไป	อิฐมอญ อิฐบล็อก	ฉาบหลายชั้นได้ แต่ละชั้นตามที่ผู้ผลิตกำหนด	บางรุ่นใช้กับอิฐมวลเบาได้ด้วย ต้องดูฉลาก
ปูนฉาบอิฐมวลเบา	อิฐมวลเบา	บางกว่า ราว 1 เซนติเมตร	อุ้มน้ำสูง กันปูนเสียน้ำให้ผนังเร็ว
ปูนฉาบผิวบางหรือสกิมโค้ท	เก็บผิวผนังที่ฉาบแล้ว	ไม่กี่มิลลิเมตร	ไม่ใช่ปูนสำหรับฉาบผนังใหม่จากอิฐ
ปูนซ่อมและปูนฉาบเสาคาน	ผิวคอนกรีต งานซ่อมแซม	ตามเอกสารของผลิตภัณฑ์	บางชนิดผสมโพลิเมอร์ ยึดเกาะดีขึ้น
ปูนผสมเองหน้างาน	อิฐมอญ งานทั่วไป	ตามฝีมือช่าง	คุณภาพขึ้นกับทรายและการตวง

ความผิดพลาดที่เห็นบ่อยคือใช้ปูนฉาบทั่วไปราคาถูกกับอิฐมวลเบา หรือใช้ปูนสกิมโค้ทพอกหนาเพื่อแก้ผนังไม่ได้ดิ่ง ทั้งสองแบบจบที่รอยร้าวลายงาเต็มผนัง ถ้ายังไม่แน่ใจเรื่องชนิดของปูนซีเมนต์พื้นฐาน ดูได้ที่ชนิดของปูนซีเมนต์

อ่านเอกสารข้อมูลทางวิชาการให้เป็น

เอกสาร TDS ของปูนฉาบมีตัวเลขหลายบรรทัด สี่ค่าที่ผมดูทุกครั้งคือ

ค่าการอุ้มน้ำ

บอกว่าปูนเก็บน้ำไว้ในตัวได้ดีแค่ไหนเมื่อเจอผนังที่ดูดน้ำ เอกสารของปูนฉาบ TOA รุ่นออลอินวันระบุค่าการอุ้มน้ำ 100 เปอร์เซ็นต์ เทียบกับเกณฑ์มาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม มอก. 1776-2566 ที่กำหนดไม่น้อยกว่า 75 และ มอก. 2735-2559 ที่ไม่น้อยกว่า 90 ผนังที่ดูดน้ำเร็วอย่างอิฐมวลเบาต้องการค่านี้สูง

ระยะเวลาก่อตัวเริ่มต้น

เอกสารเดียวกันระบุ 190 ถึง 270 นาที ตัวเลขนี้บอกช่วงที่ช่างยังปาดแต่งปูนได้ อากาศร้อนจะทำให้ช่วงนี้สั้นลง

กำลังอัดและแรงยึดเกาะ

รุ่นนี้ระบุกำลังอัดที่ 28 วันราว 3.0 MPa และแรงยึดเกาะไม่น้อยกว่า 0.2 MPa ปูนฉาบไม่ต้องแข็งแรงเท่าคอนกรีต แต่ต้องยึดผนังได้ไม่หลุดร่อน

ข้อห้ามใช้

เอกสารของ TOA ระบุชัดว่าไม่ใช้กับรอยร้าวที่ยังขยับตัว และไม่ใช้ฉาบพื้น บรรทัดนี้มักถูกข้าม แต่บอกได้ว่าผู้ผลิตไม่รับประกันงานแบบไหน

น้ำต่อถุงต่างกันตามผนัง

เอกสารของปูนฉาบรุ่นที่ยกมา กำหนดน้ำต่อปูนหนึ่งถุง 40 กิโลกรัมไว้ตามชนิดผนัง

ผนัง	น้ำต่อถุง 40 กก.	พื้นที่ฉาบหนา 1 ซม. ต่อถุง
อิฐมอญ อิฐบล็อก	8.0 ถึง 9.2 ลิตร	ประมาณ 2.7 ตร.ม.
อิฐมวลเบา	8.8 ถึง 9.6 ลิตร	ประมาณ 2.8 ตร.ม.
คอนกรีต	9.2 ถึง 10.4 ลิตร	ประมาณ 2.5 ตร.ม.

ที่มา: เอกสารข้อมูลทางวิชาการ ฉลาม ออลอินวัน พลาสท์ ของ TOA ตัวเลขใช้กับรุ่นนี้เท่านั้น

การผสมที่เอกสารแนะนำคือใช้เครื่องผสมความเร็วรอบ 400 ถึง 600 รอบต่อนาที ผสมอย่างน้อย 3 นาที ทิ้งไว้ราว 5 นาทีให้สารผสมทำงาน แล้วผสมซ้ำอีกครั้ง ปูนที่ผสมแล้วต้องใช้ให้หมดภายในราว 2 ชั่วโมง

ช่างหลายคนเติมน้ำเกินเพราะปูนเหลวปาดง่าย ผลคือปูนยุบตัวมากตอนแห้ง กำลังต่ำ และร้าวง่าย ถ้าเห็นช่างเทน้ำจากถังโดยไม่ตวง ให้ขอให้ใช้ถังที่ขีดระดับลิตรไว้ วิธีนี้ทำได้ง่ายและได้ปูนที่สม่ำเสมอทุกกระบะ

ความหนาต่อชั้น และเมื่อไรต้องฉาบสองชั้น

ปูนฉาบสำเร็จรูปส่วนใหญ่กำหนดความหนาต่อการฉาบหนึ่งครั้ง รุ่นที่ยกมากำหนดไว้ 1.0 ถึง 1.5 เซนติเมตร ถ้าผนังไม่ได้ดิ่งจนต้องฉาบหนากว่านั้น ให้ฉาบชั้นแรกแล้วขูดผิวให้หยาบ ปล่อยให้แห้งตัว จึงฉาบชั้นถัดไป ระยะรอระหว่างชั้นที่เอกสารให้ไว้คือ 2 ถึง 4 ชั่วโมงในกรณีทั่วไป

ปูนที่พอกหนาครั้งเดียวมีปัญหาสองแบบ แบบแรกปูนย้อยลงตามแรงโน้มถ่วงก่อนเซ็ต ผนังเป็นคลื่นตรงกลาง แบบที่สองชั้นนอกแห้งก่อนชั้นใน ปูนยุบตัวไม่เท่ากัน แล้วแยกตัวจากผนังเป็นโพรง เคาะแล้วเสียงก้อง

ผนังอิฐมอญปกติต้องฉาบรวมราว 2 ถึง 2.5 เซนติเมตร จึงมักต้องสองชั้น ส่วนผนังอิฐมวลเบาที่ก่อได้ดิ่งดีฉาบเพียงราว 1 เซนติเมตรชั้นเดียว ลำดับงานก่อและฉาบทั้งหมดอยู่ในผนังก่ออิฐฉาบปูน และรายละเอียดเฉพาะอิฐมวลเบาอยู่ในผนังอิฐมวลเบา

เตรียมผนังก่อนฉาบ

ปูนดีแค่ไหนก็หลุดได้ถ้าผนังไม่พร้อม เอกสารของ TOA กำหนดการเตรียมผนังไว้ดังนี้

• รดน้ำผนังสองถึงสามรอบ แล้วฉาบตอนผิวหมาด ไม่ฉาบบนผนังที่มีน้ำขัง และไม่ฉาบบนผนังแห้งผาก
• ผิวคอนกรีตเรียบของเสาและคาน สลัดดอกปูนแล้วรอ 1 ถึง 2 วัน หรือปาดปูนด้วยเกรียงหวีขนาด 3 ถึง 6 มิลลิเมตรเป็นร่องก่อนฉาบทับ
• ไม่ฉาบกลางแดดจัด เพราะผิวปูนจะเสียน้ำเร็วเกิน

เพิ่มจากเอกสาร คือทำความสะอาดคราบน้ำมันแบบหล่อและฝุ่นออกจากผิวคอนกรีต และติดตาข่ายคร่อมรอยต่อผนังกับเสาคานก่อนฉาบ

ปั่นหน้า บ่ม และอากาศในไทย

หลังฉาบไปราว 45 นาที เอกสารของ TOA ให้ใช้เกรียงไม้ปั่นหน้าตีน้ำ เพื่อให้ผิวแน่นและเรียบ จากนั้นบ่มผนังให้ชื้นต่อเนื่อง 3 ถึง 7 วัน

อากาศไทยทำให้การบ่มยากกว่าที่คิด ผนังทิศตะวันตกที่โดนแดดบ่ายจะแห้งเร็วมาก ส่วนผนังในห้องปิดหน้าฝนอาจแทบไม่แห้ง ทั้งสองแบบมีปัญหาคนละอย่าง แห้งเร็วเกินทำให้ร้าวลายงา แห้งช้าเกินทำให้ทาสีได้ช้า และเสี่ยงคราบเชื้อราบนผิวปูน ช่วงบ่มควรมีคนรับผิดชอบรดน้ำผนังรับแดดวันละหลายครั้ง และเปิดหน้าต่างให้ห้องปิดมีลมผ่าน

ปูนฉาบใหม่ ทาสีได้เมื่อไร

ปูนฉาบใหม่มีความเป็นด่างสูงมาก ถ้าทาสีเร็วเกินไป ด่างจะทำปฏิกิริยากับสี เกิดคราบด่าง สีซีดไม่เท่ากัน หรือฟิล์มสีอ่อนและหลุดลอก เอกสารด้านเทคนิคของ Sika เรื่องการทาสีบนผิวปูนฉาบแนะนำว่าควรทาสีเมื่อค่า pH ของผิวปูนลดลงถึง 9.5 หรือต่ำกว่า ซึ่งปกติใช้เวลาราว 28 วันหลังฉาบ ให้ตรวจด้วยเครื่องวัดหรือปากกาวัด pH และใช้สีรองพื้นที่ทนด่าง Sika ยังเตือนว่าไม่ควรเจือจางสีด้วยน้ำเกินที่กำหนด

ถ้ารอ 28 วันไม่ได้ สีรองพื้นบางรุ่นระบุว่าใช้กับปูนใหม่ที่อายุน้อยกว่านั้นได้ ให้ดูเงื่อนไขในเอกสารของสีรุ่นนั้น ขั้นตอนเตรียมผิวและเลือกรองพื้นละเอียดอยู่ในทาสีผนังปูนใหม่ และควรเลือกสีรองพื้นปูนให้ตรงกับอายุผนัง

ปูนฉาบผิวบาง ใช้ตอนไหนถึงคุ้ม

ปูนฉาบผิวบางหรือสกิมโค้ทเป็นปูนเนื้อละเอียด ใช้ปาดบางไม่กี่มิลลิเมตรบนผนังที่ฉาบหยาบแล้ว เพื่อให้ผิวเนียนก่อนทาสี งานที่เหมาะกับปูนกลุ่มนี้คือ

• ผนังฉาบใหม่ที่ผิวหยาบหรือมีรอยเกรียง และเจ้าของบ้านต้องการผิวเรียบเนียนสำหรับสีโทนเข้มหรือสีกึ่งเงา
• ผนังเก่าที่มีรูพรุนเล็ก ๆ รอยตะปู หรือรอยแตกลายงาที่หยุดลามแล้ว
• ผนังที่ไฟส่องเฉียง เช่นผนังข้างหน้าต่างบานยาวหรือผนังที่มีไฟติดผนังยิงขึ้น ซึ่งจะเห็นคลื่นเล็ก ๆ ชัดมาก

สิ่งที่สกิมโค้ทแก้ไม่ได้คือผนังไม่ได้ดิ่งหรือเป็นคลื่นหลายมิลลิเมตร ถ้าพอกหนาเกินที่ผู้ผลิตกำหนด ปูนจะร้าวและหลุดเป็นแผ่น ผนังแบบนั้นต้องกลับไปฉาบแก้ด้วยปูนฉาบปกติก่อน

ค่าแรงสกิมโค้ททั้งห้องไม่ต่ำ เพราะต้องปาดสองรอบและขัดผิว ถ้าผนังจะทาสีด้านสีอ่อน และไม่มีแสงเฉียง ผนังที่ปั่นหน้าดีตั้งแต่ตอนฉาบมักพอแล้ว ไม่ต้องจ่ายเพิ่มสำหรับงานนี้

ปัญหาหลังฉาบ และต้นเหตุที่มักเจอ

อาการ	ต้นเหตุที่เป็นไปได้	แก้อย่างไร
ร้าวลายงาทั่วผนัง	ปูนเสียน้ำเร็ว เติมน้ำเกิน ไม่บ่ม	ถ้าเส้นเล็กมาก ทารองพื้นและสีที่ยืดหยุ่นได้
เคาะแล้วเสียงก้อง	ฉาบหนาเกินชั้นเดียว ไม่เตรียมผิว	สกัดส่วนที่ร่อนออกแล้วฉาบใหม่
ร้าวแนวตรงตามเสา	ไม่ติดตาข่ายรอยต่อ	เปิดแนว ใส่ตาข่าย ฉาบซ่อม
ผิวปูนเป็นผง ขัดแล้วร่วง	ปูนเสื่อมคุณภาพ ใช้ปูนที่ผสมนานเกินเวลา	ขูดผิวออก ใช้ปูนใหม่
คราบขาวขึ้นผิว	เกลือจากความชื้นในผนัง	ล้างคราบ หาต้นเหตุของน้ำ

รอยร้าวเส้นเล็กที่ไม่ลามเจ้าของบ้านซ่อมเองได้ วิธีทำอยู่ในซ่อมรอยร้าวผนังเอง แต่ถ้ารอยร้าวยาวเฉียง กว้างขึ้นเรื่อย ๆ หรือร้าวตามแนวคาน ควรให้วิศวกรดูก่อนฉาบปิด

ถามช่างสามข้อก่อนเปิดถุงแรก

1. ปูนรุ่นนี้ใช้กับผนังชนิดนี้ได้หรือไม่ ขอดูหน้าถุงหรือเอกสาร
2. ใช้น้ำกี่ลิตรต่อถุง และตวงด้วยอะไร
3. ผนังนี้ต้องฉาบหนาเท่าไร กี่ชั้น และใครรดน้ำบ่มในสัปดาห์แรก

คำตอบสามข้อนี้บอกได้มากกว่าราคาต่อตารางเมตร ช่างที่ตอบได้ทันทีมักเป็นช่างที่ทำงานตามเอกสารอยู่แล้ว