วิธีฝึกหมาให้อยู่บ้านคนเดียว เริ่มจาก 5 วินาทีถึงครึ่งวัน

หมาที่อยู่บ้านคนเดียวได้ไม่ได้เกิดมาเป็นแบบนั้น มันเรียนรู้ทีละขั้น ถ้ากำลังจะไปทำงานเต็มวันในสัปดาห์หน้า ให้เริ่มฝึกวันนี้ด้วยการเดินออกไปหลังประตูห้าวินาทีแล้วกลับเข้ามา ไม่ใช่ปล่อยไว้แปดชั่วโมงแล้วหวังว่ามันจะชิน หมาที่ถูกทิ้งนานเกินที่รับไหวจะเรียนรู้ว่าการอยู่คนเดียวน่ากลัว และอาการจะแย่ลงมากกว่าดีขึ้น

เช็กสามเรื่องก่อนเริ่มฝึก

การฝึกจะไม่ได้ผลถ้าพื้นฐานเหล่านี้ยังไม่พร้อม

1. สุขภาพ ASPCA แนะนำให้ตัดสาเหตุทางการแพทย์ก่อน เช่น กลั้นปัสสาวะไม่อยู่ ติดเชื้อทางเดินปัสสาวะ หรือยาบางชนิด เพราะอาการคล้ายความเครียดจากการแยกได้
2. ออกกำลังกาย อย่างน้อย 30 นาทีของกิจกรรมแอโรบิกต่อวัน และควรเป็นช่วงก่อนเจ้าของออกจากบ้าน หมาที่หมดแรงแล้วจะนอนง่ายกว่ามาก
3. ขับถ่าย พาเดินให้ถ่ายก่อนออก ลูกหมาที่ยังไม่ครบ 4 เดือนกลั้นได้ไม่นาน ไม่ควรให้ฝึกอยู่คนเดียวนานจนปวดท้อง ดูตารางดูแลลูกหมาที่ วิธีเลี้ยงลูกหมาแรกเกิด

เบื่อ หรือกลัวการแยก ต่างกันที่เวลา

ปัญหาสองอย่างนี้ใช้วิธีแก้ต่างกัน หมาเบื่อมักเห่าหรือแทะของเป็นช่วงๆ ตลอดวัน ต้องเพิ่มกิจกรรม แต่หมาที่กลัวการแยกจะเริ่มทันที ASPCA ระบุว่าอาการมักเกิดภายในไม่กี่นาทีหลังเจ้าของออก และหยุดเมื่อเจ้าของอยู่บ้าน อาการที่พบ เช่น ปัสสาวะอุจจาระในบ้าน เห่าหอนไม่หยุด แทะหรือขุดตรงประตูและขอบหน้าต่าง พยายามหนี เดินวน และมีอาการไม่สบายก่อนเจ้าของออก เช่น หอบ น้ำลายไหล

ถ้าอาการเป็นแบบแรก อ่านวิธีใช้ของเล่นที่ ของเล่นแก้เบื่อสุนัข ถ้าเป็นแบบหลัง ให้ใช้บันไดฝึกข้างล่าง และถ้าอาการหนัก ข้ามไปที่หัวข้อสุดท้าย

สัญญาณบอกให้ถอยกลับหนึ่งขั้น

หมาเงียบไม่ได้แปลว่าสบาย ควรจับสัญญาณเล็กๆ ที่เกิดก่อนอาการหนัก ASPCA ให้ดูอาการเครียด เช่น หาว สั่น และน้ำลายยืดเกินปกติ และให้ย่นเวลาลงถ้าเห็น การศึกษาของ RVC ติดตามสัญญาณละเอียด เช่น เลียริมฝีปาก จ้องประตู และหาว ซึ่งเป็นสัญญาณที่เจ้าของมักไม่สังเกต

สัญญาณ	ระดับ	ทำอย่างไร
นอนหรือกินของเล่นต่อเงียบๆ	ผ่อนคลาย	ขยับขั้นเวลาตามแผน
หาว เลียริมฝีปาก จ้องประตู	เริ่มตึง	คงเวลาเดิมอีก 2 ถึง 3 วัน
เดินวน หอบ น้ำลายไหล สั่น	เครียด	กลับไปขั้นก่อนหน้า ย่นเวลาลงครึ่งหนึ่ง
ร้อง เห่าหอน ข่วนประตู	เครียดมาก	หยุดฝึกรอบนั้น กลับเข้าไปตอนที่หมาสงบชั่วขณะ
ปัสสาวะ อาเจียน ทำร้ายตัวเอง	วิกฤต	หยุดฝึก พบสัตวแพทย์

กลับเข้าไปตอนที่หมาเริ่มสงบ ไม่ใช่ตอนที่มันเห่าสุดเสียง ไม่เช่นนั้นหมาจะเรียนรู้ว่าเห่าแล้วเจ้าของกลับมา

บันไดฝึก เริ่มจากวินาทีไปถึงชั่วโมง

ASPCA แนะนำให้เริ่มจากการให้หมาอยู่หลังประตูภายในบ้านที่มองไม่เห็นเจ้าของ แล้วเพิ่มเป็นการออกไปสั้นๆ ไม่กี่วินาที เพิ่มความยาวช้าๆ ตลอดหลายสัปดาห์ และรอให้หมาสงบก่อนออกอีกครั้ง

ขั้น	สิ่งที่ทำ	เวลาที่อยู่ห่าง	ผ่านเมื่อ
1	หมาอยู่ในห้องเดียวกันแต่เจ้าของนั่งห่างไปอีกมุม	5 ถึง 10 นาที	หมานอนได้ ไม่ตามติด
2	ปิดประตูภายในห้อง เจ้าของอยู่อีกฝั่ง	5 ถึง 30 วินาที	ไม่ร้อง ไม่ข่วนประตู 3 ครั้งติด
3	เดินไปที่ประตูหน้าแล้วกลับ ไม่ออกจริง	10 ถึง 60 วินาที	ไม่ตื่นเต้นตอนเจ้าของกลับ
4	ออกประตูหน้าจริง ปิดแล้วเปิดกลับ	30 วินาทีถึง 2 นาที	หมาสงบทั้งตอนออกและตอนกลับ
5	ออกไปและกลับ	5 ถึง 10 นาที	หมานอนหรือเล่นของเล่นเงียบๆ
6	ออกยาวขึ้นแบบสุ่ม เช่น 3 นาที 15 นาที 8 นาที	15 ถึง 45 นาที	ไม่มีสัญญาณเครียดใหม่
7	ออกจริงแบบครึ่งวัน	1 ถึง 4 ชั่วโมง ตามที่ต้องการ	เป็นไปตามแผนอย่างน้อย 3 ครั้งติด

ทำวันละ 1 ถึง 3 รอบสั้นๆ และให้เวลาแต่ละขั้นราว 3 ถึง 7 วัน ถ้าหมาผ่านขั้นหนึ่งในวันเดียวและไม่เครียดเลย ก็ข้ามได้ ถ้าติดที่ขั้นไหนให้อยู่ตรงนั้นนานขึ้น ลำดับเวลาควรผสมสั้นยาวแบบสุ่ม เพื่อไม่ให้หมาเรียนรู้ว่าทุกครั้งจะยาวขึ้นเรื่อยๆ

ทำให้สัญญาณก่อนออกบ้านไม่น่ากลัว

หมาจำได้ว่าเสียงกุญแจ รองเท้า กระเป๋า คือสัญญาณว่าเจ้าของกำลังจะไป และเริ่มเครียดก่อนออกจริง ASPCA แนะนำให้ฝึกสัญญาณเหล่านี้โดยไม่ออกจริง เช่น หยิบกุญแจแล้วนั่งดูทีวี ใส่เสื้อคลุมแล้วไปรดน้ำต้นไม้ หลายรอบต่อวัน จนมันไม่ทำนายการจากไปอีก

ลำดับที่ได้ผล

1. เลือกสัญญาณหนึ่งอย่าง เช่น หยิบกุญแจ
2. ทำโดยไม่ออกบ้านแล้ววางลง 5 ถึง 10 ครั้งต่อวัน
3. เมื่อหมาไม่ลุกขึ้นมาดู เพิ่มสัญญาณที่สอง เช่น สวมรองเท้า
4. รวมสัญญาณหลายอย่างเข้าด้วยกัน แล้วออกไปสั้นๆ จริง

ASPCA ยังแนะนำให้เดินออกจากบ้านโดยไม่มีหมาอย่างน้อยวันละครั้ง เช่น เดินเล่นสั้นๆ เพื่อให้ได้ซ้อมการออกจริงทุกวัน

ออก และกลับ แบบเฉยๆ

RVC แนะนำว่าให้ออกและกลับอย่างสงบ ไม่เล่นใหญ่หรือพูดกับหมาตื่นเต้นตอนออกและกลับ ไม่ลงโทษ ASPCA เห็นตรงกัน

ในทางปฏิบัติ

• ก่อนออก 10 ถึง 15 นาที ไม่ทักทายหรือลูบหัวหมาจนหมาตื่นเต้น แค่ให้ของเล่นแล้วไป
• ตอนกลับ รอให้หมาสงบก่อนค่อยทักทาย ถ้ากระโดดใส่ ให้ยืนเฉยๆ ไม่มองตา แล้วค่อยทักเมื่อสี่ขาวางพื้น
• ถ้าบ้านมีเด็กหรือคนอื่น บอกให้ทำแบบเดียวกัน

ลูกหมาที่เจ้าของใช้วิธีออกและกลับแบบสงบ ออกกำลังก่อน และให้ของเล่นหรือขนม พักผ่อนมากขึ้นระหว่างอยู่คนเดียวในการศึกษาของ RVC

ของที่ให้ตอนออก และของที่ไม่ควรให้

ทำ	ไม่ทำ
ยัดอาหารในของเล่นให้กิน 20 ถึง 30 นาที และให้เฉพาะตอนเจ้าของออก ตามที่ ASPCA แนะนำ	ให้ของโปรดตลอดวัน จนไม่พิเศษ
เก็บของเล่นยัดอาหารเมื่อกลับถึงบ้าน	ปล่อยทิ้งไว้ให้เล่นตอนอยู่ด้วยกัน
ปิดทีวีหรือวิทยุเมื่อออก (RVC)	เปิดเสียงทิ้งไว้เป็นเพื่อน
ใช้ห้องหรือมุมที่หมาคุ้นเคย พื้นไม่ลื่น มีน้ำ	ปิดในห้องเล็กที่ไม่เคยเข้ามาก่อน

ASPCA เตือนว่าหมาที่กังวลมากมักไม่ยอมกินอาหารตอนอยู่คนเดียว ถ้าให้ของเล่นแล้วไม่แตะเลย นั่นเป็นสัญญาณว่าความเครียดสูงเกินกว่าจะใช้ของเล่นช่วยได้

ห้ามทำสิ่งเหล่านี้

อย่าลงโทษหมาที่ทำลายของหรือเห่าเมื่อกลับมา ASPCA ระบุว่าพฤติกรรมเหล่านี้สะท้อนความทุกข์ ไม่ใช่ความดื้อ และการลงโทษทำให้วิตกกังวลมากขึ้น แถลงการณ์ของ AVSAB แนะนำให้ใช้เฉพาะวิธีฝึกแบบให้รางวัลสำหรับการฝึกสุนัขทุกประเภท รวมถึงการแก้ปัญหาพฤติกรรม

อย่าขังหมาในกรงทันทีโดยไม่เคยฝึก หมาที่ไม่เคยอยู่ในกรงอาจตื่นตระหนกจนทำร้ายตัวเอง การฝึกกรงควรเริ่มโดยให้กินอาหารในกรงขณะประตูเปิดก่อนหลายวัน

อย่ากลับเข้าบ้านเพราะได้ยินเสียงหมาร้องแล้วเปิดประตูทันที จังหวะที่เสียงดังที่สุดคือจังหวะที่ควรรอ

อยู่คอนโดหรือมีเพื่อนบ้านใกล้ชิด

เสียงหมาเห่าที่เพื่อนบ้านได้ยิน ทำให้เจ้าของถูกกดดันให้รีบ แต่การรีบข้ามขั้นทำให้เสียเวลามากกว่า วางกล้องวงจรปิดหรือแอปมือถือเปิดดูเอง เพื่อรู้ว่าหมาเห่าตอนไหน นานเท่าไร ก่อนจะวางแผนว่าขั้นไหนต้องซ้ำ

ถ้าเพื่อนบ้านร้องเรียน ให้บอกตรงๆ ว่ากำลังฝึกอยู่และขอเวลา 4 ถึง 6 สัปดาห์ พร้อมเบอร์ติดต่อ และพิจารณาจัดการช่วงที่ฝึก เช่น ฝากเดินหรือฝากเลี้ยงเป็นบางวัน ดูแนวทางจัดตารางและกฎอาคารที่ เลี้ยงหมาในคอนโด และตัวเลือกฝากที่ ฝากเลี้ยงสัตว์

ระหว่างฝึก ถ้าต้องไปทำงาน

ฝึกทีละขั้นต้องใช้เวลาหลายสัปดาห์ แต่งานไม่รอ ตัวเลือกที่ใช้ได้ระหว่างนั้น

ตัวเลือก	เมื่อไรใช้
ลางานครึ่งวันหรือทำงานที่บ้านในสัปดาห์แรกๆ	ลูกหมาใหม่ หมาที่เพิ่งย้ายบ้าน
จ้างคนพาเดินกลางวัน	หมาโตที่ทนได้ครึ่งวันแต่ไม่ถึงเย็น
ฝากที่บ้านญาติหรือรับเลี้ยงกลางวัน	ช่วงฝึกขั้น 1 ถึง 5 ที่ยังไม่ผ่าน
ให้เพื่อนบ้านหรือญาติแวะดู	ระหว่างทิ้ง 3 ถึง 4 ชั่วโมงขึ้นไป

ไม่ต้องรอฝึกจบทั้งหมดก่อนจะเริ่มทำงานจริง แต่ควรจัดช่วงที่ยังไม่พร้อมให้มีคนดูแลแทน เพื่อไม่ให้หมาเจอเหตุการณ์เลวร้ายซ้ำจนฝึกต่อยาก

เมื่อไรต้องพึ่งสัตวแพทย์หรือนักพฤติกรรม

ถ้าหมามีอาการหนัก เช่น พยายามหนีจนเล็บแตกหรือเหงือกเลือดออก ทำลายประตูหน้าต่าง ปัสสาวะและอุจจาระซ้ำทุกครั้ง หรืออาการไม่ดีขึ้นหลังฝึกสม่ำเสมอ 4 ถึง 6 สัปดาห์ ควรขอความช่วยเหลือ ASPCA แนะนำให้กรณีปานกลางถึงหนักเข้าโปรแกรมเฉพาะกับนักพฤติกรรมสัตว์ที่ผ่านการรับรอง (CAAB หรือ ACAAB) หรือสัตวแพทย์เฉพาะทางพฤติกรรม (Dip ACVB) และหากจำเป็น สัตวแพทย์อาจพิจารณายาควบคู่กับการฝึก

ในประเทศไทย เริ่มจากสัตวแพทย์ที่คลินิกหรือโรงพยาบาลสัตว์ของมหาวิทยาลัยที่เปิดให้คำปรึกษาด้านพฤติกรรม ถามเรื่องพฤติกรรมเมื่อแยกจากเจ้าของโดยเฉพาะ และนำคลิปวิดีโอตอนอยู่คนเดียวไปให้ดูด้วย สำหรับคนเลี้ยงหมาครั้งแรกที่ยังอยู่ช่วงปรับตัว ดูภาพรวมได้ที่ วิธีเลี้ยงหมาสำหรับมือใหม่

ตัวอย่างแผน 4 สัปดาห์ สำหรับหมาโตที่ยังไม่เคยอยู่คนเดียว

สัปดาห์	เป้า	ทำอย่างไร
1	ขั้น 1 ถึง 3	ฝึกสัญญาณก่อนออก 5 ถึง 10 ครั้งต่อวัน ปิดประตูห้องสั้นๆ 3 รอบต่อวัน
2	ขั้น 4 ถึง 5	ออกจริงสั้นๆ 1 ถึง 10 นาที วันละ 2 รอบ พร้อมของเล่นยัดอาหาร
3	ขั้น 6	ออก 15 ถึง 45 นาทีสุ่มความยาว ไม่ให้เดาได้ วางกล้องดูหมา
4	ขั้น 7	ออก 1 ถึง 3 ชั่วโมง เพิ่มเมื่อหมาเงียบ เริ่มกลับไปทำงานบางวัน

ถ้าสัปดาห์ใดไม่ผ่านเป้า ให้ทำซ้ำสัปดาห์นั้น อย่าเร่งตามปฏิทิน เป้าหมายคือหมาที่นอนหลับเมื่อคุณไม่อยู่ หมาที่เงียบเพราะกลัวเกินกว่าจะส่งเสียงยังไม่ถึงเป้า