ผิวไหม้แดด ดูแลยังไง วิธีบรรเทา สิ่งที่ห้ามทำ และสัญญาณที่ต้องไปหาหมอ

ผิวไหม้แดดต้องทำสามอย่างก่อน คือออกจากแดดทันที ทำให้ผิวเย็นลงด้วยน้ำเย็นหรือผ้าชุบน้ำเย็น แล้วทามอยส์เจอไรเซอร์หรือผลิตภัณฑ์หลังออกแดดที่ไม่มีน้ำหอม พร้อมดื่มน้ำให้มาก NHS แนะนำขั้นตอนนี้ และระบุว่าผิวไหม้แดดส่วนใหญ่ดีขึ้นภายใน 7 วัน แต่ถ้ามีตุ่มน้ำบวม มีไข้ หนาวสั่น คลื่นไส้ ปวดหัว หรือเป็นเด็กเล็ก ควรติดต่อหมอเร็ว ไม่ควรรอดูอาการอยู่บ้าน

ผิวไหม้แดดเป็นการบาดเจ็บของผิวจากรังสียูวี ไม่ใช่เรื่องที่ต้องทนเพราะเป็นธรรมดา ทุกครั้งที่ผิวแดงและแสบหมายถึงผิวถูกทำลาย วิธีป้องกันอ่านที่ ครีมกันแดดทาตัว ยี่ห้อไหนดี และ ค่า SPF คืออะไร ที่นี่เราดูเฉพาะการดูแลหลังไหม้แล้ว

ผิวไหม้แดดจะเป็นอย่างไร ไล่ตามเวลา

DermNet ระบุไทม์ไลน์ที่ช่วยให้ประเมินได้ว่าเป็นปกติหรือไม่

ช่วงเวลา	อาการที่พบ	ความหมาย
2-6 ชั่วโมงหลังโดนแดด	เริ่มแดง	รังสีทำร้ายผิวไปแล้ว ยังไม่ถึงจุดแย่สุด
12-24 ชั่วโมง	แดงและเจ็บมากที่สุด	ช่วงที่ควรทำให้เย็นและดื่มน้ำ
วันที่ 4-7	เริ่มลอก	ผิวชั้นนอกที่เสียหายหลุด
วันที่ 3-7	รอยแดงค่อย ๆ จาง	การฟื้นตัวปกติ
7-10 วัน	ตุ่มน้ำหาย (ถ้ามี)	ระดับไหม้ลึกกว่า ต้องดูแลเป็นพิเศษ

ดังนั้นอย่าตกใจถ้าตื่นมาวันรุ่งขึ้นแล้วผิวแย่กว่าเมื่อคืน นั่นเป็นช่วงปกติของการไหม้ที่ถึงจุดสูงสุด

ขั้นตอนดูแลใน 24 ชั่วโมงแรก

1. ออกจากแดดและเข้าที่ร่มทันที หรือเข้าห้องแอร์
2. ทำให้ผิวเย็นด้วยการอาบน้ำเย็นหรือน้ำอุ่นเย็น หรือประคบผ้าชุบน้ำเย็น NHS ระบุให้ใช้น้ำเย็น ไม่ใช่น้ำเย็นจัด และไม่ใช้น้ำแข็งโดยตรง
3. ทามอยส์เจอไรเซอร์หรือผลิตภัณฑ์หลังออกแดดที่ไม่มีน้ำหอมบาง ๆ ทาซ้ำเมื่อผิวตึงแห้ง DermNet ระบุว่าว่านหางจระเข้และคาลาไมน์โลชั่นช่วยบรรเทาได้
4. ดื่มน้ำเพิ่ม และเลี่ยงแอลกอฮอล์เพื่อป้องกันภาวะขาดน้ำ ตามที่ NHS แนะนำ
5. ถ้าเจ็บมาก ใช้ยาแก้ปวด เช่น พาราเซตามอลหรือยากลุ่มต้านการอักเสบที่ไม่ใช่สเตียรอยด์ ตามฉลากและข้อห้ามของคุณ ถ้ามีโรคประจำตัวหรือกินยาอื่น ให้ถามเภสัชกร
6. สวมเสื้อผ้าหลวม ๆ ที่ระบายอากาศ ไม่ให้เสียดสีผิว และเลี่ยงแดดจนผิวหาย

สิ่งที่ห้ามทำเมื่อผิวไหม้

NHS ระบุข้อห้ามไว้ชัด และเราสรุปเป็นรายการให้ตรวจง่าย

อย่าทำ	เหตุผล	ทำแทน
ทาวาสลีนบนผิวที่ไหม้	ปิดกั้นความร้อน ทำให้ผิวระบายไม่ได้	ใช้มอยส์เจอไรเซอร์เนื้อบางไม่มีน้ำหอม
ใช้น้ำแข็งหรือถุงน้ำแข็ง	ความเย็นจัดทำร้ายผิวที่บาดเจ็บ	น้ำเย็นหรือผ้าชุบน้ำเย็น
เจาะตุ่มน้ำ	เสี่ยงติดเชื้อ	ปล่อยให้ยุบเอง และปิดหากแตกด้วยผ้าก๊อซปลอดเชื้อ
แกะหนังที่ลอก	แผลเปิดได้ง่าย	ปล่อยให้หลุดเอง ทามอยส์เจอไรเซอร์
สวมเสื้อรัดแน่น	เสียดสีและระคายเคือง	เสื้อผ้าหลวมระบายอากาศ
ออกแดดซ้ำ	ผิวที่ไหม้ไวต่อแดดมากขึ้น	หลบแดด หรือสวมเสื้อแขนยาวและหมวก

ตุ่มน้ำและผิวลอก ดูแลอย่างไร

ตุ่มน้ำหมายถึงผิวถูกไหม้ลึกกว่าการแดงธรรมดา DermNet ระบุให้ล้างตุ่มน้ำเบา ๆ ด้วยสบู่อ่อนและน้ำ ถ้าตุ่มแตกให้ปิดด้วยผ้าปิดแผลปลอดเชื้อที่ชื้น และไม่เอาตุ่มที่ยังไม่แตกออก ถ้าตุ่มเยอะ ใหญ่ หรือปวดมาก ควรให้แพทย์ประเมิน

ส่วนผิวลอก มักเริ่มประมาณวันที่ 4 ถึง 7 ตามที่ DermNet ระบุ NHS ย้ำว่าอย่าแกะหนังที่ลอก ทามอยส์เจอไรเซอร์เพื่อลดอาการแห้งคัน ผิวใหม่ข้างใต้บอบบางและไวต่อแดดมาก ต้องปิดผิวด้วยเสื้อผ้าและกันแดดจนกว่าจะหายสนิท

ผิวชนิดไหนต้องระวังเป็นพิเศษ

ผิวบางส่วนฟื้นช้ากว่า ดูแลให้ตรงจุดจะลดเวลาการกลับมาของอาการ

• ผิวแห้ง: ผิวลอกและคันมาก ให้ทามอยส์เจอไรเซอร์เนื้อข้นขึ้นหลังอาบน้ำ ดู ผิวแห้ง ดูแลอย่างไร
• ผิวแพ้ง่าย: เลือกสูตรไม่มีน้ำหอม ไม่ผสมกรด ไม่ทดลองของใหม่ ดู ผิวแพ้ง่าย ดูแลอย่างไร
• ผิวที่เพิ่งทำเลเซอร์หรือใช้ยากลุ่มเรตินอยด์: ผิวไหม้ได้ง่ายขึ้นมาก ให้หยุดทรีตเมนต์ที่ระคายก่อน และปรึกษาแพทย์ผู้ดูแล ดู ดูแลผิวหลังทำหัตถการ
• ผิวที่มีสิว: เลี่ยงสครับและกรดจนกว่าผิวสงบ และเมื่อกลับมาใช้ ควรเริ่มเบาที่สุด

พักการใช้สกินแคร์ที่ระคายเมื่อผิวไหม้

ช่วงที่ผิวไหม้ ผิวไวต่อทุกสิ่ง ควรพักผลิตภัณฑ์ที่อาจระคาย ได้แก่

1. เรตินอลหรือเรตินอยด์
2. กรดผลัดผิว AHA/BHA ดู AHA คืออะไร
3. สครับและแปรงล้างหน้า
4. ผลิตภัณฑ์มีน้ำหอมหรือแอลกอฮอล์
5. มาสก์ที่ตึงผิวแรง

ใช้เพียงโฟมล้างหน้าสูตรอ่อน มอยส์เจอไรเซอร์ไม่มีน้ำหอม และกันแดดแร่ธาตุเมื่อผิวสงบพอจะออกแดด กลับไปใช้รูทีนเดิมเมื่อผิวหายสนิทและไม่แสบ ถ้าไม่แน่ใจว่าผลิตภัณฑ์ไหนทำให้ผิวระคาย ดู แพ้ครีม ผื่นแดงคันหลังทาหน้า

สัญญาณที่ต้องไปพบแพทย์

NHS แนะนำให้ติดต่อแพทย์เร่งด่วนถ้าหลังโดนแดดมีอาการเหล่านี้

• ผิวพองเป็นตุ่มน้ำหรือบวม
• ไข้สูง รู้สึกร้อน หนาว หรือสั่น
• เหนื่อยล้ามาก เวียนศีรษะ คลื่นไส้
• ปวดหัวหรือตะคริว
• เด็กเล็กหรือทารกไหม้แดด

DermNet เสริมว่าอาการรุนแรงอาจนำไปสู่ภาวะขาดน้ำ การติดเชื้อ หรือช็อก และบางรายต้องรักษาที่โรงพยาบาลเพื่อให้น้ำเกลือ ลดปวด และดูแลแผล ถ้าไม่แน่ใจว่าอาการระดับไหน ให้ไปพบแพทย์ดีกว่ารอ

ผิวคล้ำหลังไหม้ และการป้องกันครั้งต่อไป

หลังผิวหายไหม้ หลายคนพบว่าผิวคล้ำเป็นปื้นหรือมีฝ้า เนื่องจากแสงแดดกระตุ้นสีผิว การป้องกันไม่ให้เกิดซ้ำคือเรื่องสำคัญที่สุด AAD แนะนำกันแดด broad spectrum SPF 30 ขึ้นไป ทนน้ำ ทาบนผิวแห้งก่อนออกแดด 15 นาที และทาซ้ำทุก 2 ชั่วโมง DermNet เสริมให้เลี่ยงแดดช่วง 10 โมงถึง 4 โมงเย็น สวมเสื้อแขนยาว หมวกปีกกว้าง และพิจารณาเสื้อผ้ากันยูวี ภาพรวมเหตุผลที่ต้องใช้กันแดดอยู่ที่ กันแดดสำคัญแค่ไหน

แผนดูแลวันต่อวันสำหรับไหม้ระดับปานกลาง

วัน	สิ่งที่ควรทำ	สิ่งที่ควรเลี่ยง
วันที่ 1	อาบน้ำเย็น ทามอยส์เจอไรเซอร์บาง ๆ ดื่มน้ำ ยาแก้ปวดถ้าจำเป็น	ออกแดดอีก น้ำแข็งแปะผิว
วันที่ 2	ทามอยส์เจอไรเซอร์ซ้ำเมื่อผิวตึง ประคบผ้าเย็นถ้าแสบ	กรด เรตินอล สครับ น้ำหอม
วันที่ 3-4	ล้างหน้าอ่อน ๆ ทามอยส์เจอไรเซอร์ หลบแดดทั้งหมด	แกะผิวที่เริ่มลอก
วันที่ 5-7	ปล่อยผิวลอกเอง ทามอยส์เจอไรเซอร์ ใช้กันแดดเมื่อต้องออกนอกบ้าน	เจาะตุ่มน้ำ ขัดผิว
หลังวันที่ 7	ค่อยกลับสู่รูทีนเดิมทีละตัวเมื่อผิวไม่แสบ	รีบกลับใช้ของแรงทุกตัวพร้อมกัน

ถ้าครบเจ็ดวันแล้วผิวยังแดงและแสบ หรือมีตุ่มน้ำเกินที่คาดไว้ ให้ปรึกษาแพทย์ เพราะ NHS ระบุว่าผิวไหม้แดดโดยทั่วไปดีขึ้นภายในประมาณ 7 วัน

ความเชื่อผิด ๆ เรื่องผิวไหม้แดดที่ควรทิ้ง

1. "ทาโยเกิร์ต หรือยาสีฟัน แล้วจะเย็น": ไม่มีแหล่งที่เราอ้างอิงรับรอง และอาจระคายหรือติดเชื้อ ใช้ของที่ออกแบบให้ใช้กับผิวจะปลอดภัยกว่า
2. "ผิวไหม้แล้วต้องรีบขัดให้ลอกเร็ว": ไม่ควร การขัดทำให้ผิวบาดเจ็บเพิ่มและเสี่ยงติดเชื้อ
3. "ไหม้แล้วก็ไหม้ไปเลย กันแดดต่อไม่ช่วย": ไม่จริง ผิวที่ไหม้ไวต่อแดดมากและต้องปิดผิวให้ดีขึ้นอีก
4. "ผิวคล้ำไม่ไหม้": ผิวทุกสีไหม้แดดและเกิดความเสียหายจากยูวีได้
5. "ไหม้วันนี้ พรุ่งนี้ฟอกผิวให้ขาว": ผิวที่ไหม้ไม่ควรโดนสารกัดผิวหรือกรดเข้มข้น ผิวที่อักเสบอาจคล้ำกว่าเดิม

เมื่อผิวหายแล้ว ดูแลรอยและฝ้าอย่างไร

เมื่อผิวชั้นนอกหลุดและแสบหมดไปแล้ว บางคนยังมีปื้นคล้ำหรือสีไม่เสมอ เป็นผลจากการอักเสบและเม็ดสีที่ถูกกระตุ้น แนวทางที่ปลอดภัยคือรอให้ผิวสงบก่อน แล้วใช้กันแดดทุกวัน เลือกสูตรสีเนื้อที่มีไอรอนออกไซด์ถ้ามีรอยคล้ำ ตามที่ AAD ระบุว่าช่วยป้องกันแสงที่มองเห็น ซึ่งทำให้รอยเข้มขึ้น หลังจากนั้นจึงพิจารณาตัวช่วยค่อยเป็นค่อยไป ดูแนวคิดเดียวกันได้ที่ รอยสิว ทำยังไงให้จาง เพราะหลักการจัดการรอยคล้ำหลังอักเสบคล้ายกัน

ไหม้ที่หน้า แต่งหน้าหรือโกนหนวดได้เมื่อไร

ใบหน้าที่ไหม้ต้องเจอทั้งการล้างหน้า เมคอัพ และใบมีดทุกวัน ซึ่งเพิ่มการเสียดสีให้ผิวที่บาดเจ็บอยู่แล้ว เราแนะนำแบบนี้

• งดรองพื้นและคอนซีลเลอร์ช่วงที่ยังแดงแสบ เพราะต้องล้างออกด้วยคลีนเซอร์ทุกเย็น ถ้าจำเป็นต้องแต่ง ใช้น้อยที่สุดเฉพาะจุดและล้างด้วยน้ำเปล่ากับคลีนเซอร์อ่อน
• งดคลีนซิ่งที่มีแอลกอฮอล์และสำลีเช็ดถู ใช้มือลูบเบา ๆ แล้วซับแห้ง
• ผู้ชายที่ต้องโกนหนวด รอจนผิวไม่แสบเมื่อแตะ ระหว่างนี้ใช้ปัตตาเลี่ยนเล็มแทนใบมีด
• ริมฝีปากไหม้: ใช้ลิปบาล์มไม่มีน้ำหอม และเลี่ยงลิปที่มีสีเข้มหรือกลิ่นเมนทอลจนกว่าจะหาย

ถ้าผิวคุณเป็นแบบนี้ ให้เริ่มที่...

• แดงเล็กน้อย แสบนิด ๆ: อาบน้ำเย็น ทามอยส์เจอไรเซอร์ ดื่มน้ำ หลบแดดสองสามวัน
• แดงมาก เจ็บมาก: เพิ่มยาแก้ปวดตามฉลาก ประคบผ้าเย็น สวมเสื้อหลวม
• มีตุ่มน้ำ: ห้ามเจาะ ปิดตุ่มที่แตกด้วยผ้าปิดแผลปลอดเชื้อ ปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร
• มีไข้ หนาว คลื่นไส้ ปวดหัว: ไปพบแพทย์เร็ว
• เป็นเด็กเล็กหรือทารก: ติดต่อแพทย์ทันที
• ผิวเริ่มลอก: อย่าแกะ ทามอยส์เจอไรเซอร์ และปิดผิวไม่ให้โดนแดด