กรด AHA คืออะไร ไกลโคลิก แลคติก แมนเดลิก เลือกตัวไหนดี

AHA (alpha hydroxy acid) คือกรดละลายน้ำที่ช่วยให้เซลล์ผิวชั้นนอกที่ตายแล้วหลุดออกง่ายขึ้น ใช้แล้วผิวสัมผัสเรียบกว่าเดิม หน้าดูสว่างขึ้น และจุดด่างดำตื้น ๆ ดูจางลงเมื่อใช้ต่อเนื่อง สองตัวที่พบบ่อยที่สุดในสกินแคร์คือไกลโคลิกและแลคติก ข้อควรระวังหลักคือผิวไวแดดมากขึ้น และผิวที่ผลัดบ่อยเกินไปจะแสบ แดง และลอกเป็นแผ่น

AHA ทำอะไรกับผิว

เซลล์ผิวชั้นนอกสุดยึดกันด้วยสารเหมือนกาว เมื่อเซลล์เก่าสะสมมาก ผิวจะหมองและสากมือ AHA ช่วยคลายแรงยึดนั้น ให้เซลล์ที่ตายหลุดออกพร้อมกัน ผิวใหม่ที่อยู่ข้างใต้จึงโผล่ขึ้นมา DermNet บอกว่าผลิตภัณฑ์ AHA แนะนำให้ผิวที่มีสัญญาณของวัยอย่างเส้นละเอียดและจุดแดดผ่านการใช้สม่ำเสมอหรือการทำทรีตเมนต์ ส่วนเรื่องรอยสิวและฝ้ากระ AHA ช่วยได้ในระดับผิวเท่านั้น รอยลึกต้องอาศัยการรักษาอื่น

AHA ทำงานกับผิวชั้นบน ไม่เข้าไปในรูขุมขนลึกเท่า BHA ถ้าปัญหาของคุณคือสิวอุดตันที่กลางจมูก ดูเปรียบเทียบใน กรด BHA คืออะไร ภาพรวมการผลัดผิวทุกแบบอยู่ใน วิธีผลัดเซลล์ผิวหน้า

ไกลโคลิก แลคติก แมนเดลิก ต่างกันอย่างไร

DermNet ระบุว่า AHA ที่เจอได้มี glycolic (จากอ้อย) lactic (จากนมและผักดอง) citric (จากส้มและผลไม้ตระกูลส้ม) malic (จากแอปเปิล) และ tartaric (จากองุ่น) ส่วน FDA ระบุว่าไกลโคลิกและแลคติกเป็นสองตัวที่ใช้บ่อยที่สุด

ชนิด	โมเลกุล	ผิวที่เหมาะ	ข้อสังเกต
ไกลโคลิก (Glycolic)	เล็กที่สุด ซึมเร็ว	ผิวมันถึงผิวธรรมดา ทนสารได้	ผลเห็นชัดแต่ระคายง่ายกว่าตัวอื่น
แลคติก (Lactic)	ใหญ่กว่าไกลโคลิก	ผิวแห้ง ผิวบอบบางพอสมควร	อ่อนโยนกว่า มักผสมสารให้ความชุ่มชื้น
แมนเดลิก (Mandelic)	ใหญ่ที่สุดในกลุ่มนี้	ผิวแพ้ง่าย ผิวคล้ำที่กลัวรอยดำหลังระคาย	ซึมช้า ระคายน้อย ผลช้ากว่า
ซิตริก มาลิก ทาร์ทาริก	ผสมเป็นตัวเสริม	ใช้เป็นกรดเสริมในสูตร	ผลเดี่ยว ๆ ไม่ชัดเท่า 3 ตัวด้านบน

ถ้าไม่เคยใช้กรดมาก่อน เริ่มที่แลคติกหรือแมนเดลิกก่อนเป็นทางที่ผิดพลาดน้อยกว่า ส่วนใครที่ผิวทนได้ดีและอยากเห็นผลเร็วค่อยขยับไปไกลโคลิก

ตัวเลขที่ควรดูบนฉลาก

FDA อ้างถึงคณะผู้เชี่ยวชาญด้านความปลอดภัยของส่วนผสมเครื่องสำอาง (CIR) ที่ถือว่าไกลโคลิกและแลคติกปลอดภัยสำหรับผู้บริโภคเมื่อความเข้มข้นไม่เกิน 10% ค่า pH ของผลิตภัณฑ์สุดท้ายไม่ต่ำกว่า 3.5 และสูตรช่วยป้องกันความไวแดดหรือมีคำแนะนำให้ใช้กันแดดทุกวัน

• ผลิตภัณฑ์ที่ใช้เองที่บ้านควรอยู่ในกรอบนี้ ถ้าเห็นตัวเลขสูงกว่า 10% เป็นสูตรสำหรับทรีตเมนต์ที่ควรให้ผู้เชี่ยวชาญทำ DermNet ระบุว่าการผลัดผิวไกลโคลิกที่คลินิกใช้ความเข้มข้นราว 20-70%
• ผลิตภัณฑ์ที่ไม่บอกทั้งความเข้มข้นและ pH ประเมินความแรงยาก ให้เริ่มด้วยความถี่ต่ำสุด
• ตัวเลขสูงไม่ได้แปลว่าผลดีกว่าเสมอ ผิวที่ระคายซ้ำ ๆ จะหมองและเกิดรอยดำหลังระคายได้

เริ่มใช้อย่างไรไม่ให้ผิวพัง

สัปดาห์	ความถี่	สิ่งที่ควรสังเกต
ก่อนเริ่ม	ทาบริเวณข้อพับแขนวันละ 2 ครั้ง 7-10 วัน	คัน แดง แสบ ไม่ควรใช้กับหน้า
1-2	1 คืนต่อสัปดาห์	ผิวอุ่นหรือแสบเล็กน้อยหายภายในไม่กี่นาที
3-4	2 คืนต่อสัปดาห์ เว้นห่างอย่างน้อย 2 วัน	ผิวควรเรียบขึ้น ไม่ตึงหรือลอก
5 เป็นต้นไป	2-3 คืนต่อสัปดาห์	ถ้าผิวมันและทนดี ค่อยเพิ่ม ผิวแห้งให้คงที่

ทา AHA บนผิวที่ล้างหน้าและแห้งสนิท ในปริมาณน้อย แล้วตามด้วยมอยส์เจอไรเซอร์ ถ้าผิวแสบมาก ล้างออกด้วยน้ำเย็นทันที ในคืนที่ใช้ AHA ไม่ต้องขัดผิวด้วยสครับหรือแปรงขัดอีก ถ้าสัปดาห์นั้นใช้สครับไปแล้ว ให้นับรวมเป็นคืนผลัดผิวด้วย

AHA ทำให้ไวแดดมากขึ้นแค่ไหน

FDA อ้างผลการศึกษาที่พบว่าความไวต่อรังสียูวีของผิวที่ใช้ AHA ต่อเนื่อง 4 สัปดาห์เพิ่มขึ้นราว 18% และการทำลายเซลล์จากรังสียูวีเพิ่มเป็นราว 2 เท่าโดยเฉลี่ย ผลนี้ย้อนกลับได้ ไม่พบความต่างอย่างมีนัยสำคัญหลังหยุดใช้ 1 สัปดาห์ FDA จึงแนะนำให้ทากันแดดและหลีกเลี่ยงแดดจัดระหว่างใช้และอีก 1 สัปดาห์หลังหยุด

AHA ในโฟมล้างหน้า โทนเนอร์ เซรั่ม และมาส์ก แรงไม่เท่ากัน

ตัวเลขเปอร์เซ็นต์เดียวกันให้ผลต่างกันมากตามรูปแบบผลิตภัณฑ์ เพราะสิ่งที่กำหนดผลจริงคือกรดอยู่บนผิวนานแค่ไหน โฟมล้างหน้าที่ผสมไกลโคลิก 8% สัมผัสผิวแค่ราว 30-60 วินาทีแล้วถูกล้างออก ผลจึงเบากว่าเซรั่ม 5% ที่ทิ้งไว้ทั้งคืนอยู่มาก ข้อนี้ช่วยตัดสินใจได้ว่าจะเริ่มจากรูปแบบไหน

รูปแบบ	เวลาที่กรดอยู่บนผิว	เหมาะกับใคร	ข้อควรรู้
โฟมหรือเจลล้างหน้า	ไม่ถึง 1 นาที	มือใหม่ที่อยากลองว่าผิวรับกรดได้ไหม	ผลช้า แต่ระคายน้อยที่สุด
โทนเนอร์หรือแผ่นเช็ด	ทิ้งไว้บนผิว	ผิวมันถึงผิวธรรมดา	เช็ดซ้ำหลายรอบเท่ากับเพิ่มปริมาณกรด เช็ดรอบเดียวพอ
เซรั่มหรือโลชั่น	ทิ้งไว้ทั้งคืน	คนที่ผ่านช่วงเริ่มต้นแล้ว	ควบคุมปริมาณง่ายที่สุด ใช้ 2-3 หยดต่อหน้า
มาส์กหรือพีลลิ่งแบบล้างออก	5-10 นาทีตามฉลาก	ผิวที่ทนกรดได้ดีแล้ว	ห้ามทิ้งนานกว่าที่ฉลากกำหนด และไม่ใช้คืนเดียวกับกรดตัวอื่น

ถ้าคุณมีผลิตภัณฑ์ที่ผสม AHA อยู่แล้วสองชิ้น เช่น โทนเนอร์และครีมกลางคืน ให้นับรวมเป็นการผลัดผิวในคืนเดียวกัน ผิวหลายคนพังเพราะใช้กรดจากหลายขวดซ้อนกันโดยไม่รู้ตัว

อ่านชื่อ AHA ในรายการส่วนผสม

บนฉลากที่ใช้ชื่อ INCI ให้มองหาคำว่า Glycolic Acid, Lactic Acid, Mandelic Acid, Citric Acid, Malic Acid และ Tartaric Acid ส่วน Sodium Lactate หรือ Ammonium Glycolate เป็นรูปเกลือของกรด มักใส่เพื่อปรับ pH และให้ความชุ่มชื้น ไม่ได้ผลัดผิวเท่ารูปกรด ส่วนผสมที่อยู่ช่วงต้นรายการมักมีปริมาณมากกว่าตัวท้ายรายการ ถ้ากรดอยู่หลังน้ำหอมหรือสารกันเสีย แปลว่ามีปริมาณน้อยมาก ผลัดผิวได้ไม่มากแม้ด้านหน้ากล่องจะเขียนชื่อกรดตัวใหญ่

ตัวอย่างรูทีนสัปดาห์แรกของคนเพิ่งเริ่ม AHA

ตัวอย่างนี้สมมติว่าคุณมีเซรั่มแลคติก 5% หนึ่งขวด และยังไม่ใช้เรตินอยด์หรือ BHA

วัน	เช้า	กลางคืน
จันทร์	ล้างหน้า มอยส์เจอไรเซอร์ กันแดด SPF 30+	ล้างหน้า เซรั่มแลคติก 2-3 หยด รอผิวแห้ง มอยส์เจอไรเซอร์
อังคาร	ล้างหน้า มอยส์เจอไรเซอร์ กันแดด	ล้างหน้า มอยส์เจอไรเซอร์อย่างเดียว
พุธ ถึง เสาร์	เหมือนวันอังคาร	ล้างหน้า มอยส์เจอไรเซอร์ ถ้าผิวแห้งเพิ่มไฮยาลูรอนิก
อาทิตย์	เหมือนวันอังคาร	ประเมินผิว ถ้าไม่แสบ ไม่ลอก สัปดาห์ถัดไปเพิ่มเป็น 2 คืน

จดไว้สั้น ๆ ว่าคืนที่ใช้กรดรู้สึกอย่างไร และเช้าวันต่อมาผิวเป็นอย่างไร อาการแสบจี๊ดไม่กี่วินาทีหลังทาถือว่าพบได้ แต่ถ้าแสบเกิน 5 นาทีหรือแดงค้างถึงเช้า ให้กลับไปใช้ความถี่เดิมอีก 2 สัปดาห์ ผลที่เห็นได้จริงอย่างผิวเรียบขึ้นมักต้องใช้สม่ำเสมอหลายสัปดาห์ ส่วนจุดด่างดำใช้เวลานานกว่านั้น อย่าเพิ่มความถี่เพียงเพราะสัปดาห์แรกยังไม่เห็นผล

ใช้ร่วมกับสารอื่นได้ไหม

สาร	ผลเมื่อใช้ร่วม	วิธีจัด
เรตินอล	ผลัดซ้ำ ผิวระคายง่าย	Cleveland Clinic แนะนำสลับวัน หรือ AHA เช้า เรตินอลคืน ดู เรตินอลช่วยเรื่องอะไรบ้าง
BHA	ผลัดซ้ำซ้อน	ใช้คนละคืน หรือเลือกอย่างใดอย่างหนึ่งตามปัญหา
ไนอาซินาไมด์	ช่วยปลอบผิวหลังผลัด	ใช้ร่วมได้
ไฮยาลูรอนิก แอซิด เซราไมด์	ลดความแห้งตึง	ใช้หลังกรดได้
สครับเม็ดและเครื่องล้างหน้าหมุน	ผลัดเกิน	งดในคืนที่ใช้กรด

ใครควรชะลอหรือถามแพทย์ก่อน

• ผิวมีแผลเปิด ถลอก หรือผิวไหม้แดดเมื่อไม่นานมานี้
• เพิ่งทำเลเซอร์ ขัดผิว หรือหัตถการอื่น ให้ปฏิบัติตามที่แพทย์แนะนำ และรอให้แพทย์บอกว่ากลับมาใช้กรดได้
• มีโรคผิวหนังที่หน้า เช่น ผื่นภูมิแพ้ผิวหนัง เรื้อนกวาง หรือสิวอักเสบรุนแรง
• ผิวแพ้ง่ายมาก ควรทำตามแนวทางใน ผิวแพ้ง่ายดูแลอย่างไร ให้เกราะผิวแข็งแรงก่อน
• ตั้งครรภ์หรือให้นมบุตร DermNet ระบุว่าไกลโคลิกปลอดภัยในการตั้งครรภ์ แต่ผลิตภัณฑ์ที่ผสมสารอื่นควรถามสูตินรีแพทย์ก่อน

สัญญาณว่าผลัดมากเกินไป

FDA รวบรวมรายงานผลข้างเคียงจากผลิตภัณฑ์ AHA ที่พบบ่อย ได้แก่ แสบร้อน ผื่น บวม เปลี่ยนสีผิว ตุ่มพอง และลอก โดยอาการหนักมักเกี่ยวกับผลิตภัณฑ์ลอกผิวเข้มข้น ถ้าเจอสัญญาณต่อไปนี้ให้หยุด AHA ทันที 1-2 สัปดาห์

• ผิวเงาแต่ตึง หน้าแดงต่อเนื่อง
• ผลิตภัณฑ์ที่เคยใช้ได้แล้วเริ่มแสบ
• สิวผดเล็ก ๆ ขึ้นทั่วหน้า
• ผิวลอกเป็นแผ่นแม้ทามอยส์เจอไรเซอร์แล้ว

ช่วงพักให้ใช้แค่ล้างหน้าอ่อนโยน มอยส์เจอไรเซอร์ และกันแดด ผิวควรดีขึ้นใน 1-2 สัปดาห์ ถ้าไม่ดีขึ้น ให้ปรึกษาแพทย์ผิวหนัง

ถ้าผิวคุณเป็นแบบนี้ ให้เริ่มที่

• ผิวแห้ง สากมือ ผิวหมอง: โลชั่นหรือเซรั่มแลคติก 5% สัปดาห์ละ 1-2 คืน และมอยส์เจอไรเซอร์เซราไมด์
• ผิวมัน ผิวหยาบ หมอง: โทนเนอร์หรือเซรั่มไกลโคลิก 5-8% สัปดาห์ละ 2 คืน
• ผิวแพ้ง่ายแต่ต้องการผลัด: แมนเดลิกความเข้มข้นต่ำ สัปดาห์ละ 1 คืน
• ผิวมีรอยดำหลังสิว: เริ่มที่ AHA อ่อน ๆ ร่วมกับกันแดดทุกเช้า และถ้ารอยไม่จางใน 3 เดือนให้ปรึกษาแพทย์

ผลิตภัณฑ์ควรมีเลขจดแจ้งเครื่องสำอางของ อย. ตรวจสอบได้บนเว็บไซต์ของ อย.