แสงสีฟ้าทำร้ายผิวจริงไหม จอมือถือกับแดด ใครน่ากลัวกว่ากัน

คำตอบสั้นคือ แสงสีฟ้ามีผลต่อผิวจริง โดยเฉพาะเรื่องผิวคล้ำ ฝ้า และรอยดำที่จางช้า แต่ตัวการหลักไม่ใช่มือถือในมือคุณ เป็นแสงแดดที่ส่องลงมาทุกวัน ข่าวที่ว่าเล่นมือถือแล้วหน้าแก่จึงพูดเกินจริง ส่วนข่าวที่ว่าแสงสีฟ้าไม่มีผลอะไรเลยก็ไม่ถูกเหมือนกัน คนที่ควรสนใจเรื่องนี้จริงจังคือคนที่มีปัญหาเม็ดสีอยู่แล้ว

แสงสีฟ้าคืออะไร อยู่ตรงไหนของสเปกตรัม

แสงที่ตาเรามองเห็นได้กินช่วงคลื่นราว 400-700 นาโนเมตร ส่วนที่คลื่นสั้นที่สุดคือสีม่วงและสีฟ้า เรียกรวมว่า high-energy visible light หรือ HEV อยู่ในช่วงราว 400-500 นาโนเมตร ติดกับ UVA ที่จบที่ 400 นาโนเมตรพอดี

ช่วงแสง	ความยาวคลื่น	นับเป็นยูวีไหม	SPF วัดไหม
UVB	280-315 นาโนเมตร	นับ	วัดเป็นหลัก
UVA	315-400 นาโนเมตร	นับ	ไม่วัด ต้องดู PA หรือ broad spectrum
แสงสีฟ้า (HEV)	ราว 400-500 นาโนเมตร	ไม่นับ	ไม่วัด
แสงสีอื่นที่มองเห็น	ราว 500-700 นาโนเมตร	ไม่นับ	ไม่วัด

เพราะแสงสีฟ้าไม่ใช่ยูวี กันแดดที่ได้คะแนน SPF 50 PA++++ จึงไม่ได้บอกอะไรเลยว่ากันแสงช่วงนี้ได้แค่ไหน ความต่างของ UVA กับ UVB ที่เป็นพื้นฐานของเรื่องนี้ อ่านได้ใน รังสี UVA UVB ต่างกันอย่างไร

งานวิจัยบอกอะไรบ้าง และหลักฐานแน่นแค่ไหน

บทความใน Journal of Cosmetic Dermatology (2020) ของ Bernstein และคณะ รวบรวมผลของแสง HEV ต่อผิวไว้หลายเรื่อง เราแยกตามระดับความหนักแน่นของหลักฐานให้ดู

ผลที่มีการรายงาน	ความหนักแน่นของหลักฐาน	ความหมายต่อผิวคนไทย
ผิวคล้ำขึ้นและคล้ำนานกว่าที่เกิดจาก UVA ในผิวโทนกลางถึงเข้ม	ค่อนข้างชัด มีการศึกษาในคนหลายชิ้น	สำคัญ ผิวคนไทยส่วนใหญ่อยู่ในกลุ่มนี้
ทำให้ฝ้าเข้มขึ้นหรือกลับมาหลังรักษา	มีข้อมูลสนับสนุน แพทย์ผิวหนังนำไปใช้แนะนำแล้ว	สำคัญมากสำหรับคนเป็นฝ้า
สร้างอนุมูลอิสระในผิว	มีข้อมูลจากห้องทดลอง ผู้เขียนประเมินว่าอนุมูลอิสระในผิวราวครึ่งหนึ่งมาจากแสงที่มองเห็นได้	เป็นตัวเลขประมาณการ ยังไม่ควรยึดเป็นค่าแน่นอน
ทำลายคอลลาเจนจนเกิดริ้วรอย	ส่วนใหญ่ยังเป็นข้อมูลในห้องทดลอง	ยังสรุปไม่ได้ว่ามากแค่ไหนในชีวิตจริง

กลไกที่ผู้เขียนอธิบายคือเซลล์สร้างเม็ดสีมีตัวรับแสงชื่อ opsin-3 ซึ่งไวต่อแสงสีฟ้า เมื่อถูกกระตุ้นจะเร่งการสร้างเมลานิน ผิวที่มีเมลานินมากอยู่แล้วตอบสนองแรงและคล้ำนานกว่า ผู้เขียนยังระบุว่าสารต้านอนุมูลอิสระช่วยลดความเสียหายจากออกซิเดชันได้ แต่ไม่ได้หยุดการสร้างเม็ดสีจากแสงสีฟ้า ข้อนี้สำคัญ เพราะหมายความว่าเซรั่มวิตามินซีอย่างเดียวไม่พอสำหรับคนที่กังวลเรื่องนี้

DermNet ซึ่งเป็นฐานข้อมูลโรคผิวหนังที่แพทย์ใช้อ้างอิง ก็ระบุในหน้าเรื่องฝ้าว่าแสงที่มองเห็นได้กระตุ้นการสร้างเมลานินได้ เช่นเดียวกับยูวี

จอมือถือกับแสงแดด เทียบกันแบบตรง ๆ

แสงจากจอโทรศัพท์ จอคอมพิวเตอร์ และหลอด LED มีจุดสูงสุดในช่วง 400-490 นาโนเมตร ซึ่งตรงกับช่วงแสงสีฟ้าจริง ประเด็นอยู่ที่ "ปริมาณ" บทความเดียวกันระบุว่าแหล่งที่ทำความเสียหายต่อผิวมากที่สุดคือแสงอาทิตย์ ส่วนแหล่งแสงประดิษฐ์เป็นการสัมผัสที่เพิ่มขึ้นตามพฤติกรรมใช้อุปกรณ์

คิดแบบเห็นภาพ ลองออกไปยืนกลางแดดตอนเที่ยงแล้วมองจอมือถือที่เปิดความสว่างสูงสุด จอแทบมองไม่เห็นเพราะแสงรอบตัวจ้ากว่ามาก ผิวหน้าก็รับแสงในสัดส่วนเดียวกัน จอที่อยู่ห่างหน้า 30 เซนติเมตรเป็นแหล่งแสงเล็ก ๆ ส่วนท้องฟ้าทั้งผืนคือแหล่งแสงขนาดใหญ่ที่ส่องเข้าหาผิวทุกทิศ

สถานการณ์	แสงสีฟ้าที่ผิวได้รับโดยประมาณ	ควรทำอะไร
นั่งทำงานหน้าจอในห้องไม่มีหน้าต่าง	ต่ำ	ไม่ต้องทำอะไรพิเศษเรื่องผิว
นั่งทำงานริมหน้าต่างที่แดดส่องถึง	ปานกลางถึงสูง	กันแดดมีสีที่แก้มและหน้าผาก
เดินทางไปกลับกลางแดด 30-60 นาที	สูง	กันแดดมีสี ทาซ้ำหลังเที่ยงถ้าออกอีก
ทำงานกลางแจ้ง ขายของหน้าร้าน	สูงมาก	กันแดดมีสี หมวกปีกกว้าง หน้ากากผ้า ร่มเงา

ข้อสรุปเชิงปฏิบัติคือ ถ้าจะลงทุนเวลาหรือเงินกับเรื่องแสงสีฟ้า ให้เริ่มที่สิ่งที่ทาก่อนออกจากบ้าน ไม่ใช่ฟิล์มกันแสงสีฟ้าติดจอ

ใครควรกังวล และใครไม่ต้องกังวลมาก

ไม่ใช่ทุกคนต้องเปลี่ยนรูทีนเพราะเรื่องนี้ ใช้รายการด้านล่างประเมินตัวเอง

ควรใส่ใจเป็นพิเศษ

• มีฝ้า โดยเฉพาะฝ้าที่รักษาแล้วกลับมาซ้ำ
• มีรอยดำหลังสิว (PIH) ที่จางช้าเกิน 3-6 เดือน
• ผิวโทนกลางถึงเข้มที่คล้ำง่ายเมื่อออกแดด
• กำลังรักษาจุดด่างดำด้วยยาทาหรือเลเซอร์ ซึ่งผิวช่วงนี้ไวต่อการกระตุ้นเม็ดสี

กังวลน้อยได้

• ผิวขาวมากที่ไหม้ง่ายแต่ไม่ค่อยคล้ำ ความเสี่ยงหลักของกลุ่มนี้ยังเป็น UVB
• ผิวไม่มีปัญหาเม็ดสี และใช้กันแดด broad spectrum ทุกวันอยู่แล้ว

AAD ระบุตรงกันว่าแสงที่มองเห็นได้ทำให้ผิวคล้ำมากขึ้น โดยเฉพาะในคนผิวสีเข้ม ถ้าคุณกำลังพยายามแก้จุดด่างดำ ขั้นตอนทั้งหมดอยู่ใน วิธีลดจุดด่างดำ และถ้าอยากเข้าใจว่าทำไมฝ้าถึงดื้อ อ่าน ฝ้าเกิดจากอะไร

กันแดดแบบไหนกันแสงสีฟ้าได้จริง

นี่คือส่วนที่เปลี่ยนการเลือกซื้อได้มากที่สุด

ไอรอนออกไซด์คือตัวหลัก

ไอรอนออกไซด์คือเม็ดสีแร่ที่ทำให้รองพื้นและกันแดดมีสีเนื้อ แต่ละสีกันช่วงคลื่นต่างกัน ตามข้อมูลของ Bernstein และคณะ สีเหลืองกันช่วงต่ำกว่าราว 500 นาโนเมตร สีแดงกันได้ถึงราว 570 นาโนเมตร และสีดำกันได้ทั่วทั้งช่วงแสงที่มองเห็น สูตรที่ผสมซิงค์ออกไซด์ ไทเทเนียมไดออกไซด์ และไอรอนออกไซด์ ลดแสงช่วง 415-465 นาโนเมตรได้ราว 72-86% ในการทดสอบของพวกเขา

งานของ Schalka และคณะ (2019) ทดสอบกันแดด 33 ตัว พบว่าตัวที่มีไอรอนออกไซด์มีค่าการป้องกันแสงที่มองเห็นได้ราว 3.2-6.3 ส่วนตัวที่ไม่มีอยู่ที่ราว 1.1-2.0 และที่น่าสนใจคือค่า SPF ไม่มีความสัมพันธ์กับค่าการกันแสงที่มองเห็นได้เลย กันแดด SPF 50 ใส ๆ จึงไม่ได้ช่วยเรื่องนี้มากกว่า SPF 30 ใส ๆ

ซิงค์ออกไซด์และไทเทเนียมไดออกไซด์ช่วยได้บางส่วน

สองตัวนี้กัน UVA และ UVB ได้ดี แต่บทความปี 2020 ระบุว่าป้องกันแสงที่มองเห็นได้จำกัด ซิงค์ออกไซด์ช่วยได้ถึงช่วงกลาง 400 นาโนเมตร ซึ่งครอบคลุมแสงสีฟ้าบางส่วนแต่ไม่ทั้งหมด กันแดดฟิสิคอลสีขาวจึงดีกว่ากันแดดเคมีใสเล็กน้อยในเรื่องนี้ แต่ยังสู้สูตรมีสีไม่ได้

อ่านฉลากหาไอรอนออกไซด์

สิ่งที่เห็นบนฉลาก	ความหมาย
Iron Oxides	มีไอรอนออกไซด์
CI 77491	ไอรอนออกไซด์สีแดง
CI 77492	ไอรอนออกไซด์สีเหลือง
CI 77499	ไอรอนออกไซด์สีดำ
Tinted, มีสีเนื้อ	มักมีไอรอนออกไซด์ แต่ควรเช็กรายการส่วนผสมยืนยัน
Anti blue light แต่ไม่มีสี	ส่วนใหญ่ใช้สารต้านอนุมูลอิสระ ผลด้านกันเม็ดสียังไม่ชัด

DermNet แนะนำสำหรับคนเป็นฝ้าให้ใช้กันแดด broad spectrum SPF 50 ขึ้นไปที่มีไอรอนออกไซด์ทุกวันตลอดปี ส่วน AAD ก็ระบุว่ากันแดดแบบมีสีมีไอรอนออกไซด์ซึ่งมีงานวิจัยรองรับว่าช่วยปกป้องผิวจากแสงที่มองเห็นได้

สารต้านอนุมูลอิสระ ฟิล์มกันแสง และของเสริมอื่น ๆ

นอกจากกันแดด มีของอีกหลายอย่างที่ขายพ่วงกับคำว่าแสงสีฟ้า เราจัดลำดับตามความคุ้มค่า

1. กันแดดมีไอรอนออกไซด์ ทาทุกเช้า: ตรงจุดที่สุด
2. หมวกปีกกว้างและร่มเมื่ออยู่กลางแจ้ง: บังได้ทุกช่วงคลื่นโดยไม่ต้องพึ่งสูตรผลิตภัณฑ์
3. เซรั่มวิตามินซีหรือสารต้านอนุมูลอิสระตอนเช้าใต้กันแดด: ช่วยลดความเสียหายจากออกซิเดชัน ใช้เสริม ไม่ใช่ใช้แทน วิธีใช้ให้คุ้มอยู่ใน ใช้เซรั่มวิตามินซีอย่างไร
4. โหมดถนอมสายตาหรือฟิล์มกันแสงสีฟ้าบนจอ: ช่วยความสบายตา ผลต่อผิวน้อย
5. ครีมกลางคืนที่เคลมว่าซ่อมผิวจากแสงสีฟ้า: ยังไม่มีข้อมูลในคนที่ชัดพอให้จ่ายเพิ่มเพราะคำเคลมนี้

ตารางเริ่มต้นตามโจทย์ผิว

โจทย์ผิวของคุณ	ตอนเช้า	ระหว่างวัน
มีฝ้า กำลังรักษาอยู่	กันแดด SPF 50 มีไอรอนออกไซด์ ปริมาณเต็ม	ทาซ้ำหรือแป้งมีสีทับตอนบ่ายถ้าแดดเข้า
รอยดำหลังสิวจางช้า	กันแดดมีสี หรือกันแดดใสทับด้วยคุชชั่นที่มีไอรอนออกไซด์	แตะแป้งทับช่วงบ่าย
ผิวคล้ำง่าย ไม่มีปัญหาเฉพาะ	กันแดด broad spectrum ใสก็พอ เปลี่ยนเป็นมีสีในวันที่อยู่กลางแจ้ง	ทาซ้ำเมื่อออกแดดนาน
ผิวขาวไหม้ง่าย	เน้น SPF 50 broad spectrum	ทาซ้ำทุก 2 ชั่วโมงเมื่ออยู่กลางแจ้ง
ทำงานหน้าจอในห้องปิด	มอยส์เจอไรเซอร์ กันแดดตามสะดวก	ไม่ต้องทาซ้ำ

ถ้าใช้กันแดดมีสีสม่ำเสมอ 2-3 เดือนแล้วฝ้ายังเข้มขึ้นหรือลามกว้าง ควรไปพบแพทย์ผิวหนังเพื่อตรวจว่าเป็นฝ้าชนิดไหน และพิจารณายาทาหรือยากินที่ต้องสั่งโดยแพทย์ร่วมด้วย