รอยสิว ทำยังไงให้จาง แยกรอยแบนกับหลุมก่อนเลือกวิธี

รอยสิวที่เป็นรอยแบนสีแดง ชมพู น้ำตาล หรือเทา จางได้เองและเร็วขึ้นถ้าหยุดสิวใหม่ ทากันแดดทุกเช้า และใช้สารที่ช่วยปรับสีผิวอย่างสม่ำเสมอ AAD ระบุว่ารอยสีเข้มกว่าผิวไม่กี่เฉดมักจางใน 6-12 เดือน แต่ถ้ารอยเป็นหลุมหรือนูน ครีมทาจะไม่ช่วย เพราะนั่นคือแผลเป็นที่ผิวสร้างเนื้อผิดไป

ลองลูบดูก่อน รอยสิวที่คุณมีเป็นแบบไหน

ยืนใต้แสงสว่างข้างหน้าต่างแล้วเอียงหน้าให้แสงตกด้านข้าง ถ้าผิวเรียบแต่สีเปลี่ยน แปลว่าเป็นรอยสี ถ้าเงาตกเป็นหลุมหรือลูบแล้วสะดุด แปลว่าเป็นแผลเป็น ซึ่งต้องใช้วิธีอื่นตามที่เขียนไว้ใน หลุมสิว รักษาวิธีไหนดี

ชนิด	หน้าตา	จางเองไหม	วิธีหลัก
รอยสีแบน (PIH)	แบนเรียบ ชมพูหรือแดงในผิวสว่าง น้ำตาลหรือเทาอมฟ้าในผิวเข้ม	จางตามเวลา เร่งได้	กันแดด สารปรับสีผิว
รอยขาวแบน (hypopigmentation)	แบน สีอ่อนกว่าผิว	มักจางหมดแต่ใช้เวลานาน	ป้องกันแดด รอ
หลุม (ice pick, boxcar, rolling)	เป็นรอยบุ๋ม ลูบสะดุด	ไม่หายเอง	หัตถการโดยแพทย์
นูน (hypertrophic, keloid)	แข็ง นูน อาจคันหรือเจ็บ	ไม่จางเอง	ฉีดยา เลเซอร์ ตามแพทย์

ตามข้อมูลของ AAD รอยแบนสีเหล่านี้โดยมากไม่ใช่แผลเป็น และสีที่เห็นขึ้นกับสีผิวเดิม DermNet เสริมว่ารอยดำหลังอักเสบพบได้ในทุกสีผิว แต่ในผิวเข้มมักสีเข้มและอยู่นานกว่า

สามข้อที่ต้องทำก่อนซื้อสารจางรอยตัวใดก็ตาม

หยุดต้นเหตุ ไม่ให้มีรอยใหม่เพิ่ม

AAD บอกว่ารอยมักจางเมื่อตัวกระตุ้นหายไป ในที่นี้คือสิวที่ยังขึ้นอยู่ ถ้ายังมีเม็ดใหม่ทุกสัปดาห์ รอยเก่าจะยังไม่ทันจาง รอยใหม่ก็มาทับ ดูการคุมสิวที่ สิวอักเสบ ดูแลยังไง ก่อนค่อยมาเรื่องรอย

กันแดดทุกเช้า และเลือกให้ถูก

รังสียูวีและแสงที่มองเห็นกระตุ้นเม็ดสีให้เข้มขึ้นอีก AAD แนะนำ SPF 30 ขึ้นไป broad spectrum ทนน้ำ และกันแดดแบบมีสี (tinted) ที่ผสมเหล็กออกไซด์ ซึ่งช่วยกันแสงที่มองเห็นได้ด้วย เหล็กออกไซด์จะอยู่ในรายการส่วนผสมที่ไม่ใช่สารกันแดดหลัก ส่วน DermNet สำหรับรอยดำหลังอักเสบแนะนำ SPF 50+ ทุกวันบริเวณที่มีรอย ถ้าผิวมัน เลือกฉลากไม่อุดตัน และเลือกเฉดที่กลืนกับผิวเพื่อไม่ให้ขาววอก ส่วนการเลือกประเภทกันแดดดูได้ที่ ครีมกันแดดทุกวัน

เลิกบีบ เลิกแงะ

การบีบทำให้เกิดการอักเสบลึกขึ้นและเพิ่มโอกาสเกิดทั้งรอยสีและแผลเป็น AAD ย้ำเรื่องนี้โดยเฉพาะในผิวสีเข้มซึ่งเกิดรอยง่ายกว่า

สารที่ช่วยเร่งให้รอยจาง ใช้อย่างไร

AAD ระบุสารที่ไม่ต้องใช้ใบสั่งยา 5 กลุ่มที่ช่วยจางจุดด่างดำ DermNet เสริมว่าโดยมากต้องใช้ร่วมกันจึงเห็นผลชัด

สาร	ทำอะไร	ข้อควรระวังตอนใช้
กรดอะซีลาอิก	ลดการอักเสบ เปิดรูขุมขน และจางรอยหลังสิว	เริ่มทาวันเว้นวันถ้าแสบ
เรตินอยด์ (อะดาพาลีน เรตินอล เตรทติโนอิน)	เร่งผลัดเซลล์ ช่วยจางรอย และคุมสิวพร้อมกัน	ทาตอนเย็น ใส่กันแดดเช้าเสมอ ห้ามใช้ช่วงตั้งครรภ์ตามที่แพทย์สั่ง
กรดไกลคอลิก	ผลัดเซลล์ผิวชั้นบน	ใช้ความถี่ต่ำ ผิวบางหรือแพ้ง่ายระวัง
กรดโคจิก	ยับยั้งการสร้างเม็ดสี	พบในเซรั่มหลายสูตร ทดสอบที่ท้องแขนก่อน
วิตามินซี	ลดเม็ดสี ช่วยต้านอนุมูลอิสระ	บางสูตรระคายง่าย เก็บให้พ้นแสงและอากาศ

ถ้ามีสิวและรอยพร้อมกัน กรดอะซีลาอิกและเรตินอยด์สะดวกที่สุด เพราะทำงานสองด้านในตัวเดียว คู่มือการเริ่มเรตินอยด์อยู่ที่ เรตินอลช่วยเรื่องอะไรบ้าง ส่วนกรดผลัดผิวทุกชนิด ถ้าใช้ถี่เกินจะทำลายเกราะป้องกันผิว วิธีจัดจังหวะดูได้ที่ ผลัดเซลล์ผิว ทำยังไง

จัดสารจางรอยลงรูทีนเช้าเย็นโดยไม่ให้ชนกัน

คนที่ซื้อเซรั่มมาสามขวดแล้วทาซ้อนกันทุกคืน มักได้ผิวแดงลอกแทนรอยที่จางลง วิธีที่เราใช้คือแบ่งหน้าที่ตามเวลา และให้แต่ละคืนมีสารออกฤทธิ์หลักเพียงตัวเดียว

เวลา	ขั้นตอน	ตัวอย่างสารที่วางตรงนี้	หมายเหตุ
เช้า	ล้างหน้า	โฟมหรือเจลอ่อนโยน	ไม่ใช้สครับ
เช้า	เซรั่ม	วิตามินซี หรือไนอาซินาไมด์	ถ้าวิตามินซีแสบ ให้สลับเป็นวันเว้นวัน
เช้า	กันแดด	SPF 30-50 แบบมีสี	ทาให้พอ ประมาณสองข้อนิ้วสำหรับหน้าและคอ
เย็น (คืนที่ 1, 3, 5)	ทรีตเมนต์	เรตินอยด์ เช่น อะดาพาลีน	เริ่มสัปดาห์ละ 2-3 คืน
เย็น (คืนที่ 2, 4, 6)	ทรีตเมนต์	กรดอะซีลาอิก	ถ้าผิวทนดี ใช้ทุกคืนได้
เย็น (คืนที่ 7)	พักผิว	มอยส์เจอไรเซอร์อย่างเดียว	ให้ผิวได้ฟื้น

กรดไกลคอลิกไม่ต้องอยู่ในตารางนี้ถ้าใช้เรตินอยด์อยู่แล้ว เพราะทั้งสองตัวเร่งการผลัดเซลล์เหมือนกัน ใช้คู่กันในคืนเดียวผิวมักแสบจนต้องหยุดทั้งหมด ผ่านไป 6-8 สัปดาห์แล้วผิวนิ่งค่อยพิจารณาเพิ่ม

ไฮโดรควิโนนเป็นตัวที่ DermNet ระบุว่าได้ผลดีกับรอยดำหลังอักเสบ แต่ข้อกำหนดการวางขายต่างกันตามประเทศ และสูตรความเข้มข้นสูงควรใช้ภายใต้แพทย์ ถ้าอยากใช้ ให้ถามแพทย์ผิวหนังก่อน

ผิวสีเข้มต้องระวังอะไรเพิ่ม

DermNet เตือนว่าการลอกผิวด้วยกรด เลเซอร์ และแสง IPL อาจทำให้รอยดำหลังอักเสบแย่ลงได้ เพราะการทำร้ายผิวเองก็คือการอักเสบอีกรอบ จึงเหมาะกับรอยตื้น และควรให้แพทย์ที่เข้าใจผิวสีเข้มเป็นคนเลือกพลังงานและจำนวนครั้ง AAD ยังเตือนเรื่องผลิตภัณฑ์นำเข้าที่ตรวจพบการแอบใส่สเตียรอยด์หรือปรอท ถ้าไม่แน่ใจ ให้เช็กเลขที่ใบรับแจ้งบนฉลากภาษาไทยกับเว็บไซต์ อย. (fda.moph.go.th) ก่อนซื้อ

ไทม์ไลน์ 12 เดือน ที่ควรคาดหวัง

ช่วงเวลา	สิ่งที่ทำ	สิ่งที่คาดว่าจะเห็น
เดือนที่ 1-2	คุมสิวใหม่ กันแดด เริ่มกรดอะซีลาอิกหรือเรตินอยด์ทีละตัว	ผิวระคายลดลง รอยยังเท่าเดิม
เดือนที่ 3-5	คงสูตรเดิม ไม่เปลี่ยนตัวบ่อย	รอยบางเริ่มสีอ่อนลง ขอบเบลอ
เดือนที่ 6-9	ประเมินด้วยภาพถ่ายใต้แสงเดิม	รอยตื้นจางชัด รอยลึกยังค้าง
เดือนที่ 9-12	ถ้ารอยยังเข้ม ปรึกษาแพทย์	รอยที่ AAD บอกว่าจางใน 6-12 เดือนควรเห็นผลแล้ว

ถ่ายรูปใต้แสงเดิมทุกเดือน เพราะสายตาไม่ค่อยจับความเปลี่ยนแปลงช้า ๆ ของตัวเอง AAD ระบุว่ารอยที่ลึกกว่านั้นดูเป็นสีเทาอมน้ำเงินหรือน้ำตาลเข้มมาก อาจนานเป็นปี และเป็นกลุ่มที่ควรไปพบแพทย์เร็ว

นิสัยที่ทำให้รอยไม่จางสักที

หลายคนทำทุกอย่างถูกแล้วแต่รอยยังค้าง สาเหตุมักไม่ได้อยู่ที่สารที่ใช้ แต่อยู่ที่นิสัยเล็ก ๆ ที่ทำให้ผิวอักเสบซ้ำ ทุกครั้งที่ผิวอักเสบ เซลล์สีจะผลิตเม็ดสีเพิ่ม รอยจึงเข้มขึ้นอีกรอบ

• แกะหรือบีบสิวที่กำลังหาย เพราะทำให้เกิดแผลและรอยเข้มกว่าเดิม
• ขัดผิวแรงเพื่อให้รอยหลุด ผิวที่ถูกขัดแรงจะอักเสบและสร้างสีเพิ่ม ดู ขัดหน้าบ่อยแค่ไหนถึงพอดี ประกอบ
• ใช้กรดหลายตัวพร้อมกันจนผิวแสบแดง
• ลืมทากันแดดในวันที่อยู่แต่ในอาคาร หรือทาบางเกินไป
• เปลี่ยนสูตรทุกสองสัปดาห์ จนไม่รู้ว่าตัวไหนได้ผลจริง

ถ้าต้องเลือกแก้ข้อเดียวก่อน ให้หยุดแกะสิวและทากันแดดให้พอ สองข้อนี้ให้ผลมากกว่าซื้อเซรั่มใหม่ และไม่เสียเงินเพิ่ม

วิธีติดตามผล ให้รู้ว่ามันจางจริงไหม

รอยสิวจางช้ามากจนมองด้วยตาในกระจกแทบไม่เห็นความต่าง วิธีที่ช่วยได้คือถ่ายรูปตัวเองทุกสองสัปดาห์ ในมุมเดิม แสงเดิม (หน้าหน้าต่างตอนกลางวันดีที่สุด) ไม่ใช้ฟิลเตอร์ แล้วเทียบกันทุกเดือน

สิ่งที่เห็นเมื่อเทียบรูป	ความหมาย	ควรทำ
รอยจางลงชัดเจน	ทางที่ใช้อยู่ถูกแล้ว	ทำต่อ ไม่ต้องเพิ่มอะไร
รอยเท่าเดิม แต่ไม่มีรอยใหม่	กำลังไปได้ แต่ช้า	ให้เวลาอีกอย่างน้อย 2-3 เดือน
มีรอยใหม่เพิ่มเรื่อย ๆ	สิวยังคุมไม่อยู่	กลับไปคุมสิวก่อน ดู สิวอักเสบดูแลอย่างไร
รอยเข้มขึ้น	มีการระคายหรือโดนแดดซ้ำ	ลดสารที่ใช้ และเช็กปริมาณกันแดด

สารจางรอยส่วนใหญ่ต้องใช้ต่อเนื่องหลายเดือนจึงเห็นผล การตัดสินว่าไม่ได้ผลตั้งแต่เดือนแรกมักเร็วเกินไป

เมื่อไรควรไปพบแพทย์ผิวหนัง

• ใช้ตามแผนครบ 3-4 เดือนแล้วรอยไม่ขยับเลย
• รอยเป็นสีเทาอมฟ้าหรือน้ำตาลเข้มมาก ซึ่งแสดงว่าเม็ดสีอยู่ลึก
• รอยนูน แข็ง คัน หรือเจ็บ
• สิวใหม่ยังขึ้นอยู่แม้ใช้ยาทาแล้ว 6-8 สัปดาห์
• มีรอยดำเกิดจากยาที่กินอยู่ (ห้ามหยุดยาเอง ให้ถามแพทย์ผู้สั่ง)

แพทย์อาจสั่งยาทาความเข้มข้นสูง หรือเสนอลอกผิวระดับอ่อนและเลเซอร์บางชนิดในรายที่เหมาะ ค่ารักษาต่างกันตามสถานพยาบาลและวิธี ควรสอบถามราคาและจำนวนครั้งก่อนตัดสินใจ

เริ่มจางรอยสิวจากข้อไหนก่อน

• สิวยังขึ้น: คุมสิวให้ได้ก่อน เลือกกรดอะซีลาอิกหรืออะดาพาลีนเพราะแก้ทั้งสิวและรอย
• สิวสงบแล้ว รอยแบนสีน้ำตาล: กันแดดมีสี SPF 30-50 ทุกเช้า บวกวิตามินซีตอนเช้าหรือกรดอะซีลาอิกตอนเย็น
• รอยเป็นหลุมหรือนูน: ข้ามเซรั่มจางรอย ไปปรึกษาแพทย์เรื่องหัตถการ
• ผิวสีเข้ม อยากทำเลเซอร์หรือลอกผิว: ถามแพทย์เรื่องความเสี่ยงรอยดำเพิ่มก่อนเสมอ