วิธีเตรียมบ้านรับหน้าฝน ไล่เช็กจากหลังคาถึงปลั๊กไฟ

เตรียมบ้านรับหน้าฝนให้ไล่จากบนลงล่าง เริ่มที่หลังคาและรางน้ำ ตามด้วยท่อระบายน้ำรอบบ้าน แล้วจบที่ระบบไฟฟ้า ปั๊มน้ำ และจุดที่น้ำขังได้ ทั้งหมดใช้เวลาราวครึ่งวันถึงหนึ่งวันสำหรับบ้านเดี่ยวสองชั้น ทาวน์เฮาส์หรือคอนโดใช้เวลาน้อยกว่านั้นมาก

ทำก่อนฝนหนักชุดแรก แล้วระหว่างหน้าฝนให้เปลี่ยนเป็นงานสั้น ๆ ทุกสัปดาห์ เพราะใบไม้อุดรางน้ำได้ใหม่ทุกครั้งที่ลมแรง และน้ำขังในกระถางก็กลับมาทุกครั้งที่ฝนตก เราเรียงงานตามลำดับที่ควรทำจริง พร้อมเวลาโดยประมาณ

รายการงานทั้งหมด ดูภาพรวมก่อนลงมือ

จุด	งาน	เวลาโดยประมาณ	ต้องเรียกช่างไหม
หลังคา	ส่องกระเบื้องแตก แผ่นเลื่อน รอยรั่วจากใต้ฝ้า	30 ถึง 60 นาที	ถ้าต้องขึ้นหลังคาสูง ให้ช่างทำ
รางน้ำและท่อลง	ตักใบไม้ ฉีดน้ำทดสอบ	30 ถึง 90 นาที	บ้านสองชั้นขึ้นไปควรให้ช่าง
ท่อระบายน้ำรอบบ้าน	เปิดฝาบ่อพัก ตักตะกอน ฉีดล้าง	30 ถึง 60 นาที	ถ้าน้ำไม่ไหลเลย
ประตูหน้าต่าง	เช็กยาแนว ซีลยาง รูระบายน้ำที่ราง	30 นาที	ถ้าวงกบผุ
ระบบไฟฟ้า	ทดสอบเครื่องตัดไฟรั่ว เช็กปั๊มน้ำ ไฟสนาม	20 ถึง 30 นาที	ถ้ายังไม่มีสายดินหรือเครื่องตัดไฟรั่ว
ความชื้นในบ้าน	หาจุดที่น้ำเกาะ ตู้ที่อับ วางแผนตากผ้า	20 นาที
แหล่งน้ำขัง	เทน้ำ คว่ำภาชนะ ปิดฝาโอ่ง	15 ถึง 30 นาที
ของฉุกเฉิน	ไฟฉาย ถ่าน ปลั๊กพ่วงยกสูง ถุงทราย	20 นาที

หลังคา รางน้ำ และท่อลง

น้ำฝนที่ไหลลงไม่ได้ตามทางจะหาทางใหม่เอง ทางใหม่นั้นมักเป็นฝ้าเพดาน ผนัง หรือใต้วงกบ US EPA ระบุไว้ในคู่มือเรื่องเชื้อราว่าให้ทำความสะอาดรางน้ำเป็นประจำ เพราะรางที่อุดตันเป็นต้นเหตุของน้ำซึมเข้าบ้าน

ขั้นตอนที่เราทำ

1. เดินดูฝ้าเพดานชั้นบนทุกห้อง หาคราบน้ำเป็นวงสีเหลืองหรือน้ำตาล ถ่ายรูปเก็บไว้เทียบหลังฝนตก (15 นาที)
2. ยืนดูหลังคาจากพื้นหรือจากหน้าต่างชั้นบน หาแผ่นกระเบื้องที่เลื่อน แตก หรือครอบสันที่หลุด (10 นาที)
3. ตักใบไม้และตะกอนออกจากรางน้ำ ใส่ถุงมือ ใช้บันไดที่มีคนจับ (30 ถึง 60 นาที)
4. ฉีดน้ำจากสายยางลงรางที่ปลายด้านไกล ดูว่าน้ำไหลไปถึงท่อลงและออกปลายท่อได้คล่อง (10 นาที)
5. ดูปลายท่อลงว่าน้ำไหลออกห่างจากฐานบ้าน ถ้าน้ำตกลงชิดผนัง ให้ต่อข้อต่อหรือรางพักน้ำพาออกไปไกลขึ้น (10 นาที)

ท่อระบายน้ำรอบบ้านและในบ้าน

ฝนหนักครั้งแรกมักพาเศษดิน ทราย และใบไม้ที่สะสมทั้งหน้าแล้งลงท่อพร้อมกัน บ่อพักที่ไม่เคยเปิดเลยจะเต็มตะกอนจนรับน้ำไม่ทัน

1. เปิดฝาบ่อพักรอบบ้านทีละบ่อ ตักตะกอนและขยะออก (5 ถึง 10 นาทีต่อบ่อ)
2. ฉีดน้ำจากบ่อแรกไปบ่อสุดท้ายดูว่าน้ำไหลต่อเนื่อง ถ้าน้ำค้างในบ่อใดบ่อหนึ่ง แปลว่าท่อช่วงก่อนหน้ามีอะไรติดอยู่
3. ตะแกรงท่อระบายน้ำบนพื้นระเบียงและดาดฟ้า ดึงเศษใบไม้ออก
4. ในบ้าน เช็กท่อน้ำทิ้งของซิงก์และห้องน้ำ ถ้าไหลช้าตั้งแต่หน้าแล้ง หน้าฝนจะยิ่งแย่ ดูวิธีจัดการเองได้ที่ท่อตัน แก้เองได้ยังไง

ถ้าบ้านอยู่ในซอยที่น้ำท่วมขังเป็นประจำ ให้ดูว่าท่อระบายของบ้านต่อลงท่อสาธารณะแบบไหน บางบ้านน้ำจากท่อสาธารณะไหลย้อนกลับเข้ามาทางท่อพื้นในห้องน้ำชั้นล่าง กรณีนี้ต้องให้ช่างประปาดูเรื่องการติดวาล์วกันน้ำย้อน

ระบบไฟฟ้าและปั๊มน้ำ ห้าข้อจาก กฟน.

ฝนกับไฟฟ้าเป็นคู่ที่อันตรายที่สุดในหน้าฝน การไฟฟ้านครหลวง (กฟน.) สรุปไว้ห้าข้อ เราเรียงเป็นตารางใช้อะไร ทำยังไง ห้ามทำ

เรื่อง	ทำยังไง	ห้ามทำ
สายไฟและอุปกรณ์	ตรวจสภาพสายไฟ ใช้อุปกรณ์ไฟฟ้าที่ได้มาตรฐาน มอก.	ใช้สายไฟที่ฉนวนแตก ปลั๊กไหม้
ปั๊มน้ำ	ยกฐานปั๊มให้สูงกว่าระดับน้ำท่วม มีหลังคาคลุม	เสียบปั๊มกับปลั๊กพ่วง
ไฟสนาม	ใช้สายไฟและอุปกรณ์ชนิดกันน้ำ	ใช้สายไฟในบ้านเดินนอกบ้าน
ตอนตัวเปียก	เช็ดมือให้แห้ง ใส่รองเท้าแห้งก่อนแตะสวิตช์	จับสวิตช์ ปลั๊ก ตอนมือเปียกหรือยืนบนพื้นเปียก
ระบบป้องกัน	ติดตั้งสายดิน และเครื่องตัดไฟรั่ว	ปลดเครื่องตัดไฟรั่วเพราะรำคาญที่ตัดบ่อย

เรื่องปั๊มกับปลั๊กพ่วง กฟน. อธิบายว่าปั๊มน้ำกินกระแสสูงตอนเริ่มทำงาน ทำให้ปลั๊กพ่วงร้อนและรับโหลดเกิน ปั๊มควรต่อเข้ากับเต้ารับที่เดินสายมาเฉพาะ ถ้าบ้านคุณเคยเสียบปั๊มกับปลั๊กพ่วงมาตลอด ให้จับดูปลั๊กพ่วงหลังปั๊มทำงานสักพัก ถ้าอุ่นหรือมีรอยไหม้ที่รูเสียบ ให้เลิกใช้ทันทีและเรียกช่างเดินเต้ารับใหม่

ไฟสนามและเต้ารับนอกบ้านเป็นจุดที่ถูกลืมบ่อยที่สุด ฝาครอบเต้ารับกันน้ำที่กรอบแตก หรือโคมไฟสนามที่ยางซีลเสื่อม จะมีน้ำเข้าเมื่อฝนสาดแรง ถ้าเครื่องตัดไฟรั่วตัดเฉพาะตอนฝนตก จุดพวกนี้คือผู้ต้องสงสัยลำดับแรก

เครื่องตัดไฟรั่วส่วนใหญ่มีปุ่ม TEST กดเดือนละครั้งเพื่อดูว่ายังตัดไฟได้จริง ก่อนกดให้ปิดคอมพิวเตอร์และอุปกรณ์ที่ไม่ควรดับกะทันหันก่อน ถ้ากดแล้วไฟไม่ตัด หรือเครื่องตัดไฟรั่วตัดบ่อยทุกครั้งที่ฝนตก ให้เรียกช่างไฟฟ้าที่มีใบรับรองมาตรวจหาจุดรั่ว อย่าแก้ด้วยการถอดเครื่องตัดไฟรั่วออก

ความชื้นในบ้าน กันราก่อนเห็นรา

US EPA ให้ตัวเลขชัดสองตัว ความชื้นสัมพัทธ์ในบ้านควรต่ำกว่าร้อยละ 60 และถ้าดีคือราวร้อยละ 30 ถึง 50 กับวัสดุที่เปียกต้องแห้งภายใน 24 ถึง 48 ชั่วโมงเพื่อป้องกันเชื้อรา หน้าฝนบ้านเราความชื้นนอกบ้านสูงกว่านั้นแทบทั้งวัน ในบ้านจึงต้องช่วยด้วยการระบายอากาศและลดแหล่งน้ำ

สิ่งที่ทำได้ทันที

1. ซื้อเครื่องวัดความชื้นแบบดิจิทัลเล็ก ๆ วางในห้องนอนและห้องเก็บของ ดูตัวเลขช่วงเช้ากับค่ำ (5 นาที)
2. เปิดพัดลมดูดอากาศในห้องน้ำระหว่างอาบน้ำและต่ออีกสักพักหลังอาบ
3. หาจุดที่มีหยดน้ำเกาะ เช่น กระจกหน้าต่างห้องแอร์ ผนังหลังตู้ ท่อน้ำเย็น US EPA แนะนำให้จัดการทันทีเมื่อเห็นการควบแน่น
4. ขยับตู้เสื้อผ้าและตู้หนังสือออกจากผนังที่ติดภายนอกเล็กน้อย ให้อากาศผ่านหลังตู้ได้
5. วางแผนตากผ้าในร่มก่อนฝนมา เลือกมุมที่มีลมผ่าน ไม่ใช่ห้องนอนที่ปิดประตู และเว้นระยะผ้าแต่ละตัว

ถ้าความชื้นในห้องยังเกินร้อยละ 60 ทั้งวัน แม้ทำทุกข้อแล้ว เครื่องลดความชื้นหรือโหมด Dry ของแอร์ช่วยได้ อ่านวิธีลดความชื้นทั้งบ้านแบบเป็นขั้นได้ที่ลดความชื้นในบ้าน

แหล่งน้ำขังและลูกน้ำยุงลาย

ฝนทำให้มีน้ำขังในทุกภาชนะที่เปิดอยู่รอบบ้าน กรมควบคุมโรคยกตัวอย่างไว้ เช่น ยางรถยนต์เก่า จานรองกระถางต้นไม้ ภาชนะที่ไม่ใช้ และถังขยะที่ไม่มีฝา และแนะนำให้สำรวจและกำจัดแหล่งเพาะพันธุ์ทุก 7 วัน ตัวเลข 7 วันนี้สำคัญเพราะเป็นรอบที่ทำให้ลูกน้ำไม่ทันโตเป็นยุง

จุด	ทำยังไง	ความถี่
จานรองกระถาง	เทน้ำทิ้ง หรือใส่ทรายให้เต็มจาน	ทุก 7 วัน
โอ่ง ถังเก็บน้ำ	ปิดฝาให้สนิท ฝาที่แตกให้ใช้ผ้าตาข่ายคลุมแล้วรัด	เช็กทุก 7 วัน
ยางรถเก่า ภาชนะที่ไม่ใช้	ทิ้ง หรือคว่ำ หรือเก็บในที่มีหลังคา	ทำครั้งเดียว แล้วเช็กทุก 7 วัน
ถังขยะนอกบ้าน	ใช้ถังมีฝา เจาะรูก้นถังให้น้ำไม่ขัง	ทุก 7 วัน
รางน้ำ	ตักใบไม้ที่ทำให้น้ำขัง	ทุก 2 ถึง 4 สัปดาห์
แจกันดอกไม้ในบ้าน	เปลี่ยนน้ำ ล้างขอบแจกัน	ทุก 7 วัน

รายละเอียดแหล่งน้ำขังที่คนมองข้าม และวิธีกำจัดลูกน้ำแบบไม่ใช้สารเคมี อยู่ในกำจัดลูกน้ำยุงลายรอบบ้าน

ของที่ควรมีติดบ้านก่อนฝนหนัก

ของ	ใช้ทำอะไร
ไฟฉายพร้อมถ่านสำรอง	ไฟดับตอนกลางคืน
ปลั๊กพ่วงที่ได้ มอก. วางบนชั้นสูง	ย้ายอุปกรณ์ชั่วคราวเมื่อน้ำเริ่มเข้า
ถุงทรายหรือแผ่นกันน้ำ	กั้นหน้าประตูชั้นล่างถ้าบ้านอยู่ในจุดน้ำท่วมขัง
ชั้นวางหรือกล่องพลาสติกยกสูง	ยกเอกสาร เครื่องใช้ไฟฟ้า ออกจากพื้น
ผ้าขี้ริ้วหนาและไม้กวาดรีดน้ำ	ไล่น้ำที่ซึมเข้าใต้ประตู
เบอร์โทรช่างไฟ ช่างประปา ช่างหลังคา	ไม่ต้องค้นหาตอนเกิดเหตุ

ไฟฉายฉุกเฉินที่วางไว้นานหลายเดือน ใส่ถ่านชนิดที่เก็บได้นานและรั่วยาก อ่านวิธีเลือกได้ที่ถ่านไฟฉายชนิดไหนดี

รอบงานรายสัปดาห์ตลอดหน้าฝน

เตรียมใหญ่ครั้งเดียวแล้วเลิกไม่ได้ ฝนพาใบไม้และน้ำขังกลับมาทุกสัปดาห์ เราใช้ตารางนี้ วันละไม่ถึง 15 นาที

วัน	งาน	เวลา
วันจันทร์	เทน้ำจานรองกระถาง เปลี่ยนน้ำแจกัน เช็กฝาโอ่ง	10 นาที
วันพุธ	ดูตัวเลขเครื่องวัดความชื้น เปิดตู้ที่อับให้อากาศเข้า	5 นาที
วันศุกร์	เดินดูฝ้าเพดานหลังฝนหนัก เทียบกับรูปที่ถ่ายไว้	10 นาที
วันเสาร์	ตักใบไม้ในตะแกรงท่อระบาย เช็ดขอบหน้าต่างที่มีน้ำค้าง	15 นาที
วันอาทิตย์	เช็กถังขยะนอกบ้านไม่มีน้ำขัง	5 นาที
เดือนละครั้ง	กดปุ่ม TEST เครื่องตัดไฟรั่ว ตักใบไม้ในรางน้ำ	30 นาที

ถ้าหลังฝนแรกพบรอยน้ำบนฝ้าที่ขยายเร็ว หรือได้ยินเสียงน้ำหยดในฝ้า ให้เรียกช่างหลังคาหรือผู้รับเหมามาดูภายในสัปดาห์นั้น ปล่อยไว้นานฝ้าจะเสียและราขึ้นในโครงหลังคาที่เรามองไม่เห็น ถ้าเจอราแล้ว ดูวิธีทำความสะอาดได้ที่กำจัดเชื้อราในบ้าน