เครื่องใช้ไฟฟ้าควรถอดปลั๊กไหม แยกตามเครื่องว่าอันไหนควรถอด

คำตอบสั้นคือ ถอดบางเครื่อง ไม่ต้องถอดทุกเครื่อง คนที่ไล่ถอดปลั๊กทั้งบ้านก่อนนอนเสียเวลาทุกคืนโดยได้ค่าไฟคืนนิดเดียว ส่วนคนที่ไม่เคยถอดอะไรเลยก็ปล่อยที่ชาร์จแบตกับเตารีดเสียบค้างไว้ ซึ่งเสี่ยงกว่าที่คิด

เราใช้เกณฑ์สองข้อตัดสินว่าเครื่องไหนควรถอด ข้อแรกคือถ้าเกิดเสียตอนไม่มีคนอยู่ จะร้อนจนไหม้ได้ไหม ข้อสองคือเสียบทิ้งไว้แล้วกินไฟตลอดเวลาโดยไม่ได้ทำงานหรือเปล่า เครื่องที่ตอบใช่ข้อแรก ถอดทุกครั้ง เครื่องที่ตอบใช่แค่ข้อสอง ถอดหรือตัดด้วยสวิตช์เมื่อสะดวก

เครื่องไหนควรถอด เครื่องไหนเสียบไว้ได้

เครื่อง	ถอดไหม	เหตุผล
เตารีด ไดร์เป่าผม เครื่องหนีบผม	ถอดทุกครั้งหลังใช้	ตัวทำความร้อน ถ้าค้างไว้หรือเทอร์โมสตัทเสีย ร้อนจนไหม้ของรอบข้างได้
กาต้มน้ำ หม้อหุงข้าวที่ไม่ได้อุ่นไว้	ถอดหลังใช้	ตัวทำความร้อนเหมือนกัน และสายมักวางใกล้น้ำ
ที่ชาร์จแบตลิเธียม มือถือ แท็บเล็ต สกูตเตอร์ไฟฟ้า	ถอดเมื่อแบตเต็ม	ตามคำแนะนำของหน่วยงานสิงคโปร์
ทีวี เครื่องเสียง กล่องรับสัญญาณ เครื่องเกม	ตัดด้วยปลั๊กพ่วงมีสวิตช์ได้	ไฟแฝงตลอดเวลา แต่ความเสี่ยงไฟไหม้ต่ำ
ไมโครเวฟ เครื่องชงกาแฟ	ตามสะดวก	มีนาฬิกาและไฟแฝง ถ้าใช้ทุกวันเสียบไว้ได้
ตู้เย็น ตู้แช่	ไม่ต้องถอด	ต้องทำงานตลอด ถอดบ่อยเสี่ยงอาหารเสีย
เราเตอร์ อินเทอร์เน็ต กล้องวงจรปิด	ไม่ต้องถอด	ต้องเปิดตลอด ถอดแล้วเสียประโยชน์
เครื่องปรับอากาศ	ปิดที่เบรกเกอร์ถ้าไม่อยู่หลายวัน	ปลั๊กแอร์มักต่อวงจรตรง ไม่ได้เสียบเต้ารับทั่วไป

เครื่องกลุ่ม "ไม่ต้องถอด" มีเหตุผลของมัน ตู้เย็นที่ถอดแล้วเสียบกลับ ต้องใช้เวลาทำความเย็นกลับมาใหม่ ระหว่างนั้นอาหารอุ่นขึ้น ส่วนเราเตอร์ที่ถอดทุกคืน ทำให้กล้องวงจรปิดและสัญญาณเตือนภัยที่ต่ออินเทอร์เน็ตหยุดทำงานไปด้วย คือเสียความปลอดภัยไปแลกกับไฟไม่กี่วัตต์ เครื่องพิมพ์และเครื่องที่มีนาฬิกาตั้งเวลา ให้กดปิดที่ปุ่มของเครื่องก่อนเสมอถ้าจะถอด เพื่อให้เครื่องปิดตัวตามขั้นตอนของมัน

ตารางนี้ใช้กับเครื่องที่อยู่ในสภาพดี เครื่องไหนสายบวม ปลั๊กร้อนผิดปกติ หรือมีกลิ่นไหม้ ไม่ต้องคิดเรื่องถอดหรือไม่ถอด ให้เลิกใช้และส่งซ่อม

ที่ชาร์จแบตลิเธียม: ถอดเมื่อเต็ม และดูที่วางด้วย

อุปกรณ์ที่ใช้แบตลิเธียมไอออนอยู่ในบ้านเกือบทุกห้อง มือถือ หูฟัง พาวเวอร์แบงก์ เครื่องดูดฝุ่นไร้สาย สกูตเตอร์ จักรยานไฟฟ้า หน่วยงานความปลอดภัยสินค้าของสิงคโปร์ให้คำแนะนำไว้ชัด

1. คอยดูขณะชาร์จ และถอดสายเมื่อชาร์จเต็ม
2. ห้ามชาร์จใต้หมอน บนเตียง หรือบนโซฟา เพราะความร้อนระบายไม่ได้ และถ้าเกิดไฟก็ลามผ้าทันที
3. ใช้ที่ชาร์จที่ผู้ผลิตให้มา หรือที่ผู้ผลิตแนะนำ
4. ห้ามชาร์จแบตที่บวม รั่ว หรือร้อนจัด

ข้อ 2 คือข้อที่ทำผิดกันบ่อยที่สุด การชาร์จมือถือบนที่นอนก่อนหลับคือการรวมสองข้อเข้าด้วยกัน ทั้งไม่มีคนเฝ้าและวางบนของติดไฟ วิธีที่เราแนะนำคือตั้งจุดชาร์จประจำบ้านบนโต๊ะหรือชั้นที่พื้นผิวแข็ง ห่างผ้าม่าน ใช้ปลั๊กพ่วงคุณภาพดีหนึ่งตัวรวมสายชาร์จทั้งหมดไว้ที่นั่น เวลาจะออกจากบ้านหรือเข้านอน กดปิดสวิตช์ทีเดียว ไม่ต้องไล่ดึงทีละสาย วิธีเลือกปลั๊กพ่วงที่มีมาตรฐานอยู่ในปลั๊กพ่วงยี่ห้อไหนดี

สกูตเตอร์และจักรยานไฟฟ้ามีแบตก้อนใหญ่กว่ามือถือมาก ถ้าชาร์จในบ้าน อย่าชาร์จบริเวณทางออกหรือหน้าประตู เพราะถ้าเกิดไฟ จะขวางทางหนีพอดี

ไฟแฝงกินเงินจริงไหม

ไฟแฝง (standby power) คือไฟที่เครื่องใช้ตอนปิดอยู่แต่ยังเสียบปลั๊ก เช่น ไฟแสดงสถานะ นาฬิกา ตัวรับสัญญาณรีโมต อะแดปเตอร์ที่ร้อนนิดๆ แม้ไม่ได้ต่อมือถือ

ตัวเลขที่ถูกอ้างถึงบ่อยมาจากงานวัดของ Lawrence Berkeley National Laboratory ซึ่งวัดไฟแฝงในบ้าน 10 หลังที่แคลิฟอร์เนีย พบว่าไฟแฝงรวมของแต่ละบ้านอยู่ระหว่าง 14 ถึง 169 วัตต์ เฉลี่ย 67 วัตต์ คิดเป็น 5 ถึง 26 เปอร์เซ็นต์ของไฟที่บ้านใช้ทั้งปี งานนี้ทำในปี 2000 กับบ้านอเมริกัน เครื่องใช้รุ่นใหม่จำนวนมากกินไฟแฝงน้อยลงแล้ว ตัวเลขนี้จึงบอกได้แค่ขนาดคร่าวๆ ใช้แทนบ้านเราตรงๆ ไม่ได้

ลองคิดตัวอย่างสมมติ บ้านหนึ่งมีไฟแฝงรวม 30 วัตต์ เสียบทิ้งไว้ทั้งปี

• 30 วัตต์ x 24 ชั่วโมง x 365 วัน = 262,800 วัตต์ชั่วโมง หรือประมาณ 263 หน่วย
• สมมติค่าไฟเฉลี่ยรวมทุกอย่างหน่วยละ 4 บาท ค่าไฟแฝงจะราว 1,050 บาทต่อปี หรือเดือนละราว 88 บาท

ตัวเลข 30 วัตต์และ 4 บาทในตัวอย่างนี้เป็นค่าสมมติ ค่าไฟจริงต่อหน่วยดูได้จากบิลค่าไฟของบ้าน และบ้านแต่ละหลังมีไฟแฝงไม่เท่ากัน วิธีวัดของบ้านตัวเองที่ง่ายที่สุดคือใช้ปลั๊กวัดไฟเสียบคั่นทีละเครื่อง หรือปิดเครื่องใช้ทุกอย่างที่ปิดได้แล้วดูมิเตอร์ ตามวิธีในวิธีอ่านมิเตอร์ไฟฟ้า

ข้อสรุปจากตัวเลขคือ ไฟแฝงไม่ใช่เรื่องใหญ่เท่าแอร์หรือตู้เย็น การปิดแอร์เร็วขึ้นครึ่งชั่วโมงทุกคืนน่าจะได้ผลมากกว่าการไล่ถอดปลั๊กทีวี แต่ถ้าตัดไฟแฝงได้แบบไม่ต้องเหนื่อย เช่น กดสวิตช์ปลั๊กพ่วงชุดทีวีทีเดียว ก็คุ้มที่จะทำ วิธีลดค่าไฟเรื่องใหญ่อื่นๆ อยู่ในวิธีประหยัดไฟในบ้าน

ฟ้าคะนอง: ถอดก่อน อย่าถอดระหว่าง

ฟ้าผ่าทำให้เกิดไฟกระชากวิ่งเข้ามาทางสายไฟ สายโทรศัพท์ และสายเคเบิล แม้ฟ้าจะผ่าห่างจากบ้านพอสมควร กรมอุตุนิยมวิทยาสหรัฐฯ (National Weather Service) ระบุว่าไฟกระชากจากฟ้าผ่าทำให้เครื่องใช้ไฟฟ้าเสียหายได้ และปลั๊กกันไฟกระชากทั่วไปป้องกันฟ้าผ่าไม่ได้

หน้าฝนบ้านเราพายุมาบ่อยและมาเร็ว วิธีที่ใช้ได้จริงคือกำหนดเครื่องที่จะถอดไว้ล่วงหน้าแค่สองสามเครื่อง เช่น ทีวี คอมพิวเตอร์ตั้งโต๊ะ และเราเตอร์ ถ้าเครื่องเหล่านี้เสียบรวมกันที่ปลั๊กพ่วงตัวเดียว ถอดปลั๊กพ่วงตัวเดียวจบ ทำได้ในสิบวินาทีตอนได้ยินฟ้าร้องไกลๆ

ช่วงน้ำท่วมและเครื่องที่โดนน้ำ

ถ้ามีน้ำท่วมหรือน้ำรั่วถึงปลั๊ก การถอดปลั๊กกลายเป็นงานอันตราย กฟน. เตือนว่าห้ามแตะเครื่องใช้ไฟฟ้า ปลั๊ก หรือสวิตช์ขณะตัวเปียกหรือยืนอยู่ในน้ำ และแนะนำให้บ้านมีสายดินกับเครื่องตัดไฟรั่ว

ลำดับที่ปลอดภัยคือ ตัดไฟที่ตู้ไฟก่อน แล้วค่อยถอดปลั๊กเครื่องที่โดนน้ำ ถ้าตู้ไฟอยู่ในจุดที่น้ำถึงแล้ว อย่าเข้าไป ให้แจ้งการไฟฟ้า ส่วนเครื่องที่จมน้ำไปแล้ว อย่าเสียบใช้ต่อแม้จะดูแห้ง ให้ช่างตรวจก่อน รายละเอียดเรื่องเครื่องตัดไฟรั่วอ่านได้ที่เครื่องตัดไฟอัตโนมัติ คืออะไร

บ้านที่มีเด็กเล็ก ผู้สูงอายุ หรือสัตว์เลี้ยง

เกณฑ์สองข้อข้างต้นยังใช้ได้ แต่บ้านแบบนี้ต้องเพิ่มข้อที่สาม คือสายหรือปลั๊กที่เสียบค้างอยู่ คนในบ้านไปเล่นหรือสะดุดได้ไหม

• เด็กเล็ก ชอบดึงสายที่ห้อยลงมา เตารีดหรือกาต้มน้ำที่เสียบค้างบนโต๊ะ ถ้าโดนดึงตกลงมาคือทั้งของหนักและของร้อน ให้ถอดและม้วนสายเก็บทันทีหลังใช้ ส่วนเต้ารับที่ไม่ได้ใช้ ใช้ฝาครอบปิดไว้
• สัตว์เลี้ยง สุนัขและแมววัยเด็กชอบกัดสาย สายชาร์จที่เสียบทิ้งไว้ระดับพื้นคือเป้าหมายแรก ถอดสายชาร์จออกจากเต้ารับเมื่อไม่ใช้ หรือร้อยสายผ่านท่อครอบสาย
• ผู้สูงอายุ เสี่ยงสะดุดสายที่พาดทางเดิน และบางท่านลืมว่าเปิดเครื่องทำความร้อนทิ้งไว้ วางเครื่องที่ใช้บ่อยใกล้เต้ารับจนสายไม่ต้องพาดผ่านทางเดิน และเลือกเครื่องที่มีระบบตัดไฟอัตโนมัติ เช่น กาต้มน้ำที่ตัดเมื่อน้ำเดือด เตารีดที่ตัดเมื่อวางนิ่ง

ถ้าในบ้านมีคนที่จำกฎถอดปลั๊กไม่ได้ ทางที่ได้ผลกว่าการเตือนทุกวันคือเลือกเครื่องที่ปิดตัวเองได้ และย้ายเครื่องเสี่ยงไปไว้ที่ที่มีคนเห็น

ถอดปลั๊กยังไงไม่ให้ปลั๊กพัง

การถอดปลั๊กบ่อยก็ทำให้ปลั๊กและเต้ารับหลวมได้ ถ้าถอดผิดวิธี

1. จับที่หัวปลั๊ก ดึงตรงออกมา ห้ามดึงที่สาย สายไฟด้านในจะค่อยๆ ขาดตรงโคนปลั๊ก
2. ปิดสวิตช์เครื่องก่อนถอด โดยเฉพาะเครื่องที่กินไฟมาก ช่วยลดประกายไฟที่ขาปลั๊ก
3. มือต้องแห้ง ถ้าเพิ่งล้างมือหรืออยู่ในห้องน้ำ เช็ดมือก่อน
4. ถ้าเต้ารับหลวมจนปลั๊กหลุดเอง หรือมีรอยไหม้ดำ ให้ช่างเปลี่ยนเต้ารับ เต้ารับหลวมทำให้หน้าสัมผัสร้อน
5. เครื่องที่ต้องถอดทุกวัน แต่เต้ารับอยู่หลังตู้หรือต่ำจนก้มลำบาก ให้ใช้ปลั๊กพ่วงมีสวิตช์วางในจุดที่เอื้อมถึง ดีกว่าดึงเข้าดึงออกที่เต้ารับผนัง

ปลั๊กอัจฉริยะเป็นอีกทางสำหรับเครื่องที่อยากตัดไฟตามเวลา เช่น ตั้งให้ตัดไฟชุดทีวีตอนตีหนึ่ง แต่อย่าใช้กับเครื่องทำความร้อนที่ต้องมีคนเฝ้า เพราะการเปิดเครื่องจากที่อื่นโดยไม่มีใครเห็นคือความเสี่ยงที่ไม่ควรสร้างขึ้นมาเอง

กิจวัตรถอดปลั๊กประจำบ้าน

เวลา	ทำ	ไม่ต้องทำ
หลังใช้ทุกครั้ง	ถอดเตารีด ไดร์ เครื่องหนีบผม กาต้มน้ำ	ถอดไมโครเวฟที่ใช้ทุกวัน
ก่อนนอน	ถอดสายชาร์จที่แบตเต็ม ปิดสวิตช์ปลั๊กพ่วงชุดทีวี	ไล่ถอดทุกปลั๊กในบ้าน
เมื่อเห็นพายุตั้งเค้า	ถอดปลั๊กพ่วงชุดทีวี คอมพิวเตอร์ เราเตอร์	รอจนฟ้าผ่าแล้วค่อยถอด
ไปต่างจังหวัดหลายวัน	ถอดทุกเครื่องยกเว้นตู้เย็น และกล้องหรือเราเตอร์ที่ต้องใช้ ปิดเบรกเกอร์แอร์	ถอดตู้เย็นทั้งที่มีอาหาร
มีน้ำท่วมถึงปลั๊ก	ตัดไฟที่ตู้ไฟก่อนถ้าเข้าถึงได้อย่างปลอดภัย	แตะปลั๊กขณะตัวเปียก

ถ้าจำได้แค่ข้อเดียว ให้จำว่าเครื่องที่ร้อนต้องไม่เสียบค้าง ส่วนเครื่องที่แค่กินไฟแฝง ตัดเมื่อสะดวกก็พอ