สรุปสั้นๆ
- CDC รวบรวม 15 อาการเตือนที่อาจเป็นสัญญาณของภาวะอันตรายถึงชีวิต ทั้งระหว่างตั้งครรภ์และในช่วง 1 ปีหลังคลอด
- อาการที่พบบ่อยตอนท้อง เช่น ปวดหัว บวม คลื่นไส้ ต้องดูว่ารุนแรงหรือไม่หายไปด้วย
- ลูกดิ้นหยุดหรือน้อยลง เลือดออกหรือน้ำเดินระหว่างตั้งครรภ์ ต้องไปโรงพยาบาลทันที
- ขาหรือแขนบวม แดง เจ็บมาก ต้องรีบพบแพทย์ ทั้งตอนท้องและถึง 6 สัปดาห์หลังคลอด
- ถ้าไม่แน่ใจว่าอาการร้ายแรงไหม ให้โทรถามโรงพยาบาลที่ฝากครรภ์ และบอกว่ากำลังท้องหรือเพิ่งคลอด
CDC ระบุอาการเตือน 15 อย่างที่อาจเป็นสัญญาณของภาวะอันตรายถึงชีวิตในช่วงตั้งครรภ์และ 1 ปีหลังคลอด และบอกให้ไปรับการรักษาทันทีเมื่อมีอาการเหล่านี้ รายการนี้ไม่ได้ครอบคลุมทุกอาการที่เกิดขึ้นได้ ถ้ารู้สึกว่ามีอะไรผิดปกติแม้ไม่อยู่ในรายการ ก็โทรถามโรงพยาบาลที่ฝากครรภ์ได้เลยนะคะ
15 อาการเตือนตาม CDC
- ปวดหัวที่ไม่หายไปหรือแย่ลงเรื่อยๆ
- เวียนหัวหรือเป็นลม
- การมองเห็นเปลี่ยนไป
- ไข้ตั้งแต่ 100.4 องศาฟาเรนไฮต์ขึ้นไป (ประมาณ 38 องศาเซลเซียส)
- มือหรือหน้าบวมมากผิดปกติ
- คิดทำร้ายตัวเองหรือลูก
- หายใจลำบาก
- เจ็บหน้าอกหรือหัวใจเต้นเร็ว
- คลื่นไส้อาเจียนรุนแรง
- ปวดท้องรุนแรงและไม่หาย
- ลูกดิ้นหยุดหรือน้อยลงระหว่างตั้งครรภ์
- เลือดออกหรือมีน้ำไหลซึมทางช่องคลอดระหว่างตั้งครรภ์
- เลือดออกหรือมีตกขาวผิดปกติหลังคลอด
- ขาหรือแขนบวม แดง หรือเจ็บมาก (ระหว่างตั้งครรภ์หรือถึง 6 สัปดาห์หลังคลอด)
- อ่อนเพลียมากเกินไป

จัดกลุ่มให้จำง่าย
ตารางนี้จัดกลุ่มรายการข้างบน เพื่อให้คุณแม่และคนในบ้านนึกออกเร็วเมื่อเกิดเหตุ
| กลุ่ม | อาการในรายการ CDC | อ่านต่อ |
|---|---|---|
| ศีรษะ ตา ความดัน | ปวดหัวไม่หาย ตาพร่า มือหน้าบวมมาก เวียนหัว | ครรภ์เป็นพิษ |
| ลูกและมดลูก | ลูกดิ้นน้อยลง เลือดออกหรือน้ำไหลซึม ปวดท้องรุนแรง | นับลูกดิ้น, น้ำเดิน |
| หัวใจและปอด | หายใจลำบาก เจ็บหน้าอก ใจเต้นเร็ว | ไปห้องฉุกเฉิน |
| เส้นเลือดที่ขา | ขาหรือแขนบวม แดง เจ็บมาก | ไปพบแพทย์ทันที |
| ทั่วไปและจิตใจ | ไข้ อ่อนเพลียมาก คลื่นไส้อาเจียนรุนแรง คิดทำร้ายตัวเอง | ซึมเศร้าหลังคลอด |
อาการที่เจอบ่อย แล้วเมื่อไรถึงเกินปกติ
อาการหลายอย่างในรายการเกิดกับคนท้องทั่วไปได้ในระดับเบา เช่น คลื่นไส้ เหนื่อย บวมเล็กน้อย ปวดหัวบางครั้ง สิ่งที่ CDC ใช้เป็นคำเตือนคือระดับที่รุนแรง ไม่หาย หรือแย่ลง ตัวอย่างวิธีสังเกต
- ปวดหัว: หายหลังพักหรือดื่มน้ำ หรือยังปวดต่อและเพิ่มขึ้น
- บวม: เท้าบวมนิดหน่อยตอนเย็น หรือบวมที่มือและหน้าอย่างชัดเจน
- ปวดท้อง: ปวดตึงเป็นพักๆ ที่หายได้ หรือปวดรุนแรงไม่หาย (ท้องแข็งทั่วไปอ่านที่ อาการท้องแข็ง)
หน้า "Stomach pain in pregnancy" ของ NHS ยังรวมสัญญาณที่ควรโทรหาหน่วยดูแลครรภ์ทันทีเมื่อปวดท้อง เช่น ปัสสาวะผิดปกติ ปวดหลังช่วงล่าง และมีเลือดหรือของเหลวไหลทางช่องคลอด
ถ้าต้องไปโรงพยาบาล บอกอะไรให้ชัด
CDC แนะนำให้บอกบุคลากรว่ากำลังตั้งครรภ์หรือเพิ่งคลอดภายใน 1 ปี และพูดความกังวลต่อไปจนกว่าจะได้คำตอบ เตรียมไว้ดังนี้
- สมุดฝากครรภ์ และชื่อโรงพยาบาลที่ฝากครรภ์
- อายุครรภ์ปัจจุบัน หรือวันที่คลอด
- อาการที่เป็น เริ่มเมื่อไร รุนแรงแค่ไหน
- ยาและวิตามินที่กินอยู่

รายละเอียดการฝากครรภ์และแผนรับมือฉุกเฉินดูได้ใน ฝากครรภ์คืออะไร และถ้าเลือดออกทางช่องคลอด อ่านต่อใน เลือดออกตอนท้อง
คนในบ้านช่วยได้อย่างไร
CDC มีแนวทางสำหรับครอบครัวและเพื่อนด้วย คือรู้จักรายการอาการเตือนเดียวกัน ฟังเมื่อคุณแม่บอกว่าไม่สบายใจ และช่วยพาไปรับการรักษาโดยเร็ว ตัวอย่างที่ทำได้ที่บ้านมีดังนี้
- แปะรายการอาการเตือนไว้ที่ตู้เย็น หรือบันทึกในมือถือของสามีและญาติ
- เก็บเบอร์โรงพยาบาลที่ฝากครรภ์ไว้ในที่หาง่าย
- ตกลงกันล่วงหน้าว่าใครขับรถพาไป และใครดูแลลูกคนโตระหว่างนั้น
- ไม่ปลอบว่าเดี๋ยวก็หาย เมื่อคุณแม่บอกว่ารู้สึกว่ามีอะไรผิดปกติ ให้พาไปตรวจก่อน
การเตรียมแผนไว้ก่อนช่วยให้ตัดสินใจเร็วในเวลาที่ตื่นตกใจ และคุณแม่ที่ใกล้คลอดควรเตรียมกระเป๋าไว้พร้อม ดูรายการใน เตรียมของไปคลอด
หลังคลอดก็ยังต้องระวัง
รายการของ CDC ครอบคลุมถึง 1 ปีหลังคลอด อาการที่ควรระวังเป็นพิเศษหลังคลอด คือเลือดออกหรือตกขาวผิดปกติ ขาบวมแดงเจ็บ ไข้ เจ็บหน้าอก หายใจลำบาก และความคิดทำร้ายตัวเองหรือลูก คุณแม่หลังคลอดและคนในบ้านควรรู้รายการนี้ด้วย
ถ้าคุณหรือคนใกล้ตัวมีความคิดทำร้ายตัวเองหรือลูก ให้บอกคนที่ไว้ใจและติดต่อแพทย์หรือสายด่วนสุขภาพจิตของไทยทันที (ตรวจเบอร์จากหน่วยงานทางการก่อนบันทึกไว้)
คำถามที่พบบ่อย
ปวดหัวตอนท้องแบบไหนที่น่ากังวล
CDC ระบุอาการปวดหัวที่ไม่หายไป หรือแย่ลงเรื่อยๆ ไว้ในรายการเตือน โดยเฉพาะถ้ามีตาพร่า บวมที่หน้าหรือมือร่วมด้วย ให้นึกถึงภาวะครรภ์เป็นพิษและรีบไปโรงพยาบาล
ถ้าไปแล้วหมอบอกว่าไม่เป็นอะไร ควรกลับไปอีกไหม
ถ้ายังมีอาการหรือรู้สึกว่ายังไม่ถูกต้อง CDC แนะนำให้พูดความกังวลต่อไปจนกว่าจะได้คำตอบ คุณแม่ไปตรวจซ้ำได้ ไม่ต้องเกรงใจ
แหล่งอ้างอิง
- Urgent Maternal Warning Signs and Symptoms | CDC (Hear Her)
- Stomach pain in pregnancy | NHS





