สรุปประเด็นสำคัญ
- ชุดตรวจไข่ตกส่วนใหญ่จับฮอร์โมน LH ในปัสสาวะ ผลบวกหมายถึงไข่จะตกภายในราว 1-2 วัน ไม่ได้แปลว่าไข่ตกแล้ว
- ยี่ห้อต่างกันที่ชนิด ไม่ใช่หลักการ: แถบอ่านเอง แบบดิจิทัลอ่านผลเป็นข้อความ และแบบที่ตรวจฮอร์โมนอีกตัวเพื่อเห็นช่วงเจริญพันธุ์ก่อน LH พุ่ง
- รอบเดือนสั้นมากอาจพลาดการพุ่งของ LH ได้ถ้าเริ่มตรวจช้า
- เลือกจากจำนวนแถบต่อกล่อง ความชัดของผล และวิธีที่ใช้ได้กับรอบเดือนของตัวเอง ไม่ใช่จากราคาอย่างเดียว
- ตรวจเดือนละหลายแถบแล้วไม่เคยพบผลบวก ให้พบแพทย์ เพราะอาจไม่ตกไข่
ชุดตรวจไข่ตกแทบทุกยี่ห้อใช้หลักเดียวกัน คือจับฮอร์โมน LH (ลูทีไนซิงฮอร์โมน) ในปัสสาวะ ดังนั้นคำถามว่ายี่ห้อไหนดีควรเปลี่ยนเป็นว่าชนิดไหนเหมาะกับรอบเดือนและงบของคุณ งานวิจัยใน PubMed Central ระบุว่าชุดตรวจที่ขายทั่วไปส่วนใหญ่จับการพุ่งของ LH ได้น่าเชื่อถือ และผลบวกมักมาก่อนไข่ตกราว 1 ถึง 2 วัน เนื้อหานี้จึงไม่จัดอันดับแบรนด์ แต่บอกว่าควรดูอะไรบนกล่อง
ชุดตรวจไข่ตกวัดอะไร และผลบวกแปลว่าอะไร
womenshealth.gov อธิบายว่า LH เริ่มพุ่งราว 36 ชั่วโมงก่อนไข่ตก และขึ้นสูงสุดราว 12 ชั่วโมงก่อนไข่ตก ชุดตรวจจึงใช้เตือนล่วงหน้าว่าไข่กำลังจะตก ผลบวกคือขีดทดสอบเข้มเท่ากับหรือเข้มกว่าขีดควบคุม (หรือหน้าจอแสดงสัญลักษณ์ตามยี่ห้อ) ไม่ใช่ยืนยันว่าไข่หลุดแล้ว
ไข่มีชีวิตหลังตกเพียง 12 ถึง 24 ชั่วโมง ขณะที่อสุจิอยู่ได้หลายวัน ดังนั้นหน้าต่างเวลาที่มีประโยชน์คือวันที่ผลเป็นบวกกับวันถัดไป
ชนิดของชุดตรวจ
| ชนิด | อ่านผลอย่างไร | ข้อดี | ข้อควรคิด |
|---|---|---|---|
| แถบจุ่มหรือตลับหยด | เทียบความเข้มขีดทดสอบกับขีดควบคุม | ได้จำนวนแถบเยอะต่อกล่อง ตรวจได้ทุกวัน | ต้องตัดสินใจเองว่าเข้มพอหรือยัง |
| ดิจิทัล | หน้าจอบอกว่าพบการพุ่งหรือไม่ | ไม่ต้องเปรียบเทียบสี | ต่อวันแพงกว่า ใช้ได้ครั้งเดียวต่อแท่ง |
| แบบจับฮอร์โมนเพิ่ม | ตรวจฮอร์โมนอีกชนิดร่วมกับ LH | บอกช่วงเจริญพันธุ์ได้เร็วกว่า LH เพียงอย่างเดียว | ใช้แถบหรือแท่งมากกว่าในหนึ่งรอบ |
ข้อมูลแบบสุดท้ายมาจากงานตีพิมพ์ใน PubMed Central ที่ระบุว่าชุดบางแบบตรวจ estrone-3-glucuronide ด้วย เพื่อคาดการณ์ช่วงเจริญพันธุ์ก่อน LH พุ่ง ความแตกต่างของราคาต่อกล่องขึ้นกับตลาดและร้านค้า จึงไม่ขอระบุตัวเลข
เลือกซื้ออย่างไรเมื่อต้องเลือกยี่ห้อ
ดูตามลำดับนี้
- จำนวนแถบต่อกล่องให้พอกับจำนวนวันที่ต้องตรวจ ยิ่งรอบเดือนไม่แน่นอน ยิ่งต้องตรวจหลายวันและใช้แถบมากขึ้น ลองนับจำนวนวันที่ต้องตรวจจากตารางรอบเดือนของตัวเองก่อนซื้อ
- ชนิดการอ่านผล ถ้าอ่านขีดจางแล้วเครียด ให้พิจารณาแบบดิจิทัล
- ความยากง่ายในการเก็บตัวอย่าง แบบจุ่มใช้ถ้วยหรือจุ่มกลางสาย แบบตลับหยดต้องใช้ที่หยด
- วันหมดอายุ ซื้อกล่องที่เหลืออายุเกินช่วงที่จะใช้
- คำแนะนำในกล่อง ทุกยี่ห้ออ่านค่าด้วยเกณฑ์ต่างกัน ต้องทำตามเอกสารกำกับของยี่ห้อที่ซื้อ
เริ่มตรวจวันไหน
ถ้ารอบเดือนสม่ำเสมอ ให้นับย้อนจากช่วง 10-16 วันก่อนประจำเดือนรอบถัดไปตาม NHS แล้วเริ่มตรวจก่อนหน้านั้นสองสามวัน ยกตัวอย่างรอบ 28 วัน ไข่มักตกราววันที่ 14 ตามที่ NHS ระบุ การเริ่มตรวจราววันที่ 10 จึงน่าจะครอบคลุม ตัวเลขนี้เป็นตัวอย่าง ไม่ใช่คำสั่ง
งานใน PubMed Central ยังเตือนว่าชุดตรวจอาจพลาดการพุ่งของ LH ได้ในรอบที่สั้นผิดปกติ ดังนั้นคนที่รอบสั้นไม่ควรเริ่มช้า เช่น รอบ 24 วัน ไข่ตกในช่วงวันที่ 8-14 ควรเริ่มตรวจตั้งแต่ราววันที่ 6-7
หลักการใช้จริงคือตรวจทุกวันในเวลาใกล้เคียงกัน จนได้ผลบวก ผู้ผลิตแต่ละยี่ห้อแนะนำเวลาเก็บปัสสาวะและปริมาณน้ำที่ดื่มต่างกัน ให้ทำตามเอกสารในกล่อง
สถานการณ์ที่ชุดตรวจอาจพลาดหรือหลอก
- รอบสั้นมากจนเริ่มตรวจช้า ไม่เจอการพุ่งของ LH
- ตรวจไม่สม่ำเสมอ เว้นวันแล้วข้ามช่วงที่ LH พุ่งไป
- รอบเดือนไม่สม่ำเสมอ ทำให้ไม่รู้จะเริ่มตรวจวันไหนและสิ้นเปลืองแถบ
- ภาวะอื่นที่ทำให้ LH สูงต่อเนื่อง เช่น กลุ่มอาการถุงน้ำรังไข่หลายใบ ทำให้อ่านผลสับสนได้ คนที่รอบเดือนไม่สม่ำเสมอควรคุยกับสูตินรีแพทย์ก่อนจะซื้อชุดตรวจจำนวนมาก
- ตั้งครรภ์อยู่แล้ว ชุดตรวจ LH ไม่ใช่เครื่องมือตรวจการตั้งครรภ์
ถ้าตรวจครบทุกวันตลอดช่วงที่เหมาะสมหลายรอบแล้วไม่เคยเห็นผลบวกเลย อย่ารอจนหมดแถบอีกกล่อง ให้ไปตรวจกับแพทย์ เพราะอาจเป็นรอบที่ไม่ตกไข่ ซึ่งแพทย์ตรวจได้ด้วยเลือดและอัลตราซาวด์ อ่านต่อเรื่องสาเหตุได้ที่ ตกไข่เกิดจากอะไร
ใช้ร่วมกับวิธีอื่นแล้วแม่นขึ้น
ชุดตรวจเป็นเพียงหนึ่งในหลายสัญญาณ womenshealth.gov ยังพูดถึงอุณหภูมิกายพื้นฐานที่ขยับขึ้นเล็กน้อยเมื่อไข่ตก และมูกช่องคลอดที่ใสลื่นขึ้นก่อนไข่ตกไม่กี่วัน ใช้ประกอบกันได้ รายละเอียดการสังเกตอยู่ใน อาการตกไข่
ถ้าอยากประมาณจุดเริ่มตรวจจากรอบเดือน ดู ตกไข่กี่วันถึงมีประจำเดือน และแผนการเตรียมตัวทั้งสามเดือนก่อนพยายามมีบุตรอยู่ใน วางแผนมีบุตร หลังไข่ตกแล้วประจำเดือนช้า ใช้ชุดตรวจครรภ์ ดู ตรวจครรภ์ด้วยตัวเอง
ผลตรวจไข่ตกไม่รับประกันการตั้งครรภ์ และไม่ได้ใช้คุมกำเนิดได้ หากพยายามมีบุตรมานานเกินหนึ่งปี ควรพบสูตินรีแพทย์ NHS ระบุว่าผู้ที่อายุ 39 ปีหรือน้อยกว่าและมีเพศสัมพันธ์โดยไม่คุมกำเนิดทุก 2-3 วัน ส่วนใหญ่ตั้งครรภ์ภายในหนึ่งปี
คำถามที่พบบ่อย
ผลบวกแล้วควรมีเพศสัมพันธ์วันไหน
womenshealth.gov ระบุว่า LH เริ่มพุ่งราว 36 ชั่วโมงก่อนไข่ตกและสูงสุดราว 12 ชั่วโมงก่อนไข่ตก ไข่มีชีวิตหลังตกเพียง 12-24 ชั่วโมง จึงควรมีเพศสัมพันธ์ในวันที่พบผลบวกและวันถัดไป
ตรวจไข่ตกแล้วใช้เป็นที่ตรวจครรภ์ได้ไหม
ไม่ได้ ชุดตรวจไข่ตกจับ LH ส่วนชุดตรวจครรภ์จับ hCG ซึ่งเป็นคนละฮอร์โมน ผลขีดเข้มของชุดไข่ตกไม่ได้บอกว่าท้อง ถ้าประจำเดือนช้า ให้ใช้ชุดตรวจครรภ์
แหล่งอ้างอิง
- Your menstrual cycle | Office on Women's Health (womenshealth.gov)
- Identification of the LH surge by measuring intact and total immunoreactivity in urine for prediction of ovulation time | PubMed Central (NIH)
- Periods and fertility in the menstrual cycle | NHS
