อาการตั้งครรภ์ระยะแรก 10 สัญญาณที่พบบ่อย และวิธีเช็กให้แน่ใจ

อาการตั้งครรภ์ที่พบบ่อยที่สุดคือประจำเดือนขาด ร่วมกับเต้านมคัดตึง เหนื่อยง่าย คลื่นไส้ และปัสสาวะบ่อย NHS ระบุว่าอาการส่วนใหญ่เริ่มราวสัปดาห์ที่ 4-6 ของการตั้งครรภ์ และไม่ใช่ทุกคนจะมีครบ อาการเหล่านี้คล้ายช่วงก่อนมีประจำเดือนหรือช่วงเครียดมาก จึงใช้เดาอย่างเดียวไม่ได้ คำตอบที่ชัดมาจากชุดตรวจครรภ์ในจังหวะที่เหมาะ แล้วยืนยันกับแพทย์ที่ห้องฝากครรภ์

เรื่องที่ทำให้หลายคนสับสนคือการนับสัปดาห์ แพทย์นับอายุครรภ์จากวันแรกของประจำเดือนครั้งสุดท้าย ไม่ได้นับจากวันที่มีเพศสัมพันธ์ ดังนั้น "สัปดาห์ที่ 4" ก็คือราววันที่ประจำเดือนรอบถัดไปควรมา สำหรับคนที่รอบ 28 วัน

ทำไมร่างกายจึงเปลี่ยนเร็วขนาดนี้

หลังไข่ที่ผสมแล้วฝังตัวในโพรงมดลูก ร่างกายเริ่มสร้างฮอร์โมนเอชซีจี (hCG) ซึ่งเป็นตัวที่ชุดตรวจการตั้งครรภ์ตรวจจับ พร้อมกับโปรเจสเตอโรนและเอสโตรเจนที่สูงขึ้นเรื่อย ๆ ฮอร์โมนกลุ่มนี้ทำให้เกิดอาการแทบทั้งหมด

ฮอร์โมน	ทำอะไรกับร่างกาย	อาการที่คุณแม่รู้สึก
hCG	รักษาการตั้งครรภ์ช่วงแรก ขึ้นเร็วมากในหลายสัปดาห์แรก	สัมพันธ์กับคลื่นไส้ และเป็นตัวที่ทำให้ชุดตรวจขึ้นสองขีด
โปรเจสเตอโรน	คลายกล้ามเนื้อเรียบ ทำให้ลำไส้ทำงานช้าลง	ง่วง ท้องอืด ท้องผูก แสบร้อนกลางอก
เอสโตรเจน	กระตุ้นเนื้อเยื่อเต้านมและเพิ่มการไหลเวียนเลือด	คัดเต้า ไวต่อกลิ่น ตกขาวเพิ่ม

ระดับฮอร์โมนของแต่ละคนไม่เท่ากัน และความไวต่อฮอร์โมนก็ต่างกัน คนสองคนที่อายุครรภ์เท่ากันจึงมีอาการต่างกันได้มาก คนหนึ่งอาเจียนทุกวัน อีกคนแค่ง่วงกว่าปกติ ทั้งสองแบบเป็นเรื่องที่พบได้

10 สัญญาณที่พบบ่อย และช่วงที่มักเริ่ม

ตารางนี้เรียงตามลำดับที่คนส่วนใหญ่สังเกตเห็น สัปดาห์นับแบบที่แพทย์ใช้ คือนับจากวันแรกของประจำเดือนครั้งสุดท้าย

สัญญาณ	มักเริ่มสังเกตได้	ลักษณะที่ช่วยแยก
1. เลือดออกกะปริบกะปรอย	ราวสัปดาห์ที่ 3-4 ช่วงที่ประจำเดือนควรมา	สีชมพูหรือน้ำตาลจาง ปริมาณน้อยมาก ไม่ค่อยต้องเปลี่ยนผ้าอนามัย
2. ประจำเดือนขาด	สัปดาห์ที่ 4 เป็นต้นไป	ชัดที่สุดสำหรับคนที่รอบสม่ำเสมอ
3. เต้านมคัดตึง เจ็บ	สัปดาห์ที่ 4-6	หัวนมไวขึ้น ต่อมาลานนมสีเข้มขึ้น
4. อ่อนเพลีย ง่วงมาก	สัปดาห์ที่ 4-6	ง่วงทั้งที่นอนพอ เหนื่อยกับงานที่เคยทำได้สบาย
5. คลื่นไส้ อาเจียน	สัปดาห์ที่ 4-6	เกิดได้ทุกช่วงของวัน ไม่จำกัดเฉพาะตอนเช้า
6. ปัสสาวะบ่อย	สัปดาห์ที่ 4-6	ลุกเข้าห้องน้ำกลางคืนบ่อยขึ้น แต่ไม่แสบขัด
7. ไวต่อกลิ่น	สัปดาห์ที่ 4-6	กลิ่นกับข้าวหรือน้ำหอมที่เคยชอบกลายเป็นเหม็น
8. อยากหรือเบื่ออาหารบางอย่าง	สัปดาห์ที่ 5-8	บางคนรู้สึกขมหรือมีรสโลหะในปาก
9. ท้องอืด ท้องผูก	ตลอดไตรมาสแรก	ถ่ายยากขึ้นแม้กินเหมือนเดิม
10. อารมณ์แปรปรวน	ตลอดไตรมาสแรก	ร้องไห้ง่าย หงุดหงิดง่ายกว่าตัวเองปกติ

NHS ยังระบุตกขาวที่เพิ่มขึ้นโดยไม่คันไม่แสบเป็นอาการที่พบได้ ถ้าตกขาวมีกลิ่นแรง สีเขียวเหลือง หรือคัน ให้ไปตรวจเพราะเป็นอาการติดเชื้อ ไม่เกี่ยวกับฮอร์โมน รายละเอียดอยู่ที่ ตกขาวตอนท้อง แบบไหนปกติ

แยกเลือดฝังตัวกับประจำเดือนให้ออก

เลือดที่มาช่วงฝังตัวทำให้หลายคนเข้าใจว่าประจำเดือนมาตามปกติ แล้วคิดว่ายังไม่ท้อง วิธีสังเกตง่าย ๆ คือเทียบกับประจำเดือนของตัวเอง

• ปริมาณ เลือดฝังตัวมักเป็นแค่คราบหรือหยดเล็ก ๆ ประจำเดือนมากขึ้นในวันที่ 2-3
• สี เลือดฝังตัวมักชมพูจางหรือน้ำตาล ประจำเดือนมักแดงเข้มขึ้นตามวัน
• ระยะเวลา เลือดฝังตัวมักไม่กี่ชั่วโมงถึงสองสามวัน ประจำเดือนส่วนใหญ่ 3-7 วัน
• อาการร่วม ประจำเดือนมักมาพร้อมปวดท้องตามรูปแบบที่คุ้นเคย

ถ้าเลือดออกแล้วมากขึ้นเรื่อย ๆ มีลิ่มเลือด หรือมีปวดท้องข้างเดียวร่วมด้วย อย่ารอดูเอง NHS ระบุว่าเลือดออกจากช่องคลอดระหว่างตั้งครรภ์ควรให้แพทย์ตรวจถ้ากังวล

ตรวจครรภ์วันไหน และทำอย่างไรให้ผลเชื่อได้

จังหวะเวลามีผลกับความแม่นยำมากกว่ายี่ห้อของชุดตรวจ ตรวจเร็วเกินไป ระดับ hCG ยังต่ำจนผลเป็นลบลวงได้

1. ตามข้อมูลของ NHS ชุดตรวจส่วนใหญ่ใช้ได้ตั้งแต่วันแรกที่ประจำเดือนขาด ถ้ารอบไม่สม่ำเสมอจนไม่รู้ว่าควรมาวันไหน ให้ตรวจหลังมีเพศสัมพันธ์ที่ไม่ได้ป้องกันครั้งล่าสุดอย่างน้อย 21 วัน
2. ตรวจได้ทุกช่วงของวัน NHS ระบุว่าไม่จำเป็นต้องเป็นตอนเช้า ขอให้ตรวจก่อนดื่มน้ำปริมาณมาก ๆ จะได้ไม่เจือจาง
3. อ่านคู่มือของชุดตรวจเรื่องเวลารอผล แต่ละยี่ห้อกำหนดนาทีไม่เท่ากัน อ่านเกินเวลาที่กำหนดทำให้เห็นเส้นเงาที่ไม่ใช่ผลจริงได้
4. ผลลบแต่ประจำเดือนยังไม่มา ให้รอสองสามวันแล้วตรวจซ้ำ ถ้าครั้งที่สองยังลบและประจำเดือนยังไม่มา ให้พบแพทย์
5. ผลบวก ถึงแม้ขีดจาง ให้ถือว่าบวกไว้ก่อน แล้วนัดสถานพยาบาลเพื่อยืนยัน

รายละเอียดเรื่องจังหวะเวลาอยู่ที่ ตรวจครรภ์ตอนไหนแม่นที่สุด ส่วนการตรวจเลือดที่โรงพยาบาลหรือคลินิกใช้ได้เมื่ออยากรู้ผลเร็ว หรือผลจากชุดตรวจกำกวม

อาการที่คล้ายท้อง แต่มาจากสาเหตุอื่นได้

อาการที่พบ	ถ้าเป็นเพราะตั้งครรภ์	สาเหตุอื่นที่เป็นไปได้	จุดสังเกต
ประจำเดือนขาด	ฮอร์โมนตั้งครรภ์	เครียด น้ำหนักเปลี่ยน ไทรอยด์ ถุงน้ำรังไข่หลายใบ เดินทางข้ามเขตเวลา	ตรวจครรภ์ซ้ำได้ผลลบสองครั้ง
คลื่นไส้	ฮอร์โมนตั้งครรภ์	อาหารเป็นพิษ กระเพาะอักเสบ ไมเกรน	อาหารเป็นพิษมักมีท้องเสียและหายใน 1-2 วัน
เต้านมคัดตึง	เอสโตรเจนสูง	ก่อนมีประจำเดือน ยาคุมกำเนิดบางชนิด	อาการก่อนมีประจำเดือนหายเมื่อประจำเดือนมา
ปัสสาวะบ่อย	ปริมาณเลือดเพิ่ม ไตกรองมากขึ้น	ติดเชื้อทางเดินปัสสาวะ เบาหวาน	ติดเชื้อมักแสบขัด ปัสสาวะขุ่นหรือมีกลิ่น
อ่อนเพลีย	โปรเจสเตอโรนสูง	โลหิตจาง ไทรอยด์ นอนน้อย	เหนื่อยต่อเนื่องหลายสัปดาห์โดยไม่มีประจำเดือนขาด

ตารางนี้ช่วยตัดสินใจว่าควรตรวจอะไรต่อ ไม่ได้ใช้วินิจฉัย ถ้าปัสสาวะแสบขัดหรือมีไข้ ไม่ว่าท้องหรือไม่ท้องก็ควรไปตรวจ

รับมือกับอาการช่วงสัปดาห์แรก ๆ ที่บ้าน

ช่วงรอนัดฝากครรภ์ ลองปรับชีวิตประจำวันตามอาการที่เด่นของตัวเอง

อาการ	ปรับอะไรได้บ้าง
คลื่นไส้	กินมื้อเล็กทุก 2-3 ชั่วโมง เก็บแครกเกอร์ไว้ข้างเตียงกินก่อนลุก เลี่ยงของทอดมันและกลิ่นแรง
ง่วงมาก	เข้านอนเร็วขึ้น 30-60 นาที งีบกลางวันสั้น ๆ ถ้าทำได้ ลดงานบ้านที่ไม่จำเป็น
ปัสสาวะบ่อย	ดื่มน้ำให้พอช่วงกลางวัน ลดปริมาณช่วง 1-2 ชั่วโมงก่อนนอน อย่ากลั้นปัสสาวะ
ท้องผูก	เพิ่มผัก ผลไม้ และน้ำ เดินเบา ๆ วันละ 15-30 นาที
คัดเต้า	ใส่เสื้อชั้นในที่ประคองดีและไม่มีโครงกด เปลี่ยนไซซ์เมื่อคับ

วิธีรับมือคลื่นไส้แบบละเอียดอยู่ที่ วิธีแก้คลื่นไส้ตอนท้อง ส่วนความเหนื่อยที่ลากยาวจนทำงานไม่ไหว ให้บอกพยาบาลตอนฝากครรภ์ เพราะต้องตรวจเลือดดูภาวะโลหิตจางด้วย

สัญญาณที่ต้องไปโรงพยาบาลทันที

อาการอื่นที่ควรไปพบแพทย์ภายในวันนั้น

• เลือดออกมาก เป็นสีแดงสด หรือมีก้อนเนื้อหลุดออกมา
• อาเจียนบ่อยจนกินน้ำหรืออาหารไม่ได้ทั้งวัน น้ำหนักลดเร็ว ปัสสาวะน้อยสีเข้ม
• มีไข้สูง หรือปัสสาวะแสบขัดรุนแรง

ผู้ที่เคยท้องนอกมดลูก เคยผ่าตัดท่อนำไข่ ตั้งครรภ์จากการทำเด็กหลอดแก้ว หรือใส่ห่วงอนามัยอยู่ขณะตั้งครรภ์ มีโอกาสท้องนอกมดลูกสูงกว่า ควรบอกแพทย์ตั้งแต่ต้นเพื่อนัดอัลตราซาวด์เร็วขึ้น อ่านอาการโดยละเอียดที่ อาการท้องนอกมดลูก

เชื่อกันบ่อย แต่ไม่ตรงกับข้อมูล

ความเชื่อที่ว่าท้องแล้วต้องแพ้ท้องไม่จริง บางคนไม่แพ้เลยทั้งท้อง และการไม่มีอาการก็ไม่ได้บอกว่าลูกไม่แข็งแรง ความรุนแรงของอาการไม่ใช่ตัวชี้วัดสุขภาพทารก

อีกเรื่องคือคิดว่าเลือดมาแล้วแปลว่าไม่ท้อง เลือดบางลักษณะเกิดได้ในช่วงต้นของการตั้งครรภ์ ถ้าสงสัยให้ตรวจ ส่วนการดูจากหน้าท้อง ในไตรมาสแรกท้องมักยังไม่โตให้เห็น ท้องที่ดูป่องมักมาจากลมในลำไส้มากกว่า

ผลบวกแล้ว ทำอะไรต่อในสัปดาห์แรก

1. งดแอลกอฮอล์ บุหรี่ และบุหรี่ไฟฟ้า รวมถึงเลี่ยงควันบุหรี่มือสอง
2. เขียนรายการยาและอาหารเสริมที่กินอยู่ แล้วถามแพทย์หรือเภสัชกรก่อนกินต่อ ยาแก้ปวดกลุ่มเอ็นเสด เช่น ไอบูโพรเฟน ไม่ควรกินเอง
3. เริ่มโฟลิกแอซิดถ้ายังไม่ได้กิน ดูขนาดและระยะเวลาที่ วิตามินก่อนคลอด
4. เลี่ยงอาหารดิบ ไข่ดิบ นมที่ไม่ผ่านการฆ่าเชื้อ และให้คนอื่นเก็บกระบะทรายแมว
5. จดวันแรกของประจำเดือนครั้งสุดท้ายไว้ ใช้นับอายุครรภ์และกำหนดคลอดในนัดแรก
6. นัดฝากครรภ์ที่โรงพยาบาลตามสิทธิหรือที่สะดวก นำบัตรประชาชนไปด้วย แล้วจะได้สมุดบันทึกสุขภาพแม่และเด็ก (สมุดสีชมพู) ไว้บันทึกทุกนัด

ความรู้สึกช่วงนี้มักปนกันทั้งดีใจและกังวล โดยเฉพาะท้องที่ไม่ได้วางแผน ให้เวลาตัวเองคุยกับคู่หรือคนที่ไว้ใจ ถ้ารู้สึกท่วมท้นหรืออยากได้ข้อมูลทางเลือก โทรปรึกษาสายด่วน 1663 ซึ่งให้คำปรึกษาเรื่องท้องไม่พร้อมได้ โดยไม่ต้องบอกชื่อ

ถ้ายังไม่แน่ใจวันนี้

ถ้าประจำเดือนเลยกำหนดแล้ว ตรวจได้เลยวันนี้ ถ้ายังไม่เลย รอให้ถึงวันที่ควรมาก่อนแล้วค่อยตรวจ ระหว่างนี้ใช้ชีวิตเหมือนท้องไว้ก่อน คือไม่ดื่มแอลกอฮอล์และไม่กินยาเอง อาการระยะแรกส่วนใหญ่น่ารำคาญแต่ไม่อันตราย ส่วนที่ต้องไปโรงพยาบาลทันทีมีไม่กี่อย่าง คือปวดท้องน้อยข้างเดียว ปวดปลายไหล่ เลือดออกมาก เวียนจะเป็นลม และอาเจียนจนกินน้ำไม่ได้ เมื่อไปฝากครรภ์ ให้เล่าอาการทั้งหมดกับพยาบาล รวมถึงเลือดที่เคยออก แม้จะหยุดไปแล้วก็ตามค่ะ