สรุปสั้นๆ
- กฎหมายหลักคือพระราชบัญญัติป้องกันการทารุณกรรมและการจัดสวัสดิภาพสัตว์ พ.ศ. 2557
- ทารุณกรรมหมายถึงการกระทำหรืองดเว้นการกระทำที่ทำให้สัตว์ทุกข์ทรมานทั้งทางกายและใจ
- เจ้าของมีหน้าที่จัดสวัสดิภาพที่เหมาะสม เช่น ที่อยู่ อาหารและน้ำสะอาด การดูแลเมื่อป่วย การออกกำลังกาย และโอกาสแสดงพฤติกรรมตามธรรมชาติ
- ผู้ทารุณกรรมสัตว์ระวางโทษจำคุกไม่เกิน 2 ปี ปรับไม่เกิน 40,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ ตามสรุปของสำนักงานปศุสัตว์จังหวัดเลย
- บทความนี้เป็นสรุปจากหน้าเว็บของกรมปศุสัตว์ ใช้อ่านเบื้องต้นเท่านั้น ควรตรวจฉบับเต็มหรือสอบถามสำนักงานปศุสัตว์จังหวัดเมื่อเกี่ยวข้องกับคดี
กฎหมายป้องกันการทารุณกรรมสัตว์ของไทยคือพระราชบัญญัติป้องกันการทารุณกรรมและการจัดสวัสดิภาพสัตว์ พ.ศ. 2557 สรุปของสำนักงานปศุสัตว์จังหวัดเลย กรมปศุสัตว์ ระบุว่า ทารุณกรรมหมายถึงการกระทำหรืองดเว้นการกระทำที่ทำให้สัตว์ทุกข์ทรมานทางกายหรือใจ เจ้าของต้องจัดสวัสดิภาพที่เหมาะสม และผู้ทารุณกรรมระวางโทษจำคุกไม่เกิน 2 ปี ปรับไม่เกิน 40,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ
บทความนี้สรุปจากหน้าเว็บของกรมปศุสัตว์สองหน้าเท่านั้น ซึ่งหน้าหลักระบุเองว่าเป็นเพียงสรุป จึงไม่ลงเลขมาตราและไม่ตีความรายละเอียดเชิงคดี หากต้องใช้อ้างอิงจริง ให้ตรวจฉบับเต็มหรือถามสำนักงานปศุสัตว์จังหวัด
ทารุณกรรมสัตว์หมายถึงอะไร
สรุปของกรมปศุสัตว์นิยามไว้ว่า หมายถึงการกระทำหรืองดเว้นการกระทำที่ทำให้สัตว์ได้รับความทุกข์ทรมานไม่ว่าทางร่างกายหรือจิตใจ ตัวอย่างที่หน้านั้นยกไว้ ได้แก่ การทำร้ายสัตว์ ใช้งานเกินกำลัง วางยาพิษ ให้สัตว์ต่อสู้กัน และการปล่อยปละละเลยไม่จัดสวัสดิภาพที่เหมาะสม
ข้อสุดท้ายสำคัญสำหรับคนเลี้ยงสัตว์ เพราะการงดเว้นก็นับ ไม่ได้มีแค่การลงมือทำร้าย การปล่อยให้น้องอดอาหารหรือไม่มีน้ำสะอาดก็เข้าข่ายการไม่จัดสวัสดิภาพที่เหมาะสมได้
หน้าที่ของเจ้าของที่กฎหมายกำหนด
สรุปของกรมปศุสัตว์ระบุว่าเจ้าของต้องจัดสวัสดิภาพที่เหมาะสมให้สัตว์ ซึ่งแจกแจงไว้ห้าด้าน ตารางนี้จับคู่แต่ละด้านกับตัวอย่างในชีวิตจริงของคนเลี้ยงหมาแมว ส่วนตัวอย่างฝั่งขวาเป็นการยกประกอบเท่านั้น ไม่ได้มาจากข้อกฎหมาย
| หน้าที่ตามสรุปของกรมปศุสัตว์ | ตัวอย่างประกอบในบ้านเลี้ยงสัตว์ |
|---|---|
| ที่อยู่อาศัยและที่พักที่เหมาะสม | มุมนอนที่ไม่ร้อนจัดหรือเปียกชื้น ที่หลบแดดและฝน |
| อาหารและน้ำสะอาดในปริมาณเพียงพอ | เติมน้ำสะอาดทุกวัน ให้อาหารตามช่วงวัย |
| ดูแลเมื่อเจ็บป่วย | พาพบสัตวแพทย์เมื่อน้องมีอาการผิดปกติ |
| ออกกำลังกายที่เหมาะสม | พาเดินหรือเล่นตามพันธุ์และวัย |
| อิสระในการแสดงพฤติกรรมตามธรรมชาติ | ไม่ล่ามหรือขังกรงตลอดเวลา มีของเล่นหรือพื้นที่ให้สำรวจ |
ถ้าต้องออกจากบ้านนาน มีตัวเลือกฝากเลี้ยงและเตรียมน้องให้อยู่บ้านคนเดียวได้ ดู ฝากสัตว์เลี้ยง ประกอบ

ข้อยกเว้นที่ไม่ถือเป็นทารุณกรรม
สรุปของกรมปศุสัตว์ระบุว่า การกระทำบางอย่างที่กระทบสัตว์ไม่ถือเป็นทารุณกรรมหากเป็นไปตามเกณฑ์และมีเหตุอันควร ตัวอย่างที่ระบุ
- การฆ่าสัตว์เพื่อบริโภคตามกฎหมายควบคุมการฆ่าสัตว์
- การฆ่าสัตว์เพื่อควบคุมโรคระบาด
- การรักษาสัตว์หรือคุมกำเนิดสัตว์โดยสัตวแพทย์
ข้อสุดท้ายเกี่ยวข้องกับเจ้าของสัตว์เลี้ยงโดยตรง เพราะการทำหมันและการรักษาที่สัตวแพทย์ทำถือเป็นขั้นตอนทางสัตวแพทย์ ไม่ใช่การทารุณกรรม ใครที่ลังเลเรื่องทำหมัน ดูข้อมูลได้ใน ทำหมันหมา แต่กรมปศุสัตว์ไม่ได้ระบุรายละเอียดเงื่อนไขเพิ่มเติมไว้ในหน้าที่สรุป
โทษตามกฎหมาย
หน้าสรุประบุว่าผู้ทารุณกรรมสัตว์ต้องระวางโทษ "จำคุกไม่เกิน 2 ปี หรือปรับไม่เกิน 40,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ"
หน้าสรุปไม่ได้ระบุว่ากฎหมายครอบคลุมสัตว์ประเภทใดบ้าง และไม่ได้แยกโทษตามความรุนแรง ดังนั้นคำถามอย่างกรณีเฉพาะแบบนี้ผิดหรือไม่ ต้องถามเจ้าหน้าที่หรือผู้เชี่ยวชาญด้านกฎหมาย บทความนี้ตอบแทนไม่ได้
ร้านขายสัตว์เลี้ยงกับมาตรฐานสวัสดิภาพ
กองสวัสดิภาพสัตว์และสัตวแพทย์บริการ กรมปศุสัตว์ เผยแพร่ข่าวตรวจสวัสดิภาพสัตว์ในพื้นที่จตุจักร กรุงเทพฯ เมื่อวันที่ 23 เมษายน 2569 หลังมีเรื่องร้องเรียนเรื่องการปฏิบัติต่อสัตว์ไม่เหมาะสม ข่าวระบุว่าการตรวจเป็นการตรวจตามพระราชบัญญัติ พ.ศ. 2557 และอ้างประกาศกระทรวงเกษตรเรื่องการจัดสวัสดิภาพสัตว์ในสถานที่จำหน่ายสัตว์เลี้ยง พ.ศ. 2563
ผลการตรวจตามข่าว คือพบการกระทำผิดที่ต้องดำเนินคดีบางราย และผู้ประกอบการรายอื่นได้รับคำแนะนำให้ปรับปรุงการจัดสวัสดิภาพ ข่าวไม่ได้ระบุรายละเอียดมาตรฐานของประกาศ การออกใบอนุญาต หรือโทษเฉพาะราย
สำหรับคนที่กำลังจะซื้อสัตว์เลี้ยง ข้อมูลนี้ช่วยเตือนว่าสถานที่จำหน่ายก็อยู่ภายใต้การตรวจสอบเช่นกัน ดูรายการสิ่งที่ควรดูก่อนซื้อได้ใน เลือกซื้อลูกสุนัขต้องดูอะไรบ้าง

ถ้าพบเห็นสัตว์ถูกทารุณกรรม
กรมปศุสัตว์มีสำนักงานปศุสัตว์จังหวัดในทุกพื้นที่ ให้สอบถามหน่วยงานในจังหวัดนั้น และเก็บข้อมูลที่ช่วยให้เจ้าหน้าที่ตรวจสอบได้ เช่น สถานที่ วันเวลา และภาพถ่ายที่ถ่ายได้อย่างปลอดภัย อย่าเสี่ยงเข้าไปเผชิญหน้ากับผู้กระทำเอง ขั้นตอนการแจ้งความและการดำเนินคดีเป็นเรื่องที่ต้องถามเจ้าหน้าที่โดยตรง บทความนี้ไม่มีข้อมูลยืนยันขั้นตอนเหล่านั้นจากแหล่งทางการ
สำหรับคนเลี้ยงสัตว์ที่อยากเช็กตัวเอง
หลายข้อในหน้าที่ของเจ้าของ ไม่ต้องรอกฎหมายก็ทำได้อยู่แล้วเมื่อเลี้ยงด้วยความใส่ใจ เช่น ตรวจสุขภาพประจำปี ดู ตรวจสุขภาพสัตว์เลี้ยงประจำปี และเตรียมตัวเมื่อเริ่มเลี้ยงตามรายการใน เลี้ยงสุนัขครั้งแรก
ปรึกษาหมอหรือหน่วยงานเมื่อไหร่
- น้องซึม ไม่กิน หรือมีบาดแผล ให้พาพบสัตวแพทย์ทันที
- พบสัตว์ถูกขังหรืออดอาหารในพื้นที่ใกล้บ้าน ให้ติดต่อสำนักงานปศุสัตว์จังหวัด
- ไม่แน่ใจว่าการกระทำใดเข้าข่ายผิดกฎหมาย ให้สอบถามเจ้าหน้าที่หรือผู้เชี่ยวชาญด้านกฎหมาย
คำถามที่พบบ่อย
กฎหมายทารุณกรรมสัตว์ของไทยโทษเท่าไหร่
ตามสรุปของสำนักงานปศุสัตว์จังหวัดเลย กรมปศุสัตว์ ผู้ทารุณกรรมสัตว์ระวางโทษจำคุกไม่เกิน 2 ปี หรือปรับไม่เกิน 40,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ ควรตรวจฉบับเต็มของกฎหมายอีกครั้งก่อนอ้างอิงในคดี
การฆ่าสัตว์เพื่อเป็นอาหารถือเป็นทารุณกรรมไหม
สรุปของกรมปศุสัตว์ระบุว่าการกระทำบางอย่างต่อสัตว์ไม่ถือเป็นการทารุณกรรมหากเป็นไปตามเกณฑ์และมีเหตุอันควร ตัวอย่างที่ระบุคือการฆ่าสัตว์เป็นอาหารตามกฎหมายควบคุมการฆ่าสัตว์ การฆ่าสัตว์เพื่อควบคุมโรคระบาด และการรักษาหรือคุมกำเนิดโดยสัตวแพทย์
พบเห็นการทารุณกรรมสัตว์ควรแจ้งใคร
ควรสอบถามสำนักงานปศุสัตว์จังหวัดในพื้นที่ หรือหน่วยงานที่เกี่ยวข้องกับสวัสดิภาพสัตว์ของกรมปศุสัตว์ และเก็บข้อมูลสถานที่ เวลา และภาพถ่ายที่เห็นไว้ประกอบการแจ้ง ส่วนขั้นตอนทางกฎหมายต้องสอบถามเจ้าหน้าที่โดยตรง
แหล่งอ้างอิง
- กฎหมายสวัสดิภาพสัตว์ (สรุปพระราชบัญญัติป้องกันการทารุณกรรมและการจัดสวัสดิภาพสัตว์ พ.ศ. 2557) | สำนักงานปศุสัตว์จังหวัดเลย กรมปศุสัตว์
- การตรวจสวัสดิภาพสัตว์ในพื้นที่จตุจักร (ข่าวกิจกรรม) | กองสวัสดิภาพสัตว์และสัตวแพทย์บริการ กรมปศุสัตว์





