อาหาร

น้ำพริกวิธีทำ ตำน้ำพริกกะปิกินเอง 3 สูตร ปรับรสไม่ให้เค็มเกิน

| อ่าน 12 นาที

น้ำพริกวิธีทำ ตำน้ำพริกกะปิกินเอง 3 สูตร ปรับรสไม่ให้เค็มเกิน

ใจความสำคัญ

  • น้ำพริกกะปิตำจากกะปิ กระเทียม พริกขี้หนูสวน น้ำตาล และมะนาว ตำให้เข้ากันในครกแล้วเติมน้ำอุ่นปรับความข้น
  • ไทยรัฐรวมสามแบบ คือสูตรโบราณ สูตรกุ้งสด และสูตรภาคใต้ ต่างกันที่น้ำตาล ผักที่ใส่ และลำดับการตำ
  • กรมอนามัยระบุว่าน้ำพริกกะปิ 2 ช้อนกินข้าวมีโซเดียม 550 มิลลิกรัม จากเพดาน 2,000 มิลลิกรัมต่อวัน
  • กรมอนามัยแนะกินผักแนมให้ได้ 1-2 ทัพพีต่อมื้อ และล้างผักก่อนกินทุกครั้ง
  • ผู้ที่เป็นความดันโลหิตสูงหรือโรคไตไม่ควรกินน้ำพริกมากหรือบ่อยเกินไป

น้ำพริกกะปิทำได้ด้วยการตำกระเทียม พริกขี้หนูสวน และกะปิในครกให้เข้ากัน ใส่น้ำตาล บีบมะนาว แล้วเติมน้ำอุ่นจนได้ความข้นที่ตักกินกับผักได้ ไทยรัฐรวบรวมไว้สามแบบ คือสูตรโบราณ สูตรกุ้งสด และสูตรภาคใต้ ทั้งสามใช้กะปิ 1 ช้อนโต๊ะเท่ากัน ต่างกันที่น้ำตาล ผักที่ตำรวม และลำดับการตำ

ความเค็มเป็นเรื่องที่ควรรู้ตั้งแต่ต้น กรมอนามัยระบุว่าน้ำพริกกะปิ 2 ช้อนกินข้าวมีโซเดียม 550 มิลลิกรัม ซึ่งกินไปแล้วเกือบหนึ่งในสี่ของเพดานต่อวันที่ 2,000 มิลลิกรัม บทความนี้จึงมีส่วนที่ว่าด้วยการปรับรสให้ไม่ต้องพึ่งน้ำปลาเพิ่ม

สามสูตรจากไทยรัฐ เทียบกันทีละอย่าง

ตารางนี้ยกปริมาณตามที่ไทยรัฐลงไว้ เมื่อวันที่ 12 พฤศจิกายน 2564 สูตรไม่ได้ระบุปริมาณพริกขี้หนูสวน ผู้ทำจึงต้องกำหนดเองตามระดับความเผ็ดที่ต้องการ

รายการ สูตรโบราณ สูตรกุ้งสด สูตรภาคใต้
กะปิ 1 ช้อนโต๊ะ 1 ช้อนโต๊ะ 1 ช้อนโต๊ะ (กะปิอย่างดี สดใหม่)
น้ำตาล ทราย 1 ช้อนโต๊ะ และปี๊บ 2 ช้อนชา ทราย 2 ช้อนโต๊ะ ปี๊บ 1 ช้อนโต๊ะ
กระเทียม 1 หัวใหญ่ 5-6 กลีบ 1 หัวใหญ่
หอมแดง 2-3 หัว 4-5 หัว (หั่นฝอย) ไม่ใส่
มะนาว 2-3 ลูก 2-3 ลูก 1-2 ลูก
น้ำต้มสุกหรือน้ำอุ่น 1 ถ้วย 1 ถ้วย 1-2 ช้อนชา
ของเพิ่ม มะเขือพวง น้ำปลา 3-4 หยด กุ้งสดลวก ไม่มี

สูตรภาคใต้ใช้น้ำน้อยที่สุด น้ำพริกจึงข้นเหมือนเครื่องจิ้ม ส่วนอีกสองสูตรใส่น้ำอุ่นราวหนึ่งถ้วย ได้น้ำพริกที่หลวมกว่า ราดบนข้าวได้ การเลือกสูตรจึงขึ้นอยู่กับว่าจะกินแบบจิ้มผักหรือราดข้าว

ตำตามลำดับ ไม่ต้องรีบ

ไทยรัฐบรรยายลำดับของสูตรโบราณและสูตรภาคใต้ไว้ต่างกัน ข้อที่เหมือนกันคือไม่ได้ใส่ทุกอย่างลงครกพร้อมกัน

สูตรโบราณ

  1. แกะกระเทียมและหอมแดง ใส่ลงครกพร้อมพริกขี้หนู
  2. ใส่น้ำตาลปี๊บ น้ำตาลทราย และกะปิ ตามด้วยน้ำมะนาว แล้วตำให้เข้ากัน
  3. ใส่มะเขือพวง เติมน้ำปลา 3-4 หยด
  4. เติมน้ำอุ่นทีละน้อยพร้อมคน ชิมให้ได้รสที่ต้องการ

สูตรภาคใต้

  1. ตำกระเทียมกับกะปิให้เข้ากันก่อน
  2. ใส่น้ำตาลปี๊บ ตามด้วยพริกขี้หนู ตำพอแหลก
  3. บีบมะนาวลงไป ถ้าข้นเกินให้เติมน้ำอุ่นเล็กน้อย

ข้อต่างที่เห็นชัดคือสูตรใต้ตำกะปิกับกระเทียมให้เข้ากันก่อน แล้วค่อยใส่พริกและน้ำตาลปี๊บ ส่วนสูตรโบราณใส่เครื่องทั้งหมดลงครกก่อน แล้วค่อยเติมมะเขือพวง น้ำปลา และน้ำอุ่นตามลำดับ

น้ำพริกกะปิในครกหินพร้อมพริกขี้หนูและกระเทียม

ชิมแล้วรสไม่ลงตัว แก้อย่างไร

ปริมาณในตารางเป็นจุดเริ่มต้น กะปิแต่ละยี่ห้อเค็มไม่เท่ากัน มะนาวแต่ละลูกเปรี้ยวต่างกัน จึงไม่มีสูตรไหนใช้ได้ตรงตัวทุกครั้ง วิธีปรับที่ไม่ซับซ้อนมีดังนี้

  • เค็มเกินไป เติมน้ำอุ่นและน้ำมะนาวเล็กน้อยให้เจือจางลง อย่าเติมน้ำตาลมากเพื่อกลบรส เพราะจะได้น้ำพริกที่ทั้งหวานทั้งเค็ม
  • เปรี้ยวเกินไป เติมน้ำตาลทีละครึ่งช้อนชา แล้วชิมใหม่ทุกครั้ง
  • เค็มไม่พอ เติมกะปิก่อนน้ำปลา เพราะสูตรโบราณเองใช้น้ำปลาเพียง 3-4 หยด
  • เผ็ดไม่พอ ตำพริกเพิ่มแยกต่างหากแล้วค่อยผสม จะคุมความเผ็ดได้ดีกว่าใส่ทีละเม็ดลงในน้ำพริกที่เสร็จแล้ว
  • เหลวเกินไป ตำกระเทียมหรือหอมแดงเพิ่มเล็กน้อยเพื่อให้เนื้อข้นขึ้น ไม่ต้องเพิ่มกะปิ

กรมอนามัยในคู่มือ "กินเค็มแค่ไหนไม่ป่วย" ย้ำข้อแรกของการลดอาหารเค็มว่า ต้องชิมก่อนปรุงทุกครั้ง น้ำพริกเหมาะกับข้อนี้ เพราะปรุงทีละน้อยและชิมได้ทันที

ผักแนมสำคัญพอ ๆ กับน้ำพริก

สำนักโภชนาการ กรมอนามัย (ตรวจสอบข้อมูลเมื่อ 30 พฤศจิกายน 2564) ระบุว่าน้ำพริกกินกับผักสด ผักลวก หรือผักทอด ช่วยให้ได้รับใยอาหาร ผักที่นิยมกินเป็นเครื่องเคียงคือกะหล่ำปลี ถั่วฝักยาว มะเขือเปราะ และแตงกวา คำแนะนำคือกินผักสุกให้ได้ 1-2 ทัพพีต่อมื้อ และกินให้หลากหลายทั้งสดและลวก

อ่านเรื่องใยอาหารเพิ่มได้ที่ ใยอาหารคืออะไร ส่วนรายชื่อผักและอาหารที่มีใยอาหารสูงอยู่ใน อาหารไฟเบอร์สูง

ผักสดและผักลวกจัดคู่น้ำพริก

ล้างผักก่อนกินทุกครั้ง

กรมอนามัยแนะนำล้างผักให้สะอาดก่อนกิน และในข่าววันที่ 20 สิงหาคม 2567 ให้วิธีไว้สามแบบ คือแช่น้ำ 15 นาทีแล้วล้างด้วยน้ำไหลราว 2 นาที แช่ในน้ำส้มสายชู 5 เปอร์เซ็นต์ 1 ช้อนโต๊ะต่อน้ำ 4 ลิตร นาน 15 นาที หรือแช่ในเบกกิ้งโซดาครึ่งช้อนโต๊ะต่อน้ำ 10 ลิตร นาน 15 นาที สองวิธีหลังต้องล้างตามด้วยน้ำสะอาด รายละเอียดแยกตามชนิดผักอยู่ที่ วิธีล้างผักให้สะอาด

น้ำพริกหนึ่งถ้วยนับเป็นโซเดียมเท่าไร

ตัวเลขจากคู่มือของกรมอนามัยที่ใช้เทียบได้ง่ายที่สุดมีดังนี้

อาหารหรือเครื่องปรุง ปริมาณ โซเดียม
น้ำพริกกะปิ 2 ช้อนกินข้าว 550 มิลลิกรัม
น้ำปลา 1 ช้อนชา 500 มิลลิกรัม
เกลือ 1 ช้อนชา 2,000 มิลลิกรัม
น้ำจิ้มสุกี้เข้มข้น 2 ช้อนกินข้าว 500 มิลลิกรัม

เกณฑ์ที่กรมอนามัยใช้คือไม่เกิน 2,000 มิลลิกรัมต่อวัน หรือเทียบเท่าเกลือ 1 ช้อนชา เมื่อน้ำพริกสองช้อนกินข้าวกินไป 550 มิลลิกรัม ก็เหลือโควตาราว 1,450 มิลลิกรัมสำหรับอาหารทุกอย่างในวัน การเติมน้ำปลาเพิ่มอีก 1 ช้อนชาจึงเท่ากับใช้อีก 500 มิลลิกรัมทันที

ตัวเลขนี้ไม่ได้บอกว่าน้ำพริกเป็นของที่ต้องเลี่ยง คู่มือเดียวกันระบุว่าอาหารธรรมชาติเองก็ให้โซเดียมเฉลี่ย 600-800 มิลลิกรัมต่อวัน ผู้ที่กินน้ำพริกบ่อยควรรู้ตัวเลขนี้ไว้ แล้วคุมน้ำจิ้มและเครื่องปรุงอื่นในมื้อเดียวกัน ถ้ากินน้ำพริกแล้ว มื้อนั้นควรเลี่ยงน้ำจิ้ม ซุปก้อน และผงปรุงรสเพิ่ม เรื่องเพดานรายวันดูต่อที่ โซเดียมกินวันละเท่าไหร่ และเรื่องการเลือกน้ำปลาอยู่ที่ น้ำปลายี่ห้อไหนดี

กรมอนามัยระบุเพิ่มว่าผู้ที่มีโรคประจำตัว เช่น ความดันโลหิตสูงและโรคไต ไม่ควรกินน้ำพริกมากหรือบ่อยเกินไป เพราะมีโซเดียมและน้ำตาลสูง ผู้ที่อยู่ในกลุ่มนี้ควรถามปริมาณที่เหมาะกับตัวเองจากแพทย์หรือนักกำหนดอาหารที่ดูแลอยู่

เก็บไว้ได้นานแค่ไหน

แหล่งที่อ้างอิงไม่ได้ระบุจำนวนวันที่เก็บได้ จึงไม่ใส่ตัวเลขไว้ที่นี่ น้ำพริกที่ผสมมะนาว หอมแดง กระเทียม และน้ำเปล่าเป็นของชื้นที่มีส่วนผสมสด จึงควรตำพอกินในมื้อนั้น ถ้าเหลือให้ใส่ภาชนะปิดฝาแล้วแช่เย็น ดูกลิ่นและสีก่อนกินซ้ำ ถ้ามีกลิ่นเปรี้ยวผิดปกติหรือเริ่มมีฟอง ให้ทิ้ง

อีกวิธีที่ลดการเหลือทิ้งคือทำปริมาณน้อย สูตรทั้งสามในตารางใช้กะปิเพียง 1 ช้อนโต๊ะ จึงตำใหม่ได้ง่ายในทุกมื้อ ถ้าอยากให้รสเข้มข้นขึ้น ให้ตำเครื่องให้แหลกก่อน แล้วค่อยเติมน้ำทีหลังตอนจะกิน

น้ำพริกกะปิกินกับข้าวสวยและปลาทูทอด

เลือกสูตรไหนดี

ถ้าอยากเริ่มจากสูตรที่ง่ายที่สุด ให้ใช้สูตรภาคใต้ เพราะมีส่วนผสมน้อยและรสตรงที่สุด ถ้าจะกินกับผักลวกจำนวนมากหรือราดข้าว สูตรโบราณที่ใส่น้ำหนึ่งถ้วยทำได้ตรงกว่า ส่วนสูตรกุ้งสดเพิ่มโปรตีนและเหมาะกับมื้อที่ไม่มีปลาทอด

ถ้าชอบน้ำจิ้มรสเปรี้ยวเผ็ดแนวอื่น ลองเทียบกับ น้ำจิ้มแจ่ว หรือ น้ำจิ้มซีฟู้ด ที่ใช้พริกแห้งหรือพริกเขียวต่างกัน

คำถามที่พบบ่อย

ตำน้ำพริกกะปิต้องใส่น้ำปลาไหม

ไม่จำเป็นเสมอไป สูตรโบราณของไทยรัฐใส่น้ำปลาแค่ 3-4 หยด ส่วนสูตรภาคใต้ในบทความเดียวกันไม่ใส่เลย เพราะกะปิเค็มอยู่แล้ว ชิมก่อนแล้วค่อยเติมจะคุมความเค็มได้ง่ายกว่า

ไม่มีครก ใช้เครื่องปั่นแทนได้ไหม

ได้ในแง่ของการให้ส่วนผสมเข้ากัน แต่เนื้อจะละเอียดกว่าตำและกลิ่นกระเทียมกับพริกจะไม่เหมือนกัน ถ้าปั่นให้ใช้โหมดสั้นหลายครั้งและไม่เติมน้ำมากตั้งแต่ต้น

น้ำพริกกะปิกินกับอะไรได้บ้าง

กรมอนามัยยกตัวอย่างผักเคียงอย่างกะหล่ำปลี ถั่วฝักยาว มะเขือเปราะ แตงกวา และแนะนำให้หลากหลายทั้งผักสดและผักลวก ส่วนปลาทูทอดหรือไข่เจียวเป็นเครื่องเคียงที่คนไทยกินคู่กันทั่วไป

แหล่งอ้างอิง

  1. วิธีทำ “น้ำพริกกะปิ” ตำกินเองที่บ้าน | ไทยรัฐออนไลน์ (เผยแพร่ 12 พฤศจิกายน 2564)
  2. น้ำพริก อาหารคู่บ้านคู่ครัวไทย มีประโยชน์อะไรบ้าง? (ตรวจสอบข้อมูล 30 พฤศจิกายน 2564) | สำนักโภชนาการ กรมอนามัย
  3. คู่มือกินเค็มแค่ไหนไม่ป่วย | สำนักโภชนาการ กรมอนามัย
  4. กรมอนามัย แนะ 3 วิธี ล้างผัก ผลไม้ ให้สะอาด (20 สิงหาคม 2567) | กรมอนามัย

อ่านเรื่องอื่นในหมวดอาหาร

ข่าวสำคัญทันเวลา

ดูทั้งหมวดอาหาร