ไมโครเวฟกับเตาอบ ต่างกันอย่างไร งานไหนควรใช้เครื่องไหน

ข้าวกล่องจากเซเว่นใส่ไมโครเวฟ 2 นาทีร้อนพร้อมกิน ถ้าใส่เตาอบ ต้องรอเตาร้อน 10 นาที อบอีก 15 นาที และกล่องพลาสติกละลาย กลับกัน ปีกไก่ทอดที่เหลือเมื่อวาน ใส่ไมโครเวฟออกมานิ่มเหนียว ใส่เตาอบ 8 นาทีหนังกรอบกลับมา สองเครื่องนี้หน้าตาคล้ายกล่องมีประตูเหมือนกัน แต่ความร้อนเกิดคนละที่ งานที่เหมาะก็เลยคนละแบบ พอเข้าใจจุดนี้ เราจะเลิกถามว่าเครื่องไหนดีกว่า แล้วหยิบเครื่องที่ถูกงานได้เองทุกครั้ง

ความร้อนเกิดที่ไหน

ไมโครเวฟ ร้อนจากน้ำในอาหาร

FDA อธิบายว่าไมโครเวฟคือคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้าความถี่สูงที่ทำให้โมเลกุลน้ำในอาหารสั่น การสั่นนี้สร้างความร้อนในตัวอาหารเอง ผนังเครื่องและอากาศในเครื่องแทบไม่ร้อน อาหารที่มีน้ำมากจึงร้อนเร็ว แต่คลื่นไม่ได้ทะลุถึงใจกลางอาหารชิ้นหนาเท่ากันทุกจุด ส่วนกลางของชิ้นหนาร้อนขึ้นจากการนำความร้อนต่อจากชั้นนอกอีกที

FDA ยังยืนยันว่าอาหารที่ผ่านไมโครเวฟไม่ได้กลายเป็นสารกัมมันตรังสี คลื่นหยุดทันทีที่เครื่องหยุดทำงาน เหมือนไฟที่ดับเมื่อกดสวิตช์

เตาอบ ร้อนจากอากาศและผนังเตา

เตาอบไฟฟ้าใช้ขดลวดทำให้อากาศและผนังด้านในร้อน ความร้อนเข้าอาหารผ่านสามทาง คือรังสีจากขดลวด อากาศร้อนที่ไหลรอบอาหาร และถาดที่สัมผัสอาหาร ผิวนอกร้อนก่อนเสมอ น้ำที่ผิวระเหยออก ผิวจึงแห้ง กรอบ และเปลี่ยนเป็นสีน้ำตาลได้ ข้างในค่อยๆ สุกตาม

เตาอบหลายรุ่นมีพัดลมช่วยหมุนอากาศ คู่มือสัญลักษณ์เตาของ Bosch อธิบายว่าโหมดลมร้อนทำให้อุณหภูมิทั่วเตาสม่ำเสมอจนอบได้หลายชั้นพร้อมกัน ส่วนโหมดไฟบนล่างเหมาะกับการอบชั้นเดียว รายละเอียดการเลือกโหมดและชั้นวางอยู่ใน เตาอบไฟบนไฟล่าง ใช้ยังไง

เทียบกันตรงๆ

เรื่อง	ไมโครเวฟ	เตาอบไฟฟ้า
ความร้อนเกิดที่	น้ำในตัวอาหาร	อากาศ ผนัง และขดลวด
อุ่นเครื่องก่อน	ไม่ต้อง	10 ถึง 15 นาที
อุ่นข้าวหนึ่งจาน	1 ถึง 2 นาที	15 ถึง 20 นาทีรวมอุ่นเตา
ผิวกรอบ สีน้ำตาล	ไม่ได้ (ยกเว้นรุ่นที่มีขดลวดย่าง)	ได้
ขนมอบฟูขึ้น	ไม่ได้ดี เนื้อแน่นเหนียว	ได้
ความสม่ำเสมอ	ร้อนเป็นจุด ต้องคนหรือกลับด้าน	สม่ำเสมอกว่า แต่ข้างในช้ากว่าผิว
ภาชนะโลหะ	ห้าม	ใช้ได้
กล่องพลาสติก	เฉพาะที่ระบุว่าเข้าไมโครเวฟได้	ส่วนใหญ่ห้าม
ตัวเครื่องร้อนระหว่างใช้	ผนังนอกอุ่นเล็กน้อย	ผิวนอกร้อนจัด
ทำอาหารจำนวนมาก	ทีละจาน	หลายถาดพร้อมกัน

ทำไมไมโครเวฟอุ่นแล้วข้างนอกร้อน ข้างในเย็น

FDA ระบุตรงๆ ว่าอาหารชิ้นหนาในไมโครเวฟร้อนไม่สม่ำเสมอ ผิวร้อนจัดขณะที่ตรงกลางยังเย็น จุดเย็นนี้เป็นที่ที่เชื้อโรครอดได้ โดยเฉพาะอาหารเหลือและอาหารแช่แข็ง

แก้ได้ด้วยห้าข้อ

1. จัดอาหารเป็นวง เอาส่วนหนาออกด้านนอกจาน ส่วนบางไว้ตรงกลาง
2. ปิดฝาหรือคลุมหลวมๆ เพื่อเก็บไอน้ำ ไอน้ำช่วยกระจายความร้อน
3. ตั้งเวลาเป็นช่วงสั้น หยุดคนหรือกลับด้านทุก 1 นาที
4. พักไว้ในเครื่องหรือบนโต๊ะ 1 ถึง 2 นาที ความร้อนจากผิวจะเดินเข้าข้างใน
5. วัดด้วยเทอร์โมมิเตอร์ที่หลายจุด ไม่ใช่จุดเดียว

ตารางเวลาอุ่นอาหารแต่ละชนิดดูได้ใน อุ่นอาหารในไมโครเวฟกี่นาที

ทำไมเตาอบอุ่นของทอดได้กรอบกว่า

ของทอดกรอบเพราะผิวแห้ง เมื่อทิ้งไว้ ความชื้นจากข้างในเดินออกมาที่ผิว แป้งทอดจึงนิ่ม

ไมโครเวฟทำให้น้ำในอาหารร้อนจนกลายเป็นไอ ไอน้ำนั้นวิ่งออกผ่านผิว แป้งยิ่งอ่อนและเหนียวกว่าเดิม ส่วนเตาอบทำให้ผิวร้อนจัดและแห้ง ไอน้ำที่ผิวระเหยหายไปในอากาศร้อน ผิวจึงกรอบกลับมา

สรุปง่ายๆ อาหารที่ต้องการความชุ่ม เช่น ข้าว แกง ผัดผัก ซุป ใช้ไมโครเวฟ อาหารที่ต้องการผิวกรอบ เช่น ไก่ทอด ปอเปี๊ยะ พิซซ่า ขนมปังกระเทียม ใช้เตาอบ

ภาชนะ ใช้อะไร ทำยังไง ห้ามทำ

ใช้อะไร	ทำยังไง	ห้ามทำ
ชามกระเบื้อง แก้วทนความร้อน	ใช้ได้ทั้งสองเครื่อง ดูตราที่ก้นว่าทนความร้อนเตาอบหรือไม่	ห้ามใช้จานที่มีขอบสีทองหรือเงินในไมโครเวฟ
กล่องพลาสติกที่ระบุว่าเข้าไมโครเวฟได้	เปิดฝาแง้มไว้ระหว่างอุ่นในไมโครเวฟ	ห้ามเข้าเตาอบ
ถาดโลหะ พิมพ์อลูมิเนียม	ใช้ในเตาอบ	ห้ามเข้าไมโครเวฟ เกิดประกายไฟได้
ฟอยล์	ใช้ในเตาอบ คลุมหน้าอาหารกันไหม้	ห้ามใช้ในไมโครเวฟ ยกเว้นคู่มือเครื่องระบุวิธีใช้
กระดาษรองอบ	ใช้ได้ในเตาอบ และใช้คลุมกันกระเด็นในไมโครเวฟได้	ห้ามให้กระดาษแตะขดลวดเตาอบ
กล่องโฟม ถุงพลาสติก	ย้ายอาหารใส่ชามก่อน	ห้ามอุ่นทั้งกล่องในเครื่องไหนก็ตาม

FDA ระบุว่าภาชนะโลหะและฟอยล์สะท้อนคลื่นไมโครเวฟ ทำให้อาหารร้อนไม่ทั่ว และอาจเกิดประกายไฟได้ เรื่องกล่องพลาสติกที่ปลอดภัยและสัญลักษณ์ที่ก้นกล่องอ่านต่อได้ใน กล่องใส่อาหารเข้าไมโครเวฟได้ไหม

ความปลอดภัยของตัวเครื่อง

ไมโครเวฟมีตะแกรงโลหะที่ประตูและระบบล็อกที่ตัดคลื่นทันทีเมื่อเปิดประตู FDA กำหนดว่าคลื่นที่รั่วออกนอกเครื่องต้องไม่เกิน 5 มิลลิวัตต์ต่อตารางเซนติเมตร วัดที่ระยะราว 2 นิ้วจากผิวเครื่อง ตลอดอายุการใช้งาน ระดับนี้ต่ำกว่าที่ทำอันตรายต่อคนมาก

สิ่งที่ FDA แนะนำให้ระวังคือเครื่องที่ประตูเสียหาย บานพับหลวม ซีลขอบประตูบิดงอ หรือประตูปิดไม่สนิท ถ้าเจออาการเหล่านี้ ให้หยุดใช้และส่งซ่อม ห้ามใช้เครื่องที่ยังทำงานทั้งที่ประตูเปิดอยู่

เตาอบมีความเสี่ยงอีกแบบ คือความร้อนที่ผิวนอก เด็กเล็กที่เอื้อมถึงประตูกระจกหรือฝาด้านบนโดนลวกได้ง่าย ตั้งเตาให้สูงพ้นมือเด็ก เว้นระยะจากผนังและตู้ตามคู่มือ และไม่วางของบนหลังเตาระหว่างใช้งาน

งานในครัวแต่ละวัน หยิบเครื่องไหน

งาน	เครื่องที่เหมาะ	เหตุผล
อุ่นข้าว แกง ต้ม	ไมโครเวฟ	ต้องการความชุ่ม และเร็ว
ละลายเนื้อแช่แข็ง	ไมโครเวฟ (โหมดละลาย) แล้วปรุงต่อทันที	เร็วกว่าในตู้เย็นมาก
อุ่นไก่ทอด ปอเปี๊ยะ พิซซ่า	เตาอบ	ผิวกลับมากรอบ
อบเค้ก คุกกี้ ขนมปัง	เตาอบ	ต้องการความร้อนแห้งที่ทำให้ฟูและเป็นสี
นึ่งผักเร็ว	ไมโครเวฟ ใส่น้ำนิดหน่อยแล้วปิดฝา	ไอน้ำในชามทำหน้าที่แทนลังถึง
อบไก่ทั้งตัว หมูกรอบ	เตาอบ	ใช้เวลานานที่อุณหภูมิคงที่
ละลายเนยหรือช็อกโกแลต	ไมโครเวฟ ช่วงละ 15 ถึง 20 วินาที	คุมง่ายกว่าตั้งหม้อ
อาหารแช่แข็งที่ซองบอกให้อบ	ทำตามซอง	ผู้ผลิตทดสอบวิธีนั้นมาแล้ว

เนื้อที่ละลายด้วยไมโครเวฟให้ปรุงต่อทันที ขอบบางของเนื้อมักเริ่มอุ่นหรือสุกเป็นจุดตั้งแต่ตอนละลาย ทิ้งไว้บนเคาน์เตอร์แล้วค่อยทำทีหลังจึงไม่ปลอดภัย

ใช้สองเครื่องร่วมกัน มื้อเย็นสามคนใน 25 นาที

บ้านที่มีทั้งสองเครื่องได้เปรียบมากที่สุดเมื่อใช้คู่กัน ตัวอย่างมื้อเย็นจากของเหลือในตู้เย็น มีข้าวสวย แกงเขียวหวาน ไก่ทอดสี่ชิ้น และผักบุ้งผัดที่เหลือจากเมื่อวาน

1. นาทีที่ 0 เปิดเตาอบ 200 องศา ไฟบนล่าง วางตะแกรงบนถาด
2. นาทีที่ 0 ถึง 10 ระหว่างรอเตาร้อน ย้ายแกงใส่ชามกระเบื้อง ปิดฝาแง้ม ตักข้าวใส่ชามแยก พรมน้ำหนึ่งช้อนโต๊ะ
3. นาทีที่ 10 เตาร้อนแล้ว วางไก่ทอดบนตะแกรง ตั้งเวลา 8 ถึง 10 นาที
4. นาทีที่ 11 อุ่นแกงในไมโครเวฟ 2 นาที คน แล้วอุ่นต่ออีก 1 ถึง 2 นาที
5. นาทีที่ 15 อุ่นข้าว 2 ถึง 3 นาที ปิดฝาไว้ให้ไอน้ำช่วย
6. นาทีที่ 18 อุ่นผักบุ้ง 1 นาที ผักที่อุ่นนานจะเละและเปลี่ยนสี
7. นาทีที่ 20 ถึง 25 กลับไก่หนึ่งครั้ง เอาออกตอนหนังกรอบ วัดอุณหภูมิแกงและไก่ให้ถึง 74 องศา แล้วยกขึ้นโต๊ะ

ทุกอย่างร้อนพร้อมกัน ไก่กรอบ แกงไม่แห้ง ถ้าใช้ไมโครเวฟอย่างเดียว ไก่จะนิ่มเหนียว ถ้าใช้เตาอบอย่างเดียว ต้องหาถาดทนความร้อนให้แกงและรอนานกว่านี้มาก

อุณหภูมิที่ต้องถึง ไม่ว่าจะใช้เครื่องไหน

เครื่องต่างกัน แต่เป้าหมายเดียวกัน FDA กำหนดอุณหภูมิภายในขั้นต่ำไว้ชัด อาหารเหลือและอาหารหม้ออบต้องถึง 165°F (ราว 74°C) สัตว์ปีกต้องถึง 165°F เนื้อบดและไข่ต้องถึง 160°F (ราว 71°C) เนื้อวัวและหมูชิ้นใหญ่ถึง 145°F (ราว 63°C) แล้วพัก 3 นาที

อาหารเหลือที่จะเก็บต้องเข้าตู้เย็นภายใน 2 ชั่วโมงหลังปรุง ถ้าอากาศร้อนเกิน 90°F (ราว 32°C) ซึ่งเป็นเรื่องปกติของครัวไทยหน้าร้อน ให้เข้าตู้เย็นภายใน 1 ชั่วโมง ตู้เย็นควรตั้งไว้ที่ 40°F (ราว 4°C) หรือต่ำกว่า

มีเครื่องเดียว ควรเลือกอะไร

บ้านส่วนใหญ่ที่ทำกับข้าวบนเตาแก๊สอยู่แล้ว และต้องการแค่อุ่นอาหาร ไมโครเวฟคุ้มกว่า ใช้แทบทุกวัน กินพื้นที่น้อยกว่า บ้านที่อบขนมหรือชอบอาหารกรอบ เตาอบจำเป็นกว่า

ตัวเลือกตรงกลางคือไมโครเวฟระบบคอนเวคชันหรือไมโครเวฟที่มีขดลวดย่าง ทำงานได้ทั้งสองแบบในเครื่องเดียว ข้อแลกคือราคาสูงขึ้น ช่องอบเล็กกว่าเตาอบจริง และต้องเรียนรู้โหมดเพิ่ม เมื่อใช้โหมดย่างหรือคอนเวคชัน ผนังด้านในร้อนเหมือนเตาอบ ต้องใช้ถุงมือกันร้อน วิธีเลือกขนาดและระบบอยู่ใน ไมโครเวฟ ยี่ห้อไหนดี

ทำความสะอาดคนละแบบ

ไมโครเวฟสกปรกจากคราบกระเด็นและไอน้ำ คราบยังนิ่มอยู่ถ้าเช็ดทันที วางชามน้ำผสมมะนาวอุ่น 3 ถึง 5 นาที ทิ้งไว้ในเครื่องอีก 5 นาที ไอน้ำจะทำให้คราบหลุดง่าย ขั้นตอนเต็มอยู่ใน ทำความสะอาดไมโครเวฟ

เตาอบสกปรกจากไขมันที่ไหม้ติดผนังและพื้นเตา ทิ้งไว้นานจะแข็งเป็นคราบดำ ต้องรอเตาเย็นสนิทก่อนเช็ด ห้ามฉีดน้ำยาใส่ขดลวด

สรุปวางข้างเครื่อง

ทำ	ห้ามทำ
ใช้ไมโครเวฟกับอาหารชุ่มน้ำ คนและพักก่อนกิน	ใส่โลหะ ฟอยล์ หรือจานขอบทองเข้าไมโครเวฟ
ใช้เตาอบกับของกรอบ ขนมอบ ของชิ้นใหญ่	ใส่กล่องพลาสติกเข้าเตาอบ
วัดอุณหภูมิอาหารเหลือให้ถึง 74°C	เชื่อว่าผิวร้อนแปลว่าข้างในร้อน
ส่งซ่อมไมโครเวฟที่ประตูปิดไม่สนิท	ใช้ไมโครเวฟที่บานพับหลวมต่อไป
พักแก้วน้ำร้อนก่อนหยิบ	อุ่นน้ำเปล่านานเกินเวลาที่คู่มือบอก