ประเด็นสำคัญ
- ดูที่ก้นกล่องก่อน ถ้ามีข้อความ microwave safe หรือสัญลักษณ์คลื่นไมโครเวฟ และเป็นรหัส 5 (PP) ทั้งตัวกล่องและฝา อุ่นได้ตามอุณหภูมิที่ผู้ผลิตกำหนด
- กล่องใส่เนยเทียม กล่องข้าวเดลิเวอรี่ใสแบบบางและชามโฟม USDA เตือนว่าบิดเบี้ยวหรือละลายได้ จึงไม่ควรใช้อุ่น
- อาหารมันและหวานร้อนเกิน 100 องศาเซลเซียสได้ ภาชนะที่ทนน้ำร้อนอาจไม่ทนอาหารประเภทนี้
- แก้วกับเซรามิกที่ไม่มีลายโลหะอุ่นได้ดีที่สุด ส่วนโลหะ กล่องสแตนเลส ถุงกระดาษสีน้ำตาลมีน้ำมันห้ามเข้า
- กล่องที่เป็นรอยขีดข่วนมาก ขุ่น เหลืองเป็นด่าง หรือบิดงอ ควรเลิกใช้อุ่นอาหาร
กล่องที่เข้าไมโครเวฟได้ต้องมีข้อความหรือสัญลักษณ์บอกที่ก้นกล่อง ไม่ใช่เดาจากความหนาหรือความใส ให้พลิกกล่องดูก่อน ถ้าเห็นคำว่า microwave safe หรือภาพคลื่นไมโครเวฟ และรหัสในรูปสามเหลี่ยมเป็นเลข 5 (PP) ทั้งตัวกล่องและฝา อุ่นได้ ถ้าไม่มีสัญลักษณ์ใดเลย ให้ย้ายอาหารใส่จานเซรามิกหรือแก้ว
ไล่ดู 4 จุดก่อนอุ่น
| จุดที่ดู | ต้องเห็นอะไร | ถ้าไม่เห็น |
|---|---|---|
| ก้นกล่อง | microwave safe หรือภาพคลื่น | ย้ายใส่ภาชนะอื่น |
| รหัสพลาสติก | เลข 5 หรือตัวอักษร PP | ไม่อุ่น ยกเว้นผู้ผลิตระบุว่าทำได้ |
| ฝา | มีสัญลักษณ์แยกต่างหาก | เปิดฝาออกแล้วคลุมด้วยจานแก้ว |
| สภาพกล่อง | เรียบ ไม่ขุ่น ไม่งอ | เลิกใช้อุ่น |
ITC ระบุว่า PP ทนความร้อนได้ถึงประมาณ 110 องศาเซลเซียส ใช้อุ่นในไมโครเวฟและเตาอบได้ แต่ต้องตรวจทั้งฝาและถาดว่ามีเลข 5 หรือ PP ถ้าชิ้นหนึ่งไม่มี ไม่ควรนำเข้า ตัวเลข 110 องศานี้เป็นของกล่อง PP ที่ผู้ผลิตระบุให้อุ่นได้ ไม่ใช่ตัวเลขของพลาสติกทุกแบบ ถ้าฉลากบนกล่องระบุอุณหภูมิต่างไป ให้ยึดตามฉลากของกล่องนั้น
ความหมายของรหัส 1 ถึง 7 อธิบายอย่างละเอียดในสัญลักษณ์พลาสติก 1 ถึง 7 รวมถึงเหตุผลที่เลข 5 ถูกใช้ทำกล่องอุ่นอาหารมากที่สุด
อาหารที่ใส่ลงไปทำให้ 110 องศาเกินได้
กล่องที่ทนน้ำร้อนไม่ได้แปลว่าทนทุกอาหาร น้ำเดือดที่ความดันปกติหยุดที่ 100 องศาเซลเซียส แต่ไขมัน น้ำมัน และน้ำตาลเข้มข้นร้อนได้เกินนั้นอย่างรวดเร็ว กล่องใส่แกงกะทิ ผัดน้ำมันเยอะ หรืออาหารเคี่ยวน้ำตาลจึงเสี่ยงบิดงอและสีเปลี่ยนก่อนอาหารประเภทซุปใสมาก
ลำดับความเสี่ยงของอาหารที่พบบ่อย
- ซุปใสหรือข้าวต้ม ร้อนไม่เกินประมาณ 100 องศา เสี่ยงน้อยที่สุด
- ข้าวสวย แกงจืด ต้มจืด เสี่ยงน้อย
- แกงกะทิ ผัดน้ำมัน ปลาทอดซ้ำ เสี่ยงปานกลาง เพราะน้ำมันร้อนจัดที่ผิว
- อาหารเคี่ยวน้ำตาล เช่น หมูหวาน ผัดผักสีเข้มติดกล่อง เสี่ยงสูง เพราะน้ำตาลร้อนเร็วในจุดที่ติดภาชนะ
- ขนมไส้ครีมหรือสังขยา ที่อุ่นนานจนไส้เดือดปุด เสี่ยงสูง
สำหรับ 3 ถึง 5 ให้ใช้ถ้วยแก้ว เซรามิก หรือแก้วทนความร้อนแทน และอุ่นช่วงสั้นๆ ทีละ 30 วินาที คนระหว่างอุ่นให้ความร้อนกระจาย
เมนูที่อุ่นบ่อย ใช้ภาชนะและวิธีแบบไหน
| เมนู | ภาชนะที่เหมาะ | วิธีอุ่นและสิ่งที่ต้องระวัง |
|---|---|---|
| ข้าวสวยเหลือ | กล่อง PP ที่ระบุไมโครเวฟ หรือจานเซรามิก | โรยน้ำ 1 ถึง 2 ช้อนโต๊ะ แง้มฝา อุ่น 1 ถึง 2 นาที พลิกกลับกลางทาง |
| แกงกะทิ แกงเผ็ด | ชามเซรามิกหรือแก้ว | ปิดครึ่งฝา อุ่นทีละ 30 วินาที คนบ่อย กะทิแยกตัวเมื่อร้อนเร็ว |
| ซุป น้ำต้ม | แก้วทนความร้อนหรือชามเซรามิกมีขอบสูง | ซุปเดือดล้นง่าย ใช้ภาชนะที่ความจุเกินปริมาตรอาหารประมาณหนึ่งเท่า |
| ข้าวเหนียวนึ่ง | กล่อง PP หรือจานที่คลุมด้วยจานอีกใบ | พรมน้ำเล็กน้อย อุ่นสั้นๆ ไม่ให้แห้งแข็ง |
| ไข่ต้มทั้งเปลือก | ห้ามอุ่นทั้งฟอง | ความดันไอน้ำในไข่แดงทำให้ระเบิดได้ ผ่าหรือหั่นก่อนอุ่น |
| น้ำเปล่าในแก้วเรียบ | แก้วหรือเซรามิกที่ไม่มีรอยแตก | วางช้อนพลาสติกในแก้วหรืออย่าอุ่นนานเกินไป น้ำอาจร้อนเกินจุดเดือดแต่ยังไม่เดือด แล้วพุ่งเมื่อโดนกระแทก |
ระยะเวลาเป็นช่วงประมาณสำหรับเตาไมโครเวฟบ้านกำลังประมาณ 700 ถึง 800 วัตต์ เตาแรงกว่านี้ใช้เวลาสั้นลง ลองอุ่นช่วงสั้นๆ ก่อนแล้วค่อยเพิ่ม
วัสดุแต่ละแบบ เข้าได้หรือห้ามเข้า
| วัสดุ | เข้าไมโครเวฟ | ข้อควรรู้ |
|---|---|---|
| แก้วทนความร้อน (borosilicate หรือแก้วเทมเปอร์) | ได้ | อย่าใส่จากตู้เย็นลงตู้อบร้อนจัดทันที แก้วธรรมดาอาจแตก |
| เซรามิก พอร์ซเลน | ได้ | ห้ามมีลายทองหรือขอบโลหะ ประกายไฟได้ |
| พลาสติก PP (เลข 5) ที่ระบุใช้ไมโครเวฟ | ได้ | ทั้งกล่องและฝา อุ่นไม่เกินที่ผู้ผลิตระบุ |
| พลาสติกใส PET/APET ที่ใช้ใส่ผลไม้ ขนม | ไม่ควร | มักบางและอาจละลาย ตามข้อมูลของผู้ผลิตและสื่อ |
| โฟม (PS) | ไม่ได้ | อ่อนและละลายเร็ว |
| กล่องเนยเทียม กล่องกระปุกใส่ของแช่เย็นแบบใช้ครั้งเดียว | ไม่ได้ | USDA เตือนว่าบิดเบี้ยวหรือละลาย |
| เมลามีน | ไม่ควร | ผู้ผลิตส่วนใหญ่ระบุว่าห้ามใส่ไมโครเวฟ |
| สแตนเลส อะลูมิเนียม ฟอยล์ | ห้าม | โลหะสะท้อนคลื่น ทำให้เกิดประกายไฟ เสียหายต่อเครื่อง |
| กล่องกระดาษที่เคลือบหรือมีขอบลวด | ดูฉลาก | ลวดโลหะห้าม |
| ถุงกระดาษสีน้ำตาลใช้ซ้ำ | ไม่ควร | อาจติดไฟเมื่อมีน้ำมัน |
บ้านที่ใช้กล่องสแตนเลสไปทำงานแล้วต้องอุ่นอาหาร ให้ย้ายใส่จานแก้วที่ทำงานก่อนอุ่น โลหะในไมโครเวฟทำให้เกิดประกายไฟได้ และไม่เกี่ยวกับเกรดสแตนเลส ดูเปรียบเทียบเกรดในครัวเพิ่มเติมในเรื่องสแตนเลส 304 กับ 316
ทดสอบที่บ้านเมื่อสัญลักษณ์ลบเลือนไปแล้ว
การทดสอบนี้ดูเพียงว่าภาชนะดูดคลื่นไมโครเวฟจนร้อนเองหรือไม่ ไม่ได้บอกว่ามีสารปนเข้าอาหารหรือเปล่า ใช้เป็นตัวกรองเบื้องต้นเท่านั้น
- ใส่ภาชนะที่ต้องการทดสอบเข้าไปว่างเปล่า
- วางแก้วน้ำเย็นครึ่งแก้วที่ใช้ได้กับไมโครเวฟไว้ข้างๆ
- เปิดเต็มกำลัง 1 นาที
- เอาออกมาจับด้านข้างภาชนะ ถ้าภาชนะร้อนแต่น้ำไม่ร้อน แปลว่าวัสดุดูดคลื่นเอง ไม่ควรใช้อุ่นอาหาร ถ้าภาชนะเย็นหรืออุ่นเล็กน้อยและน้ำอุ่น ผ่านการทดสอบนี้
ถึงผ่านแล้ว ก็ยังต้องดูสภาพกล่องอยู่ดี ภาชนะที่ผ่านการใช้ซ้ำหลายปีอาจมีผิวเสื่อม
กล่องบิดเบี้ยวทั้งที่อุ่นไม่นาน เกิดจากอะไร
พบบ่อย 3 สาเหตุ ซึ่งแก้ได้ที่นิสัยการใช้
- อาหารมันหรือหวานสัมผัสพลาสติกตรงจุดเดียว น้ำมันและน้ำตาลร้อนเกิน 100 องศาได้ ผิวกล่องบริเวณนั้นจึงยุบเป็นหลุม แก้โดยคนอาหารก่อนอุ่น หรือย้ายใส่เซรามิก
- ใช้เวลาเดียวกับที่เคยอุ่นถ้วยแก้ว ภาชนะพลาสติกที่เบากว่าสะสมความร้อนจากอาหารได้ไว ลดเวลาอุ่นลงและเพิ่มทีละน้อย
- ล้างด้วยเครื่องล้างจานที่อุณหภูมิสูงหรือวางใกล้ฮีตเตอร์ ตัวกล่องอาจบิดตัวตั้งแต่ก่อนจะอุ่นอาหารครั้งแรก
ส่วนความเชื่อที่ว่าพลาสติกหนา กล่องแข็ง หรือกล่องราคาแพงกว่าจะทนไมโครเวฟกว่าเสมอ ไม่เป็นความจริง ความหนาไม่ได้บอกชนิดเรซิน ต้องดูสัญลักษณ์
ฝาและพลาสติกห่อ ต้องจัดการต่างจากตัวกล่อง
ฝาพลาสติกบางแผ่นบางกว่าตัวกล่องและอยู่ใกล้ไอร้อนที่สุด ฝาเก่าแล้วบิดเบี้ยวง่ายกว่า วิธีที่ปลอดภัยที่สุดคือเปิดฝาครอบหรือเอียงให้ไอน้ำออก ถ้าต้องการกันเปรอะ ใช้จานคว่ำหรือฝาแก้วครอบ ไม่ใช่ฝากล่องพลาสติกที่ปิดสนิท
เรื่องพลาสติกห่อ USDA ระบุว่าพลาสติกห่อ กระดาษไขหรือกระดาษอบ ถุงอบ และกระดาษเช็ดมือสีขาวที่ระบุว่าใช้กับไมโครเวฟ ใช้ได้ แต่อย่าให้พลาสติกห่อแตะอาหารขณะอุ่น วิธีง่ายที่สุดคือใช้จานคว่ำแทน
อุ่นให้ร้อนถึงที่ปลอดภัย และคนระหว่างทาง
ไมโครเวฟอุ่นไม่เท่ากัน จุดเย็น (cold spot) อยู่ตรงกลางอาหารและชิ้นหนา USDA แนะนำให้อุ่นอาหารที่เหลือจนร้อนจัดมีไอพุ่ง และวัดด้วยเทอร์โมมิเตอร์ให้ได้ 165 องศาฟาเรนไฮต์ (ประมาณ 74 องศาเซลเซียส) ปล่อยให้ตั้งสักครู่ระหว่างขั้นตอนเพื่อให้ความร้อนกระจาย
ข้อปฏิบัติ
- จัดอาหารให้เรียบเป็นวงรอบๆ ไม่กองสูงกลาง
- ทำให้พื้นที่ตรงกลางโล่งเล็กน้อยสำหรับข้าวหรืออาหารเป็นก้อน
- อุ่นทีละ 1 นาที คนกลับด้าน แล้วอุ่นต่อ
- ข้าวที่เหลือจากมื้อก่อน ให้เก็บเข้าตู้เย็นภายในไม่เกิน 1 ถึง 2 ชั่วโมงหลังหุงเสร็จ ก่อนอุ่น วิธีจัดตู้เย็นให้อาหารเย็นเร็วอยู่ในการจัดตู้เย็นให้ใช้งานได้ดี
- ล้างไมโครเวฟเป็นระยะ คราบอาหารที่ไหม้ซ้ำๆ ทำให้ควันและกลิ่นติดภาชนะ อ่านวิธีล้างที่การล้างไมโครเวฟ
ล้างกล่องที่ใช้อุ่นบ่อยอย่างไรไม่ให้ผิวเสื่อมเร็ว
กล่อง PP ที่ใช้อุ่นแกงเผ็ดหรือผัดน้ำมันเป็นประจำจะมีสีส้มติดและกลิ่นฝัง วิธีล้างที่ไม่ทำลายผิวคือ
- แช่น้ำอุ่นผสมน้ำยาล้างจาน 15 ถึง 20 นาทีทันทีหลังรับประทาน ไม่ปล่อยค้างคืน
- ล้างด้วยฟองน้ำนุ่ม ไม่ใช้ใยเหล็กหรือใยขัดหยาบ เพราะรอยขีดข่วนเป็นที่สะสมของคราบและเชื้อ
- สีส้มที่ฝัง ใช้เบกกิ้งโซดาเปียกถูเบาๆ แล้วตากแดดอ่อนสักครู่ ยังไม่หายก็อยู่ในกลุ่มคราบที่ล้างไม่ออก ใช้เก็บของแห้งแทน
- กลิ่นฝัง ใส่น้ำส้มสายชูเจือจางหรือผงเบกกิ้งโซดาแล้วทิ้งไว้ค้างคืน ล้างน้ำให้หมด
- คว่ำให้แห้งสนิมก่อนปิดฝาเก็บ
ไมโครเวฟที่ทำงานอยู่ใกล้ภาชนะเหล่านี้ก็ต้องสะอาดด้วย คราบกระเด็นในตู้ไหม้ซ้ำทุกครั้งที่ใช้ ทำให้มีควันและกลิ่นติดอาหาร
กล่องแบบไหนควรเลิกใช้ก่อนจะอุ่นอีกรอบ
กล่องที่ผ่านการใช้มานานค่อยๆ เสื่อม และสัญญาณเหล่านี้ควรเป็นเหตุผลพอที่จะเปลี่ยน
- ผิวด้านในขุ่น เป็นฝ้า หรือมีรอยขีดข่วนเยอะจนอาหารติด
- สีอาหารฝังจนล้างไม่ออก (เช่น สีส้มจากแกงเผ็ด) และกลิ่นยังอยู่หลังล้าง
- ตัวกล่องบิดเบี้ยว ขอบไม่เสมอ หรือฝาปิดไม่สนิทเหมือนเดิม
- เคยโดนความร้อนจนละลายเป็นจุดๆ
- ฉลากที่ก้นกล่องลบจนอ่านไม่ได้
ตามประกาศกระทรวงสาธารณสุข ฉบับที่ 435 พ.ศ. 2565 ภาชนะบรรจุอาหารที่ทำจากพลาสติกที่ขายในไทยต้องอยู่ภายใต้มาตรฐานของ อย. และกล่องพลาสติกที่ไม่อยู่ในรายการที่กำหนดต้องได้รับอนุญาตจากเลขาธิการ อย. ถ้ามีข้อสงสัยกล่องยี่ห้อใดว่าผ่านมาตรฐานหรือไม่ ติดต่อ อย. ผ่านสายด่วนหรือกองอาหาร กล่องที่ไม่มีทั้งยี่ห้อและแหล่งผลิต เปลี่ยนเป็นแก้วจะชัดเจนกว่า
เลือกกล่องตามการใช้งาน
- ซื้อกล่องใหม่สำหรับอุ่นอาหารประจำ: เลือกแก้วทนความร้อนมีฝา PP หรือกล่อง PP ที่ระบุไมโครเวฟทั้งตัวและฝา
- กล่องข้าวเดลิเวอรี่ที่ไม่มีสัญลักษณ์: ย้ายใส่จานก่อนทุกครั้ง
- อาหารมันหรือหวานจัด: ใช้เซรามิกหรือแก้วเท่านั้น
- กล่องเก่า ขุ่น งอ หรือสีฝัง: เปลี่ยน
- ภาชนะโลหะทุกชนิด: อย่าเข้าไมโครเวฟ
คำถามที่พบบ่อย
ฝากล่องต้องเปิดไหมตอนอุ่น
ควรแง้มหรือเปิดช่องระบายไอน้ำ เพราะไอน้ำที่อัดภายในดันฝาหลุดหรือกล่องปูดได้ อย่าให้ฝาปิดสนิทตอนอุ่น และระวังไอน้ำร้อนพุ่งเมื่อเปิดฝา ให้เปิดด้านที่ห่างจากหน้าและมือ
ห่อพลาสติกใสอุ่นอาหารได้ไหม
ใช้ได้เฉพาะแบบที่ระบุว่าใช้กับไมโครเวฟ และต้องไม่ให้พลาสติกแตะผิวอาหารตามที่ USDA แนะนำ ใช้ฝาครอบแก้วหรือจานคว่ำแทนจะง่ายและไม่มีปัญหาเรื่องการสัมผัส
แหล่งอ้างอิง
- Cooking Safely in the Microwave Oven | USDA Food Safety and Inspection Service
- พลาสติกใช้ให้ถูก ปลอดภัยต่อคนและสิ่งแวดล้อม กับพลาสติก PP สัญลักษณ์รีไซเคิลหมายเลข 5 | ITC (Industry Transformation Center)
- ฉบับที่ 435 พ.ศ. 2565 เรื่อง กำหนดคุณภาพหรือมาตรฐานของภาชนะบรรจุที่ทำจากพลาสติก | กองอาหาร สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา





