ลาคลอดกี่วัน กฎหมายใหม่ 120 วัน นายจ้างจ่ายกี่วัน

ลูกจ้างหญิงภาคเอกชนลาคลอดได้ไม่เกิน 120 วันต่อการตั้งครรภ์หนึ่งครั้ง นายจ้างต้องจ่ายค่าจ้างเท่าวันทำงานปกติไม่เกิน 60 วัน ตัวเลขนี้ใช้ตั้งแต่ 7 ธันวาคม 2568 จากเดิมที่ลาได้ 98 วันและนายจ้างจ่าย 45 วัน ถ้าคุณอ่านบทความเก่าที่ยังเขียน 98 วัน ให้ถือว่าล้าสมัยแล้ว

คำถามที่ตามมาคือ 120 วันนับอย่างไร เงินช่วงลาได้จากใคร และคุณพ่อลาได้ไหม ส่วนนี้ตอบทีละข้อ พร้อมตัวอย่างตัวเลขที่ใส่ค่าจ้างของตัวเองลงไปคำนวณได้

ตัวเลขทั้งหมดที่ใช้ตั้งแต่ 7 ธันวาคม 2568

กฎหมายคุ้มครองแรงงานฉบับแก้ไขประกาศในราชกิจจานุเบกษาวันที่ 7 พฤศจิกายน 2568 และมีผลเมื่อพ้น 30 วัน ตามข้อมูลของสำนักประชาสัมพันธ์ วุฒิสภา ที่เรียบเรียงจากกรมประชาสัมพันธ์

สิทธิ	จำนวนวัน	ใครจ่ายค่าจ้าง
ลาคลอดของลูกจ้างหญิง	ไม่เกิน 120 วันต่อการตั้งครรภ์	นายจ้างจ่ายเท่าค่าจ้างวันทำงาน ไม่เกิน 60 วัน ส่วนที่เหลือใช้สิทธิประกันสังคม
ลาต่อเมื่อลูกมีภาวะเสี่ยง	ไม่เกิน 15 วัน หลังลาคลอด	ต้องมีใบรับรองแพทย์ (ดูหัวข้อด้านล่างเรื่องค่าจ้าง)
คู่สมรสลาช่วยดูแลภรรยาและทารก	ไม่เกิน 15 วันต่อการตั้งครรภ์	จ่ายค่าจ้างตามที่ระบุในกฎหมาย

ตัวเลข 120 วันเป็นเพดาน "หรือตามจำนวนที่กำหนดในพระราชกฤษฎีกา" แปลว่ารัฐปรับตัวเลขได้ภายหลังโดยไม่ต้องแก้กฎหมายแม่ ก่อนวางแผนจริงจึงควรเช็กกับฝ่ายบุคคลอีกครั้งว่าตัวเลขของบริษัทยังตรงกับที่ประกาศ

120 วันนับอย่างไร

นับเป็นวันปฏิทินต่อเนื่อง รวมเสาร์อาทิตย์และวันหยุดนักขัตฤกษ์ที่ตกอยู่ในช่วงลา ไม่ได้นับเฉพาะวันทำงาน นั่นเป็นเหตุที่ 120 วันเท่ากับราว 17 สัปดาห์ หรือเกือบ 4 เดือน

ตัวอย่าง ถ้าเริ่มลาวันที่ 1 มีนาคม วันที่ 120 คือ 28 มิถุนายน ดังนั้นกลับเข้างานได้วันที่ 29 มิถุนายน (หรือวันทำงานถัดไป) ส่วนวันสงกรานต์ที่อยู่ในช่วงนั้นไม่ได้ทำให้ลาได้นานขึ้น

กฎหมายไม่ได้ล็อกว่าต้องลาก่อนคลอดกี่วัน คุณแม่เลือกแบ่งเองได้ ที่พบบ่อยคือหยุดก่อนกำหนดคลอด 2-4 สัปดาห์ เพราะท้องใหญ่ ลุกนั่งเหนื่อย และเสี่ยงเจ็บท้องคลอดระหว่างเดินทาง ถ้าแพทย์เห็นว่ามีภาวะเสี่ยง เช่น ความดันสูงหรือรกเกาะต่ำ อาจแนะนำให้หยุดเร็วกว่านั้น ขอใบรับรองแพทย์ไว้ทุกครั้ง

เงินช่วงลา 120 วัน มาจากกี่ทาง

มีเงินสองทางที่คนมักสับสน ทางแรกเป็นค่าจ้างจากนายจ้างตามกฎหมายแรงงาน ทางที่สองเป็นเงินสงเคราะห์การหยุดงานจากประกันสังคม

ทางแรก นายจ้างจ่ายค่าจ้างเท่ากับค่าจ้างในวันทำงานปกติ ไม่เกิน 60 วัน บริษัทที่ใจดีกว่ากฎหมายอาจจ่ายมากกว่านี้ตามระเบียบบริษัท ซึ่งจะเขียนอยู่ในข้อบังคับการทำงานหรือสัญญาจ้าง

ทางที่สอง ผู้ประกันตนหญิงที่ส่งเงินสมทบครบเงื่อนไข (อย่างน้อย 5 เดือนภายใน 15 เดือนก่อนเดือนคลอด) ได้เงินสงเคราะห์การหยุดงานร้อยละ 50 ของค่าจ้างเฉลี่ย 90 วัน โดยฐานค่าจ้างมีขั้นต่ำ 1,650 บาท สูงสุด 15,000 บาทต่อเดือน และไม่ได้ส่วนนี้ถ้าเป็นการคลอดบุตรคนที่ 3 ตามหน้าทางการของสำนักงานประกันสังคม รายละเอียดเต็มอยู่ที่ สิทธิประกันสังคมตอนคลอด

ตัวอย่างคำนวณ เงินเดือน 20,000 บาท

• ค่าจ้างต่อวัน ประมาณ 20,000 หาร 30 เท่ากับ 667 บาท
• นายจ้างจ่าย 60 วัน ประมาณ 40,000 บาท
• ประกันสังคมคิดจากฐาน 15,000 บาท ได้ร้อยละ 50 เท่ากับ 7,500 บาทต่อเดือน ครบ 90 วันประมาณ 22,500 บาท

ถ้านำสองก้อนมาบวกกันตรงๆ จะได้ราว 62,500 บาท แต่ตัวเลขนี้เป็นเพดานสูงสุดที่ยังไม่มีหน้าทางการที่ยืนยันว่าทั้งสองก้อนจ่ายซ้อนกันเต็มจำนวนหรือหักลดกัน จึงอย่าเพิ่งใช้เป็นฐานวางงบ ให้โทรสายด่วนประกันสังคม 1506 และถามฝ่ายบุคคลว่าบริษัทจ่ายแบบไหน แล้วเตรียมเงินสำรองไว้สำหรับช่วงวันลาที่ไม่มีเงินเข้า (ราว 60 วันสุดท้ายถ้านับแบบเต็ม 120 วัน)

ช่วงลา	แหล่งเงินที่คาดว่าได้	หมายเหตุ
วันที่ 1-60	ค่าจ้างจากนายจ้าง	ตามกฎหมาย ไม่ต้องยื่นเรื่อง
วันที่ 1-90 (นับตามกติกาประกันสังคม)	เงินสงเคราะห์ 50% ของฐานไม่เกิน 15,000	ต้องยื่นเอง ผู้ประกันตนหญิงที่ครบเงื่อนไข
วันที่ 91-120	ขึ้นกับนายจ้างและข้อตกลง	หลายแห่งไม่จ่าย เตรียมเงินเอง

ลาเพิ่มได้อีก 15 วันเมื่อลูกมีภาวะเสี่ยง

ถ้าลูกที่เกิดมามีภาวะเสี่ยงต่อโรคแทรกซ้อน ความผิดปกติ หรือความพิการ แม่ลาต่อได้อีกไม่เกิน 15 วันหลังหมดลาคลอด โดยต้องมีใบรับรองแพทย์แผนปัจจุบัน กรณีที่พบบ่อยคือทารกคลอดก่อนกำหนดที่ต้องอยู่ห้อง NICU หรือกลับบ้านพร้อมอุปกรณ์ดูแลพิเศษ

เรื่องค่าจ้างของ 15 วันนี้ แหล่งข่าวสองแหล่งที่เปิดดูไม่ตรงกัน แห่งหนึ่งระบุว่าได้ค่าจ้างระหว่างลา อีกแห่งที่สรุปจากร่างกฎหมายระบุว่าได้ร้อยละ 50 ของค่าจ้าง ให้ยึดตามที่ฝ่ายบุคคลยืนยันจากประกาศฉบับจริง และขอสำเนาเอกสารนั้นไว้

ขอใบรับรองแพทย์ตั้งแต่ที่ลูกยังอยู่โรงพยาบาล ไม่ต้องรอวันครบลาคลอด เพราะหมอเจ้าของไข้ลูกจะเห็นภาวะของลูกชัดที่สุดตอนนั้น

คุณพ่อลาช่วยภรรยาได้ 15 วัน

คู่สมรสของผู้คลอดลาไปช่วยดูแลภรรยาและทารกได้ไม่เกิน 15 วันต่อการตั้งครรภ์หนึ่งครั้ง มีเงื่อนไขเรื่องเวลา คือต้องใช้สิทธิก่อนหรือในวันที่ลา ภายใน 90 วันนับตั้งแต่วันคลอด

จุดที่ควรรู้

• ลาแบ่งเป็นช่วงได้ไหม ให้ถามฝ่ายบุคคล เพราะบริษัทมักกำหนดวิธียื่นใบลา
• ยื่นใบลาพร้อมสำเนาสูติบัตรของลูกหรือเอกสารที่บริษัทขอ
• นับ 90 วันจากวันคลอด ไม่ใช่วันออกจากโรงพยาบาล ถ้าลูกอยู่ NICU นาน อย่าปล่อยให้วันหมด

ช่วงแรกหลังคลอดคุณแม่ที่ผ่าคลอดยกของและลุกนั่งลำบาก คุณพ่อที่ลาอยู่บ้านช่วยได้ตั้งแต่อาบน้ำลูก ซักผ้า ไปจนถึงทำอาหาร แผนการดูแลแผลผ่าตัดอยู่ที่ แผลผ่าคลอดดูแลยังไง

ใครที่ไม่ได้ใช้กติกา 120 วันของกฎหมายแรงงาน

กฎหมายแรงงานที่พูดถึงข้างต้นคุ้มครองลูกจ้างตามสัญญาจ้างแรงงาน กลุ่มต่อไปนี้ควรเช็กกติกาของตัวเอง

กลุ่ม	ควรเช็กกับใคร	จุดที่ต้องถาม
ข้าราชการ	ต้นสังกัดและกฎ ก.พ.	จำนวนวันลาและเงินเดือนระหว่างลา ใช้ระเบียบของข้าราชการ ไม่ใช่กฎหมายแรงงาน
พนักงานราชการ ลูกจ้างหน่วยงานรัฐ	ฝ่ายบุคคลของหน่วยงาน	ประกาศเฉพาะกลุ่ม
ฟรีแลนซ์ ผู้รับจ้างอิสระ	สัญญาที่ทำไว้	ไม่มีวันลาคลอดตามกฎหมายแรงงาน ต้องเจรจาเอง
ลูกจ้างทำงานบ้าน	กรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน	ก่อนหน้านี้ได้ 98 วันและค่าจ้าง 45 วัน ให้ยืนยันว่าตัวเลขปัจจุบันเท่าไร
ผู้ประกันตนมาตรา 39 หรือคนลาออกก่อนคลอด	สำนักงานประกันสังคม	สิทธิขึ้นกับการนับเดือนส่งเงินสมทบ

ฟรีแลนซ์ควรนับเดือนที่ส่งเงินสมทบมาตรา 39 หรือ 40 ของตัวเอง และอย่าลืมว่าสิทธิจากประกันสังคมไม่ได้ผูกกับการมีนายจ้างเสมอไป

ถ้านายจ้างไม่ให้ลาหรือไม่จ่ายเงิน

มาตรา 43 ของกฎหมายคุ้มครองแรงงานห้ามนายจ้างเลิกจ้างลูกจ้างหญิงเพราะเหตุมีครรภ์ ถ้าถูกกดดันให้ลาออก ถูกลดตำแหน่ง หรือถูกบอกว่าไม่มีวันลาคลอดให้ ให้ทำตามลำดับนี้

1. เก็บหลักฐานคำพูดและข้อความเป็นลายลักษณ์อักษร เช่น อีเมลและแชต
2. ขอให้ฝ่ายบุคคลชี้แจงเป็นหนังสือว่าเหตุผลคืออะไร
3. ร้องเรียนต่อพนักงานตรวจแรงงานที่สำนักงานสวัสดิการและคุ้มครองแรงงานจังหวัด หรือสายด่วนกรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน
4. ยังส่งเงินสมทบประกันสังคมต่อถ้าถูกเลิกจ้าง เพื่อรักษาสิทธิ

วางแผนเวลา 120 วันให้ใช้ได้ทั้งตัวเลขและแรงใจ

แบ่งช่วงคร่าวๆ ได้ตามนี้

ช่วง	สิ่งที่ควรทำ
สัปดาห์ 28-32	แจ้งหัวหน้าเรื่องวันที่คาดว่าจะหยุด ตกลงวิธีส่งงาน
สัปดาห์ 34-36	ส่งงานให้ผู้รับช่วง ขอใบรับรองแพทย์ตามจำนวนวันที่แพทย์แนะนำ เตรียมเอกสารประกันสังคม
ก่อนวันลาวันแรก	สำรองเบอร์โทรที่ทำงานไว้ ปิดสิทธิ์เข้าระบบที่ไม่จำเป็น
หลังคลอด 1-2 สัปดาห์	ขอสูติบัตรเพื่อยื่นเบิกค่าคลอดและเงินสงเคราะห์ ทำใบลาหรือเอกสารให้ครบ
สัปดาห์ที่ 14-15 ของลา	คุยกับหัวหน้าเรื่องวันกลับ ตกลงเวลาเข้างานช่วงแรก เตรียมที่ปั๊มนมและตู้แช่

เรื่องกลับไปทำงานแล้วต้องปั๊มนม ดูวิธีจัดตารางที่ ปั๊มนม และถ้าช่วงหลังคลอดรู้สึกท้อแท้ผิดปกติ อ่านสัญญาณที่ ซึมเศร้าหลังคลอด

6 ข้อที่ควรถามฝ่ายบุคคล

1. บริษัทใช้ตัวเลข 120 วันตามกฎหมายใหม่แล้วหรือยัง และจ่ายค่าจ้างกี่วัน
2. วันลา 120 วันนับรวมเสาร์อาทิตย์และวันหยุดบริษัทไหม
3. ขอใช้ลาก่อนคลอดกี่วัน และต้องแจ้งล่วงหน้ากี่วัน
4. ลา 15 วันเมื่อลูกมีภาวะเสี่ยง ต้องใช้เอกสารอะไร และค่าจ้างจ่ายอย่างไร
5. คุณพ่อยื่นใบลา 15 วันได้เมื่อไร ต้องใช้สูติบัตรหรือเอกสารอะไร
6. ฝ่ายบุคคลช่วยกรอกเอกสารประกันสังคมให้ได้ไหม เบิกที่ไหน

ถ้าคำตอบของบริษัทขัดกับตัวเลขข้างต้น ให้ขอเอกสารระเบียบที่บริษัทอ้างอิง แล้วโทรสอบถามกรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงานหรือสำนักงานประกันสังคม 1506 ได้โดยตรง